Dementiaqaraluarluni Najugaqarniarneq Toqqarneqartoq

Najugaqarfimmut nuunnissaq eqqarsaatigiinnarlugu misigissutsit assigiinngitsut qanoq ittut misigisinnaavatit. Aaalajangersagaq inuup pisariaqartitai isumassarsiaalu naapertorlugit tapersersorneqarniussaavoq. Ilaquttap qanoq asanninneranik misiligutaanngilaq, tamulluunniit pisussaanatik ataaseq ingerlavoq.

Alzheimer’s Association guide to long-term care, tassani residential-care checklist aammalu Dementia Australia’s residential-care guidance inuup pisariaqartitai, sulisut, suliniutit, avatangiisit akiillu misissoqqissaarlugit siunnersuutaat. Qupperneq una najugaqarfimmik aalajangersimasumik inassuteqanngilaq, aammalu sumiiffimmi aqutsisunit aningaasaliinermullu siunnersuinerit sinneruttassanngilai.

Qanoq nalilersinnaavara najugaqarniarneq toqqarneqartoq misissorniarlugu naleqqersoq?

Inuk massakkut qanoq tapersersorneqarnissamik pisariaqartitsisoq, aammalu tapersersorneq tamanna angerlarsimaffimmi tunniunneqarsinnaanersoq misissoriaruk. Inuup isumannaallisaanera, ulluinnarni isumaginninneq, inooqatigiinneq isumassarsiaalu eqqarsaatigisariaqarpatit. Aammattaaq isumaginninnermi piumasaqaatit inuup imaluunniit isumaginitsisut peqqissusaannut sunniuteqarnersut eqqarsaatigisariaqarpatit.

Ataaseq pissutsit atanapi allattorsimaffik aalajangersuisoqanngilaq qanga inuk nuussasoq. Inuk najugaqarfimmi najugassasoq pisinnaavoq, imaluunniit angerlarsimaffimmi tapersersorneqarnerusumik ikiorteqarluni najugaqalerniassasoq. Inuk oqaloqatigikkuk, attaveqaqqunilu aammalu, iluaqutaassappat, nakorsaat, inunnik aaqqissuisoq imaluunniit isumaginninnermik aqutsisoq. Nuunneq naammassinnginnagu qanoq tapersersorneq atorsinnaasoq aperiuk.

Inuk aalajangiinerni qanoq angutiginermik kissaatigigaa peqataatinniaruk. Sooq pingaaruteqarnersoq aperiuk: sumiiffik, nerisassat, oqaatsit, kulturit, upperisarsiornikkut iliuutsit, suliniutit ilisaritikkat imaluunniit ilaquttanit ikinngutinillu pulaarneq. Isumassarsiai allat tikkuussinnaavaat, isumaginninnermi piumasaqaatit allanngoriartortillugit.

Najugaqarfiit pulaarinngilikkit suussusersuineqarnissara?

Siullermik, inuup tapersersorneqarnissaanut pisariaqartitai qilanaatsut allattukkit. Ullumikkut siunertanut ikiorneq, nersornaatip isumaginninnera, inooqatigiinneq, oqaatsit ilisaritikkat imaluunniit silami isumavissaqarpoq. Ilisimanngikkuit inuussutissarsiutinissamut imaluunniit inunnik isumaginnittunik suliffeqarfimmit aperiuk suut kiffartuussinerit pisariaqartinneqarsinnaasut.

Najugaqatigiit pulaarninniarallugit sianerfigikkit. Aperi inuup pisariaqartitai atorsinnaaneraat, inissaq peqarnersoq, tulliat qanoq ingerlassasut aammalu suut paasissutissanik pisariaqarnersit. Kiffartuussinerit akiillu pillugit paasissutissanik allaffigineqarsimasunik qinnuteqarit. Piumasaqaatit, aningaasanik tapersersorneq aammalu akuersissut sinnattorlugu sumiiffimmut allanut naleqqiussinnaapput, taamaattumik pingaarutilittut allanik nalunaaruteqartartut misissukkit.

