Ҡыҫҡа яуап .
Һуңғы баҫҡыстағы деменцияла эштәр тойғолар һәм һеҙҙең яныуығыҙ тирәһенә төҙөлә: яраткан көйҙө уйнау, ҡул тотоу, ҡулды йомшаҡ массажлау, юғары тауыш менән уҡыу, фотоларға ҡарау, тәбиғәт тауыштары һәм тәҙрә янында йәки тышта ултырыу. Был эштәр түшәктә йәки урындыҡта ла яраҡлы. Сессияларҙы ҡыҫҡа тотоғоҙ, йөҙгә һәм ҡулдарға ҡарап тыныслыҡты күҙәтегеҙ, һәм иҫтә тотоғоҙ: яныуығыҙ үҙе лә эш.
- Аралашыу һаман мөмкин. Һуңғы баҫҡыста донъя, нигеҙҙә, тойғолар аша тойолдо.
- Көй, йомшаҡ тейеү, таныш тауыш һәм йомшаҡ нәмәне тотоу күп осракта һүҙҙәр етмәгәндә лә кешегә барып етә.
- Бында һанап үтелгән идеяларҙың дөйөм өлөшө түшәктә йәки урындыҡта ултырған кеше өсөн дә яраҡлы.
- Йөҙҙә, ҡулдарҙа һәм тын алыуҙа ыңғайлылыҡты йәки ыңғайһыҙлыҡты күҙәтегеҙ, һәм ҡайғы билдәһе күренһә, туҡтағыҙ.
- Ваҡ нәмәләрҙән һаҡланығыҙ; ашарҙы йәки эсемлекте тик медицина командаһы кәңәш иткәс кенә тәҡдим итегеҙ, сөнки йотоу хәүефле булырға мөмкин.
Был биттә (6 бүлектәре)
Деменцияның һуңғы баҫҡысында кеше бик аҙ һөйләшергә мөмкин, көнөнән-көн көндәлек ҡарауға мохтаж була һәм көнүҙәк түшәктә йәки урындыҡта күберәк ултыра. Ул саҡта бергә эшләрлек нәмә ҡалмағандай тойолорға мөмкин. Ә ҡалған. Альцгеймер ассоциацияһы билдәләүенсә, кешенең шәхесенең нигеҙе һаман ҡалырға мөмкин, һәм был баҫҡыста донъя нигеҙҙә тойғолар аша ҡабул ителә. Көй, тейеү, таныш тауыш һәм тыныс яныуығыҙ һаман рәхәтлек һәм аралашыу мизгелдәре бирә ала.
Һуңғы баҫҡыстағы деменцияла нимә ярҙам итә?
Был баҫҡыста иң файҙалыһы ябай тойғо эштәре һәм тыныс яныуҙыр. Альцгеймер ассоциацияһы яраткан көйҙө уйнарға, мәғәнәле китаптарҙың өлөшөн уҡырға, яратҡан еҫле крем менән тиреләрен ышҡырға һәм йылы көндө бергәләп тышта ултырырға тәҡдим итә. Милли картайыу институты хикәйәләр һөйләүҙе, фотоларҙы күрһәтеүҙе, йомшаҡ тейеүҙе йәки массажды, шулай уҡ көй, аҡ ауаз йәки тәбиғәт тауыштарын өҫтәй, һәм һеҙҙең йәнәш булыуығыҙ үҙе лә тынысландырырға мөмкин, ти.
Америка Альцгеймер фонды билдәләүенсә, һуңғы баҫҡыста кешеләр күп осракта нимәлер йылы итеп тотоуға ихтыяж кисерә, һәм ябай сенсор эштәр, йомшаҡ һуҙылыуҙар, шарф хәрәкәттәре, көй, хайуандар менән осрашыу, кеше тейеүе һәм ирекле сәнғәт тәҡдим ителә.
