Къокъаб жаваб .
Чиясул хӀалтӀиялъул хӀажалаздаса, гьесул пикруялдаса ва лъаларал гӀадамазгун ва лъугьа-бахъиназгун бухьен гьабизе бокьараб жоалдаса байбихьуле. Бищарал рукъазул бакӀазе рачӀине, хӀалтӀухъабазе ругеб малъиялъул, хӀалтӀиялъул планалъул, гӀахьалил лъугьа-бахъиналъул ва арзабазул хӀакъалъулъ цӀехрине. Чияс бокьараб куцалъул гьеб куцалъулъ пикруял тӀасалъе гӀахьаллъизе.
- ХъахӀил рукъ кинабго заманалда лъикӀаб бугелъул цо къагӀида гьечӀо.
- Рукъазул бакӀал рищизабиялъ цебе чиясул хӀажал ва пикруял сияхӀ гьабе.
- БатӀи-батӀиял заманаца рачӀине ва хӀалтӀухъаби ва гьенир ругел лъугьинчӀуз хӀакъалъулъ бугеб жо лъазе.
- ХӀалтӀиялъул, арзабазул ва хадуб халкколел хӀажалзул хӀакъалъулъ бацӀцӀадаб хъвараб информация тӀалаб гьабе.
Гьаб гьумералда (6 разделал)
ХъахӀил рукъалъул хӀакъалъулъ пикру гьабулеб мехалда рахатлъи, къеркьей, лъугьа-бахъин гьечӀого лъугьи яги цого заманалда чӀаголъаб рекӀел ккола. Гьеб чиясул хӀажазеги пикруялдеги лъугьараб квербакъи батизе гьабулеб жо буго. Гьеб хизаналъул рокьизе бихьулеб гуреб хӀалалъулъ яги киназего цо заманалда тӀадкӀалъараб къадам гуро.
Alzheimer’s Association гьабураб халкколеб хӀалтӀиялъул хӀакъалъулъ гьабураб тӀехь, гьесул хъахӀил рукъ бищизабиялъул сияхӀ ва Dementia Australia гьабураб хъахӀил рукъалъул хӀакъалъулъ тӀехь чиясул хӀажазе, хӀалтӀухъабазе, гӀахьалил лъугьа-бахъиналде, гьоркьоблъиялъе ва арзабазе пикру гьабизе рекӀкӀел руго. Гьаб тӀехьалда цояб бакӀ рекӀкӀ гьабулеб гуро, ва локалиял мухӀканабазул яги арзабазул хӀакъалъулъ квербакъиялъул бакӀалъулъ босулеб гуро.
ХъахӀил рукъ бищизе бегьулеб букӀини кин лъазабизе?
ГьабсагӀаталда чиясе щиб квербакъи къваригӀунеб букӀин ва гьеб квербакъи рукъалда кьезе бегьулеб букӀини лъазе. Чиясул хӀинкъи-хӀинкъиялъул, къоялъул хӀалтӀиялъул хӀажазул, социалияб гӀумруялъул ва пикруялъул хӀакъалъулъ пикру гьабе. Гьединго хӀалтӀи гьаби чиясул яги гьесул хӀалтӀухъабазул сахлъиялда бетӀер гьабулеб букӀиниги лъазе.
Чияс киданиги бачӀине кколеб букӀин лъугьараб цо сверелъаб яги цо сияхӀ гьечӀо. Чиясе социалияб гьоркьоблъиялъул рукъ бокьун батизе бегьула, яги рукъалда тӀаде квербакъи тӀадежуго лъугьине бокьун батизе бегьула. Чиясгун ва, хӀажат бугони, гьесул тухтургун, социалияб хӀалтӀухъангун яги хӀалтӀиялъул координаторгун къокъабике. БачӀиялъул хӀакъалъулъ пикру тӀасалъе гьабиялъ цебе щиб квербакъи лъугьине бегьулеблъул хӀакъалъулъ цӀехрине.
Чияс гьес бокьараб куцалъул гьеб куцалъулъ пикруял тӀасалъе гӀахьаллъизе. Гьесие щиб кӀвар бугеблъул хӀакъалъулъ цӀехрине: бакӀ, квен, мацӀ, культура, диналъул лъугьа-бахъин, лъаларал гӀахьалил лъугьа-бахъин яги хизаналъул ва гьудулзабазул гьоболал. ХӀажал цо-цо хисизе байбихьулеб мехалдаги, гьесул пикруял сияхӀ къокъаб гьабизе кверкквезе бегьула.
Рукъазул бакӀазе рачӀиялъ цебе щиб лъазабизе кколеб?
