Gysgaça jogap
Ilki bilen adamyň ideg zerurlyklaryndan, isleglerinden we tanyş adamlar bilen gündelik endiklere bagly bolmak isleginden başlaň. Mümkin bolan jaýlara baryp görüň, işgärleriň taýýarlygy, ideg meýilnamasy, işler we çykdajylar barada soraň we adamy islänçä çözgütlere goşuň.
- Ýaşaýyş idegi haçan dogry bolýar diýen ýekeje düzgün ýok.
- Jaýlary deňeşdirmezden ozal adamyň zerurlyklaryny we isleglerini sanawa alyň.
- Dürli wagtlarda baryp görüň we işgärler bilen ýaşaýjylaryň özara gatnaşygyna üns beriň.
- Hyzmatlar, tölegler we geljekdäki ideg zerurlyklary barada aýdyň ýazmaça maglumat soraň.
Bu sahypada (6 bölüm)
Ýaşaýyş idegini göz öňünde tutmak ýeňillik, hasrat, näbellilik ýa-da birnäçe duýgyny bir wagtda getirip biler. Bu karar, adamyň zerurlyklaryna we isleglerine laýyk gelýän goldawy tapmak hakynda. Bu maşgala näçeräk alada edýändiginiň synagy däl we hemmeleriň bir wagtda ýetýän belli bir basgançagy hem däl.
Alzheimer’s Association-yň uzak möhletli ideg gollanmasy, onuň ýaşaýyş idegi sanawy we Dementia Australia-nyň ýaşaýyş idegi boýunça görkezmesi adamyň zerurlyklaryna, işgärlere, işlere, ýaşaýyş şertlerine we çykdajylara seretmegi maslahat berýär. Bu sahypa belli bir jaýy maslahat bermeýär we ýerli hünärmenleriň ýa-da maliýe maslahatynyň ornuny tutmaýar.
Ýaşaýyş idegini göz öňünde tutmaga mynasypdygyny nädip bilerin?
Adamyň häzir nähili goldawa mätäçdigine we bu goldawyň öýde berilip bilinjekdigine serediň. Adamyň howpsuzlygyny, gündelik ideg zerurlyklaryny, jemgyýetçilik durmuşyny we isleglerini göz öňünde tutuň. Şeýle hem ideg borçlarynyň adamyň ýa-da olara goldaw berýän adamlaryň saglygyna täsir edýärdigini ýa-da etmeýändigini gözden geçiriň.
Adamyň haçan göçmelidigi barada karar berýän ýekeje etap ýa-da sanaw ýok. Adam köpçülik bile ýaşaýyş ýerini saýlap biler ýa-da goşmaça kömek bilen öýde galmagy isläp biler. Adamyň özi bilen, peýdaly bolsa lukmany, sosial işgäri ýa-da ideg utgaşdyryjysy bilen gürleşiň. Göçmäge karar bermezden ozal haýsy goldaw görnüşleriniň laýyk bolup biljekdigini soraň.
Adamy islänçä çözgütlere goşuň. Olar üçin nämäniň möhümdigini soraň: ýerleşýän ýeri, naharlar, dili, medeniýeti, dini endikleri, tanyş işleri ýa-da maşgala we dostlar bilen duşuşmak. Käbir ideg zerurlyklary üýtgäp başlasa-da, olaryň islegleri sanawy daraltmaga kömek edip biler.
Jaýlara baryp görmezden ozal näme bilmeli?
Ilki bilen adamyň mätäç goldawynyň gysga sanawyny düzüň. Muňa gündelik işlerde kömek, şepagat uýalarynyň idegi, jemgyýetçilik bilen aragatnaşyk, tanyş dil ýa-da daşarda wagt geçirmek üçin ýer girip biler. Eger anyk bilmeseňiz, saglygy goraýyş ýa-da sosial ideg hünärmeninden haýsy hyzmatlaryň gerek bolup biljekdigini soraň.
Baryp görmezden ozal jaýlara jaň ediň. Olaryň adamyň zerurlyklaryny kanagatlandyryp biljekdigini, otagyň boş bolup biljekdigini, indiki ädimleriň nämedigini we sizden haýsy maglumatlaryň gerekdigini soraň. Hyzmatlar we tölegler barada ýazmaça maglumat soraň. Hukuklary, maliýeleşdirmegi we ygtyýarnamalary ýerlere görä üýtgeýär, şonuň üçin umumy makala bilen çäklenmän, ýerli çeşmeleri barlaň.