Sulisut dementiaqarnermik sungiusaanermik peqarnersut, isumaginninnermik pilersaarutit qanoq sananeqarnersut aammalu ilaquttat qanoq nutaanik nalunaaruteqarsinnaanersut aperiuk. Ulluinnarni iluutsit qanoq ingerlasartut, suut suliniutit neqeroorutigineqartut aammalu najugallit qanoq toqqaanissamut periarfissinneqartartut paasiniaruk. Dementiamik immikkut isumaginninneq aalajangersimasumik toqqagassaq, kisianni tamatigut pisariaqaratik; sumiiffimmi qanoq tapersersorneq piviusunngortoq sanilliugiuk.

Pulaarnerup nalaani suna maluginiassavara?

Pisinnaaguit najugaqatigiit arlallit pulaarikkit. Siullermik pulaariaalluni ataatsimiinnerup aalajangersinnaagit, kingornalu aperiuk alla piffissaq imaluunniit nerinermut peqataasinnaanersoq. Pulaaqqinneq ulluinnarni iluutsit amerlanerusut takutitsisinnaavai, sulisullu allat naapissinnaallugit.

Sulisut najugalinnik qanoq oqalunnersoq malugiuk. Inuit ataqqinnartumik taaneqarnersut, akissuteqarnissaminnut piffissanngortinneqarnersut aammalu ulluinnarni toqqaanerni peqataatinneqarnersut? Najugallit tulluusimaarnertut misigisimanersut aammalu soq imminnut soqutigisaannik suliassanik peqarnersut? Suliniutinut pilersaarutit, nerivissat, silammut avataanut inissaq aammalu nammineq inissaq takuniarsinnaanerit aperiuk.

Inummut tassunga pingaarutillit malugiuk: nalunaaqutit paasiuminaatsut, anartarfimmut aqqutit ersaritsut, nammineq piviusai ilisaritikkat, nipaarfik, oqaatsit kulturillu tapersersorneqarnerat, aammalu asannittunik naapinnissaanut periarfissat. Ilaqut isikkoqarpoq takussaanngitsoq ulluinnarni isumaginninneq qanoq ingerlanersoq.

Eqqarsaaatip nammineq malunnartussanngortinneranut ikinngut imaluunniit ilaqutaq upperisalik peqataagit. Alzheimer’s Association checklist takusat allattorniarlugit atorneqarsinnaavoq. Allattat oqaloqatigiinnissamut ikiuutaasutut isigit, kisimiilli najugaqarfimmik toqqaanermut nalilersuutaanngitsut.

Sunik apeqquteqarnermi isumaginninneq sanilliunneqarsinnaavoq?

Ullup unnuallu immikkoortuinerni sulisut qanoq sulinersut, sulisut inuup ulluinnarni iliuusai qanoq ilikkarsimasarpaat, aammalu pisariaqartitai allanngoriartortillugit suna pisarpoq aperiuk. Kina isumaginninnermik pilersaarutit misissortarai, ilaquttallu qanoq qanoq ikkaluartitsisinnaanersut aperiuk. Inuk nerinermut, nammineq isumaginninnermut imaluunniit oqaloqatigiinnermut ikiorneqarnissamik pisariaqartippat, tapersersorneq tamanna qanoq atorfinitsinneqarajartorsimasoq aperiuk.

Ilaquttanik pulaarneq, anillarneq, nakorsaarnissamut ataatsimiinnerit, suliniutit aammalu inuup nammineq piviusai ilisaritikkani naapissinnaanera aperiuk. Najugaqarfik dementiaqarnermut sérstakisumik suliniuteqartoq, qanoq sungiusaanermik, suliniutinik ulluinnarni tapersersorneranillu peqartoq apeqqutigikkuk. Najugallit qanoq toqqaanerni peqataatinneqartartut atorneqartartullu takutikkit, suliniutip aqqa kisimi atuganngikkaluarlugu.

