Naitchuaq kiun
Akuniagniqaqtuaq iġġiqmiññaqtuq iḷaan, savaaksrat tusaanianik, tautugnianik, aktuutiniġnillu, aasii ilivitqi ilikkani ittuanik: atuutit piuqtat tusaatchigiñ, arganik tigummiq, argak saktillugu, taiguaqługu, iglaut tautukługit, nunaŋmi tusaaniat tusaaqlugit, igalaaq quliaqtuaq tautuklugu aasii silami ittuaq. Makua savaaksrat atuġniaqut iġġiqmi aasii aquvitmi. Qitunmik savaaqtit, kiñami, argani aasii aniqsaaqnami nakuuqqun qanugiliuŋniaŋa tautuklugu, nutqaġlugu aasii qiyaaŋaruq. Itqili, ilikkani ittuaq savaaqtuq.
- Ilikkani ittuaq suli piḷḷuataqtuq. Akuniagniqaqtuaq tusaanianik, tautugnianik, aktuutiniġnillu nunamik ilitaaqtuq.
- Atuutit, aktuutiniq saktuq, atausiq iḷisaqtuq aasii saktuq tigummiaq atuutitigut qiḷaŋniaqut uqautchiġuŋŋaiḷḷagaaŋ.
- Tamaŋmicchiani makua savaaksrat atuġniaqut iġġiqmi aasii aquvitmi ittuġnianik.
- Kiñami, argani aasii aniqsaaqnami nakuuqqun qanugiliuŋniaŋa tautuklugu, nutqaġlugu aasii qiyaaŋaruq.
- Mikiruich savaaksrat atuŋŋitchit, niġiaksramik imiqmiklu tuyuŋŋitchit nakuaqsraŋat iḷisimaruat uqautilaaŋata, niġiġniq aŋalatchiġnaqtuq.
Uvani makpiġaami (6 avgutit)
Akuniagniq iḷaan akuniagniġaaŋani, iñuk uqaqtuġumiñaiqsuq, uvluakun tamatkuaŋani ikayuqtauġniqsuq, iġġiqmi aasii aquvitmi ittunġaruq uvluakun. Isumannaqtuq savaaksraŋŋitchisuq ilikkani. Suli savaaksraqaruaq. Alzheimer’s Association uqaqtuq iñuum iḷaŋa suli ittuġniaqtuq, aasii taamna pakma nunamik ilitaaqtuq tusaanianik, tautugnianik, aktuutiniġnillu. Atuutit, aktuutiniq, atausiq iḷisaqtuq aasii saktuq ilikkani ittuaq suli nakuuqqun iḷitchuġniaqut, ilikkani ittuaq piḷḷuataqtuq.
Suna savaaksrat ikayuġniaqat akuniagniqaqtuanun?
Savaaksrat saktuich aasii saktuq ilikkani ittuaq ikayuġniaqut akuniagniġaaŋani. Alzheimer’s Association uqaqtuq atuutit piuqtat tusaatchigiñ, aglait piḷḷuataqtut taiguaqługit, argamiñik tigummiqługu mamiqtuamik tipigiksramik, aasii silami aquviġlusi uvluakun nakuuqpan. National Institute on Aging uqaqtuq unipkaanik uqautchigiñ, iglaut tautukługit, saktumik aktuutchigiñ aasii tigummiqługu, atuutit, nipait saktuich aasii nunaŋmi tusaaniat tusaatchigiñ, aasii ilikkani ittuaq saktitchisuġniaqtuq.
Alzheimer’s Foundation of America uqaqtuq akuniagniqaqtuat iḷaan piuġniaqut sunamik tigummiqłutik nakuuqqun iḷiqsiniqsuq, aasii savaaksrat saktuich, saktumik aullaqtitiniq, qalimaaġniq, atuutit, niġrutit qiñiġviat, iñuich aktuutiniŋat aasii savaaksrat sallualluataqtaich piḷḷuataqut.
Savaaksrat iñuum iġġiqmi aasii aquvitmi ittuġnianik
- Atuutit piuqtat tusaatchigiñ. Atuutit inuġułhaaqtuamiñi, ukpiġniŋani aasii iḷagiiniñi piuqtat pisigilugi. Nipaa saktuli, qanittumi aquviġlutin. Suli iḷaan argamiñik patiktisiruq aasii atuullaktuq. Tautukku atuutit savaaksraŋit.
- Arganik tigummiq. Arga tigummiqługulu, tigluktillaktuġlugu, savaaqtuq. Sivunniuq uqautigiñ suna piŋniqsaġniqsuq.
- Argak saktillugu tigummiq. Mamiqtuamik tipigiksramik argagniñi mamiqtitlugu, argamiñik tigummiqtitlugu tiglukmiññaq saktillugu. Tipigiksraq tipiiqsaitchuq pisigilugu, aasii tipigiksraq piuġigaa kiñaa nakuuqpan.
