Tlhokomelo e e Kgakala ya Motho yo o nang le Dementia

Go nna kgakala go ka dira gore go nne thata go itse gore ke thuso efe e e tlhokegang, mme kgakala ga e tlose ditsela tsotlhe tsa go tsaya karolo. O ka tswa o ka rulaganya ditirelo, o tsaya tiro e motho a dumelelang ka yone, kgotsa o thusa motho yo o tlhokomelang letsatsi le letsatsi. Simolang ka go botsa motho yo o nang le dementia gore o batla eng le gore ke mang yo o batlang a akaretsiwe.

Tataiso ya Alzheimer’s Association ya tlhokomelo e e kgakala e tlhalosa dikarolo jaaka go rulaganya dipaelo, go batlisisa ditirelo tsa kwa lefelong, go dirisana le batho ba ba gaufi le go neela mothusi wa letsatsi le letsatsi phomolo. Family Caregiver Alliance le yone e tlhalosa gore go batlisisa ditirelo le go rulaganya dipaelo go ka nna thata fa o le kgakala. Tataiso eno e na le dikakanyo tsa kakaretso tsa rulaganyo; ditirelo le melao ya kwa lefelong e farologana.

Ke ka tsela efe nka dira ka kgakala?

Tlhopha ditiro tse di tshwanelang se motho a batlang le se o kgonang go se dira ka tshepo. Thuso e ka akaretsa:

• Rulaganya dipaelo. Botsa gore motho o batla thuso ya go ikgolaganya le kliniki, go dirisa khalendara kgotsa go rulaganya go tsamaya.
• Batlisisa ditirelo tsa kwa lefelong. Batla tirelo ya go romela dijo, go tsamaya, thuso ya gae, mananeo a letsatsi a batho ba baagolwa kgotsa dihuta tsa badiragatsi kwa motho a nnang teng. Netefatsa tshedimosetso le mofaki wa tirelo; go teng ga tirelo go farologana go ya ka lefelo.
• Dira ditiro tsa dikwalo kgotsa dithuso tse di dumalanweng. O ka thusa go rulaganya difomo kgotsa go rulaganya dithuso fa motho a botsa. Dikwalo tsa ditšhelete, tsa inshuwarense le tsa bophelo di tlhoka tlhokomelo e e kgethegileng; dirisa tataiso ya rona ya thuso ya ditšhelete le polokeso kgatlhanong le boferefere mme o tlhatlhobe ditlhokego tsa tumelo le tshireletso.
• Nna le nako ya mothusi wa kwa lefelong. Nako ya go etela, botsa gore ke tiro efe kgotsa phomolo efe e e thusang. O ka rulaganya dijo, go tlhoka paelo ya ka nako, kgotsa go nna le motho yo o nang le dementia fa mothusi wa kwa lefelong a ikhutsa.
• Nna o dumalana le motho ka tsela e a e ratang. Botsa gore a rata mogala, kgokagano ya videyo, lekwalo kgotsa go etelwa. Puisano e ka nna ya go bua ka tsela e e tlwaelegileng, e seng tlhatlhobo ya dijo, dithuo kgotsa go gakologelwa.

Mokgatlho wa Alzheimer’s Association o bolela gore batho ba ba fang thuso ka kgakala ba ka se kgone go lekanya ditlhokego ka boitshepo. Fa go kgonega, dirisana le batho ba ba mo bonang letsatsi le letsatsi mme o rulaganye go etela tikologo ya motho. Seno se ka tlisa tshedimosetso e e thusang, mme ga se tlhakatlhaka motho kgotsa tlhatlhobo ya setsebi.

Ke ka tsela efe nka dirisana le badiragatsi ba kwa lefelong?

Botsa motho pele gore ke mang yo o batlang a akaretsiwe le gore ke dikgang dife tse ba ka di abelanang. Ba ka batla mongwe wa lelapa a rulaganye dipaelo, moagelane a lebelele taba e e rileng, kgotsa e se ka ya nna le dipoledisano tsa ka metlha. Se akaretse mongwe mo puisanong ya tlhokomelo fela ka gore o nna gaufi.

Fa motho a dumela, rulaganya lenaneo le le bonolo la badiragatsi ba ba tlhophilweng ke ene:

• Tlhopha mogolo wa go bua ka metlha. Dumalanang gore ke mang yo o tla romela dikgang tsa letsatsi le letsatsi le gore di tla romelwa gakae.
• Tlhopha mothusi wa boemo jwa morago. Dumalanang gore ke mang yo o ka tsenelang fa mothusi wa kwa lefelong a sa kgone.
• Kgaoganya dikgang tsa letsatsi le letsatsi le ditshwenyo tse di tlhokang go rarabololwa ka bonako. Dumalanang gore mothusi wa kwa lefelong o tla go bolelela jang fa polokeso kgotsa bophelo jwa motho bo fetoga ka bonako.
• Dira ditiro di nne tse di tlhamaletseng. Kwala gore ke mang yo o tla dira dipaelo, go tsamaya, ditirelo tsa dikoloi kgotsa thuso ya gae. Botsa pele o fetola rulaganyo.

