Деменциялы кешеләр өсөн эштәр: 101 ябай идея

Деменция менән йәшәгән кеше өсөн иң яҡшы эш — ул кешенең инде белгән, бер аҙ ябайлатылған һәм ышанған кеше менән бергә башҡарылған эше. Түбәндә 101 идея бар, төрҙәренә күрә төркөмләнгән, һәр береһенә нисек әҙерләргә һәм ауырлашҡанда нисек еңеләйтергә икәне яҙылған. Махсус йыһаз кәрәкмәй, бер нәмәне тамамларға ла кәрәкмәй. Яҡшы кисте бер себет сөсәк һәм бергә эскән кофе ҙа биреүе мөмкин.

Дөрөс эште нисек һайларға?

Исемлеккә түгел, кешегә күрә һайлағыҙ: элек нимә яратҡанын һәм бөгөн нимәне рәхәт башҡара алыуын беренсе итеп алығыҙ.

• Уның эше һәм хоббиҙарын уйлағыҙ. Alzheimer’s Association күрһәтеүенсә, элек офисҡа эшләгән кеше тәңкәләрҙе һортлауҙы йәки почта materials йыйыуҙы яратыуы мөмкин, баҡсасы булған кеше баҡса эштәренә тартылыуы мөмкин.
• Ул инде нимә эшләй, шуны күҙәтегеҙ. Әгәр атайығыҙ һәр иртә үҙе һоратмай ишек алдын һөпөрөргә сыға икән, шуны көнөргә индерегеҙ.
• Сикләүҙәрҙе иҫтә тотоғоҙ. Арыу, күреү, ишетеү, ауырта торған ҡулдар һәм тыңлыҡ — барыһы ла мөһим.
• Кәйефен күҙәтегеҙ. Шау-шулы, хәрәкәтле эштәр кемдәргәлер оҡшай, кемдәрҙе көйһөҙләндерә.
• Маҡсат биреғеҙ. Черковта аш өсөн салфеткаларҙы бөклөү, спорт өсөн күнекмә булғанға ҡарағанда, мәғәнәлерәк тойола.

Этаптар буйынса ҡыҫҡа күрһәтмә

Деменция күп осраҡта башлыса, урталаҡ һәм һуңғы этаптарға бүленә. Был ҡатғы ҡағизә түгел, ә киңерәк атамалар, һәм күп кеше көндәрен төрлөсә үткәрә, шуға күрә бөгөн күргәнгә ҡарағыҙ. Alzheimer’s Foundation of America этаптар буйынса исемлеге шундай ук схема буйынса тора.

Деменциялы кеше менән эште нисек башларға?

Ябай башлағыҙ, бергә башлағыҙ һәм «эйе» тип әйтеүҙе еңел итегеҙ. Күп кеше әле лә ҡатнашырға теләй, әммә планлау һәм башлау ауыр була.

1. Уның иң яҡшы ваҡытын һайлағыҙ, күпselектә иртән.
2. Бөтәһен алдан әҙерләгеҙ, шулай итеп шунда уҡ башларға мөмкин.
3. Ярҙам һорағыҙ, сығыш түгел: «Был нәмәләрҙе миңә бер аҙ булышып бирә алаһығыҙмы?»
4. Үҙегеҙ башлағыҙ. Беренсе сөсәкте бөгөп күрһәтегеҙ, аҙаҡ ул ҡушыла. Күрһәтеү аңлатыуҙан яҡшыраҡ.
5. Бер аҙымды бер тапҡыр тәҡдим итегеҙ.
6. Ауыр өлөштө алығыҙ. Alzheimer’s Association күрһәтеүенсә, аш ингредиенттарын үҙегеҙ үлсәгеҙ, ә ҡалаҡты ҡушырға — кешегә бирегеҙ.
7. Уның ысулы менән башҡарырға рөхсәт итегеҙ. Төрлөсә бөгөлгән сөсәктәр ҙа яраҡлы.
8. Рәхәт булмай башлағанда туҡтағыҙ. Ҡыбырлау, ҡаш ҡатыу йәки «Мин эшли алмайым» — алмаштырырға йәки ялға ҡалырға сигнал.

