Sot ansa
Kwesten blong pas taem i invaet wan man o woman blong tok long pas lif blong olgeta long wan warm mo oupen fasin: “Tellem mi long hom we yu bon long hem,” no “Yu tingbaut ples we yu stap long hem?” Yusum sam kwesten long wan tema, folem lid blong man o woman, mo enjoem stori even taem ol detail i konfius. Nevat askem long wan stret ansa, mo nevat testem. Ol tema olsem hom, wok, kaikai, miusik, holide mo femili oli givim ol gud fasin blong stat toktok.
- Askem ol oupen invitesen, olsem “Tellem mi long...” o “Wanem i wasem...”, i gat moa gud from ol kwesten blong yes-or-no o rong-or-stret.
- Nevat kwis wetem “Yu tingbaut?” o “Hu ya ya?” Ol kwesten ya save mekem man o woman i fili olsem oli stap testem olgeta, mo i save mekem olgeta i sore.
- Folem stori blong man o woman, even sipos ol detail i jenis. Fil mo kampani i moa important from ol fakta.
- Stat wetem wan kwesten long wan taem, mo yusum wan fotu, wan smel o wan singsing blong opnem toktok.
- Sipos wan memori i painful o man o woman i kros o i gat bikfala hevi, jenisim tokpis isi wan taem mo go bak long wan samting we i gud moa.
Long pej ya (11 seksen)
Pas taem toktok i fasin blong tokaod togeta long pas taem: ol hom long taem blong lilbat, ol fes wok, ol kaikai we oli laekem, ol singsing, ol wedding mo ol holide. Long plante man mo woman we oli gat dementia, wan warm toktok long lif blong olgeta hemi wan long ol gud pat blong dei. Samting we i important hemi blong askem long wei we i invaet wan stori mo nevat testem memori. Ol kwesten ya oli grup long tema, wetem sam tips long hao blong yusum olgeta.
Rul blong ol kwesten blong pas taem
- Askem ol oupen kwesten. “Tellem mi long…” mo “Wanem i wasem…” i invaet wan stori. “Yu tingbaut…?” i askem wan rait ansa.
- Nevat kwis. Lusum “Hu ya ya?”, “Wanem yia i wasem?” mo “Yu tingbaut nem blong…?”
- Aksepsem wanem we i kambak. Sipos stori i jenis o ples oli mikis, enjoem i, mo askem long ol fasin.
- Yusum wan kwesten long wan taem. Wet, herem, mo folemap wetem wan samting we i simpol.
- Letem man o woman i lid. Sipos olgeta wantem tok long samting narafala, folem olgeta.
Nasonal Institiut on Ejing blong toktok i rekomendem ol sotfala sentens, wan kwaet vois, mo patiens taem man o woman i wetem blong faenem ol wod blong olgeta. Ol rul ya i impoten long hia olsem long eniwe ples.
Hom mo pikinini taem
- Tellem mi long hom we yu bon long hem. Wanem nao kitchen blong hem i olsem?
- Wanem nao yu laekem blong mekem long aotsaed taem yu wan liliut pikinini?
- Hu nao ol man mo woman we yu pleiem wetem long stret blong yu?
- Wanem nao bedrum blong yu i olsem? Yu bin sheremaot wetem wanem man?
Wok mo samting we yu mekem
- Wanem kaen wok nao yu enjoem moa?
- Tellem mi long wan dei long wok we i mekem yu proud.
- Wanem nao yu laekem blong mekem o fiksim wetem han blong yu?
- Hu nao i tijim yu moa long wok blong yu?
Kaikai mo kukum
- Wanem nao femili blong yu i kaikaim long Sande?
- Tellem mi long wan dis we wan long femili blong yu i mekem gud tumas.
- Yu bin gat wan ples we yu save go kasem wan trit taem yu yang?
- Wanem smel nao i mekem yu tingbaut hom?
Toktok long kaikai i gud wetem ol sensori aktiviti gaed, mo wetem wan smol taste sipos i sef blong givim.
Miusik mo danis
- Wanem ol singsing nao yu singim o danisim taem yu yang?
- Hu nao i wan fevrit singa o ben blong yu?
- Yu harem miusik long wanem ples long taem ya: long hom, long danis, long jej?