- Taiguaqługu. Aglak taŋŋiqsraq, aglaŋmi iḷaŋa, ukpiqł̣iutit aasii allanik. Nipin saktua uqausriññiḷḷu piḷḷuataŋniaqtuq.
- Unipkaanik uqautchigiñ. Iḷagiññi aullaaġniŋanik aasii uiksrautiŋiŋanik uqautchigiñ. Kiuvit piŋŋitchut.
- Iglaut tautukługit. Atauchimik iglaumik aŋiġnirqamik irrusianun tiguġlugu, nakuuqqun uqautchigiñ. Apiqsruŋŋitchuk kina iglaumi ittuŋa.
- Saktumik tigummiatun tuyuġlugu. Uqsrulik, saktuq qalimaaġvik aasii saktuq niġrutaaq. NIA uqaqtuq uqsrulimik tuyuġlugu nuuttaaqpagu, ilivsiññik savaaksraññigniḷḷu tigusriñaiqsuq.
- Nunaŋmi tusaaniat tusaatchigiñ. Siḷaluaq, taġiuq aasii timmiaġuit nipaat saktumik tusaatchigiñ.
- Sila iglumun aggiutilugu. Igalaaq upkuaqługu, igalaam sanaani timmiaġuanun niqiqsiivik iḷivlugu, aasii nautchiat aasii suliat mikiruich aggiutilugit tautuglugit, aktuutchigiḷlugillu.
- Silamun aniġlugu. Iñuk aquvitmi nuuttaaqtaurumi, saktumun uvluakun qitiqani aquviġniq nakuuġniaqtuq.
- Nuyanik salummatqilugu aasii uqsruq mamiqtuq tuyuġlugu. Saktumik salummaġniq aasii uqsruq mamiqtuq argagniñun kiñaŋanunlu nakuuqqun iḷitchuġniaqtuq.
- Atuutmun saktumik aullaqtitiniq. Qalimaaġvik ilikkani aullaqtitilugu, aasii argak atuutmun aullaqtitilugu. Timimik saktillugu aasii iġġagnik aullaqtitiniq, sivunniuq physical therapist aasii nurse apiqsriñ iḷitchuġniqsuq aŋalatchiġnaitchuat.
- Sallualluataqługu. Aglaktittivik aŋiġnirqaq sallualluataġlugu aglautimun naŋiñaitchuanik, argagniñi aasii tigluktillautikun, argagni iḷuvlugin. Piqaqtuŋŋitchuq nalaunŋiġnaqtuq.
- Niġrutit qiñiġviat. Niġrutaaq saktuq iġġiqmi aasii aquvitmi, iñuk niġrutinik piuġumi, iñiillu ikayuġumi.
- Saktumik ilikkani aniqsaaqtit. Qanittumi aquviġlutin, saktumik aniqsaakkik. Saktumik aniqsaaqniq ikayuġniaqtaqsi, ilivsiññiq aullaqtitilugu nutqaġlutaġlu.
- Ilikkani ittuaq. Qanittumi aquviġlutin, atuullaglutin, qalimaaġlutin aasii taiguaġlutin nipaitchuan. Ilikkani ittuaq namaktuq.
Qanuq savaaqtigiññiqsauŋa taaptuma pakmani
- Sivunniġmiñ sivuqługu. Atqa uqautigiñ, atqin uqautigiñ, saktumik nipaitchuan uqaqtit sivunniġmiñ aktuutchiñagik.
- Atauchimik tuyuġlugu. TV nutqaġlugu atuutit tusaatchiñagik. Atauchimik savaaksramik atuġlutin.
- Qitunmik savaaqtit. Qitunmik minutchianik namaktuq. Uvlumi iḷaan qitunmik savaaqtit piḷḷuataŋniaqtuq atauchimiñ sivisuŋmiñ.
- Sivunniuq nakuuqqun aquvitilugu. Iñuk nakuuqqun aquvigigaa tautuklugu. NIA uqaqtuq aquvigaq argagniñun iḷivlugu ikayuġniaqtuq aquvitpan.
- Qanuq iḷiqsiniŋa tautuklugu. Argait saktut, kiñaa saktuq, irrusikkun tautuktuq aasii atuullaktuq nakuuqqun iḷiqsiniq nalunaiqsuq. NIA uqaqtuq niviurniq, kiñaa iññiqsuq, timimi iḷaŋanik paŋalikługu aasii qiyaaŋaniq qiyaaŋaruq nalunaiqsuq. Nutqaġlugu, iḷisimaruanun uqautigilugu.
