Gysgaça jogap
Maşgala agzalary demensiýanyň idegi barada dürli pikir edip biler, sebäbi olar ýagdaýyň dürli bölegini görýärler ýa-da çäkleri dürlüdir. Adamy maslahatlaşmaga goşuň, bir meseläni birwagtda ara alyň we amaly ädimleri bilelikde ylalaşyň.
- Dürli pikirler stresden, daşlykdan ýa-da deňsiz ideg işlerinden gelip biler; günäkärlemekden saklanyň.
- Adamyň islegini goşuň we nämäni paýlaşmagy isleýändigini soraň.
- Işleri sanawdan geçirip, islege, ukybyna we wagtyna görä bölüň, deň bölmäň.
- Ylalaşmazlyk dowam etse, ynanylan hünärmenden ýa-da wasyçydan kömek soraň.
Bu sahypada (5 bölüm)
Demensiýasy bolan maşgala agzy üçin howpsuzlyk, ideg ýa-da geljek barada ylalaşmazlyk ýüze çykyp biler. Biri gündelik kynçylyklary görýändir; başga biri has seýrek baryp ýa-da adamy öňki ýaly ýatlap biler. Pul, daşlyk, iş we maşgala roly basyşy artdyryp biler. Ara çözülmezligi agyrydyr, ýöne ol özi üçin kimdir birini has az aladalanýandygyny subut etmeýär.
Alzheimer’s Association-yň maşgala ylalaşmazlyklary barada gollanmasy günäkärlemezden diňlemegi, aýratyn ideg işlerini maslahatlaşmagy we ýagdaý üýtgände gürrüňe gaýdyp gelmegi maslahat berýär. Dementia Australia hem maşgalalaryň ideg kararlary barada ylalaşmaýan bolup biljekdigini we daşarky goldawa mätäçlik duýup biljekdigini belleýär. Bu gollanma gürrüň etmegiň bir usulyny hödürleýär; kanuny ygtyýarlyga ýa-da bir adamyň üçin haýsy idegiň dogry boljakdygyna karar bermeýär.
Adamy merkezde nädip saklap bileris?
Demensiýasy bolan adamdan onuň üçin näme möhümdigini we gündelik durmuşa nähili gatnaşmak isleýändigini soraň. Diagnoz gündelik durmuşy barada gürrüňlerde onuň ornuny aýyrmaýar. Kimi goşmagy isleýändigini we haýsy maglumaty paýlaşmaga rahatdygyny soraň. Eger ol isleg bildirmekde kömek isleseler, oňa wagt beriň we bir saýlawy birwagtda maslahatlaşyň.
Diagnozdan soňky ilkinji ädimler barada gollanma geljegi meýilleşdirmekde adamy goşmak üçin pikirler berýär. Adam kararlaryna kömek etjek kimdir birini saýlan bolsa, onuň gizlinligine we islegine hormat goýup, şol kişini hem gürrüňe goşuň. Maşgala agzalary kanuny karar çykarmak ygtyýary barada ylalaşmasa, çaklamak däl-de, ýerli ygtybarly hünärmenden soraň.
Maşgala söhbetini nädip başlamaly?
Mümkin bolsa, krizisden öň rahat wagt saýlaň. Bir temany saýlaň, meselem, kim ulag bilen üpjün etjek ýa-da indiki lukmançylyk kabulyny nädip guramaly. Kynçylykly kararlaryň uzyn sanawy hemmeler üçin diňlemegi kynlaşdyrýar.
Söhbetden öň näme görendigiňizi we näme çaklaýandygyňyzy ýazyň. Mysal üçin, “Dada şu aý iki kabul görmedi” – bu anyk görkezme. “Dada hiç zat edip bilmeýär” bolsa giň netije, ol onuň ukybyny ýa-da islegini görkezmeýän bolup biler.
Her kime öz aladasyny düşündirmäge pursat beriň. Kesgitlemän diňläň, günäkärlemäň we her kimiň näçe goşandygyny deňeşdirmäň. Daşda ýaşaýan adam gündelik zerurlygy görmän biler; idegiň köp bölegini çekýän adam bolsa ýadanan bolup biler. Ikisiniň tejribesi-de möhüm, ol dürli pikirlere getirse-de.
Ýygnakda nämäni maslahatlaşmaly?
Söhbeti amaly saklaň. Gysga gün tertibi maşgalanyň anyk indiki ädim bilen dargamagyna kömek edip biler:
| Tema | Maslahatlaşmaly sorag |
|---|---|
| Adamyň islegi | Ol nämäni dowam etdirmek isleýär? Kimi goşmagy isleýär? |
| Häzirki ýagdaý | Kim näme görüpdi we haçan? Lukmanyň maslahaty zerurmy? |
| Işler we çäkler | Haýsy kömek gerek? Her işi kim wagt we ukyp bilen alyp bilýär? |
| Indiki ädimler | Kim näme etjek, haçan, we maşgala haçan täzeden ýygnanyşar? |
Eger bir mesele lukmançylyk maslahatyny talap etse, soragy ýazyp ideg toparyndan soraň. Lukman kabulyna taýýarlanmak gollanmasy şol gürrüň üçin kömek edip biler. Resminamalar, kömek pullary ýa-da şertnamalar barada ylalaşmazlyklary ýerli kanunlary bilýän hünärmenlere goýuň.
Ideg işlerini adalatly nädip bölmeli?
