Tembiapo imprimíble demencia peg̃uarã

Sapyʼánte pe tembiapo iporãvéva haʼe peteĩ kuatia ha peteĩ haiha mesa jerére. Umi imprimíble noikotevẽi ojekarga, ndojerurei ñeʼẽñemi ha ndorekói pantalla, ha ndahasýi ojegueraha peteĩ jeike térã peteĩ aty haguã. Ko kuatiarogue omombeʼu umi tembiapo imprimíble rei ore tendápe oĩva, mbaʼéichapa oñemonguatia ikatu hag̃uáicha ojehecha ha ojepyso porã, ha mbovymi kuatia isimpléva oñembohérava nde rógape, umi familia ha tembiguái ombaʼapóva tembiapo rehe oipurúva.

Mbaʼe tembiapo imprimíble rei roikuaveʼẽ?

Roikuaveʼẽ irundy imprimíble rei. Eike oimeraẽva koʼã ñembosarái roguépe ha eipuru pe votõ Imprimir ereko hag̃ua peteĩ versión ikatúva oñemonguatia porã.

Ñeʼẽ jeheka tai tuicháva

Ñeʼẽ jeheka oipuru tai tuicháva ha ombohupa umi ñeʼẽ oho hag̃ua akatúape ha yvýpe añoite, ndaipóri diagonal ni ñeʼẽ ojereva. Embaʼapo oñondive: peteĩ omoñeʼẽ peteĩ ñeʼẽ tysýigui, ambue oheka. Ndaikatúiramo ojejuhu umi ñeʼẽ, eñehaʼã pehecha oñondive peteĩteĩ ñeʼẽ tai peteĩha, térã pemoñeʼẽ pe tysýi hatãme ha peñeʼẽ peteĩteĩ ñeʼẽ rehe.

Taʼanga ñembohysýi

Umi taʼanga Ñembohysýi ikatu oñemonguatia marcador térã lápiz saʼy reheve g̃uarã, térã oñembohysýi peteĩ tablet-pe, ojepoko peteĩ saʼy ha upéi peteĩ pehẽngue taʼangágui. Umi kuatia oñemonguatiavape g̃uarã, eikuaveʼẽ marcador anambusu ha mbovymi saʼy añoite peteĩ jave. Ehecha ore ñemyesakã tembiapo popegua rehegua ikatu hag̃uáicha pe ñembohysýi opyta kakuaapegua ha pyʼaguapy.

Kuatia ñeʼẽmongetagua

Kuatia ñeʼangarekógua ombojoaju peteĩ taʼanga hesakãva peteĩ ñeʼẽre juruja reheve, “Eremína chéve…” térã “Mbaʼépa rehecha”, techapyrãramo. Ojehai ñepepirũ juruja ramo, ndahaʼéi jerurepyre aranduchaukarã. Emonguatia peteĩ aty, eikytĩ, ha eñongatu mbovymi peteĩ vósape jeikerã térã pumbyry jerére ñehenóirã g̃uarã. Avei oiko porã aty manduʼápe g̃uarã.

Kuatia bingo taʼangáva

Umi kuatia Bingo taʼangáva oipuru taʼanga papapy rangue. Emonguatia peteĩ kuatia peteĩteĩ ñembosaráihárape g̃uarã ha eipuru pe henóiha pantallápe peteĩ laptop, tevé térã proyector reheve. Roikuaveʼẽ pehenói peve opaite kuatia henyhẽ mboyve, ani hag̃ua oĩ ojehejareíva. Ehecha tembiapo aty peg̃uarã óga oñangarekóvape mbaʼéichapa oñemboguata peteĩ aty.

Mbaʼéichapa amonguatia tembiapo hasyʼỹ hag̃ua ojepuru?

Umi ñemoambue michĩmi mbaʼéichapa remonguatia oipytyvõ tuicha.