Qitiqautit tusaanianik, tautugnianik, aktuutiniġnillu
| Ilitaun | Savaaksrat | Aŋalatchiġniq |
|---|---|---|
| Tusaaniq | Atuutit piuqtat, nipin taiguagni, nunaŋmi tusaaniat | Nipaa saktuli; atauchimik nipamik |
| Aktuutiniq | Argak tigummiqniq, saktumik aktuutiniq, qalimaaġvik saktuq, uqsruq mamiqtuq | Sivunniuq uqautigiñ; kiñaa qiyaaŋaruq aasii aŋmaŋaruq tautuklugu |
| Tautugniq | Iglaut, nautchiat, igalaaq quliaqtuaq, nunaŋmi tautugniq saktuq | Tautuktigun tiguġlugu; qaummat nakuuq, qaummaġniaŋitchuq |
| Tipiiġniq | Tipigiksraq piuġigaq, nautchiat, kaffi saktuq | Tipiit suŋñaqtut atuŋŋitchit; kiñaa aasii aniqsaaqnia tautuklugu |
| Niġiġniq | Niġiaksraq piuġigaq mikiruq | Niġiaksrat aasii imiq iḷisimaruat aŋalatchiġnaitchuat uqautilaaŋat kisiisa atuġlugit |
Aŋalatchiġniq taaptuma pakmani
Niġiġniq aŋalatchiġnaqtuq akuniagniġaaŋani, aasii NIA uqaqtuq niġiaksramik iqsiġniq aŋalatchiġnaqtuq. Mikiruich savaaksrat itqunnaqsiñŋitchit, niġiaksramik imiqmiklu tuyuŋŋitchit iḷisimaruat uqautilaaŋat. Kiñaa saktumik tautuklugu aktuutchiñi, kiñaa aŋalatchiġnaqtuq. Savaaksrat saktuich tautukkumaguk, tautukku savaaksrat tusaanianik, aktuutiniġnillu.
Ilivsiññiq nakuuqqun iḷitchuġlutin
Akuniagniqaqtuanik munariniq aŋalatchiġnaqtuq timimun isumalu, iglumi aasii iñiḷaaq qiñiġvigumi. Hospice aasii palliative care ikayuqtit ikayuġniaqut nakuuqqun ittuanik, sivunniuġnianiklu, aasii NIA uqaqtuq ikayuqtaugun. Qitunmik, saktumik qiñiġviq piḷḷuataqtuq; tautukku akuniagniqaqtuamik qiñiġviq. Iḷagiññun savaaksrat aullaqtitiguviñ, iñiḷaaqmi iḷagiññik savaaksrat ikayuġniaqtuq. Taiguaġlugu munariqsrualik nakuuqqun iḷitchuġniq: mersaġniq ikayuġniq iḷaŋa.
Apiqqutit iñugiaktut
Savaaksraġnik piqaqpa iñuk akuniagniqaqtuq iġġiqmi iññaaŋanun?
Atuutit piuqtat tusaatchigiñ, arganik tigummiq, argak saktillugu, taiguaqługu aglak taŋŋiqsraq, iglaut tautukługit, aasii nunaŋmi tusaaniat tusaatchigiñ. Igalaaq upkuaqługu silamun tautugniqsuq. Qitunmik, saktuġmik savaaqtit, atauchimik savaaksramik atuġlutin.
Iñuk akuniagniqaqtuq suli atuutinik quviasuġniaqpa?
Iḷagiiññiqsuaq suli quviasuġniaqut. Alzheimer's Association uqaqtuq akuniagniqaqtuaq iḷaan suli atuutimun argamiñik patiktisiruq aasii atuutmun ilagiiruq nutaraqtuamiñi tusaatchiġamiñik. Atuutit piuqtat nutaraqtuamiñi pisigilugi, nipaa saktuq.
Qanuq ilisimaġniqsuiññiqsauŋa quviasuġniŋagun?
Mikiruich nalunaiqsautit tautukki: tuikkaa saktunŋaruq, kiñaa saktunŋaruq, irrusikkun tautuktuq, atuullaktuq, argamiñik tigluktuq aasii aniqsaaqnia saktunŋaruq. Kiñaa iññiqsuq, nuŋiruaqtuq, aullaqtuq aasii niviuruq qiyaaŋaruq nalunaiqsuq. Tautukkaġiñ nutqaġlugu, suli taimailiuŋarumi iḷisimaruanun uqautigilugu.
Piqaqpa piḷḷuataqtuq qiñiġviq utiqtuŋŋaiḷḷagaaŋa?
Ii. National Institute on Aging uqaqtuq ilikkani ittuaq saktitchisuġniaqtuq, aktuutiniq, atuutit aasii unipkaat suli nakuuqqun iḷitchuġniaqut akuniagniqaqtuanun. Nipin aasii argan iḷisaqtuġniaqut atqin ilitchuŋŋaiḷḷagaaŋ.
Pivikput
Pituutikput ikayuqtigiit suli uuktuutit uvani makpiġaami atukkatigut. Atuniŋat qiñiqtauplutik makpiġaaq nutaŋuqtitaumat.
- Late-Stage Alzheimer's & Dementia Caregiving · Alzheimer's Association
- Care in the Last Stages of Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Therapeutic Activities for 3 Main Stages of Alzheimer's disease · Alzheimer's Foundation of America
- Activities for dementia · NHS
- Music / Art Therapy, Alzheimer's & Dementia · Alzheimer's Association