Mokgatlho wa Alzheimer’s Association o eletsa puisano e e tlwaelegileng le malapa, baagelane le batho ba ba fang tlhokomelo. O ka botsa mothusi wa kwa lefelong gore o tlhoka thuso efe. Tiro e e kgutshwane le e e tlhamaletseng e ka nna bonolo go e dirisa go feta “Itse fa o tlhoka sepe.”

Ke tshedimosetso efe ngaka kgotsa mothusi wa tirelo a ka mpha?

Botsa ngaka ya motho kgotsa mofaki wa tirelo gore ke tumelo kgotsa ditokomane dife di tlhokegang pele ba abelana dikgang. Mokgatlho wa Alzheimer’s Association o bolela gore mofaki wa tirelo a ka tlhoka tumelo pele a bua ka tlhokomelo le mong yo o kgakala. Difomo le melao di farologana, ka jalo botsa mofaki wa tirelo mme o se ke wa akanya gore kamano ya lelapa e go neela tshwanelo.

Tlhompha dikeletso tsa motho ka ga batho ba ba tshwanetseng go amogela tshedimosetso. Abelana fela se se tlhokegang ka tiro e e dumalanweng, mme o boloke dintlha tsa go bidiana le dikwalo tse di sephiri. Fa go na le tokomane ya semolao kgotsa taolo e e semmuso, botsa setsebi se se tshwanetseng kwa lefelong la motho gore e akaretsa eng. Tataiso eno ga e tlhomamise tshwanelo ya semolao ya motho mongwe le mongwe.

Ke ka tsela efe nka dira gore go etela go nne botlhokwa ka bobedi?

Botsa motho gore o batla go dirisa nako eo jang. Tlogelang sebaka sa dijo, go tsamaya, go utlwa dipina kgotsa puisano e e bonolo, e seng fela dipaelo le ditiro tsa go tsamaya.

Fa motho a batla thuso ya go rulaganya, dirisa karolo ya go etela go kopana le badiragatsi ba kwa lefelong, go bua le setsebi sa bongaka kgotsa go lebelela gore tiro e e dumalanweng e a tshwara. Botsa pele o sekaseka dinaga tsa ka gae kgotsa dikwalo tsa motho. Bolela ditshwenyo ka boikutlo jo bo tlhamaletseng mme o ikaelele phetogo e e rileng, e seng tshekatsheko ya gore motho o tshwara jang.

Mokgatlho wa Alzheimer’s Association o eletsa go dirisa go etela go kopana gape le go rulaganya le badiragatsi ba kwa lefelong. Fa o bona ditshwenyo, di bue le motho le batho ba ba mo tshepang. Go etela ga gangwe ga ka se kgone go tlhalosa setshwantsho se se feletseng sa bophelo jwa motho kgotsa bokgoni jwa gagwe.

Ke dirang fa dikgatlhego kgotsa thuso ya motho e fetoga?

Sekaseka rulaganyo fa motho a kopa thuso e e farologaneng, fa tlwaelo e thata kgotsa fa mothusi wa kwa lefelong a sa kgone go tswelela. Botsa motho gore o batla go tswelela go dira eng le ditiro dife di tlhokang tlhokomelo jaanong. Ngaka, mmoleki wa setšhaba kgotsa tirelo ya setšhaba ya ba bagolo ba ka thusa go tlhaloganya dikgetho. Ka tlhaiso ya thuso ya kwa lefelong, bona tataiso ya rona ya thuso ya gae le go nna nosi ka dementia.

Netefatsa gore go na le motho wa kwa lefelong yo o ka araba tshoganetso. Tataiso ya rona ya rulaganyo ya tshoganetso e ka thusa motho le batho ba a ba tlhophileng go kwala dikgokagano le lenaneo la kgetlho. Bakeng sa dikgatlhego ka gore ke mang yo o tshwanetseng go dira eng, bona dipuisano tsa malapa ka dikarolo tsa tlhokomelo.

Kgakala e ka tswa e dira gore thuso ya diatla e nnye, mme ga e tlhomele gore motho o tlhokomela kae kgotsa o ka neela eng. Boloka rulaganyo e theilwe mo dikeletsong tsa motho, mo ditirong tse di leng gone le mo thuso e e gaufi e e teng.