Die kort antwoord
Herinneringsvrae nooi iemand uit om op ’n warm, oop manier oor sy of haar verlede te praat: „Vertel my van die huis waarin u grootgeword het,” en nie „Onthou u waar u gewoon het?” nie. Gebruik ’n paar vrae per tema, volg die persoon se leiding en geniet die verhaal, selfs as besonderhede deurmekaar is. Vra nooit vir ’n korrekte antwoord nie, en toets nooit nie. Temas soos huis, werk, kos, musiek, feesdae en familie gee die natuurlikste openings.
- Stel oop uitnodigings, soos ‘Vertel my van…’ of ‘Hoe was dit…’, eerder as ja-of-nee-vrae of reg-of-verkeerd-vrae.
- Moenie met „Onthou u nog?” of „Wie is dit?” toets nie. Dit kan soos ’n toets voel en nood veroorsaak.
- Volg die persoon se verhaal, selfs as die besonderhede verander. Die gevoel en die geselskap is belangriker as die feite.
- Begin met een vraag op ’n slag, en gebruik ’n foto, ’n reuk of ’n liedjie om die gesprek oop te maak.
- As ’n herinnering pynlik is of die persoon ontsteld raak, verander die onderwerp saggies en keer terug na iets vrolikers.
Op hierdie bladsy (11 afdelings)
Herinnering is die praktyk om saam oor die verlede te praat: kinderhuise, eerste werk, gunstelingkos, liedjies, troues en feesdae. Vir baie mense met demensie is ’n warm gesprek oor hul eie lewe een van die aangenaamste dele van die dag. Die sleutel is om só te vra dat ’n verhaal uitgenooi word en geen geheue getoets word nie. Hierdie vrae is volgens tema gegroepeer, met wenke oor hoe om hulle te gebruik.
Reëls vir herinneringsvrae
- Stel oop vrae. „Vertel my van…” en „Hoe was dit…” nooi ’n verhaal uit. „Onthou u…?” vra vir ’n regte antwoord.
- Toets nooit. Vermy „Wie is dit?”, „In watter jaar was dit?” en „Onthou u die naam van…?”
- Aanvaar wat ook al kom. As die verhaal verander of plekke deurmekaar raak, geniet dit en vra oor die gevoelens.
- Gebruik een vraag op ’n slag. Wag, luister en volg op met iets eenvoudigs.
- Laat die persoon die leiding neem. As hulle oor iets anders wil praat, gaan saam.
Die Nasionale Instituut vir Veroudering (National Institute on Aging) se riglyne oor kommunikasie beveel kort sinne, ’n kalm stem en geduld aan terwyl die persoon hul woorde soek. Hierdie reëls is hier net so belangrik as enige plek anders.
Huis en kindertyd
- Vertel my van die huis waarin u grootgeword het. Hoe was die kombuis?
- Wat het u graag buite gedoen toe u klein was?
- Wie was die mense wat u in u straat saam gespeel het?
- Hoe was u slaapkamer? Het u dit met iemand gedeel?
Werk en dinge doen
- Watter soort werk het u die meeste geniet?
- Vertel my van ’n werksdag waarop u trots was.
- Wat het u graag met u hande gemaak of reggemaak?
- Wie het u die meeste oor u werk geleer?
Kos en kook
- Wat het u familie op ’n Sondag geëet?
- Vertel my van ’n gereg wat iemand in u familie besonder goed gemaak het.
- Het u ’n gunstelingplek gehad waar u as kind ’n lekkerte kon koop?
- Watter reuke herinner u aan die huis?
Praat oor kos pas goed by die sintuiglike aktiwiteite-gids, en by ’n klein proeertjie as dit veilig is om een aan te bied.
Musiek en dans
- Watter liedjies het u as jong mens gesing of waarna u gedans het?
- Wie was u gunstelingsanger of -groep?
- Waar het u in daardie tyd musiek gehoor: by die huis, by dansies, in die kerk?
