ފަހުމަތީ ދަރަޖައިގެ ޑިމެންޝިއާ: އެނދުގައި ވެސް ހެދޭ މަސައްކަތްތައް

ޑިމެންޝިއާގެ ފަހުމަތީ ދަރަޖާގައި، ތިޔަ ބަލަމުން އަންނަ މީހާ ވަރަށް މަދު ވާހަކަ ދައްކާ، ކޮންމެ ދުވަހު ކަމަކަށް އެހީތެރިކަން ބޭނުންވެ، އަދި ދުވަހުގެ ގިނަ ވަގުތެއް އެނދުގައި ނުވަތަ ގޮނޑިއެއްގައި ހޭދަކުރެއްވިދާނެއެވެ. އެހެންކަމުން، އެމީހާއާއެކު އެއްކޮށް ހެދޭނެ އެއްވެސް ކަމެއް ނެތް ކަމަށް ހީވިދާނެއެވެ. އެކަމަކު ހެދޭނެ ކަންތައް އޮންނާނެއެވެ. Alzheimer’s Association ބުނަނީ، މި ދަރަޖާގައި އެމީހެއްގެ އަމިއްލަ ބައެއް ކަންތައް ބާކީވެ އޮތްކަމަށާއި، މި ވަގުތު ދުނިޔެ އެނގެނީ އެންމެ ގިނައިން ހިއްސުތަކުގެ މެދުވެރިކޮށް ކަމަށެވެ. ލަވަ، އަތްލުން، އާދަކުރާ އަޑެއް އަދި ތިޔަބޭފުޅުންގެ ހަމަޖެހި އެކުވެތިބުމުން އަދިވެސް ހިތްހަމަޖެހުމާއި ގުޅުމުގެ ކުރު ވަގުތުތަކެއް ލިބިދާނެއެވެ.

ފަހުމަތީ ދަރަޖައިގެ ޑިމެންޝިއާ ވަގުތު އެހީތެރިވާ މަސައްކަތްތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟

ފަހުމަތީ ދަރަޖާގައި އެންމެ އެހީތެރިވަނީ ސާދާ ހިއްސުތަކަށް އެކުލެވޭ މަސައްކަތްތަކާއި ހަމަޖެހި އެކުވެތިބުމެވެ. Alzheimer’s Association ލަފާ ދެނީ ކަމަށް ބޭނުންވާ ލަވަތައް ޖައްސަވާ، މާނައަށް ބޮޑު ފޮތްތަކުގެ ބައެއް ކިޔަވައިދިނުން، ކަމަށް ބޭނުންވާ މީރުވަހެއް އޮންނަ ލޯޝަން ހަމަށަށް ލެއްޕެވުން، އަދި ރަނގަޅު ދުވަހެއްގައި ބޭރުގައި އެކުގައި އިށީނދެލުން ފަދަ ކަންތައްޓަކައެވެ. National Institute on Aging އިތުރަށް ލަފާ ދެނީ ވާހަކަ ދެއްކުން، ފޮޓޯތައް ދައްކާލުން، ލުއި އަތްލުން ނުވަތަ މެސާޖު، އަދި ލަވަ، ހައިޓް ނޮއިޒް ނުވަތަ ގުދުރަތުގެ އަޑުތައް ޖައްސަވާލުމަށެވެ. އަދި ހަމައެކަނި ތިޔަބޭފުޅުން އެކުގައި ހުރުމުން ވެސް ހިތް ހަމަޖެހިދާނެ ކަމަށް ބުނެއެވެ.

Alzheimer’s Foundation of America ބުނަނީ، ފަހުމަތީ ދަރަޖާގައި ތިބޭ މީހުންނަށް ހިތްހަމަޖެހުމަށް އެއްޗެއް ގާތަށް ބަހައްޓަން ބޭނުންވާ މިންވަރު ބޮޑު ކަމަށާއި، ސާދާ ހިއްސުތަކަށް އެކުލެވޭ މަސައްކަތްތައް، މަޑުމަޑުން ހަރަކާތްތެރިވުން، ސްކާފް ހަރަކާތްތެރިކުރުން، ލަވަ، ޖަނަވާރުންނާ ކުރު ބައްދަލުވުން، އަތްލުން އަދި ހިޔާލަށް އަރާ ފަންނުވެރި ކަންތައް އެހީތެރިވެދާނެ ކަމަށެވެ.

