ޑިމެންޝިއާ އާއެކު ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށް ހަނދާން ހެދޭ ސުވާލުތައް

ހަނދާން ހެދުމަކީ މާޒީއާ ބެހޭ ގޮތުން އެކުގައި ވާހަކަ ދެއްކުމެވެ: ކުޑައިރު ދިރިއުޅުނު ގެތައް، ފުރަތަމަ ވަޒީފާތައް، އެންމެ ކަމުދާ ކާނާ، ލަވަތައް، ކައިވެނި އަދި ޗުއްޓީތަކެވެ. ޑިމެންޝިއާ އާއެކު ދިރިއުޅޭ ގިނަ މީހުންނަށް، އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމާ ބެހޭ ހޫނު ވާހަކައަކީ ދުވަހުގެ އެންމެ އުފާވެރި ވަގުތުތަކުގެ ތެރެއިން އެއްޗެވެ. މުހިންމު ކަމަކީ، ވާހަކައަކަށް މަގު ހުޅުވާލައިދޭ، އެއްވެސް ހަނދާނެއް ޓެސްޓެއް ނުކުރާ ގޮތަކަށް ސުވާލު ކުރުމެވެ. މި ސުވާލުތައް މައުޟޫޢު އަކުން ތަރުތީބުކޮށް، ބޭނުންކުރާނެ ގޮތުގެ އިރުޝާދާއެކު މިތަނަށް ހިމަނާލައިފިއެވެ.

ހަނދާން ހެދޭ ސުވާލުތަކުގެ ގަވާއިދުތައް

• ހުޅުވާލެވޭ ސުވާލުތައް ކުރައްވާ. “ކިޔައިދެއްވާ…” އަދި “އެއީ ކޮން ފަދަ ތަނެއް ކަމުގައި ހުރީ…” ފަދަ ސުވާލުތަކުން ވާހަކައަށް މަގު ހުޅުވޭނެއެވެ. “ހަނދާން އައްސަވާތަ؟” އަކީ ރަނގަޅު ޖަވާބެއް އެދޭ ސުވާލެކެވެ.
• ޓެސްޓެއް ނުކުރައްވާ. “މިއީ ކާކު؟”، “އެއީ ކޮން އަހަރެއް؟” އަދި “ނަން ހަނދާން އައްސަވާތަ؟” ފަދަ ސުވާލުތަކުން ދުރުހެލިވާ.
• އަންނަ ކޮންމެ ޖަވާބެއް ގަބޫލު ކުރައްވާ. ވާހަކަ ބަދަލުވިޔަސް ނުވަތަ ތަންތަން އެއްކޮށް ދިޔަސް، އެ ވާހަކަ އަރާވައި އިހުސާސްތަކާ ބެހޭ ގޮތުން ސުވާލު ކުރައްވާ.
• އެއް ފަހަރަކު އެއް ސުވާލެއް ބޭނުން ކުރައްވާ. މަޑުކޮށް ހުރެ، އަޑު އަހައި، ފަސޭހަ ގޮތަކަށް ކުރިއަށް ދެއްވާ.
• މީހާ ދައްކާ މަގަށް ދިޔުމަށް ފުރުސަތު ދެއްވާ. އެހެން ކަމަކާ ބެހޭ ގޮތުން ވާހަކަ ދެއްކަން ބޭނުންފުޅު ނަމަ، އެ މަގާ އެކު ދިޔުމަށްފަހު އަރާވާ.

National Institute on Aging ގެ ގުޅުން ބެހެއްޓުމާ ބެހޭ އިރުޝާދުތަކުން ލަފުޒު ކުރުކޮށް، ހަމަޖެހޭ އަޑަކުން، އަދި މީހާ ބަސް ހޯދަން އުޅޭ އިރު ކެތްތެރިކަމާއެކު މަޑުކޮށް ހުރުމަށް ލަފާ ދެއެވެ. މި ގަވާއިދުތައް މި ތަނުގައިވެސް ހަމަ އެހާ މުހިންމެވެ.