Vir speellyste en musiekidees, sien musiekaktiwiteite vir mense met demensie.
Feesdae en vieringe
- Wat was u gunsteling-feesdag toe u grootgeword het?
- Vertel my van ’n verjaardagpartytjie wat u onthou.
- Wat het die familie op ’n someraand gedoen?
- Hoe het u familie die seisoene gevier?
Vir idees wat by ’n bepaalde feesdag pas, sien feesdagaktiwiteite vir iemand met demensie.
Familie en vriende
- Vertel my van die persoon wat u die meeste laat lag het.
- Hoe was u troudag?
- Vertel my van u kinders toe hulle klein was.
- Hoe het u vriende u genoem?
Vra saggies oor familie. As die persoon iemand rou, volg hul leiding en vermy vrae oor besonderhede wat hulle pynlik mag vind.
Plekke en natuur
- Vertel my van ’n plek waaraan u graag dink.
- Hoe was die weer waar u grootgeword het?
- Het u ’n tuin of ’n gunstelingboom gehad?
- Vertel my van ’n reis wat u geniet het.
Foto’s en voorwerpe gebruik
Prente is ’n natuurlike beginpunt. Hou ’n foto op ooghoogte en sê: „Vertel my hiervan.” Die Alzheimer’s Association se riglyne oor aktiwiteite stel voor dat bekende voorwerpe, foto’s en musiek gebruik word om ’n gesprek te begin. ’n Herinneringskissie met ’n paar voorwerpe uit die persoon se lewe kan ook goed werk; sien herinneringsaktiwiteite vir hoe om een saam te stel.
Wanneer die herinnering pynlik is
Sommige herinneringe bring hartseer, vrees of woede na vore. As die persoon ontsteld raak, moenie aandring nie. Sê iets warms soos: „Dit klink soos ’n moeilike tyd. Wil u oor iets vrolikers praat?” Verander dan die onderwerp, bied ’n koppie tee aan, of speel ’n gunstelingliedjie.
Kombineer met ’n spel of ’n wandeling
Na ’n herinneringsessie kan ’n saggie spel die stemming lig hou. Probeer gesprekskaartjies vir meer oop vrae, of voltooi die spreekwoord vir bekende frases uit die persoon se kindertyd. Vir algemene kommunikasiewenke, sien kommunikasiewenke vir iemand met demensie.
Algemene vrae
Wat is goeie herinneringsvrae vir mense met demensie?
Oop uitnodigings werk die beste: „Vertel my van die plek waar u grootgeword het,” „Waarvan het u die meeste gehou om te kook?” „Na watter musiek het u gedans?” of „Hoe was ’n feesdag toe u klein was?” Elkeen nooi ’n verhaal uit, eerder as ’n enkele korrekte antwoord.
Wat is die verskil tussen herinnering en toets?
Herinnering is ’n gedeelde verhaal, sonder verkeerde antwoorde. ’n Toets vra vir ’n bepaalde feit en kontroleer die antwoord. Toetsing kan mense laat voel asof hulle getoets word en verleë maak, so hou die gesprek oop en warm.
Wat as die persoon se herinnering aan die verlede verkeerd is?
Gaan saam daarmee, tensy dit nood of veiligheidsrisiko veroorsaak. Moenie datums of name reghelp nie. Vra hoe hulle oor die gebeurtenis gevoel het of wat dit vir hulle beteken het.
Hoe lank moet ’n herinneringsessie duur?
Tien tot twintig minute is dikwels genoeg, en korter is ook goed. Hou op wanneer die persoon moeg, ontsteld of uninteresseerd lyk, en vind ’n ander manier om tyd saam deur te bring.
Bronne
Ons skakel na die organisasies en studies waarop hierdie bladsy staatmaak. Elkeen is nagegaan toe die bladsy opgedateer is.
- Infographic: Do's and Don'ts: Communicating With a Person Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance
- Activities for dementia · NHS