Цин, чиясе къваригӀунеб квербакъиялъул къокъаб сияхӀ гьабе. Гьениде къоялъул гӀахьалазе квербакъи, медициналъул квербакъи, социалияб бухьен, лъалараб мацӀ яги къватӀире квералда заман унтизе бакӀ гъорлъе лъугьине бегьула. Лъугьа-бахъин гьечӀони, сахлъиялъул яги социалияб хӀалтӀиялъул мухӀканчиясдаса щиб хӀалтӀаби къваригӀунеб букӀин цӀехрине.
РачӀиялъ цебе рукъазул бакӀазда къокъабике. Чиясул хӀажазе кверккве гьабизе бегьулеб букӀинищ, чӀагояб бакӀ батизе бегьулеб букӀинищ, хадусеб къадам щиб букӀин ва нужедаса щиб информация къваригӀунеб букӀин цӀехрине. ХӀалтӀиялъул ва арзабазул хӀакъалъулъ хъвараб информация тӀалаб гьабе. ХӀалтӀиялъул ихтияр, арзабазул квербакъи ва лицензиялъул къагӀидаби бакӀалдаса бакӀалде батӀи-батӀиял руго, гьелъул гӀумруялъул хӀакъалъулъ тӀехьалдаса локалиял ихтарал лъазе.
ХӀалтӀухъабазе деменциялъул хӀалтӀиялъул малъи бугеб букӀинищ, хӀалтӀиялъул планал кин гьарулел рукӀинищ ва хизанал киназ цӀиял хабарби рищизе бегьулеб букӀинищ цӀехрине. Къоялъул лъугьа-бахъин кин гьабулеб букӀин, щиб гӀахьалил лъугьа-бахъин кьолеб букӀин ва гьенир ругел лъугьинчӀузе пикруял тӀасалъе кин квербакъи кьолеб букӀин лъазе. Деменциялъул рукъалъул бакӀ цо вариант буго, амма киназего гьеб къваригӀунарав гьечӀо; щибаб бакӀалъ кьолеб букӀараб квербакъи рищизе.
РачӀулеб мехалда щиб лъазарго?
Батизе бегьулани, цоялдаса цӀикӀкӀун бакӀазе рачӀине. Цин цебесеб рачӀи гьабизе заман босе, хадуб батӀияб заманалда яги кваназул заманалда цоги рачӀине бегьулеб букӀинищ цӀехрине. КӀиабилеб рачӀиялъ гьоркьоблъиялъул къоялъул лъугьа-бахъин цӀикӀкӀун бихьизабизе ва цогидал хӀалтӀухъабазгун лъугьине кверкквезе бегьула.
ХӀалтӀухъаби гьенир ругел лъугьинчӀузгун кин къокъабулел рукӀин лъазе. Гьезие гьезул рикӀкӀада цӀикӀкӀун къокъабулел рукӀинищ, жаваб кьезе заман кьолел рукӀинищ ва гьоркьоблъиялъул пикруял тӀасалъе гӀахьаллъизарулел рукӀинищ? Гьенир ругел рахатго рукӀинищ, ва гьезул интересазеги кӀочоналъулъги лъугьарал гӀахьал гьезул рукӀинищ? ГӀахьалил лъугьа-бахъиналъул расписание, кваназул бакӀал, къватӀирел бакӀал ва бетӀерал бакӀал ралагьизе бегьулеб букӀинищ цӀехрине.
Гьаб чиясе кӀвар бугел жо лъазе: бичӀчӀиго балагьизе бегьулел ишараби, тӀадегӀанаб бакӀалде бачӀулеб бацӀцӀадаб нух, лъаларал жабал, гьоркьохъел бакӀал, мацӀазул ва культураялъул квербакъи, рокьарал гӀадамазгун лъугьине рес. Берцинаб лобби цоцоялъ гьоркьоблъиялъул хӀалтӀи кин гьабулеб букӀин бихьулеб гуро.
ЦӀехрел рагьизе ва хадуб пикруял рищизе кверкквезе бегьулани, ичӀчӀаразул гьудул яги хизан жаниве вачӀе. Бищараб жо хъвазе Alzheimer’s Association гьабураб сияхӀ хӀалтӀизабизе бегьула. Хъвараб жо бакӀ бищараб рекӀелалъул хӀисабалда гуро, амма дурго къокъабазе ругеб хӀужаби гьабулеллъун балагьизе бегьула.
ХӀалтӀи рищизабизе щиб цӀехрал кверкквулел?
