Naitchuaq kiun
Iñuusiuġaq apiqsruutit iñuk iñuusiuġaanik qaniŋnaqtumi aŋmaqtumi apiqsruutigun: "Qanitqiñ iġlu iñuuviit," naumi "Iqsrivich nani iñuuviit?" Taaqpaŋmi apiqsruutinik atuŋa, iñuup apiqłuanik malikłuƞi, suli quviasukki quliaq iñuusiaq aktuiqqaaktuq. Apitqutin aŋitchuŋa, apiqsruutchiaŋitchuŋa. Taaqpaŋmi soŋa iġluq, iñuuniaq, niġiq, atuqtuat, quviasuutit suli ilaŋich aŋmaġviaqaqtut qanuqtuuġnikkun.
- Apiqsruich aŋmaqtuat apiqsruutinik, soŋa 'Qanitqiñ...' naumi 'Qanuq ittuqaqpa...', apiqsruitchuŋa aap-ailagun naumi naammak-ailagun.
- Apiqsruitchiaŋin 'Iqsrivich?' naumi 'Kiña una?' Taapkuak apiqsruutchiaq ihumaġiaqaqtut suli ihumaliŋniġaqtut.
- Malikkii iñuup quliani, akuqqaaktuni imma qaniqłuƞi. Ihuma suli katuġniq apiqłuġniq qulianniġlu.
- Atausiq apiqsruun atausiġługu apiqsruich. Kiŋuvaq, niġi naumi atuqtuun atuŋa qanuqtuuġniq aŋmaġługu.
- Iqsriġniq ihumaliŋniġaqtuni naumi iñuk ihumaliŋniġaqtuni, qaniŋnaqtumi allaŋuɬługu suli quviasuqtumun utiqtit.
Uvani makpiġaami (11 avgutit)
Iñuusiuġaq qanuqtuuġniq iñuup iñuusiaŋiññik: miġviaġnirmi iġluq, siuġaat iñuuniaq, niġigisait, atuqtuat, aŋayuġniq suli quviasuutit. Amiġlait dementiaqaqtut iñuit, iñuup iñuusiuġaanik qaniŋnaqtuq qanuqtuuġniq uvluam quviasuutaŋit. Ayuqtuġlu apiqłua aŋmaġiaqtuq quliaġmiñ suli iqsriġniq apiqsruitchuŋa. Ukua apiqsruutit taaqpaŋmiġmi itquqtut, qanuq atuġługich suunipkaaqłutigun.
Iñuusiuġaq apiqsruutit malisigutait
- Apiqsruich aŋmaqtuat. “Qanitqiñ…” suli “Qanuq ittuqaqpa…” quliaġmiq aŋmaġaqtut. “Iqsrivich…?” naammaktuaq kiuġniq apiqsruuq.
- Apiqsruitchiaŋin. “Kiña una?”, “Qavsujaqpa?”, suli “Iqsrivich atiŋa…?” iŋitchuŋa.
- Kiuġniq nakuugaa suniaqłuġu. Quliaq akułiqtuq naumi iñuit aktuiqqaaktut, quviasukki suli iñuuniaq apiqsruich.
- Atausiq apiqsruun atausiġługu atuŋa. Utait, nalliuti suli qanituġmiñ apiqłuatausi.
- Iñuk siuġa kaŋiqtuaq. Allaŋuqtuaq qanuqtuuġniq piqaquni, malikkii.
National Institute on Aging uqautchigun uqautchiŋa iñuġiŋitchuat uqautchit, qaniŋnaqtuq nipi, suli tunŋuġniq iñuk uqautiqaqtuni. Ukua malisigutit aŋmani piqaluaqtut qanuq ataqłuƞi.
Iġlu suli miġviaġniq
- Qanitqiñ iġlu iñuuviit. Qanuq ittuq niġistikut?
- Suna piyukkiŋ iḷuŋi mivviaġtuatini?
- Kikkut iḷaŋniaqaqtuit aġġaŋmi?
- Qanuq ittuq siñiġviich? Atauchiġich alappaa?
Iñuuniaġniq suli iñuuniaq
- Suniaq iñuuniaġniq niġiŕaqsuaq quvianasıksuaq?
- Qanitqiñ iñuuniaq uvluŋa quviaksimaaqłhaaquanik.
- Suna piyukkiŋ piłługu naumi naammakłuġu argaknik?
- Kiña iñuuniaġnik iġñiqsui?
Niġiq suli niġiruaq
- Suna niġiq ilaŋich niġaat aipa-niqi?
- Qanitqiñ niġiq ilaŋit quvianasıksuaq niġiruagaat.
- Niġivik quvianasıksuaq piqaqpich mivviaġtuatini?
- Suna niġisimaaq nipi iġlumun iqsrittitaaq?
Niġiq qanuqtuuġniq ataqtuq nipiġiaq iñuuniaġniq uqautchigun, suli iñuġiŋitchuat nipiġiaq niġiłługu tunŋuqtuni.
Atuqtuat suli tiŋŋuġniq
- Suna atuqtuat atuqqaaŋ naumi tiŋŋutin mivviaġtuatini?
- Kiña atuqtuat iġñiqsui naumi band-iġñiqsui?
- Nani atuqtuat tusaaŋ naumi uvluam: iġlumi, tiŋŋuġvimi, iglusiŋmi?