ގެ އަދި ކުޑަކުދިންގެ ދުވަސްތައް

• ތިބާ ބޮޑުވި ގެއާ ބެހޭ ގޮތުން ކިޔައިދެއްވާ. ބަދިގެ ހުރީ ކޮން ފަދައިން؟
• ކުޑަކުދިންނަށް ބޭރުގައި ކުރަން އެންމެ ކަމުދާނީ ކޮން ކަމެއް؟
• މަގުމަތީގައި އެކުގައި ކުޅެމުން ދިޔަ މީހުން ކާކުތަ؟
• ނިދާގެ ހުރީ ކޮން ފަދައިން؟ އެހެން މީހަކާ އެކުގައި ހިއްސާކުރައްވަން ޖެހުނީތަ؟

މަސައްކަތާއި ކަންތައް ހަމަޖެއްސުން

• އެންމެ ކަމުދާ މަސައްކަތަކީ ކޮން ބާވަތެއް؟
• ފަޚުރުވެރިކަން ލިބުނު މަސައްކަތުގެ ދުވަހަކާ ބެހޭ ގޮތުން ކިޔައިދެއްވާ.
• އަތުން އެއްޗެހި ހަދަން ނުވަތަ ހަދާލަން އެންމެ ކަމުދާނީ ކޮން ކަމެއް؟
• މަސައްކަތާ ބެހޭ ގޮތުން އެންމެ ގިނައިން އުނގަންނައިދެއްވީ ކާކު؟

ކާނާ އަދި ކެއްކުން

• ހޮނިހިރު ދުވަހަކު ތިބާގެ އާއިލާ ކަމުދާނީ ކޮން ކާނާ؟
• ތިބާގެ އާއިލާގައި މީހަކު ވަރަށް ރަނގަޅަށް ހަދާ ކާނާއެއްާ ބެހޭ ގޮތުން ކިޔައިދެއްވާ.
• ކުޑަކުދިންނަށް ކައިރި އެއްޗެއް ގަންނަން ދާ ކަމުދާ ތަނެއް އޮތްތަ؟
• ގޭގެ ހަނދާން އަރުވަނީ ކޮން ވަހެއް؟

ކާނާއާ ބެހޭ ވާހަކަ، ހިއްސުތަކަށް ބޭނުންކުރާ ހަރަކާތްތަކުގެ ލަފާއާއެކު، އަދި ސަލާމަތްކަމާއެކު ދެވޭނެ ނަމަ ކުޑަ އެއްޗެއް ރަހަކަށް ދިނުމާއެކު ރަނގަޅަށް ގުޅޭނެއެވެ.

މިއުޒިކާއި ނަށުން

• ކުޑަކުދިންނަށް ހަދައި ނުވަތަ ނެށީ ކޮން ލަވަތަކެއް؟
• އެންމެ ކަމުދާ ލަވަކިޔުންތެރިޔާ ނުވަތަ ބެންޑަކީ ކާކު؟
• އެ ދުވަސްވަރު މިއުޒިކް އަޑު އަހަނީ ކޮން ތަނެއްގައި: ގޭގައި، ނަށާ ހަރަކާތްތަކުގައި، ނުވަތަ އެހެން ތަނެއްގައި؟

ޕްލޭލިސްޓްތަކާއި މިއުޒިކްގެ ޚިޔާލުތަކަށް، ޑިމެންޝިއާ އާއެކު ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށް މިއުޒިކް ހަރަކާތްތައް ބައްލަވާ.

ޗުއްޓީތަކާއި އަލިކަންތައް

• ކުޑަކުދިންނަށް އެންމެ ކަމުދާ ޗުއްޓީއަކީ ކޮބައި؟
• ހަނދާން އައްސަވާ އުފަންދުވަހެއްގެ ޕާޓީއެއްާ ބެހޭ ގޮތުން ކިޔައިދެއްވާ.
• ހަވީރު ވަކި ދުވަހަކު އާއިލާއާ އެކު ކުރަމުން ދިޔަކަން ކަމަކީ ކޮބައި؟
• ތިބާގެ އާއިލާ މޫސުންތައް ފާހަގަ ކުރަމުން ދިޔައީ ކިހިނެއް؟

ވަކި ޗުއްޓީއަކަށް އެކަށީގެންވާ ޚިޔާލުތަކަށް، ޑިމެންޝިއާ ހުރި މީހަކާ އެކު ޗުއްޓީގެ ހަރަކާތްތައް ބައްލަވާ.