Adalatly bolmak elmydama deň bölmek bilen bir zat däldir. Alzheimer’s Association işleriň sanawyny wagt, pul we zähmet bilen düzmegi maslahat berýär. Soňra her kimiň näme etmegi isleýändigini we hakykatdanam näme edip bilýändigini soraň.
Käbirleri yzygiderli baryşda ýa-da şahsy idegde kömek edip biler. Başgalar kabul etmek, ulag, iýmit eltmek, resminamalar ýa-da hepdelik barlag bilen has ukyply bolup biler. Daşda ýaşaýan adam, adam razy bolsa, jaňlary guramaga, ýerli hyzmatlary gözlemäge ýa-da üpjünçiligi tertibe salmaga kömek edip biler. Daşdan ideg barada gollanmamyz roller, habarlar we baryşlar üçin doly meýilnama berýär.
Ylalaşylan işleri bir paýlaşylýan takvimde ýa-da ýazgy sanawda saklaň. Kimiň jogapkärdigini, nähili yzygiderlilikde we meýilnama üýtgände kime ýüz tutmalydygyny ýazyň. Kimdir birinin saglygy, iş tertibi ýa-da ideg ukyby üýtgände sanawy gaýtadan seredip çykyň. Idegçiniň öz-özüni goramak gollanmasy başgalardan goldaw soramagyň ýollaryny görkezýär.
Ylalaşmasak näme edip bileris?
Biliýän zatlaryňyza, adamyň islegine we heniz çözülmedik sorag bilen gaýdyp geliň. Bir ýygnakda hemme zady çözmek mümkin däldir. Howpsuz we şu wagt kabul edip boljak bir ädimi ylalaşyň, soňra uly karar üçin täze wagt belleň.
Eger ysgyn bir ýere göçmek barada bolsa, ilkinji ädim ses bermek däl-de, maglumat ýygnamak bolsun. Öýde nämäniň ýetmeýändigini, adamyň nämäni has gowy görýändigini we maşgalanyň haýsy görnüşleri öwrenmek isleýändigini soraň. Ideg öýüne baryp görmek ýa-da öýde kömek berýän üpjünçi bilen gürrüň etmek, adamy göçmäge mejbur etmän, pikiri ýagdaýlandyryp biler. Ýaşaýyş ideg gollanmasy deňeşdirmek üçin soraglary berýär.
Ara ýene-de bolsa, bitarap üçünji adamdan kömek soraň. Meseleden görä, ol adamyň lukmany, sosial işgär, maslahatçy, wasyçy ýa-da din işgäri bolup biler. Goldaw toparlary hem meňzeş üýtgeşmeler bilen ýüzleşýän adamlar bilen gürrüň etmek üçin ýer berip biler. Lukmançylyk, kanuny ýa-da maliýe soraglary üçin hünärmen maslahaty has möhümdir.
Maşgala ylalaşmazlygy adamyň howpsuzlygyna ýa-da idegine täsir etse, ýerli ygtybarly hyzmatdan kömek soraň. Adamy jedelleriň arasynda galdyrmaň. Derrew howp bar bolsa, ýerli gyssagly kömek hyzmatlaryny ulanyň.
Maşgala hemişe ylalaşmaz, we bir söhbet meseläni çözmeýän bolup biler. Adamy diňlemegi dowam etdiriň, anyk jogapkärçilikleri alyň we bir adamyň hemme zady özi göterip galmazlygy üçin kömek soraň.
Köp berilýän soraglar
Nädip maşgalalar demensiýanyň idegi barada ylalaşmaýarlar?
Maşgala agzalarynyň maglumaty, ynanjy, wagty, puly ýa-da gündelik idegden daşlygy dürli bolup biler. Olar duýgularyny hem dürlüçe başdan geçirýärler. Ylalaşmazlyk kimdir birinin azrak aladalanýandygyny subut etmeýär.
Biz maşgala bolup ideg kararlaryny nädip kabul edip bileris?
Adamyň islegi we häzir karar talap edýän mesele bilen başlaň. Her kimiň görenini paýlaşyň, näbelli zatlary belläň we lukmançylyk soraglary üçin ideg toparyna ýüz tutuň. Bir uly ýygnak ýerine birnäçe gysga söhbet has aňsat bolup biler.
Ideg işlerini nädip bölüşmeli?
Işleri we her biriniň wagtyny ýa-da zähmetini ýazyň. Her birini kimiň etmäge isleýändigini we ukyplydygyny soraň. Maşgala agzalary dürli usullarda kömek edip biler: kabul etmek, jaň etmek, ulag, ýa-da yzygiderli baryş bilen. Ýagdaý üýtgände meýilnamany gaýtadan seredip çykyň.
Biz henem ylalaşyp bilmesek näme etmeli?
Ylalaşmazlyk dowam etse, maşgalanyň gürrüň etmegine kömek etmek üçin ynanylan lukmany, sosial işgäri, maslahatçyny, wasyçyny ýa-da din işgärini çagyrmagy oýlanyň. Kim haýsy karary kabul edip bilýändigi barada kanuny soraglar üçin ýerli ygtybarly hünärmenden maslahat alyň.
Çeşmeler
Bu sahypanyň daýanýan guramalaryna we gözleglerine baglanyşyk berýäris. Her biri sahypa täzelenende barlandy.
- Resolving Family Conflicts · Alzheimer's Association
- How do I navigate changes in my relationships? · Dementia Australia