Soro da tî bata zo so ayeke na kobêla tî dêmâns

Tî bâ soro tî da tî bata alîngbi tî ga na sêngö tî nzoni, vundu tî bê, wala bi tî mabêmbê, wala aye kûê ôko na ngoi ôko. Soro sô ayeke ndö tî gi maboko so ayeke kôbe na hûnda na aye so zo alîngbi. A yeke pëpe tara tî fa töngana nyen aködörö atondo wala yâ tî lêgë so azo kûê alingbi tî tambûla na ngoi ôko.

Mbëtï tî Alzheimer’s Association na ndö tî bata tî ngoi molengê, mbeti tî bâ ndo tî da tî bata na atënë tî Dementia Australia na ndö tî da tî bata afa tî bâ hûnda tî zo, abâ-ndo, ayeke so asara, ndo so aduti da na nginza. Mbëtï sô afa pëpe da ndê wala a gbâ na nî atënë tî akpengba tî ndo wala tî nginza.

Töngana nyen mbi lingbi tî hînga sï da tî bata ayeke nzoni tî bâ?

Bâ maboko wa so zo ahûnda fafadeso na sï maboko sô alîngbi tî ga na yâ tî da. Bâ na ndö tî nzoni tî zo, hûnda tî bata tî lï kûê, sêngö na azo na aye so lo alîngbi. Bâ dä sï kusala tî bâ ndo ayeke sara ye na sêngö tî zo wala na sêngö tî azo so ayeke mû maboko.

Lêgë ôko wala mbeti ôko sô ayeke da pëpe tî fa ngoi so zo alingbi tî sï. Zo alîngbi tî lîngbi ndo tî kodörö, wala alîngbi tî duti na yâ tî da na maboko nde. Tënë na zo na, tongana a mû nzoni, na monganga tî lo, kpengba tî mazînga wala kpengba tî lêgë tî bata. Hûnda marä tî maboko wa so alîngbi tî kôbe kozo mo soro tî sï.

Zia zo na yâ tî asoro na ngoi kûê so lo yeke da. Hûnda ye so ayeke kôbe na lo: ndo, kôbe, yanga tî kodörö, wâ tî sêngö, ndokua tî nzapa, ayeke so lo hînga wala awânde tî aködörö na amba tî lo. Aye so lo alîngbi alîngbi tî mû maboko tî sâra mbeti tî ada atâa sï hûnda ndê nde ayeke gbian.

Nye mbi lingbi tî hînga kozo tî gue bâ ada?

Na yâ tî kozoni, sara mbeti kete tî maboko so zo ahûnda. Sô alîngbi tî yeke maboko na yâ tî ayeke tî lï kûê, bata tî monganga, sêngö na azo, yanga tî kodörö so lo hînga wala ndo tî ngbâ ngoi na mbage. Tongana mo hînga pëpe, hûnda na kpengba tî sêngö wala tî mazînga asara wa so alîngbi tî ga kôbe.

Îri ada kozo tî gue bâ ala. Hûnda sï ala alîngbi tî mû maboko na hûnda tî zo, sï da alîngbi tî wara, ayeke so ayeke na pekoni na ye wa so ala ahûnda tî wara na mbage tî mo. Hûnda mbeti tî atënë so afa asara na nginza. Ndia, nginza na awâ tî mbëtï ayeke gbian na ndö na ndö, sô bâ atënë tî ndo tî mo na ndö tî mbeti sô.

Hûnda sï abâ-ndo awara akpengba tî bata tî dêmâns, töngana nyen asara lêgë tî bata na lêgë wa so aködörö alîngbi tî fa aye tî fini. Hînga töngana nyen asêngö tî lï kûê ayeke, ayeke wa so asara na lêgë wa so azo alîngbi tî soro. Akota tî bata tî dêmâns ayeke soro ôko, me a yeke pëpe tï azo kûê ahûnda nî; fa maboko so da kûê amû sô na ndâli tî nî.

Nye mbi lingbi tî bâ ngoi so mo yeke bâ da?

Tongana alîngbi, gue bâ ada mingi. Sara lêgë tî tambûla tî kozoni, nga hûnda sï mo alîngbi tî kiri na ngoi nde wala ngoi tî kôbe. Tambûla tî use alîngbi tî fa sêngö tî lï kûê mingi nga mû lêgë na mo tî hînga abâ-ndo nde.

Bâ töngana nyen abâ-ndo ayeke tënë na azo so aduti da. Ala ayeke mû ngbanga na azo, ayeke mû ngoi tï ala akïri, nga ayeke zia ala na yâ tî asoro tî lï kûê? Azo so aduti da atanda nzoni nga awara ye tî sara so ayeke kôbe na aye so ala alîngbi na akpälë tî ala? Hûnda sï mo bâ alêgë tî ayeke, ndo tî kôbe, akota na mbage na akota tî terê.

Bâ aye so ayeke kôbe na zo sô: atënë so ayeke ga lêgê tî hînga, alêgë so ayeke tambûla na ndo tî sukûla, aye tî lo so lo hînga, akota so ayeke ndä, maboko tî yanga tî kodörö na tî ndokua tî nzapa, na alêgë tî bâ amba tî lo. Da so ayeke nzoni ngangu ayeke fa pëpe na terê tî lo töngana nyen bata tî lï kûê ayeke tambûla.

