Kuerz Äntwert
Erënnerungsfroen loossen eng Persoun waarm iwwer hir Vergaangenheet schwätzen, op eng oppe Aart: „Erzielt mir iwwer d'Haus, a deem Dir opgewuess sidd“, net „Erënnert Dir Iech, wou Dir gewunnt hutt?“ Benotzt e puer Froen no Themen, follegt dem Lead vun der Persoun, a genéisst d'Geschicht, och wann d'Detailer duercherneen sinn. Frot ni no enger richteger Äntwert, a quiz ni. Themen wéi Doheem, Aarbecht, Iessen, Musek, Feierdeeg a Famill maachen déi natierlechst Ufänge.
- Stellt oppe Aufforderungen, wéi „Erzielt mir iwwer…“ oder „Wéi war et…“, amplaz Ja-oder-Nee- oder Richtegkeets-Froen.
- Quiz ni mat „Erënnert Dir Iech?“ oder „Wien ass dat?“. Esou Froen kënnen sech wéi Tester uleeën a Leed bréngen.
- Follegt der Geschicht vun der Persoun, och wann d'Detailer sech änneren. D'Gefill an d'Gesellschaft zielen méi wéi d'Fakten.
- Fänkt mat enger Fro un, a benotzt e Foto, en Geroch oder e Lidd fir d'Gespréich unzeschloen.
- Wann eng Erënnerung schmerzhaft ass oder d'Persoun opgereegt gëtt, wiesselt sanft d'Thema a kommt zu eppes Schéinerem zeréck.
Op dëser Säit (11 Abschnitter)
Erënnerung ass d’Praxis, zesummen iwwer d’Vergaangenheet ze schwätzen: Kandheetsheemer, éischt Aarbechtsplazen, Liiblingsiessen, Lidder, Hochzäiten a Feierdeeg. Fir vill Leit mat Demenz ass e waarmt Gespréich iwwer hiert eegent Liewen ee vun den agreabelste Momenter vum Dag. De Schlëssel ass, sou ze froen, datt eng Geschicht entsteet an d’Erënnerung ni getest gëtt. Dës Froen sinn no Themen gruppéiert, mat Tipps, wéi ee se benotzt.
Reegelen fir Erënnerungsfroen
- Stellt oppe Froen. „Erzielt mir iwwer…“ an „Wéi war et…“ lueden zu enger Geschicht an. „Erënnert Dir Iech…?“ freet no enger richteger Äntwert.
- Quizt ni. Vermeit „Wien ass dat?“, „A wéi engem Joer war dat?“ an „Erënnert Dir Iech un den Numm vun…?“
- Akzeptéiert alles, wat kënnt. Wann d’Geschicht sech änneren oder d’Plazen duercherneen sinn, genéisst et a frot no de Gefiller.
- Eng Fro op eemol. Waart, lauschtert a follegt mat engem einfache Gedanken no.
- Loosst d’Persoun féieren. Wann si iwwer eppes anescht wëll schwätzen, geet mat hir.
D’Empfehlung vum National Institute on Aging zur Kommunikatioun rät kuerz Sätz, eng roueg Stëmm a Gedold, während d’Persoun hir Wierder sicht. Dës Reegelen si hei genau sou wichteg wéi anzwousch.
Doheem a Kandheet
- Erzielt mir iwwer d’Haus, a deem Dir opgewuess sidd. Wéi war d’Küch?
- Wat hutt Dir als Kand dobaussen gär gemaacht?
- Wie waren d’Leit, mat deenen Dir op Ärer Strooss gespillt hutt?
- Wéi huet Äre Schlofzëmmer ausgesinn? Hutt Dir et mat engem anere gedeelt?
Aarbecht a Saachen erreechen
- Wat fir eng Aarbecht hutt Dir am léifsten gemaach?
- Erzielt mir en Dag op der Aarbecht, deen Iech stolz gemaach huet.
- Wat hutt Dir mat den Hänn gär gemaach oder reparéiert?
- Wien huet Iech am meeschten iwwer Äre Beruff bäigebruecht?
Iessen a Kachen
- Wat huet Är Famill um Sonndeg giess?
- Erzielt mir vun engem Gereecht, dat een an Ärer Famill besonnesch gutt gemaach huet.
- Wou hutt Dir als Kand e Liiblingsplaz fir eng Lecker gehat?
- Wéi Gerëch erënnere Iech un doheem?
Iessensgespréicher passen gutt zum Guide iwwer sensoresch Aktivitéiten, an, wann et sécher ass, mat engem klenge Bäissen.
Musek a Danzen
- Wat Lidder hutt Dir als jonk Mënsch gesongen oder dozou getanzt?
- Wien war Äre Liiblingssänger oder Är Liiblingsband?
- Wou hutt Dir an deenen Deeg Musek héieren: doheem, bei Bäll, an der Kierch?
