A risposta corta
E dumande di riminiscenza invitanu una persona à parlà di u so passatu in modu caldu è apertu: « Parlatemi di a casa induve site crisciutu », micca « Vi rammentate induve campavate ? ». Aduprate qualchì dumanda per tema, seguitate ciò chì a persona hà da dì, è apprezzate a storia ancu quandu i dettagli si mischjanu. Ùn dumandate mai una risposta curretta, è ùn fate mai un test. Temi cum’è a casa, u travagliu, u cibu, a musica, e feste è a famiglia danu l’aperture e più naturale.
- Fate dumande aperte, cum’è « Parlatemi di... » o « Comu era... », piuttostu chè dumande à iè o nò o cù una risposta ghjusta o falsa.
- Ùn fate mai un quiz cù « Vi rammentate ? » o « Quale hè ? ». Què pò parè un test è causà disagiu.
- Seguitate a storia di a persona, ancu s’è i dettagli cambianu. U sintimu è a cumpagnia contanu più chè i fatti.
- Principiate cù una sola dumanda à a volta è aduprate una foto, un odore o una canzona per apre a cunversazione.
- S’è un ricordu hè dulurosu o s’è a persona si turba, cambiate sughjettu cù delicatezza è turnate à qualcosa di più piacevule.
In sta pagina (11 sezioni)
A riminiscenza hè u fattu di parlà inseme di u passatu : e case di l’infanzia, i primi travaglii, i piatti preferiti, e canzone, i matrimonii è e feste. Per parechje persone chì campanu cù a dimenza, una cunversazione calda nantu à a so propria vita hè una di e parte e più piacevule di a ghjurnata. L’impurtante hè di dumandà in un modu chì invita à cuntà una storia è chì ùn mette mai a memoria à a prova. Queste dumande sò raggruppate per tema, cù qualchì cunsigliu per adupralle.
Regule per e dumande di riminiscenza
- Fate dumande aperte. « Parlatemi di… » è « Comu era… » invitanu à cuntà una storia. « Vi rammentate… ? » dumanda una risposta ghjusta.
- Ùn fate mai un quiz. Evitate « Quale hè ? », « Chì annu era ? » è « Vi rammentate u nome di… ? »
- Accettate ciò chì vene. S’è a storia cambia o s’è i lochi si mischjanu, apprezzatela è dumandate ciò chì a persona hà sintitu.
- Aduprate una sola dumanda à a volta. Aspettate, ascultate è cuntinuate cù qualcosa di sèmplice.
- Lasciate guidà a persona. S’ella vole parlà d’altru, seguitatela.
I cunsigli di u National Institute on Aging nantu à a cumunicazione ricumandanu frase corte, una voce calma è pacienza mentre a persona trova e so parolle. Queste regule contanu quì quant’è in ogni altru locu.
Casa è zitellina
- Parlatemi di a casa induve site crisciutu. Comu era a cucina ?
- Chì vi piacia fà fora quandu erate chjucu ?
- Quale eranu e persone cù quale ghjucavate in a vostra strada ?
- Comu era a vostra camara ? A spartiate cù qualchissia ?
Travagliu è fà e cose
- Chì tipu di travagliu vi piacia di più ?
- Parlatemi d’una ghjurnata di travagliu chì vi hà fattu sente fieru.
- Chì vi piacia fà o riparà cù e vostre mani ?
- Quale vi hà amparatu di più nantu à u vostru travagliu ?
Cibu è cucina
- Chì manghjava a vostra famiglia dumenica ?
- Parlatemi d’un piattu chì qualchissia in a vostra famiglia facia in particulare bè.
- Aviate un locu preferitu per piglià una piccula goloseria quandu erate ghjovanu ?
- Chì odori vi facenu pensà à a casa ?
Parlà di cibu s’accumpagna bè cù a guida di l’attività sensoriale, è cù un picculu assaghju s’ellu si pò prupone in sicurità.
Musica è ballu
- Chì canzone cantavate o à chì musica ballavate quandu erate ghjovanu ?
- Quale era u vostru cantadori o gruppu preferitu ?
- Induve ascultavate a musica in quelli tempi : in casa, à i balli, in chjesa ?