Түшәктә йәки урындыҡта ултырған кеше өсөн эштәр
- Уның көйөн уйнағыҙ. Йәш сағындағы, ышаныуындағы йә ғаилә менән бәйле көйҙәр һайлағыҙ. Тауышты йомшаҡ тотоғоҙ һәм яныраҡ ултырығыҙ. Хәҙер дә кәм генә булһа ла, кәүешкә һелкенергә йәки моңһоуға мөмкин. Ҡарағыҙ: көй буйынса эштәр.
- Ҡул тотоғоҙ. Йомшаҡ ҡул тейеүе менән генә ҡулды тотоу ҙа эш. Алдан әйтегеҙ, һеҙ нимә эшләйәһегеҙ.
- Ҡулды әкрен массажлағыҙ. Аҙ ғына крем йылытығыҙ һәм уның ҡулын билектән бармаҡ осона тиклем ышҡығыҙ. Еҫһеҙ крем һайлағыҙ, йә тире ҡабул итһә, уға яраткан еҫте алығыҙ.
- Юғары тауыш менән уҡығыҙ. Яраткан шиғыр, яратҡан китаптан өҙөк, Изге Яҙма йәки спорт битенән. Һеҙҙең тауыштың аһәңе һүҙҙәрҙән дә мөһимерәк.
- Хикәйә һөйләгеҙ. Ғаилә сәйәхәте йә уның никахлашҡан көнө тураһында һөйләгеҙ. Яуап көтөү кәрәк түгел.
- Фотоларҙы күрһәтегеҙ. Бер ваҡытта бер ҙур фотоны күҙ кимәлендә тотоғоҙ һәм йылы итеп һүрәтләгеҙ. Кем икәнен һорамағыҙ.
- Йомшаҡ нәмә бирегеҙ. Бөркәнгән майлыҡ, флис кесерткә йәки йомшаҡ уйынсыҡ. Милли картайыу институты күсерелгәндә кеше һеҙҙе йә йиһазды тотмаҫ өсөн, уға майлыҡ бирергә тәҡдим итә.
- Тәбиғәт тауыштарын ҡуйығыҙ. Яңғыр, dulkын йә ҡоштар тауышы әкрен генә ҡуйылһа, шау-шыулы бүлмәне йомшартырға мөмкин.
- Тышты эскә алығыҙ. Пәрҙәне асығыҙ, тәҙрә тышына ҡош ашатҡыс элегеҙ, йәки ҡарау һәм тейеү өсөн бер нисә сәскә йә япраҡ индерегеҙ.
- Тышҡа сығығыҙ. Әгәр кеше коляскала ултыра ала икән, йылы көндө ике-өс минут күләгәлә ултырыу бик матур булырға мөмкин.
- Сәсен тарағыҙ йә йылы таҫтама тәҡдим итегеҙ. Әкрен, йомшаҡ сепрек эшләү һәм ҡул менән йөҙгә йылы таҫтама ҡарау ҡайғыртыусанлыҡ тойолдорорға мөмкин.
- Көй менән йомшаҡ хәрәкәт яһағыҙ. Бергәләп еңелсә шарф һелкетегеҙ, йә көй ритмына ҡулдарҙы хәрәкәтләндерегеҙ. Һуҙылыу һәм буғындарҙы хәрәкәтләндереү өсөн, элек физиотерапевт йә медбикәнән хәүефһеҙ ысулдарын күрһәтеүен һорағыҙ.
- Ирекле сәнғәт эшләгеҙ. Ҙур ҡағыҙға губка йә ҡул менән токсиһыҙ буяу һөртөгөҙ, һеҙҙең ҡул менән етәкләнеп. Дөрөҫ һөҙөмтә юҡ.
- Хайуандарҙы ҡабул итегеҙ. Әгәр кеше хайуандарҙы яратһа һәм урын рөхсәт итһә, тыныс мәсәй йә тыш ҡатын түшәккә йә тезгә ултыртығыҙ.