Ejapo hasyʼỹ hag̃ua rehecha

• Tai tuicháva ha hesakãva. Eipuru pe tai tuichavéva ikatúva oike pe kuatiápe. Ani reipuru tai jeguata térã ijysaja vai.
• Oñembojoja porã. Tinta hũ kuatia morotĩ térã morotĩngy rehe. Eheja tinta morotĩeterei térã tuguaʼi saʼyva.
• Kuatia nomimbipa omomichĩ pe mimbipá tesape hatãme.
• Ehecha umi anteojo ha pe tesape. Alzheimer’s Association omombeʼu umi apañuái jehecha ha jehendu rehegua ikatuha ombohasy pe ñeʼẽmongeta, ha oikuaveʼẽ ojehechajey meme hag̃ua. Peteĩ lámpara hatã ha joja avei oipytyvõ.

Ejapo hasyʼỹ hag̃ua ojepyso

• Kuatia hatã térã cartulina opyta joja, ndahasyi ojupi, ha oñorairõ ojepuru jey jave.
• Peteĩ tabla sujetador térã peteĩ ahoja nomýiva omombyta pe kuatia ani hag̃ua omýi.
• Marcador anambusu térã lápiz hũg̃uaiterei ndahasyi ojepyso lápiz poiʼi hag̃ua.

Ejapo ikatu hag̃uáicha ojepuru jey

• Eforra umi kuatia térã emoinge peteĩ funda hesakãvape. Eipuru rotulador oñemboguekuaáva ñeʼẽ jeheka ha bingo kuatiápe, ha upéi embogue.
• Eiporavo funda nomimbipa oĩramo apañuái pe mimbipáre, ha emboyke pe juru umi kuatia forradovaʼekue tijera reheve ndahasýi hag̃ua ojepyso.
• Eñongatu peteĩ karpéta umi reipotavévape ani hag̃ua remonguatia jey pe kuatia peteĩcha opa arapokõindy.

Eñongatu isimplépe

• Peteĩ tembiapo añoite kuatia peteĩteĩme. Peteĩ ñeʼẽ jeheka térã peteĩ taʼanga añoite, ndahaʼéi heta tembiapo oñembojoapáva.
• Paʼũ morotĩ heta. Peteĩ kuatia henyhẽetereíva ikatu ombyasy.
• Ani hag̃ua oñemoñeʼẽvaʼerã, ikatúramo. Ehechauka pe tapichápe mbaʼépa ojapóta.
• Eikytĩ pe kuatia. Tuichaiterei ramo, eikytĩ mbytépe térã embojere ikatu hag̃uáicha ojehecha pehẽngue añoite.

Ambue kuatia iporúva ikatúva ajapo nde rógape

Ndaopavavéi kuatia oipytyvõva haʼe ñembosarái. Koʼãva ndahasyi ojapo peteĩ procesador de texto ha peteĩ impresora reheve.

Peteĩ kuatia nde rekove rehegua

Peteĩ kuatia peteĩ roguéva “che rehegua”, peteĩ taʼanga, pe téra pe tapicha oipotáva oñehenói hague, moõpa okakuaa, hembiapo, hogayguakuéra, hembiʼu, purahéi ohayhúva ha mbaʼépa omopyʼaguapy térã omomyakỹ. Dementia Australia oikuaveʼẽ peteĩ aranduka manduʼáva oguerekóva marandu pe tapicha rekove, oipotáva ha umi tapicha iñimportanteva rehegua, ikatu hag̃uáicha oipytyvõ umi ohóva ha oñangarekóvape ha omoñepyrũ ñeʼẽmongeta.

Iporãiterei ospitálpe ha tenda pyahu oñangarekóvape. NIA oikuaveʼẽ omeʼẽ hag̃ua umi ospitálpe ombaʼapóvape peteĩ kuatia marandu tee rehegua oguerekóva pe tapicha jepokuaa ára pukukue, téra oipotáva, oipotáva ha ndoipotáiva, mbaʼépa ikatu omomyakỹ, ha mbaʼéichapa ohechauka hasy oñeʼẽʼỹre.

Peteĩ tembiaporã ára pukukue

Peteĩ tembiaporã ára pukukue tuicha ha isimpléva, ára ha aravo reheve, mbovymi ñeʼẽ ha peteĩ taʼanga michĩmi peteĩteĩ pehẽnguépe g̃uarã: rambosa, jekuʼe, karu, pytuʼu, purahéi, karu pyhare. Pe tembiaporã ára pukukue Alzheimer’s Association-gua oikuaveʼẽ oñemboguata hag̃ua pe tapicha ára iporãvéva rehe, opuʼã ha oke jave peteĩcha, ha oñembojoaju hag̃ua tembiapo ha pytuʼu. Emoĩ tesa renondépe, ikatu ramírõ refrigerador rehe, ha ehejarei ijepysove hag̃ua. Ehecha ore ñemyesakã tembiaporã ára pukukue rehegua hetave hag̃ua.