Işgärleriň demensiýa idegi boýunça taýýarlygy barlygyny, ideg meýilnamalarynyň nähili düzülýändigini we maşgalalaryň täzelikleri nähili paýlaşyp biljekdigini soraň. Gündelik tertibiň nähili işleýändigini, haýsy işler hödürlenýändigini we ýaşaýjylara saýlaw etmekde nähili goldaw berilýändigini anyklaň. Ýat bölümi bir mümkinçilik, ýöne her kimiň oňa mätäçligi ýok; her ýeriň hakyky goldawyny deňeşdiriň.
Baryp göreniňizde nämä üns bermeli?
Mümkin bolsa, birden köp jaýa baryp görüň. Ilkinji gezelenç üçin wagt belläň, soňra başga bir wagtda ýa-da nahar wagtynda ýene gelip biljekdigiňizi soraň. Ikinji sapar baryp görmek adaty tertibi has gowy görkezebilir we beýleki işgärler bilen tanyşmaga mümkinçilik berip biler.
Işgärleriň ýaşaýjylar bilen nähili gürleşýändigine üns beriň. Olary hormat bilen çagyrýarlarmy, jogap bermäge wagt berýärlermi we gündelik saýlawlara goşýarlarmy? Ýaşaýjylar özlerini rahat duýýarmy we gyzyklanmalaryna hem-de mümkinçiliklerine laýyk işler barmy? Işleriň meýilnamasyny, nahar iýilýän ýerleri, daşky meýdançalary we hususy ýerleri görüp biljekdigiňizi soraň.
Bu adam üçin möhüm jikme-jikliklere serediň: düşnükli alamatlar, hajathana barýan anyk ýol, tanyş zatlar, asuda ýerler, dil we medeni goldaw, şeýle hem ýakynlaryny görmek mümkinçilikleri. Diňe owadan kabulhana gündelik idegiň nähili işleýändigini görkezmeýär.
Soraglary ýatda saklamaga we soň täsirleriňizi deňeşdirmäge kömek etjek bolsa, ygtybarly dostuňyzy ýa-da garyndaşyňyzy özüňiz bilen alyň. Gören zatlaryňyzy bellemek üçin Alzheimer’s Association-yň sanawyndan peýdalanyp bilersiňiz. Bellikleriňizi jaýy siziň üçin saýlaýan baha hökmünde däl-de, gepleşik üçin esas hökmünde kabul ediň.
Idegi deňeşdirmek üçin haýsy soraglar kömek eder?
Işgärleriň günüň dürli wagtlarynda nähili işleýändigini, işgärleriň adamyň gündelik endiklerini nähili öwrenýändigini we zerurlyklar üýtgände näme bolýandygyny soraň. Ideg meýilnamalaryny kimiň gözden geçirýändigini we maşgalanyň aladasyny nähili aýdyp biljekdigini soraň. Adam nahar iýmekde, şahsy idegde ýa-da aragatnaşykda kömek talap edýän bolsa, bu goldawyň iş ýüzünde nähili berilýändigini soraň.
Maşgala duşuşyklary, daşary gezelençler, lukmançylyk duşuşyklary, işler we adamyň özi bilen tanyş zatlaryny alyp biljekdigi barada soraň. Jaýda demensiýa üçin ýörite maksatnama bar bolsa, onuň haýsy taýýarlygy, işleri we gündelik goldawy öz içine alýandygyny soraň. Diňe programmanyň adyna daýanman, ýaşaýjylaryň saýlawlara nähili goşulýandygyna mysallar soraň.
Tölegleriň jikme-jik beýanyny, nämeleriň girýändigini we tölegleriň nähili üýtgäp biljekdigini soraň. Ylalaşyklary üns bilen okaň we maliýe ýa-da hukuk şertleri düşnüksiz bolsa, ýerli ökde hünärmenlerden maslahat alyň. Başga ştatdan ýa-da ýurtdan alnan maglumatlara esaslanyp, bir hyzmatyň hökmany görnüşde elýeterlidigini ýa-da tölenýändigini çaklamaň.
Adamyň şahsyýeti, gatnaşyklary ýa-da hususylygy goşmaça üns talap edýän bolsa, demensiýa bilen ýaşaýan LGBTQ+ adama goldaw bermek boýunça gollanmamyza serediň. Onda saýlaýan atlary, myhmanlar, şahsy ideg we üpjün edijileriň düzgünleri barada soraglar bar.
Göçmekde nädip kömek edip bilerin?