Шулай уҡ ҡарағыҙ: бергә уйнау ысулдары һәм аралашыу кәңәштәре.

Өйҙәге көндәлек эштәр

Өй эштәре таныш һәм файҙалы, шуға күрә уларҙан башларға ябай. National Institute on Aging ярайһы ҡыҙыҡ эштәр араһында савыт йыуыу, өҫтәл әҙерләү, себеү, почтаны һортлау һәм кейем бөклөүҙе атай. Күберәк өй эштәре бүлегендә.

1. Йылы сөсәктәрҙе бөгөгеҙ. Кейеҙ киптергеслектән себетте өҫтәлгә түгеп, яндан-яҡ бөгөгеҙ. Һуңыраҡ тигеҙләү һәм йыйыу шул тиклем файҙалы.
2. Оҡшамаған пәйҙәрҙе парлағыҙ. Башта бик төрлө төҫтәге әйберҙәр менән башлағыҙ. Һуңыраҡ яҡты һәм ҡараңғыны айырыу етерлек.
3. Өҫтәл әҙерләгеҙ. Бер ваҡытта бер төр әйберҙе бирегеҙ. Бер урынды үҙегеҙ әҙерләп, үрнәк күрһәтегеҙ.
4. Савыт йыуығыҙ йәки һөрткәгеҙ. Йылы, һабынлы һыу һәм һындырмай торған савыттар. Ултырып һөртөү аяҡтарға еңелерәк.
5. Өҫтәлде һөртөгөҙ. Ашаған һуңынан нылы таҫтымал бирегеҙ. Тыныс ҡулдар өсөн был — ысын эш.
6. Почтаны һортлағыҙ. Каталогтарҙы һәм реклама хаттарын «һаҡларға» һәм «ҡабул итергә» тип айырығыҙ. Ысын счетты айырып ҡуйығыҙ.
7. Купондар ҡырҡығыҙ. Осо түңәрәк ҡайсылар һәм аҙыҡ-түлек рекламаһы. Һуңыраҡ яраткан аш-һыу исемлеген әйләндереү дә ярай.
8. Тәңкәләрҙе һортлағыҙ. Аҡсаны стаканға һалығыҙ йәки ҡағыҙға төрөгөҙ. Әгәр кеше бәләкәй әйберҙәрҙе ауыҙына һала икән, ваҡ әйберҙәрҙе алмағыҙ.
9. Һыпырығыҙ йәки сүпләгеҙ. Ишек алдын еңел һыпыртҡыс менән, йәки ултырып оҙон сабаны булған сүпләү менән.
10. Ашарға булышығыҙ. Яшелсә йыуыу, салат тартыу, ҡатыу. Пыяҡты һәм ут менән эште үҙегеҙ башҡарығыҙ.
11. Ғаилә рецептын пешерегеҙ. Әгәр уның үҙ ҡулы менән яҙылған карточкаһы булһа, шуны ҡулланығыҙ. Һуңыраҡ ул «тәмләүсе» булырға мөмкин.
12. Офис эштәрен эшләгеҙ. Хаттарҙы бөгөгеҙ, конверттарға һалығыҙ һәм маркалағыҙ, йә булмаһа аш һатыу исемлеген бергә яҙығыҙ.

Музыка

Таныш музыка, һүҙҙәр ауыр булғанда ла, кешегә барып етә ала. Alzheimer’s Association-ың музыка кәңәштәре таныш йырҙар, реклама булмаған яҙмалар һәм телевизорҙы һүндереүҙе тәҡдим итә. Күберәк: музыка эштәре.