БатӀи-батӀиял заманаца хӀалтӀухъабазул хӀалтӀи кин гьарулеб букӀин, хӀалтӀухъаби чиясул къоялъул лъугьа-бахъин кин лъалел рукӀин ва гьесул хӀажал хисизе бегьула щиб гьабулеб букӀин цӀехрине. ХӀалтӀиялъул планал щив хал-кӀочон гьабулеб букӀин ва хизанал суалги кьезе яги рагьараб жоялъул хӀакъалъулъ щивгун къокъабизе бегьулеб букӀин цӀехрине. Чиясе кваназе, жиндирго хӀалтӀиялъе яги бухьенлъиялъе квербакъи къваригӀунеб букӀани, гьеб квербакъи къоялъул гӀумруялда кин бихьулеб букӀин цӀехрине.
Хизаналъул гьоболазул, къватӀире инеялъул, медициналъул гьоболазул, гӀахьалил лъугьа-бахъиналъул ва чиясе лъаларал жабал жаниве вачӀизе бегьулеблъиялъул хӀакъалъулъ цӀехрине. БакӀалда деменциялъе хассалъул программа букӀани, гьениде щиб малъи, гӀахьалил лъугьа-бахъин ва къоялъул квербакъи гъорлъе лъугьулеблъул хӀакъалъулъ цӀехрине. Программалъул цӀаралъ мугӀарго, гьенир ругел пикруял тӀасалъе кин гӀахьаллъизарулел рукӀинлъиялъул мисалал тӀалаб гьабе.
Арзабазул хӀакъалъулъ батӀи-батӀияб баян, щиб гъорлъе лъугьулеб букӀин ва арзаби кин хисизе бегьулел рукӀинлъиялъул хӀакъалъулъ цӀехрине. КъотӀабазе хъвалго пикру гьабе, ва арзабазул яги къануналъул шартӀал бацӀцӀадаб гьечӀони, локалияб ихтияр бугеб гӀадамиясдаса квербакъи къезе. БатӀияб штаталдаса яги улкаялдаса рагӀараб информациялда рекъон хӀалтӀи кьолеб яги батизе бегьулеблъун пикру гьабизе бегьуларо.
Чиясул инсанлъиялъе, бухьеназе яги бетӀераблъиялъе тӀадеги пикру къваригӀунеб букӀани, нилъер ЛГБТК+ деменция гьабулеб чиясе квербакъи гьабиялъул хӀакъалъулъ тӀехь бихьизабе. Гьениб бокьараб цӀаралъул, гьоболазул, жиндирго хӀалтӀиялъул ва хӀалтӀухъабазул политикабазул хӀакъалъулъ цӀехрал гъорлъ руго.
БачӀиялда киназ кверкквезе бегьулеб?
Чияс гьес бокьараб куцалъул гьеб куцалъулъ пикруял тӀасалъе гӀахьаллъизе. БакӀалъухъ рачӀи, гьениб кван яги къокъаб заманалъе рахатлъиялъул рукъ цо-цо адамазе гьеб бакӀ лъазаре кверкквула, гьеб батизе бегьулани ва гьесие лъугьун букӀани. Чиясе чӀагояб бакӀалъул жабал, ретӀел яги къоялъул лъугьа-бахъин жаниве щиб вачӀизе бокьун батизе бегьула.
Чиясул разилъигун, хӀалтӀухъабазе хӀажаталъул информация кье. Гьениб гьесие бокьараб цӀар, бухьенлъиялъул кьучӀ, къоялъул лъугьа-бахъин, гьесие рокьарал кванал, гьесие бокьарал гӀахьал ва гьес рахатго гьабулел жо гъорлъе лъугьине бегьула. Информация къокъабго ва хӀалтӀиялда тӀадбаязабизе ккола. Чияс гьесул хӀакъалъулъ къокъабазда гӀахьаллъунги лъугьине ккола.
БакӀалъ бегьулани, лъаларал жабал жаниве вачӀе. Чиясул чӀагояб бакӀ лъугьараб бакӀ гьабизе, амма гьениб нух гьечӀого гьабизе кин бегьулеблъиялъул хӀакъалъулъ хӀалтӀухъабаздаса цӀехрине. Сурат, рокьараб одеяло яги лъалараб сагӀат, тӀолабго рукъ букӀараб бакӀ цӀидасан гьабизе хӀалбихьиялдаса тӀаде кӀвар букӀине бегьула.
БачӀиялда хадуб кин гӀахьаллъун лъугьизе бегьулеб?