އެނދުގައި ނުވަތަ ގޮނޑިއެއްގައި ހުންނަ މީހަކަށް ހެދޭ މަސައްކަތްތައް

1. އެމީހަކު ބޭނުންވާ ލަވަ ޖައްސަވާށެވެ. ޒުވާން ދުވަސްވަރުގެ ލަވަތައް، ދީނީ ލަވަތައް ނުވަތަ އާއިލާއާ ގުޅޭ ލަވަތައް ހޮވާށެވެ. އަޑު މަޑުކޮށް، ކައިރީގައި އިށީނދެލާށެވެ. މި ވަގުތުގައި ވެސް ބައެއް މީހުން އިނގިލިން ތާލަށް ޖައްސަވާ ނުވަތަ ދަށުން ލަވަ އެއްކޮށްލެއްވިދާނެއެވެ. ލަވައާ ގުޅޭ މަސައްކަތްތައް ބަލާށެވެ.
2. އަތް ހިފައިގެން ތިބޭށެވެ. ލުއިކޮށް އަތް ހިފައިގެން ތިބުމަކީ އެއް މަސައްކަތެކެވެ. ކުރަން އުޅޭ ކަން ކުރިން ބުނާށެވެ.
3. އަތްޕުޅަށް މަޑުމަޑުން މެސާޖު ކުރޭށެވެ. އަތްޕުޅުގައި ކުޑަމިންވަރެއް ލޯޝަން ހޫނުކޮށް، ކުޅަނދިލިން ފެށިގެން އިނގިލި ފަހަށް މަޑުމަޑުން ފަތުރާށެވެ. މީރުވަހެއް ނެތް ލޯޝަން ބޭނުންކުރާ، ނުވަތަ ހަމަށް ހަމަޖެހޭ ނަމަ އެމީހަކު އާދަކުރާ މީރުވަހެއް ހޮވާށެވެ.
4. އަޑުގައި ކިޔަވައިދޭށެވެ. ކަމަށް ބޭނުންވާ ޅެނެއް، ވަރަށް ބޭނުންވާ ފޮތެއްގެ ބައެއް، ދުއާއެއް ނުވަތަ ކުޅިވަރު ޞަފްޙާއެއް. ބަސްތަކަށް ވުރެ ތިޔަބޭފުޅުންގެ އަޑުގެ ތާލަށް އަހަމިއްޔަތު ބޮޑެވެ.
5. ވާހަކައެއް ދައްކާށެވެ. އާއިލާއާއެކު ދިޔަ ދަތުރެއް ނުވަތަ ކައިވެނި ކުރެއްވި ދުވަހާ ބެހޭ ގޮތުން ވާހަކަ ދައްކާށެވެ. ޖަވާބެއް ނުލިބުނު ކަމަކު ހެޔޮއެވެ.
6. ފޮޓޯތައް ދައްކާށެވެ. އެއް ފަހަރަކު ބޮޑު ފޮޓޯއެއް ލޮލުގެ ފެންވަރަށް ހިފައި، އެކަމާ ބެހޭ ގޮތުން މަޑުމަޑުން ބުނާށެވެ. ފޮޓޯގައި އިނީ ކާކުތޯ ސުވާލު ނުކުރާށެވެ.
7. ލުއި އެއްޗެއް އަތުގައި ބަހައްޓާށެވެ. ފޯލްޑު ކޮށްފައިވާ ވޮށްޓޯއެލެއް، ފްލީސް ކަޅެއް ނުވަތަ ލުއި ޖަނަވާރެއް. NIA ލަފާ ދެނީ، މީހަކު ހަރަކާތްތެރި ކުރާ ވަގުތު ވޮށްޓޯއެލެއް އަތުގައި ދިނުމަށެވެ، އެއީ ތިޔަބޭފުޅުން ނުވަތަ ފަރުނީޗަރު ހިފައިގަތުން މަދުކުރުމަށް އެހީތެރިވެދާނެތީއެވެ.