13. Шәхси плейлист төҙөгөҙ. Уның ун дүрт-егерме йәштәге, никах, черков һәм милли музыкаһы.
14. Бергә йырлағыҙ. Үҙегеҙ йырлай башлағыҙ. Моңлайыу йәки тыңлау ла иҫәп.
15. Ритмды тотоғоҙ. Ҡулдарҙы шаҡығыҙ, тубыҡтарҙы һуғығыҙ йәки ҡул барабанында уйнағыҙ. Ултырғанда һәм һуңғы этаптарҙа эшләй.
16. Бейегеҙ. Ашханала әкрен генә бейегеҙ, йә ултырып, ҡулдарҙы тотоп, һелкенегеҙ.
17. Бөтөн альбомды ҡуйығыҙ. Яраткан плиталарҙы башынан аҙағына тиклем, кофе менән, башҡа бер нәмә булмаһа.
18. Музыка тураһында һөйләшегеҙ. Фактар түгел, хикәйәләр һорағыҙ: «Һеҙ ҡайһы бейеүҙәргә йөрөнөгөҙ?»
19. Музыкаль фильм йәки концерт ҡарағыҙ. Яратҡан шоу ҡыҙыҡлы кис бүләк итә. Теләһә ҡасан туҡтатырға мөмкин.
20. Таныш инструментта уйнағыҙ. Элек пианист булған кеше ябай пьесаларҙы ярата ала; һуңыраҡ бер нисә нота бергә.
21. Тере музыка тыңлағыҙ. Ҡыҫҡа ҡала концерты йәки хор репетицияһы. Сығыш яғына яҡын ултырығыҙ.

Ҡайтанғы хәтирәләр: фотолар, әйберҙәр һәм хикәйәләр

Үткәнде бергә күҙәтегеҙ, уны һынамайынса. «Хәтерләйһеңме…?» һәм «Был кем?» тигән һорауҙарҙан ҡасығыҙ, уның урынына асыҡ тәҡдимдәр ҡулланығыҙ. Күберәк: хәтирәләү эштәре.

22. Фотоальбомды ҡарағыҙ. Күргәнегеҙҙе әйтегеҙ: «Был күлдәк нисек матур! Был көн тураһында һөйләп бирегеҙ.» Ул ҡулланған исемдәргә ҡушылығыҙ.
23. Хәтер ҡорсағы яһағыҙ. Уның тормошонан әйберҙәр һалынған ҡорсаҡ: эш таҡтаһы, рецепт карточкаһы. Әйберҙәрҙе бер-бер артлы сығарығыҙ.
24. Тормош китабы башлағыҙ. Һәр биттә бер нисә фото һәм эре хәрефле яҙыу. Яңы ярҙәмселәргә кешене танырға ярҙам итә.
25. Һөйләшеү карточкаларын ҡулланығыҙ. Һөйләшеү карточкалары рәсемде асыҡ һорау менән бәйләй.
26. Ғаилә фотоуйыны яһағыҙ. Фото парлары үҙ фотоларығыҙҙы парлап уйнау уйынына әйләндерә.
27. Өй видеоларын йәки иҫке телевизорҙы ҡарағыҙ. Һорауҙар биреүҙән бигерәк, бергә фекер алышығыҙ.
28. Эш тормошонан әйберҙәр тотоғоҙ. Гаечный ача, стетоскоп, гроссбух. Ҡулдар күпселек осраҡта хикәйәне алып бара.
29. Бала сағындағы аш пешерегеҙ. Ул ҡушып ҡатыра, тәмләй, йә булмаһа ашханала һеҙҙең менән генә ултыра ала.
30. Йәшәгән урындарының картаһына ҡарағыҙ. Оҙон атласта таныш юлдарҙы бармаҡ менән күрһәтегеҙ, һөйләшеп.

Ижади эштәр

Сәнғәт — башҡарыу, тамамланған әҫәр түгел. Материалдарҙы олграҡ һәм хәүефһеҙ итеп һайлағыҙ. Күберәк: сәнғәт һәм ҡул эштәре.