Adamy islänçä saýlawlara goşuň. Jaýa baryp görmek, şol ýerde nahar iýmek ýa-da gysga wagtlaýyn ideg mümkin bolsa we adam üçin kabul ederlikli bolsa, käbir adamlara täze ýer bilen tanyşmaga kömek edip biler. Adam özi bilen alyp gitmek üçin otagdaky bir zady, eşigi ýa-da gündelik endigi saýlamak isläp biler.
Adamyň razylygy bilen işgärler bilen peýdaly maglumatlary paýlaşyň. Muňa olaryň saýlaýan ady, aragatnaşyk usuly, gündelik endikleri, halaýan iýmitleri, lezzet alýan işleri we özüni rahat duýmagyna kömek edýän zatlar girip biler. Maglumaty gysga we idege gönükdirilen görnüşde saklaň. Adam özi hakyndaky gepleşikleriň bir bölegi bolmaga dowam etmeli.
Jaý rugsat berýän bolsa, tanyş zatlaryny alyň. Işgärlerden adamyň otagynyň daş-töwereginde rahat hereket etmegi kynlaşdyrman, nähili tanyş duýulyp biljekdigini soraň. Surat, halaýan ýorgan ýa-da tanyş sagat tutuş öýüň daş-töweregini döretmäge synanyşmakdan has möhüm bolup biler.
Göçenden soň nähili gatnaşyp bilerin?
Täzelikleriň nähili berilýändigini we kimiň bilen habarlaşmalydygyny bilmek üçin işgärler bilen işleşiň. Adamdan saparlar we işler barada pikirini soraň. Käbir adamlar ýygy-ýygydan gysga saparlary isläp biler; beýlekiler bolsa öwrenişmek üçin wagt isläp biler. Olara rahat görünen zatlara üns beriň we bilelikde uýgunlaşdyryň.
Ideg zerurlyklary we islegler üýtgäp biler. Ideg meýilnamasyny adam we işgärler bilen bile gözden geçiriň, bir zat düşnüksiz bolsa sorag beriň we kömek edip biljek täze maglumatlary paýlaşyň. Adam birdenkä bulaşsa ýa-da ýagdaýy ep-esli erbetleşse, ideg toparyna derrew habar beriň; NHS-e görä, duýdansyz bulaşyklyk derrew lukmançylyk ünsüni talap edýär.
Jaý saýlamak çynlakaý karar we ilkinji saýlaw hemişelik iň amatly bolup galman biler. Maglumat ýygnaň, adamy goşuň, gündelik ideg barada soraň we göçenden soň hem aragatnaşygy açyk saklaň.
Köp berilýän soraglar
Demensiýa bilen ýaşaýan adam üçin ýaşaýyş idegini haçan göz öňünde tutmaly?
Adamyň häzirki goldawynyň onuň zerurlyklaryny kanagatlandyrýandygyny we öýde ýaşamagyň olar we olara ideg edýän adamlar üçin mümkin bolup galýandygyny gözden geçiriň. Adamyň özi we saglygy goraýyş ýa-da sosial ideg topary bilen gürleşiň; her maşgala üçin karar berýän ýekeje etap ýa-da sanaw ýok.
Demensiýa bilen ýaşaýan adam ýat bölümine geçmelimi?
Her kimiň demensiýa üçin aýratyn bölümine mätäçligi ýok. Adamyň nähili goldawa mätäçdigini we her jaýyň neleri hödürleýändigini, şol sanda işgärleriň taýýarlygyny, işleri, hususylygy we maşgala gatnaşygyny soraň.
Ýaşaýyş ideg jaýyndan näme soramaly?
Demensiýa boýunça taýýarlyk, işgärleriň elýeterliligi, şahsy ideg, işler, maşgala bilen aragatnaşyk, myhmançylyga gelmek we idegiň nähili gözden geçirilýändigi barada soraň. Hyzmatlar, tölegler we zerurlyklar üýtgände goldawyň nähili üýtgäp biljekdigi barada ýazmaça maglumat soraň.
Adama göçmäge öwrenişmäge nädip kömek edip bilerin?
Olary islänçä saýlawlara goşuň. Tanyş zatlaryny alyň we işgärleriň bilmeli boljak gündelik endiklerini, isleglerini we aragatnaşyk usullaryny paýlaşyň. Göçenden soň hem işgärler bilen bile işleşmegi dowam etdiriň.
Çeşmeler
Bu sahypanyň daýanýan guramalaryna we gözleglerine baglanyşyk berýäris. Her biri sahypa täzelenende barlandy.
- Long-Term Care · Alzheimer's Association
- Choosing a Residential Care Community · Alzheimer's Association
- Residential care · Dementia Australia
- Sudden confusion (delirium) · NHS