Akit pillugit nalunaarusiaq nalunaarsuk, suna ilanngunneqartoq aammalu akit qanoq allanngorsinnaanersut qinnutigikkit. isumaqatigiissutit ilinniartitsukkulluunniit atuakkit, aammalu aningaasaliinermulluunniit aalajangersakkanulluunniit erseqqinneqanngippat nunap illup isumaginninnerani ilisimasaqarluartumik siunnersuineqarluni. Sumiiffimmi allami imaluunniit nunami allami paasissutissat tunngavigalugit kiffartuussineq imaluunniit neqeroorutigineqartoq nalornissanngilat.

Inuup kinaassusaata, attaveqatigiinnerisa imaluunniit namminneqarnissaa pisariaqarluinnartumik maluginiarneqartariaqarpat, guide to supporting an LGBTQ+ person with dementia takuuk. Aqqut, pulaartut, nammineq isumaginninneq aammalu kiffartuussisunik malittarisassat pillugit apeqqutit amigaateqarpoq.

Qanoq nuunneq ikiorsinnaavara?

Inuk toqqaanerni qanoq angutiginermik kissaatigigaa peqataatinniaruk. Najugaqarfimmut pulaarneq, tassani nerineq imaluunniit sivikitsumillu ingerlatitseqqinneq, pisinnaagunik aammalu inummut akuerineqartillugu, najugaqarfimmik ilisarisaanissaanut ikiuutinneqarsinnaavoq. Inuk ini igassamik, atisanik imaluunniit ulluinnarni iliuusamik nuussagaq toqqaassasoqarsinnaavoq.

Inuup akuerisinnaanngorlugit sulisinut paasissutissanik iluaqutaasunik avitseqatiginnigit. Aqqut kissaatigigaa, oqaloqatigiinnerup ilusaata, ulluinnarni iliuutsit, nerisassat asagai, suliniutit nuannarisaat aammalu suna eqqissisimatitaaffigisarsimasoq ilanngunneqarsinnaavoq. Paasissutissat naalisaannaakkit isumaginninnermullu tunngattillugit. Inuk nammineq pillugu oqaloqatigiinnernut ilaatinneqaqqaassaaq.

Najugaqarfiup akueriguniuk nammineq piviusai ilisaritikkat naapikkit. Sulisut aperiuk inuup inissaq qanoq ilisarineqarsinnaasoq, ingerlaarnerlu akornusersortinnagu. Assiliisaq, ulapaarfik asagaq imaluunniit nalunaaqutaq ilisaritaq tamaat angerlarsimaffik aallarussallugu pisariaqarneruvoq.

Nuunnerup kingorna qanoq peqataaqattaarsinnaavara?

Sulisut suleqatigikkit nutaanik paasissutissanik qanoq avitseqatigisartartut aammalu kimmut attaveqartoq. Inuk aperiuk pulaarneq suliniutillu qanoq misigigai. Inuit ilaasa pulaarnerit amerlasuut sivikitsut kissaatigissavaat; allat pingaartitsaanermut piffissamik pisariaqartitsisinnaapput. Sooq inuummut tulluusimasoq malugiuk aammalu peqatigalugu naleqqussaruk.

Isumaginninnermi piumasaqaatit isumassarsiaallu allanngorsinnaapput. Inuk sulisullu ilanngullugit isumaginninnermik pilersaarusiornermi oqaaseqartinneq ingerlaqqikkuk, erseqqinneqanngippat aperi, aammalu paasissutissat nutaat iluaqutaasinnaasut avitseqatigikkit. Inuk tassanngaannaq paatsuulluni imaluunniit annerusumik napparsimalerpat, isumaginnitsisut eqqaasitsigut nalunaarfigikkit; paatsuuneq tassanngaannaq pisartoq nakorsaanermik eqqaasitsisunik pisariaqarpoq, NHS naapertorlugu.

Najugaqarfik toqqarukku pilersaarusiaq pingaaruteqarpoq, siullermeerlunilu toqqagaq inuummut naleqquttuartuartoq aamma kingusinnerusukkut allanngorsinnaavoq. Paasissutissanik katersigit, inuk peqataatinniaruk, ulluinnarni isumaginninneq apeqqutigikkuk aammalu nuunnerup kingornagut attaveqatigiinneq ammaruk.