31. Акварель менән буйайығыҙ. Ҡалын ҡағыҙ, бер нисә төҫ. Башлау ауыр булһа, беренсе һыҙыҡтарҙы бергә үткәрегеҙ.
32. Олграҡ һүрәттәрҙе буйайығыҙ. Сәскәләр йәки кейеҙ ҡоймалары, мультфильм түгел. Беҙҙең буяу биттәре экранда ла, баҫма килеш тә эшләй.
33. Коллаж яһағыҙ. Журналдан баҡсалар, машиналар йәки аш-һыу рәсемдәрен ҡырҡып елембәргә йәбештерегеҙ. Һуңыраҡ рәсемдәрҙе һайлау ҙа етә.
34. Сәскәләр бүләктәрегеҙ. Кибеттән алынған сәскә бәйләме һәм ваза. Һуңыраҡ банкала бер нисә сабаҡ.
35. Бергә бәйләгеҙ йәки ҡармаҡ менән бәйләгеҙ. Ҙур спицаларҙа ябай рәттәр. Һуңыраҡ еп тәңгәлдәргә ураштырыу.
36. Ғаилә өсөн открытка яһағыҙ. Ысын кешеләр өсөн тыуған көн йәки һаулыҡ теләүе открыткаларын мөһөрләгеҙ, ҡул ҡуйығыҙ йәки биҙәгеҙ.
37. Һауала ҡатҡан балсыҡтан формалағыҙ. Бәләкәй табаҡ бастырығыҙ. Токсик булмаған материалдар һайлағыҙ һәм янында булығыҙ.
38. Ағасты ҡырҡып, тәмамлағыҙ. Алдан кәрәкле өлөштәре булған ҡош ояһы комплекты һәм ҡағыҙ, электр инструменттарһыҙ. Күберәк: ир-атар өсөн эштәр.
39. Хат яҙығыҙ йәки әйтеп яҙҙырығыҙ. Ейән йәки иҫке дуҫына. Яҙыу ауыр булһа, ул һөйләй, һеҙ яҙаһығыҙ.

Тышта һәм баҡсала

Саф һауа һәм көн яҡтыһы — яҡшы иптәш. Күберәк: тышҡы һәм баҡса эштәре.

40. Үҫемлектәрҙе һуғарығыҙ. Бәләкәй кәйһә һәм бер нисә ҡыуыш. Көн һайын һуғарыу көнгә тәртип бирә.
41. Ҡыуышҡа үҫемлек ултыртығыҙ. Ҡыуышты өҫтәлгә ҡуйығыҙ, беркем тубыҡлап ултырмаһын. Эркәләр орлоҡтарға ҡарағанда еңелерәк.
42. Ултыртыу тараһын сүпләгеҙ йәки сәскәләрҙе киҫегеҙ. Ҡулъяулыҡтар кейеп, бер ваҡытта бер бәләкәй бағанан.
43. Яфраҡтар ҡырҡығыҙ. Бер бәләкәй урын. Һуңыраҡ төйөнлө капты асып тотоу ысын эш.
44. Таныш маршрут буйлап йөрөгөҙ. Блок тирәләй йәки почта ҡотоһона тиклем. Ҡыҫҡа йөрөү дә ярай.
45. Бергә тышта ултырығыҙ. Еңел көндө ишек алдында урындыҡта. Болоттарға йәки үткән кешеләргә ҡарағыҙ.
46. Ҡоштарҙы ашатығыҙ. Ҡош ашатҡысын бергә тултырығыҙ, тәҙрә янында ултырып ҡарағыҙ.
47. Машина йыуығыҙ. Ведро, губка, йылы төш. Тәгәрмәс ҡапҡастарын сайпау — бер аҙымлы еңел эш.

Сенсор эштәр

Тойоу, еҫ, тәм, тауыш һәм күреү деменция барған һайын мөһимерәк була. NHS һуңғы этаптар өсөн музыканы, ҡулға алырлыҡ әйберҙәрҙе һәм ҡул массажын һанаған. Башта аллергия һәм бомболау ҡурҡынысын тикшерегеҙ; күберәк: сенсор эштәр.