Taʼanga ñembohéra koty ha cajón peg̃uarã

NIA oikuaveʼẽ oipuru hag̃ua taʼangahai saʼy hatãva térã taʼanga isimpléva oñembohéra hag̃ua ñemopotĩha, keha ha kosina. Pe jehechami peteĩcha oiko cajón ha armario peg̃uarã: peteĩ taʼanga ao pehẽngue rehe cajón ao pehẽnguégui, tasa rehe armario tasa rehegua. Emonguatia, eforra ha emboja.

Peteĩ aty oñemohendáva

Emonguatia taʼanga mokõi aty isimpléva rehegua, yva ha yvoty térã tembipuru ha mbaʼe kosinagua, cartulinape. Eikytĩ ha emohenda mokõi ajakaʼípe oñondive. Kóva pantallápe oĩ Ñamohenda oñondive ramo.

Kuatia purahéi ñeʼẽ rehegua

Emonguatia mbovymi purahéi ohayhúva ñeʼẽ tai tuichaitereívape oñepurahéi hag̃ua oñondive. Umi tapicha nomoñeʼẽivéima hetaiterei ikatu ohayhu ojepyso pe kuatia.

Peteĩ kuatia taʼanga familia rehegua

Peteĩ kuatia peteĩ roguéva irundy térã poteĩ taʼanga familia tuicháva reheve, peteĩteĩme oguerekóva peteĩ téra ypykue. Ikatu opyta mesa ári opavave ojagarra ha oñeʼẽ hag̃ua hese. Umi téra oipytyvõ umi ohóva ha ombaʼapóvape oike hag̃ua ñeʼẽmongetápe, ha avave noikotevẽi oporandu “Mávapa kóva”.

Peteĩ kuatia tembiʼu apo rehegua

Emonguatia peteĩ tembiʼu apo familia ohayhúva tai tuichávape. Eipuru ojejapo hag̃ua tembiʼu oñondive, térã oñeʼẽ hag̃ua añoite tembiʼu ymaguare rehe.

Mbaʼéichapa aikuaaʼuka peteĩ imprimíble ani hag̃ua oñeñandu tembiapo oñemeʼẽvaʼekue ramo?

Ehechauka mbaʼe oñembojaʼóva ramo, ndahaʼéi peteĩ aranduchauka.

• Eguapy ha eñepyrũ nde. “Aipota ajapo ko ñeʼẽ jeheka. Reipytyvõsépa chéve ajuhu hag̃ua ‘yvyoty’”.
• Pembiapo oñondive. Pejopyru, térã peteĩ ojuhu ha ambue omongurusu.
• Ani emombeʼu arakaʼeve hekoporã térã hendapeʼỹva. Pe ñemyesakã tembiapo óga pegua Alzheimer’s Association-gua oikuaveʼẽ oñemaʼẽ hag̃ua pe tapére, ndahaʼéi pe osẽvape, ha pe vyʼáre, ndahaʼéi pe oñemoañetévare.
• Eheja umi kuatia oĩ haguére. Pe ñemyesakã peteĩcha oikuaveʼẽ oñemoĩ hag̃ua aranduka manduʼáva, aranduka taʼangagua térã aranduka ymaguaréva tenda ndahasýiva ojehupyty hag̃ua. Kuatia ñeʼẽmongetagua ha kuatia taʼangagua ikatu opyta mesa yképe péicha avei.
• Epyta ejapóvo reipotavépe. Peteĩ taʼanga ñembohysýi mbytépe haʼe peteĩ kaʼaru porã. Avei oĩ porã oñemboyke pe kuatia ha oñeʼu peteĩ mate térã kafé.

Moõpa ikatu ajuhu hetave

Ehechami opa ore ñembosarái ha imprimíble, térã ehecha tembiapo opa jave g̃uarã ereko hag̃ua hetave idea, kuatia reheve ha kuatiaʼỹre.