ЦӀиял хабарби кин рищулел рукӀин ва щивгун къокъабизе бегьулеблъулъ хӀалтӀухъабазгун хӀалтӀи гьабизе байбихье. Гьоболазул ва гӀахьалил лъугьа-бахъиналъул хӀакъалъулъ чияс кинаб куцалъ вукӀун бугеблъулъ цӀехрине. Цо-цо адамазе чӀаголъаб, амма къокъаб гьоболал бокьун батизе бегьула; цогидазе лъугьине заман бокьун батизе бегьула. Гьесие щиб рахат бугеб куцалъун бихьулеб букӀин лъазе ва цадахъ гьоркьоб хӀалбихьизе.
ХӀалтӀиялъул хӀажал ва пикруял хисизе бегьула. ХӀалтӀиялъул план чиясгун ва хӀалтӀухъабазгун цадахъ хал-кӀочон гьабе, лъугьа-бахъин гьечӀеб жоялда цӀехрине ва кверккве лъугьараб цӀияб информация кье. Чияс цоцакъ лъугьа-бахъин гьечӀого яги цӀакъ ункъго вукӀани, хӀалтӀухъабазе сагӀаталда бихьизабе; NHS гьабулеб куцалъ, цоцакъ лъугьа-бахъин гьечӀого лъугьи сагӀаталда медициналъул квербакъи къваригӀунеб буго.
Рукъалъул бакӀ бищи кӀвар бугеб жо буго, ва тӀоцебесеб бищараб жо кидалъиги лъикӀаб букӀине бегьуларо. Информация гӀуцӀе, чияс гӀахьаллъизабе, къоялъул хӀалтӀиялъул хӀакъалъулъ цӀехрине ва бачӀиялда хадуб бухьен рагӀад гьабе.
ГӀаммал суалал .
Деменция гьабулеб чиясе хъахӀил рукъ бищизе кколеб букӀине гьеб кин лъазабизе?
ГьабсагӀаталда гьесие ругеб квербакъи гьесул хӀажазе жаваб кьолеб букӀини ва рукъалда лъугьуни гьесиеги, гьесул хӀалтӀухъабазеги жо кколеб букӀини пикру гьабе. Чиясгун ва гьесул сахлъи яги социалияб хӀалтӀиялъул командаялда гун къокъабике; щибаб хизанго яги щибаб азарго жавазулъ тӀадкӀалъараб цо сверелъаб сияхӀ гьечӀо.
Деменция гьабулеб чияс деменциялъул хассалъул рукъалде бачӀине кколеб букӀинищ?
Киназего деменциялъе хассалъул рукъ къваригӀунарав гьечӀо. Чиясе щиб квербакъи къваригӀунеб букӀин ва щибаб рукъалъ щиб кьолеб букӀин тӀалаб гьабе, гьелда гъорлъ хӀалтӀухъабазул малъи, гӀахьалил лъугьа-бахъин, бетӀераб бакӀ ва хизаналъул гӀахьаллъи.
ХъахӀил рукъалъул бакӀалдаса щиб тӀалаб гьабизе кколеб?
Деменциялъул малъиялъул, хӀалтӀухъабазул батӀиял заманазда ругьунлъиялъул, жиндирго хӀалтӀиялъул, гӀахьалил лъугьа-бахъиналъул, хизаналдагун бухьенлъиялъул, гьоболалъул ва хӀалтӀи кин гьабизе халкколеблъиялъул хӀакъалъулъ цӀехрине. ХӀалтӀиялъул, арзабазул ва хӀажал хисизе бегьула квербакъи кин хисизе бегьулеблъиялъул хӀакъалъулъ хъвараб информация тӀалаб гьабе.
Чиясе цебетӀерав бакӀалде бачӀиялда гьоркьоб хӀалбихьизе киназ кверкквезе бегьулеб?
Гьес бокьараб куцалъул гьеб куцалъулъ пикруял тӀасалъе гӀахьаллъизе. Лъаларал жо ва гьесие лъазарго бокьарал къоялъул лъугьа-бахъин, пикруял ва бухьенлъиялъул кьучӀал хӀалтӀухъабазе раге. БачӀиялда хадуб хӀалтӀухъабазгун хӀалтӀи гьабизе баччазе.
Источники
Нижеца ссылка гьаб гьумер мугъчӀвай гьабулел гӀуцӀабазде ва цӀех-рехазде. Щибаб хал гьабулеб букӀана гьумер цӀигьабураб мехалъ.
- Long-Term Care · Alzheimer's Association
- Choosing a Residential Care Community · Alzheimer's Association
- Residential care · Dementia Australia
- Sudden confusion (delirium) · NHS