48. Ҡулды массажлағыҙ. Башта рөхсәт һорағыҙ һәм бер аҙ май ҡулланығыҙ. Тиреһе йәки аллергияһы хаҡында шик булһа, еҫһеҙ май һайлағыҙ.
49. Материяларҙы тойғоҙ. Бархат, вельвет, йөн һәм атлас материяларынан себеш, һыйпап һәм бөгөп.
50. Үлән һәм кофе еҫләгеҙ. Бармаҡтар араһында йәш мәтрүшкә йәки розмарин ышҡығыҙ. Тын алыу проблемалары булһа, көслө еҫтәрҙән ҡасығыҙ.
51. Сәсен taraғыҙ. Әкрен һәм йомшаҡ, әгәр ул ошата икән.
52. Йылы юыуғыстар бүлешегеҙ. Һыуыҡ көндө ҡул һәм йөҙ өсөн. Алдан температураһын тикшерегеҙ.
53. Эш фартугын тикшерегеҙ. Эре төймәләр һәм ҡапҡыстар нығытып тегелгән. Бер нәмә лә һуҙылмаһын өсөн тикшерегеҙ.
54. Яраткан тәмлекте татығыҙ. Бәләкәй ҡалаҡ, хәүефһеҙ һәм ул ашай ала торған кимәлдә.
55. Тәбиғәт тауыштарын ҡуйығыҙ. Ямғыр, толҡын йәки ҡоштар тауышы әкрен ғына.
56. Әкрен нәмәне ҡарағыҙ. Балыҡтар һауыты, тәбиғәт видеоһы йәки ҡар ява.

Уйындар һәм головоломкалар

Уйындар таймерһыҙ, очкоһыҙ һәм басымһыҙ ваҡытта яҡшы эшләй. Әгәр берәй уйын тест кеүек тоя башласа, уны ҡуйығыҙ. Күберәк: ҡулланмалар һайлау һәм ақыл уйындары.

57. Рәсемдәрҙе парлағыҙ. Рәсем парлары рәсемдәрҙе йөҙ менән өҫкә ҡуя, шуға күрә эш иҫтә тотоу түгел, ә күреү.
58. Шундай уҡ рәсемде табығыҙ. Шундай уҡ табыу ике-дүрт вариант бирә. Һәр рәсем тураһында һөйләшегеҙ.
59. Себеттәргә һортлағыҙ. Бергә һортлау экранда оҡшаған ҡолаҡтар һортлау кеүек.
60. Эре өлөштәрҙән пазл йыйығыҙ. Олграҡ һүрәттәр, еңел өлөш һаны. Рәсемле пазл бөтөн рәсемде күрһәтеп тора. Күберәк: деменция өсөн пазлдар.
61. Иҫке карта уйынын уйнағыҙ. Ул йылдар буйы уйнаған нәмәне. Һуңыраҡ картаны төҫкә ҡарап һортлау — үҙе уҡ уйын.
62. Домино уйнағыҙ. Осторҙарҙы тоташтырығыҙ. Һуңыраҡ ташты рәткә тезеү ҙә ярай.
63. Эре хәрефле һүҙҙәр таблицаһы. Беҙҙең һүҙ табыу бары тик ятай һәм тигеҙ һүҙҙәр менән, баҫып сығарырға ла була.
64. Таныш әйтемдәрҙе тамамлағыҙ. Әйтемде тамамлау аҙағын теләһә ҡасан күрһәтергә мөмкинлек бирә.
65. Рәсемле бинго уйнағыҙ. Рәсемле бинго ғаилә һәм төркөм өсөн яраш. Карталарҙы ирекле билдәләгеҙ.
66. Шашка уйнағыҙ. Ҡағиҙәләрҙе иркен алығыҙ. Ташты күсереү һөйләшеү менән бергә уҡ иҫәп.

Хәрәкәт

NIA йөрөүҙе, тороҡ велосипедты, тартыу таҫмаларын, йомшаҡ туп йәки шар ыргытыуҙы, шүрлек банкаларын күтәреүҙе һәм олоғайған кешеләр өсөн күнекмә видеоларын тәҡдим итә. Яңы нәмә башлар алдынан, айырыуҙа тәңгәлдекте ауырлаған булһа, табибҡа кәңәшләшегеҙ.