Long ol playlist mo ol aedia blong miusik, lukim aktiviti blong miusik long man mo woman we oli gat dementia.
Holide mo selebresen
- Wanem nao holide we yu laekem moa taem yu wan yangfala?
- Tellem mi long wan pati blong betde we yu tingbaut.
- Wanem nao femili blong yu i mekem long wan swit evning long sama?
- Olsem wanem nao femili blong yu i selebretem ol seasen?
Long ol aedia we i fitim wan holide blong wan spesel taem, lukim aktiviti blong holide long wan man o woman we i gat dementia.
Femili mo ol fren
- Tellem mi long man we i mekem yu laf moa.
- Wanem nao dei blong wedding blong yu i olsem?
- Tellem mi long ol pikinini blong yu taem oli liliut.
- Wanem nao ol fren blong yu i save kolem yu?
Askem ol kwesten blong femili long wei we i sof. Sipos man o woman i sore from wan we i dae, folem lid blong olgeta mo nevat askem olgeta blong tingbaut ol dital we i save mekem olgeta sore.
Ples mo nesa
- Tellem mi long wan ples we yu laekem blong tingbaut.
- Wanem nao weta i olsem long ples we yu bin grow long hem?
- Yu bin gat wan gaden, o wan tri we yu laekem?
- Tellem mi long wan trip we yu enjoem.
Yusum ol fotu mo ol samting
Ol fotu i wan nesarel stat. Holem wan fotu long level blong ae mo tok, “Tellem mi long dis.” Gaedens blong Alzheimer’s Asosiesen long ol aktiviti i sajestem blong yusum ol samting we i save finis, ol fotu mo miusik blong stat toktok. Wan bokis blong memori we i gat sam samting long laef blong man o woman i save wok gud tu; lukim aktiviti blong pas taem blong luk hao blong mekem hem.
Taem memori i painful
Sam memori i save kamaot sore, fred o kros. Sipos man o woman i kros o i gat bikfala hevi, no pusum olgeta. Talem wan samting we i warm olsem, “Sam samting ya i olsem wan had taem. Yu wantem tok long wan samting we i gud moa?” Then jenisim tokpis, ofa wan kap tii, o putum wan fevrit singsing.
Pearem wetem wan gem o wan wak
Afta wan sesen blong pas taem, wan gentol gem i save hemi kip mud i laet. Traem kad blong toktok blong moa oupen prompt, o finis ol tok blong ol famous frase blong taem blong lilbat blong man o woman. Long moa wid tips blong kominikesen, lukim tips blong kominikesen long wan man o woman we i gat dementia.
Ol kwestin we plante man i askem
Wanem i gud kwesten blong pas taem long ol man mo woman we oli gat dementia?
Ol oupen invitesen i wok gud moa: “Tellem mi long ples we yu bon mo grow long hem,” “Wanem kaikai we yu laekem blong mekem?” “Wanem miusik we yu danis long hem?” o “Wanem holide i wasem taem yu wan pikinini?” Olgeta invaet wan stori, mo oli no askem wan stret ansa nomo.
Wanem i difren bitwin pas taem toktok mo kwis?
Pas taem toktok i wan stori we yumi tokaod togeta, mo nogat rong ansa. Kwis i askem wan spesel fakta mo jekem ansa. Kwis save mekem man o woman i fili olsem oli stap testem mo i sem, so kipim toktok oupen mo warm.
Wanem sipos memori blong man o woman long pas taem i no stret?
Folem wanem olgeta talem, sipos i no mekem olgeta sore o i no sef. No kristim ol det o ol nem. Askem olsem wanem olgeta fil long ivent ya, o wanem i minim long olgeta.
Long hao long nao wan sesen blong pas taem i sud lastem?
Ten to twenty minutes i ofen i gud finis, mo i ok sipos i sot moa. Stopem taem man o woman i tak, i sore, o i no intrested, mo faenem narafala wei blong spendem taem togeta.
Ol risos mo stadi
Mifala i putum link i go long ol oganaesesen mo ol stadi we pej ya i stanap long olgeta. Mifala i jekem evriwan taem pej ya i bin apdet.
- Infographic: Do's and Don'ts: Communicating With a Person Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance
- Activities for dementia · NHS