Per idee di liste di musica è di musica, fighjate attività musicali per e persone chì campanu cù a dimenza.
Feste è celebrazioni
- Chì era a vostra festa preferita quandu erate chjucu ?
- Parlatemi d’una festa d’anniversariu ch’ellu vi rammentate.
- Chì facia a famiglia una sera d’estate ?
- Comu a vostra famiglia celebrava e stagioni ?
Per idee adattate à una festa particulare, fighjate attività per e feste per una persona chì campa cù a dimenza.
Famiglia è amichi
- Parlatemi di a persona chì vi facia ride di più.
- Comu era u ghjornu di u vostru matrimoniu ?
- Parlatemi di i vostri figlioli quandu eranu chjuchi.
- Cumu vi chjamavanu i vostri amichi ?
Fate e dumande nantu à a famiglia cù delicatezza. S’è a persona hè in dolu per qualchissia, seguitate ciò ch’ella hà da dì è evitate di dumandalle di rammentà dettagli chì ponu esse dulorosi.
Lochi è natura
- Parlatemi d’un locu chì vi piace avè in mente.
- Comu era u tempu induve site crisciutu ?
- Aviate un ortu, o un arburu preferitu ?
- Parlatemi d’un viaghju chì vi hè piaciutu.
Aduprà foto è oggetti
E fiure sò un puntu di partenza naturale. Tenite una foto à l’altura di l’ochji è dite : « Parlatemi di què. » I cunsigli di l’Alzheimer’s Association nantu à l’attività suggeriscenu d’aduprà oggetti familiari, foto è musica per principià a cunversazione. Una scatula di ricordi cù qualchì oggettu di a vita di a persona pò ancu andà bè ; fighjate attività di riminiscenza per vede cumu preparalla.
Quandu u ricordu hè dulurosu
Certi ricordi facenu nasce tristezza, paura o rabbia. S’è a persona si turba, ùn insistite micca. Dite qualcosa di caldu cum’è : « Pare ch’ella sia stata un’epica difficiule. Vulete parlà di qualcosa di più piacevule ? » Dopu cambiate sughjettu, prupunite una tazza di tè, o mettite una canzona preferita.
Assucià cù un ghjocu o una spassighjata
Dopu una sessione di riminiscenza, un ghjocu dolce pò mantene un umore ligeru. Pruvate cartuline di cunversazione per altri inviti aperti, o finite a frasa per sprissioni familiari di a zitellina di a persona. Per cunsigli più generali nantu à a cumunicazione, fighjate cunsigli di cumunicazione per una persona chì campa cù a dimenza.
Quistioni cumuni
Chì sò e bone dumande di riminiscenza per e persone chì campanu cù a dimenza ?
L’inviti aperti funzionanu megliu : « Parlatemi di u locu induve site crisciutu », « Chì vi piacia coci ? », « À chì musica ballavate ? » o « Comu era una festa quandu erate chjucu ? ». Ogni dumanda invita à cuntà una storia piuttostu chè à dà una sola risposta ghjusta.
Chì differenza ci hè trà a riminiscenza è un quiz ?
A riminiscenza hè una storia spartuta, senza risposte sbagliate. Un quiz dumanda un fattu precisu è verifica a risposta. Un quiz pò fà sente e persone cum’è s’elli fussinu messi à a prova è imbarazzati, allora tenite a cunversazione aperta è calda.
È s’è a memoria di u passatu di a persona ùn hè micca ghjusta ?
Accettatela, salvu s’ella causa disagiu o prublemi di sicurità. Ùn curregite micca e date o i nomi. Dumandate cumu si sentia durante quellu mumentu o ciò chì vulia dì per ella.
Quantu deve durà una sessione di riminiscenza ?
Spessu dece à vinti minuti bastanu, è ancu menu và bè. Firmate quandu a persona pare stanca, turbata o pocu interessata, è truvate un altru modu di passà tempu inseme.
Fonti
Avemu ligame cù l'urganisazioni è i studii chì sta pagina si basa. Ogni era verificatu quandu a pagina hè stata aghjurnata.
- Infographic: Do's and Don'ts: Communicating With a Person Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance
- Activities for dementia · NHS