67. Шар ыргытығыҙ. Бер-береңә ҡаршы ултырығыҙ. Ул әкрен осһа, тотоу еңел.
68. Ултырып башҡарыла торған күнекмә видеоһын ҡарағыҙ, олоғайғандар өсөн яһалған, бергә.
69. Тартыу таҫмаһы менән һуҙылығыҙ. Ултырғанда ҡулдарҙы еңел таҫма менән аҫта-өҫтә тартығыҙ.
70. Шүрлек банкаларын күтәрегеҙ. Ҡулдарҙы әкрен күтәрегеҙ, бәлки музыка астында.
71. Тороҡ велосипедта ултырығыҙ. Бер нисә еңел минут, янында булығыҙ.
72. Шарфтар менән бейегеҙ. Еңел шарфтарҙы музыка буйынса болғағыҙ, ултырып йәки баҫып.
73. Маҡсат менән йөрөгөҙ. Хат почтаға һалырға йә кофе алырға. Бер сәбәп барыуҙы тәбиғи итә.
74. Бергә тын алыу туҡтауы яһағыҙ. Тыныс тын алыу менән әкрен генә тын алығыҙ.

Социаль эштәр

Исемдәр ауыр булһа ла, кешеләр янында булыу мөһим, һәм бәләкәй төркөмдәр ҙур төркөмдәргә ҡарағанда еңелерәк. NIA билдәләүенсә, кеше ҡунаҡтың кем икәнен иҫләмәһә лә, йәшәү ҡунаҡлаштан күп ваҡыт рәхәт табыуы мөмкин. Күберәк: ҡунаҡлашыу.

75. Бер ваҡытта бер-ике ҡунаҡ ҡабул итегеҙ. Тыныс бүлмәлә ҡыҫҡа ҡунаҡлашыу, ҡарарға фотолар менән.
76. Ғаиләне видеоға шылтыратығыҙ. Ҡыҫҡа шылтыратыу, бер ваҡытта бер тауыш. Күберәк: телефон һәм видео шылтыратыу.
77. Хәтер кафеһына барығыҙ. Деменция менән йәшәгән кешеләр һәм уларҙың ярҙамсылары өсөн рәсми булмаған йыйылыштар. Яҡын араға ниндәй йәштәр үҙәге бар, шуны һорағыҙ.
78. Тыныс ваҡытта ресторанға сығығыҙ. NIA күрһәтеүенсә, таныш, тыныс ресторан иртәрәк йәки һуңрак, туалет янында өҫтәл менән.
79. Олоғайған кешеләр үҙәгенә йәки көндөҙгө программаға барығыҙ. Ул өсөн компания, һеҙ өсөн ял.
80. Балалар менән вакыт үткәрегеҙ. Ейәндәрҙән тыныс ҡыҫҡа ҡунаҡлашыу йәки бәләкәйгә һүрәтле китап уҡып бирегеҙ.
81. Гәзит кофе менән бүлешегеҙ. Баш яҙыуҙарын яңғыратып уҡығыҙ. Йолаһы яңылыҡтарҙан мөһимерәк.
82. Башҡаға ярҙам итегеҙ. Черков программаларын бөгөгеҙ йәки күршегә открытка яһағыҙ.

Ышаныс һәм рухи эштәр

Кешенең үҙ традицияһын һаҡлағыҙ, йәки ниҙер булмаһа ла. NIA таныш хеҙмәттәрҙе, укыуҙарҙы, изге музыканы, доға ҡылыуҙы, медитацияны һәм байрам йолаларын тәҡдим итә.

83. Таныш хеҙмәткә барығыҙ. Тыныҡыраҡ берәүҙе һайлағыҙ, туп ситенә яҡын ултырығыҙ һәм унда кешеләрҙе деменция тураһында хәбәрләгеҙ.
84. Хеҙмәтте онлайн ҡарағыҙ, сығыу бик ауыр булған көндәрҙә.
85. Бергә доға ҡылығыҙ йәки уҡығыҙ. Таныш һүҙҙәр, әкрен уҡыу. Белгән өлөштәренә ҡушылырға мөмкин.
86. Черков йырҙарын йәки изге музыканы йырлағыҙ, уның традицияһынан.
87. Байрам йолаларын һаҡлағыҙ. Батарейкалы шәм, фатиха, элек ҡулланған биҙәктәр.
88. Тыныс вакыт бүлешегеҙ. Баҡсала ултырығыҙ йәки кояш баҫыуын бергә ҡарағыҙ.