Playlists suli atuqtuat isumakaat, tautuk atuqtuat iñuuniaġniq dementiaqaqtunik iñunik.
Quviasuutit suli quviasuutiġniq
- Suna quviasuutiġniq iġñiqsui iñuuviŋni?
- Qanitqiñ uvluġiaq quviasuutiġniq iqsrittitaaq.
- Suna ilaŋich piłiŋaat aipa-taaq uvluami?
- Qanuq ilaŋich quviasuutiŋaat qavsiñŋuqtaaq?
Isumakaat quviasuutiġniq, tautuk quviasuutit iñuuniaġniq dementiaqaqtunik iñunik.
Ilaŋich suli iḷaŋniaqaqtut
- Qanitqiñ iñuk quviaksisui?
- Qanuq ittuq aŋayuġniich uvluŋa?
- Qanitqiñ iġñiich mivviaġtuatini.
- Suna iḷaŋniavit atiqaat?
Ilaŋich apiqsruutit qaniŋnaqtumi. Iñuk ihumaliŋniġaqtuni kiña-mik, malikkii apiqłuatausi suli iqsriġniq apiqsruitchuŋa iqsruaqtuat ihumaliŋniġaġnikkun.
Nuna suli nunałiq
- Qanitqiñ nuna piyukkiviŋ iqsriġługu.
- Qanuq ittuq sila nani iñuuviit?
- Nauchiaq naumi napaaqtuq iġñiqsiich?
- Qanitqiñ qitikkuviŋ quvianasıksuaq.
Kiŋuvat suli piŋŋaaġich atuŋa
Kiŋuvat aŋmaġviaqaqtut. Kiŋuvaq atanniŋmi ittuq niaqiługu suli qaniqłuƞi, “Qanitqiñ una.” Alzheimer’s Association uqautchiŋa iñuuniaq iqaat kiŋuvat, piŋŋaaġich suli atuqtuat atuŋa qanuqtuuġniq aŋmaġługu. Iqsriġniq sapiŋaq piŋŋaaġinik iñuup iñuusiuġaaniñ naammaktuq; tautuk iñuusiuġaq iñuuniaġniq qanuq katiġługu.
Iqsriġniq ihumaliŋniġaqtuni
Iqsriġniq ihumałiġaqtut ilaŋich, iñaġniq naumi uqquġniq. Iñuk ihumaliŋniġaqtuni, apiqsruitchuŋin. Qanituġniq qaniŋnaqtuq soŋa, “Taamna iñuuniaq akułikkuaq. Quviasuqtumun qanuqtuuġniq piyukkiŋ?” Alaŋuɬługu, tiip qatillugu, naumi atuqtuun iġñiqsuaq atuġługu.
Ilaŋuġługu iñuuniaq naumi pisuktuġniq
Iñuusiuġaq qanuqtuuġniq maŋŋuq, qaniŋnaqtuq iñuuniaq ihuma qanuŋŋilaġługu. Atuŋa qanuqtuuġniq kartat aŋmaqtuat apiqsruutinik, naumi uqautchiq nauġaġługu uqautchit iqsrittitaat iñuup mivviaġniŋiñ. Qanuq uqautigługuk, tautuk uqautchiq dementiaqaqtunik iñunik.
Apiqqutit iñugiaktut
Suna apiqsruutit nakuugaat iñuusiuġaq iñuit dementiaqaqtunik?
Aŋmaqtuat apiqsruutit nakuugaat: 'Qanitqiñ iñuuviŋni iñuusiuġaanik,' 'Suna niġiruaq quvianasıksuaq?', 'Suna atuqtuat tiŋŋutin?', naumi 'Qanuq ittuq quviasuutiġniq mivviaġtuatini?' Taukkua quliaq aŋmaqtuat, atausiġlu naammaktuaq kiuġniq apiqsruitchuŋa.
Suna akułiqtuq iñuusiuġaq suli apiqsruutchiaq?
Iñuusiuġaq katuġniq quliaġniq, naammak-aitchuanik. Apiqsruutchiaq atausiq iqsriġniq apiqsruuq suli kiuġniq naammaktuq. Apiqsruutchiaq ihumaġiaqaqtuŋa suli kaniŋitchuŋa, taamna qanuqtuuġniq aŋmaqtumi suli qaniŋnaqtumi.
Qanuq imma iñuup iqsriġniq iñuusiaŋit naammak-aitchuq?
Malikkii, ihumaliŋniq naumi tunŋuġniq apiqaqtuni. Naammaktunik uvluit naumi atit iŋitchuŋa. Apiqsruich qanuq ihumaliŋniŋaat qanuq piłiŋaat naumi suna iñuumun.
Qavsutaaq iñuusiuġaq qanuqtuuġniq piłługu?
Qulit iri qulit-malġuk-qulit minit atuŋa, suli iñukiłhaaq nakuugaaq. Tunŋuich iñuk qaŋakłuƞi, ihumaliŋniġaqtuni naumi quviangitchuni, suli allaŋuɬługu ila katuġniq.
Pivikput
Pituutikput ikayuqtigiit suli uuktuutit uvani makpiġaami atukkatigut. Atuniŋat qiñiqtauplutik makpiġaaq nutaŋuqtitaumat.
- Infographic: Do's and Don'ts: Communicating With a Person Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance
- Activities for dementia · NHS