Fir Playlisten a Musekiddien kuckt Musekaktivitéiten fir Leit mat Demenz.
Feierdeeg a Feieren
- Wat war Äre Liiblingsfeierdag, wéi Dir opgewuess sidd?
- Erzielt mir vun engem Gebuertsdagsfest, un dat Dir Iech erënnert.
- Wat huet d’Famill e Summerowend gemaach?
- Wéi huet Är Famill d’Joreszäiten gefeiert?
Fir Iddien, déi zu engem bestëmmte Feierdag passen, kuckt Feieraktivitéiten fir Leit mat Demenz.
Famill a Frënn
- Erzielt mir vun der Persoun, déi Iech am meeschten zum Laachen bruecht huet.
- Wéi war Äre Hochzäitsdag?
- Erzielt mir vun Äre Kanner, wéi se kleng waren.
- Wéi hunn Är Frënn Iech genannt?
Fro no der Famill sanft. Wann d’Persoun een Mënsch vermësst, follegt hirem Lead a verlaangt net, datt si Detailer erënnert, déi hir Leed kënne maachen.
Plazen a Natur
- Erzielt mir vun engem Plaz, un deen Dir gär denkt.
- Wéi war d’Wieder, wou Dir opgewuess sidd?
- Hutt Dir e Gaart gehat oder e Liiblingsbam?
- Erzielt mir vun enger Rees, déi Iech gefall huet.
Fotoen a Gegestänn benotzen
Biller sinn en natierlechen Ufank. Hält e Foto op Ooshéicht a sot: „Erzielt mir iwwer dat.“ D’Alzheimer’s Association mat hire Guidelinen zu Aktivitéiten schléit vir, vertraut Gegestänn, Fotoen a Musek ze benotzen, fir eng Ënnerhalung unzefänken. Eng Erënnerungsbox mat e puer Saachen aus dem Liewen vun der Persoun kann och gutt funktionéieren; kuckt Erënnerungsaktivitéiten fir ze erklären, wéi een eng mécht.
Wann d’Erënnerung schmerzhaft ass
E puer Erënnerungen bréngen Traureg, Angscht oder Wut. Wann d’Persoun opgereegt gëtt, dréngt net drop. Sot eppes Waarmes wéi: „Dat hört sech no enger schwéierer Zäit un. Wëllt Dir liiwer iwwer eppes Schéinereems schwätzen?“ Dann wiesselt d’Thema, bitt eng Tass Téi un oder setzt en Lieblingslidd op.
Mat engem Spill oder engem Spadséiergang kombinéieren
No enger Erënnerungssessioun kann e gemaachte Spill d’Stëmmung hellgehal. Probéiert Gesprächskaarten fir méi oppe Impulser, oder Sprëchwuert ofschléissen fir vertraut Sätz aus der Kandheet vun der Persoun. Fir méi allgemeng Kommunikatiounstipps, kuckt Kommunikatiounstipps fir Leit mat Demenz.
Heefeg Froen
Wat sinn gutt Erënnerungsfroen fir Leit mat Demenz?
Oppe Aufforderunge funktionéiere am beschten: „Erzielt mir iwwer de Plaz, wou Dir opgewuess sidd“, „Wat hutt Dir gär gekacht?“, „Wéi Musek hutt Dir gedanzt?“ oder „Wéi war e Feierdag, wéi Dir kleng waart?“ Jiddfer lued zu enger Geschicht an net zu enger eenzeger richteger Äntwert.
Wat ass den Ënnerschied tëscht Erënnerung a Quiz?
Erënnerung ass eng gemeinsam Geschicht, ouni falsch Äntwerten. E Quiz freet no enger bestëmmter Fakt a kontrolléiert d'Äntwert. Quizzen kann Leit sech getest an verluechent fillen loossen, dofir hält d'Gespréich oppe a waarm.
Wat, wann d'Erënnerung vun der Persoun un d'Vergaangenheet falsch ass?
Maacht matt, ausser et verursaacht Leed oder Sécherheetsbedenken. Korrigéiert keng Datumer oder Nimm. Frot, wéi si sech bei deem Event gefillt huet oder wat et hir bedeit huet.
Wéi laang soll eng Erënnerungssessioun dauieren?
Zéng bis zwanzeg Minutte reichen dacks, a kierzer ass och a Rei. Hält op, wann d'Persoun midd, opgereegt oder net interesséiert schéngt, a fannt en anere Wee, Zäit zesummen ze verbréngen.
Quellen
Mir verlinken op d'Organisatiounen an d'Studien, op déi dës Säit sech stëtzt. Jiddwereng gouf iwwerpréift, wéi d'Säit aktualiséiert gouf.
- Infographic: Do's and Don'ts: Communicating With a Person Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance
- Activities for dementia · NHS