އާއިލާ އަދި ރަހުމަތްތެރިން

• އެންމެ ހެންދުން ހަދައިދީ މީހާއާ ބެހޭ ގޮތުން ކިޔައިދެއްވާ.
• ކައިވެނީގެ ދުވަސް ހުރީ ކޮން ފަދައިން؟
• ކުދިން ކުޑަކުދިންނަށް ހުރި ދުވަސްވަރާ ބެހޭ ގޮތުން ކިޔައިދެއްވާ.
• ރަހުމަތްތެރިން ތިބާއަށް ގޮވަނީ ކޮން ނަމަކުން؟

އާއިލާއާ ބެހޭ ސުވާލުތައް ނިމްމަތްތެރިކަމާއެކު ކުރައްވާ. މީހަކަށް ވަކި މީހަކު ދުރުވެގެންދިޔަ ހިތާމައެއް އޮތް ނަމަ، މީހާ ދައްކާ މަގާ އެކު ދިޔުމަށްފަހު، ވޭންދެނިވެދާނެ ތަފްސީލުތައް ހަނދާން ކުރުމަށް ނުބޭނުންވާނެ.

ތަންތަނާއި ގުދުރަތް

• ހަނދާން ކުރަން ކަމުދާ ތަނެއްާ ބެހޭ ގޮތުން ކިޔައިދެއްވާ.
• ތިބާ ބޮޑުވި ތަނުގެ މޫސުން ހުރީ ކޮން ފަދައިން؟
• ބަގީޗާއެއް ނުވަތަ ކަމުދާ ގަހެއް އޮތްތަ؟
• އުފާވެރިވި ދަތުރެއްާ ބެހޭ ގޮތުން ކިޔައިދެއްވާ.

ފޮޓޯތަކާއި ތަކެތި ބޭނުންކުރުން

ތަސްވީރުތަކަކީ ވާހަކަ ފެށުމަށް ރަނގަޅު ފެށުމެކެވެ. ފޮޓޯއެއް ލޮލުގެ ފެންވަރަށް ހިފައިގެން “މިއާ ބެހޭ ގޮތުން ކިޔައިދެއްވާ” އޭ ބުނައްވާ. Alzheimer’s Association ގެ ހަރަކާތްތަކާ ބެހޭ އިރުޝާދުތަކުން ވާހަކަ ފެށުމަށް އާންމު ތަކެތި، ފޮޓޯތަކާއި މިއުޒިކް ބޭނުންކުރުމަށް ލަފާ ދެއެވެ. މީހާގެ ދިރިއުޅުމުގައި ހިމެނޭ މަދު ތަކެތިތަކެއް އެކުލެވޭ ހަނދާން ފޮށިއެއްވެސް ބޭނުންތެރި ވެދާނެ؛ އެއް ފޮށިއެއް ހަދާނެ ގޮތަށް ހަނދާން ހެދޭ ހަރަކާތްތައް ބައްލަވާ.

ހަނދާނެއް ވޭންދެނިވެއްޖެ ނަމަ

ބައެއް ހަނދާންތަކުން ހިތާމަ، ބިރު ނުވަތަ ރުޅި އަރުވާލަދާނެއެވެ. މީހާ ހިތާމަވެއްޖެ ނަމަ، ކުރިއަށް ނުދެއްވާ. “އެއީ އުނދަގޫ ދުވަހަކަށް ވީ ފަދައިން އިވޭ. އެހެން އުފާވެރި ކަމަކާ ބެހޭ ގޮތުން ވާހަކަ ދެއްކަން ބޭނުން ފުޅުތަ؟” ފަދަ ހޫނު ބަހެއް ދައްކަވާ. ދެން މައުޟޫޢު ބަދަލުކޮށް، ސައިއެއް ދެއްވާ، ނުވަތަ ކަމުދާ ލަވަކެއް ޖައްސަވާ.

ކުޅެވޭ ކަމަކާ ނުވަތަ ހިނގާއެއްޗެއް ގުޅުވާލުން

ހަނދާން ހެދޭ ވަގުތެއް ނިމުމަށްފަހު، ހިތް ފިނިކޮށް ބަހައްޓާނެ ހަމަޖެހޭ ކުޅެވުމެއް ކުރެއްވުމަށް މަސައްކަތް ކުރައްވާ. އިތުރު ހުޅުވާލެވޭ ސުވާލުތަކަށް conversation cards ބޭނުން ކުރައްވާ، ނުވަތަ މީހާގެ ކުޑަކުދިންގެ ދުވަސްވަރުން އާންމު ބަސްތަކަށް finish the saying ބޭނުން ކުރައްވާ. އާންމު ގުޅުން ބެހެއްޓުމުގެ އިރުޝާދުތަކަށް، ޑިމެންޝިއާ ހުރި މީހަކާ ގުޅުން ބެހެއްޓުމުގެ ލަފާ ބައްލަވާ.