Ga na mba tî mo wala mbeni tî kodörö so mo sara ndê na lo tongana sô alîngbi tî mû maboko na mo tî dîko ahûnda na tî fa asoro tî mo na peko. Mo lingbi tî sara kua na mbeti tî bâ ndo tî Alzheimer’s Association tî sû ye so mo bâ. Bâ asû tî mo töngana atënë tî tënë, a yeke pëpe nomëro tî soro da na ndö tî mo.

Ahûnda wa so amû maboko tî fa bata?

Hûnda töngana nyen kusala tî abâ-ndo ayeke na ngoi nde nde tî lï, töngana nyen abâ-ndo ayeke hînga asêngö tî zo na nye asara ngoi so hûnda tî lo ayeke gbian. Hûnda zo wa so ayeke bâ na ndö tî lêgë tî bata na lêgë wa so aködörö alîngbi tî fa bi tî mabêmbê. Tongana zo ahûnda maboko na kôbe, bata tî terê tî lo wala patara, hûnda töngana nyen maboko sô ayeke na kusala.

Hûnda na ndö tî awânde tî aködörö, asï na mbage, atambûla ti monganga, ayeke so asara na nzara tî zo tî ga na aye tî lo so lo hînga. Tongana da ayeke na lêgë ndê tî dêmâns, hûnda akpengba wa so ayeke da, ayeke wa so asara na maboko wa so amû na yâ tî lï kûê. Hûnda atä tî lêgë so azo so aduti da azî na yâ tî asoro, na ndö tî bâ gi iri tî lêgë.

Hûnda mbeti so afa nginza kûê, ye so ayeke na yâ tî nî na töngana nyen nginza alîngbi tî gbian. Dîko ambëtï tî mbeni nzoni nga wara atënë tî akpengba tî ndo wala tî mbëtï tongana atënë tî nginza wala tî mbëtï ayeke ga lêgê pëpe. Sara pëpe bi sï sara ndê ayeke na yâ tî nginza wala ayeke na gbe, na hûnda tî atënë tî mbênî porosö wala kodörö nde.

Tongana kodörö tî zo, aba tî lo wala lêgë tî terê tî lo ahûnda ngbanga ndê, bâ mbëtï tî e na ndö tî mû maboko na zo LGBTQ+ so ayeke na kobêla tî dêmâns. A yeke na ahûnda na ndö tî iri so zo alîngbi, azo so ayeke wânde, bata tî terê na awâ tî abâ-ndo.

Töngana nyen mbi lingbi tî mû maboko na sï?

Zia zo na yâ tî asoro na ngoi kûê so lo yeke da. Tambûla tî bâ da, kôbe na ndo nî wala ngoi kete tî duti da alîngbi tî mû maboko na ambeni zo tî hînga ndo, tongana alîngbi na tongana lo yeke da. Zo alîngbi tî yeke da tî soro ye ôko tî da, bongo wala sêngö tî lï tî ga na nî.

Fa atënë so ayeke mû nzoni na abâ-ndo, na mbeni tî zo. Sô alîngbi tî yeke iri so lo alîngbi, lêgë tî lo tî tënë, asêngö tî lï, akôbe so lo alîngbi, ayeke so lo ngba na sara na ye so ayeke mû nzoni na lo tî wara sêngö. Bata atënë sô na lêgê, nga bâ ndo tî bata. Zo alingbi tî ngba na yâ tî atënë so afa na ndö tî lo.

Ga na aye tî lo so lo hînga tongana da a zî nî. Hûnda abâ-ndo töngana nyen da tî zo alîngbi tî ga ndo so lo hînga, na ndö tî sara pëpe sï tambûla ayeke kpë. Foto, bongo so lo alîngbi wala ngôngo tî hînga alîngbi tî yeke ye kôbe ahon ndo tî sara da kûê töngana da tî kozo.

Töngana nyen mbi lingbi tî ngba na yâ tî nî na peko tî sï?

Sara kusala na abâ-ndo tî hînga töngana nyen afa atënë na zo wa mo lingbi tî iri. Hûnda zo töngana nyen lo wara na ndö tî awânde na ayeke. Ambeni zo alîngbi tî yeke da na awânde mingi so ayeke kete; ambeni alîngbi tî hûnda ngoi tî wara sêngö. Bâ ye so ayeke mû nzoni na lo nga gbian na lo.

Hûnda tî bata na aye so zo alîngbi alîngbi tî gbian. Bâ lêgë tî bata na zo na abâ-ndo, hûnda ahûnda ngoi so ye ayeke ga lêgê pëpe nga fa atënë tî fini so alîngbi tî mû maboko. Tongana zo abâ bi tî li hio wala ayeke kobêla ngangu, fa na abä ndo tî bata yângâ; bi tî li hio ahûnda maboko tî monganga hio, na ndö tî NHS.

Soro da ayeke soro kôbe, na da tî kozoni alîngbi tî ga pëpe nzoni na ngoi kûê. Gbâ atënë, zia zo, hûnda na ndö tî bata tî lï kûê nga bata patara na peko tî sï.