- Бергәләп әкрен тын алығыҙ. Яныраҡ ултырығыҙ һәм әкрен, ишетелерлек итеп тын алығыҙ. Тын алыу уйыны ике яҡҡа ла темп ҡуя ала, һәм уны һеҙ башлайһығыҙ һәм туҡтатаһығыҙ.
- Ябай ғына булығыҙ. Яныраҡ ултырығыҙ, моңһоғоҙ, туҡығыҙ йә тыныс ҡына уҡығыҙ. Йәнәш булыу етә.
Был баҫҡыста эштәрҙе ниндәй ысул менән уртаҡлашырға
- Алдан яҡтан яҡынлашығыҙ. Тейер алдынан кеше исемен һәм үҙегеҙҙекен әйтегеҙ, әкрен һәм йомшаҡ һөйләгеҙ.
- Бер ваҡытта бер нәмә тәҡдим итегеҙ. Көй ҡуйғанда телевизорҙы һүндерегеҙ. Бер ваҡытта бер сенсор менән эшләгеҙ.
- Ҡыҫҡа тотоғоҙ. Ҡайһы саҡта бер нисә минут та етә. Көн дауамында бер оҙон сессиянан ҡыҫҡа мизгелдәр яҡшыраҡ.
- Элек еңел урынлашығыҙ. Кешенең яҡшы таяныс алғанын тикшерегеҙ. Милли картайыу институты ултырғанда ҡулдарҙы тергеҙер өсөн һәм өҫкө өлөшөн таяндырыр өсөн тезгә ҡуйыла торған таҡтаны тәҡдим итә.
- Реакцияһына иғтибар итегеҙ. Ҡулдар тыныс, йөҙ йомшаҡ, күҙ менән аралашыу йә моңһоу тыныслыҡты күрһәтә. Милли картайыу институты ыңғырашыу, йөҙ ҡыйшайтыу, тәнде һаҡлау йә кинәт борсолоу ауырыу билдәһе булырға мөмкин, ти. Туҡтағыҙ һәм медицина командаһына әйтегеҙ.
Сенсорҙар буйынса ҡыҫҡа ҡулланма
| Сенсор | Идеялар | Иғтибар |
|---|---|---|
| Ишетеү | Яраткан көй, һеҙҙең тауыш уҡыуҙа, тәбиғәт тауыштары | Тауышты түбән тотоғоҙ; бер ваҡытта бер тауыш |
| Тейеү | Ҡул массажы, ҡул тотоу, йомшаҡ матур, йылы таҫтама | Алдан һорағыҙ йә әйтегеҙ; тиреһенең ауырымағанын йә зарарланмағанын тикшерегеҙ |
| Күреү | Фотолар, сәскәләр, тәҙрә буйындағы манзара, әкрен тәбиғәт видеоһы | Нәмәләрҙе күҙ кимәлендә тотоғоҙ; яҡшы яҡтылыҡ, ялтырауһыҙ |
| Еҫ | Яраткан крем, сәскәләр, яҡында ҡайнаған кофе еҫе | Көслө еҫтәрҙән һаҡланығыҙ; аллергияны һәм тын алыуҙы тикшерегеҙ |
| Тәм | Яраткан тәмдән бәләкәй генә татыу | Тик медицина командаһы хәүефһеҙ тип иҫәпләгән аш-һыу һәм текстураларҙы бирегеҙ |
Был баҫҡыста хәүефһеҙлек
Һуңғы баҫҡыста йотоу ауырлашырға мөмкин, һәм Милли картайыу институты был боғолоу хәүефен арттыра, тип кисетә. Ваҡ нәмәләрҙе кеше ҡулы еткән урында ҡалдырмағыҙ, ашарҙы йә эсемлекте тик медицина командаһы тәҡдим иткән текстура һәм позицияла ғына бирегеҙ. Тейеү эштәре ваҡытында тиреһен әкрен тикшерегеҙ, сөнки тире еңел яралана йә ҡыҙарырға мөмкин. Хәүефһеҙ сенсор идеялар тураһында күберәк өсөн, ҡарағыҙ: сенсор эштәр.