Хайуандар һәм үҫемлектәр

NIA ашатыуҙы, ҡылды тарауҙы, йөрөтөүҙе, хайуанды тотоуҙы йәки янында ултырыуҙы тәҡдим итә.

89. Тыныс эт йәки мәҙәни ҡолаҡты тараҫығыҙ, оҙон, әкрен һыпырыуҙар менән.
90. Хайуанды бергә ашатығыҙ. Һеҙ үлсәйһегеҙ; ул ҡоя.
91. Эт менән бергә йөрөгөҙ. Тәрнә һеҙҙә.
92. Хайуанды тубыҡ өҫтөндә тотоғоҙ. Тыныс мәҙәни ҡолаҡ оҙон төшөрөлгән дә, йыуатыусы булырға мөмкин.
93. Килгән хайуандарҙы ҡабул итегеҙ. Кайһы бер ҡарау йорттары һәм көндөҙгө программалар хайуандар килтерә. Урында һорағыҙ.
94. Тере кеүек йомшаҡ уйыншыҡ хайуан тәҡдим итегеҙ. Хайуан булмаһа, кайһы бер кешеләр тере кеүек йомшаҡ мәҙәни йәки эт уйыншығын тотоуҙы ярата. Ябай тәҡдим итегеҙ, уйынсыҡ итеп түгел, һәм «юҡ» тигәнен ҡабул итегеҙ.

Миҙгел эштәре

Йолаларҙы һаҡлағыҙ, ләкин ябайыраҡ. NIA ҡыуаныс байрамдарында реаль булырға һәм тыныс урын әҙерләргә һуғыша.

95. Миҙгелгә биҙәгеҙ. Бәлет, тәңгәл сәскәләр йәки өҫтәлдә ҡыйыҡтар.
96. Байрам аш-һыуы әҙерләгеҙ. Ҡамыр йәйегеҙ йәки печеньеға ағ тотоғоҙ. Мейестә һеҙ эшләгеҙ.
97. Биҙәктәр аҫығыҙ. Һыныҡмаслыҡ шар биҙәктәр, береһен-береһе аша тапшырып.
98. Ут күрергә барығыҙ. Ҡыҫҡа кисле машина йөрөү — һеҙҙән ғәйрәт түгел, компания генә кәрәк.
99. Яҙғы сумбылдарҙы ултыртығыҙ. Көҙҙә сумбыл ултыртып ҡуйығыҙ, көтөгөҙ көшәктәрҙе.
100. Ҡарабойҙай башағын йәки борсаҡ дәндәрен таҙартығыҙ. Ҙәйге ишек алдында таҙ тәлинкә тубыҡ өҫтөндә.
101. Байрам открыткаларына адрестар яҙығыҙ. Улар ҡул ҡуя, маркалай йәки мөһөрләй; адрестарҙы һеҙ яҙаһығыҙ.

Эш эшләмәһә, нимә эшләргә?

Туҡтағыҙ һәм икенсе ваҡытта башҡа нәмә менән һынағыҙ. NIA ҡыйынһыныуҙы күҙәтергә һәм кеше теләһә, ҡарап ултырырға рөхсәт бирергә тәҡдим итә. «Юҡ» тигәне күпселек осраҡта эш бик ауыр, ваҡыт дөрөс түгел, йәки ауыртыу, асыҡ булыу, шау-шу кеүек башҡа нәмә борсой тигәнде аңлата. Эште кәметегеҙ, көндөң алдараҡ һынағыҙ, йәки үҙегеҙ башлағыҙ һәм ул ҡушылыр микән, шуны күрегеҙ. «Юҡ» тигәндә һәм кискә ҡарай тынғыһыҙлыҡ бүлектәренә ҡарағыҙ.

Ашау һәм ял араһына эштәрҙе ҡушыу өсөн йөмсәк көнөлөк тәртип ҡарағыҙ. Әҙер тороу өсөн файҙалы нәмәләр өсөн баҫмалы эштәр ҡарағыҙ, ә төркөм менән эш алып барһағыҙ, ҡарау йорттарындағы төркөм эштәре. Һеҙҙең ял да мөһим: ҡарауҙа үҙ-үҙеңде ҡарау бүлегенә ҡарағыҙ.