Үҙегеҙҙе лә ҡарағыҙ
Һуңғы баҫҡыстағы ҡарау физик һәм эмоциональ яҡтан ауыр, йортта ла, ҡарау йортона барғанда ла. Хоспис һәм паллиатив ярҙам командалары рәхәтлек, таянысҡа һәм планлаштырыуға ярҙам итә ала, һәм Милли картайыу институты уларҙы ярҙам сығанағы итеп атай. Ҡыҫҡа, тыныс килеүҙәр ҙә файҙалы; ҡарағыҙ: деменциялы кешегә килеү. Әгәр төркөмдәр алып барһағыҙ, ҡарау йортондағы төркөм эштәре сессияларҙы үҙгәртеү өсөн идеялар бирә. Һәм үҙ-үҙеңде ҡарау тураһында уҡығыҙ: ял итеү — яҡшы ҡарауҙың өлөшө.
Дөйөм һорауҙар .
Түшәктә ятҡан, һуңғы баҫҡыстағы деменцияһы булған кеше менән нимә эшләргә була?
Яраткан көйҙө уйнағыҙ, ҡулын тотоғоҙ, йомшаҡ массаж яһағыҙ (крем менән), яратҡан китаптан йәки доғанан уҡығыҙ, фотоларҙы күрһәтегеҙ йәки йомшаҡ тәбиғәт тауыштарын ҡуйығыҙ. Пәрҙәне асығыҙ, тышта булған нәмәне күрә алһын. Ҡыҫҡа, тыныс сессиялар һәм бер ваҡытта бер нәмә күберәк ярашлы.
Һуңғы баҫҡыстағы деменцияһы булған кешеләр көйҙән һаман ләззәт ала алалар мы?
Күптәре ала. Альцгеймер ассоциацияһы билдәләүенсә, һуңғы баҫҡыста ла кеше, ихтимал, ҡулын йәки бармағын көй ритмына һелкетә йәки балалыҡ көйөн көйләй ала. Йәштәрендә яратҡан көйҙө һайлағыҙ һәм тауышты йомшаҡ тотоғоҙ.
Кеше эшкә ризамы, тип нисек белергә?
Бәләкәй билдәләргә иғтибар итегеҙ: тыныс ҡаҡсалар, йомшарған йөҙ, күҙ менән аралашыу, моңһоу, ҡулды кыҫыу йәки әкренерәк тын алыу. Йөҙ ҡыйшайтыу, ҡулдарҙы тартыу, тынғыһыҙлыҡ йәки ыңғырашыу ыңғайһыҙлыҡ йәки ауырыу билдәһе булырға мөмкин. Шундай нәмә күренһә, туҡтағыҙ, һәм ҡайғы дауам итһә, медицина командаһына әйтегеҙ.
Мине танымаһа ла, килеү мәғәнәһе бармы?
Бар. Милли картайыу институты билдәләүенсә, йәнәш булыу үҙе тыныслыҡ бирә, ә ауыр деменцияла ла һыйпау, көй һәм хикәйәләр ярҙам итә ала. Исемегеҙ таныш булмаһа ла, тауышығыҙ һәм ҡулығыҙ таныш булырға мөмкин.
Сығанаҡтар
Беҙ был биттә таянған ойошмаларға һәм тикшеренеүҙәргә һылтанма яһайбыҙ. Һәр береһе бит яңыртылғанда тикшерелде.
- Late-Stage Alzheimer's & Dementia Caregiving · Alzheimer's Association
- Care in the Last Stages of Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Therapeutic Activities for 3 Main Stages of Alzheimer's disease · Alzheimer's Foundation of America
- Activities for dementia · NHS
- Music / Art Therapy, Alzheimer's & Dementia · Alzheimer's Association