8. ގުދުރަތުގެ އަޑުތައް ޖައްސަވާށެވެ. ވާރޭ ވެހުން، ރަޅުގެ އަޑު ނުވަތަ ދޫނިތަކުގެ އަޑު މަޑުކޮށް ޖައްސަވާލުމުން ގަޑަކަމުގައި ހުރި ކޮޓަރިއެއް ހަމަޖެހިދާނެއެވެ.
9. ބޭރުގެ މާހައުލު ތެރެއަށް ގެންނާށެވެ. ފަރުދާ ހުޅުވާ، ކުޑަދޮރިން ބޭރު ފެނޭތަނަށް ދޫނި ކާން ދޭ ތަނެއް ބަހައްޓާ، ނުވަތަ ތާޒާ މާތަކެއް ނުވަތަ ފަތްތަކެއް ގެނެސް ބަލާލާ އަތުން ދެނެގަންނާށެވެ.
10. ބޭރަށް ނެރެދީށެވެ. މީހާ ވީލްޗެއާރެއްގައި އިށީނދެވޭ ނަމަ، މަޑުމަޑުން ހޫނު ދުވަހެއްގައި ހިޔަނިތަނެއްގައި ކުރު ވަގުތުކޮޅެއް ހޭދަކުރުމަކީ ރަނގަޅު ކަމެއް ވެދާނެއެވެ.
11. ބުރުސް ޖައްސަވާ ނުވަތަ ހޫނު ޓަވަލެއް ދީށެވެ. މަޑުމަޑުން ތައްޔާރުކޮށްދިނުމާއި، ހޫނު ވޮށްޓޯއެލެއް އަތްޕުޅަށާއި މޫނަށް ބޭނުންކުރުމުން ބަލަހައްޓައިދެމުންދާ ކަމެއް ހިތަށް އަރާފައި އޮންނާނެއެވެ.
12. ލަވައާއެކު މަޑުމަޑުން ހަރަކާތްތެރިވާށެވެ. ފުނޑުފުނޑު ސްކާފެއް އެކުގައި ހަރަކާތްތެރިކުރާ، ނުވަތަ ލަވައިގެ ތާލަށް އަތް ހަރަކާތްތެރިކުރާށެވެ. ހަރަކާތްތެރިކުރުމާއި ޖޮއިންޓްތައް ހަރަކާތްތެރިކުރުމަށް، ރައްކާތެރި ގޮތްތައް ފަސް ތެރަޕިސްޓަކު ނުވަތަ ނަރުހަކު ދައްކައިދެއްވާށެވެ.
13. ހިޔާލަށް އަރާ ފަންނުވެރި ކަމެއް ހެދޭށެވެ. ޒަހަރު ނެތް ކުލަ ބޮޑު ކަރުދާހަކަށް ސްޕޮންޖެއް ނުވަތަ ތިޔަބޭފުޅުންގެ އަތްޕުޅާއެކު އަތްޕުޅުން ފަތުރާށެވެ. ރަނގަޅު ނަތީޖާއެއް ބޭނުން ނުވެއެވެ.
14. ޖަނަވާރުން ބައްދަލުކުރަން އައުމަށް ފުރުސަތު ދީށެވެ. އެމީހަކަށް ޖަނަވާރުން ބޭނުންވެއްޖެ ނަމަ އަދި އެ ތަނުން ހުއްދަ ދޭ ނަމަ، ހަމަޖެހި ޖަނަވާރެއް އެނދުމަތީގައި ނުވަތަ ކަށުވަރުގައި ބަހައްޓައިދޭށެވެ.
15. އެކުގައި މަޑުމަޑުން ނޭވާލާށެވެ. ކައިރީގައި އިށީނދެ، މަޑުމަޑުން އަދި އަޑުއަރާ ގޮތަށް ނޭވާލާށެވެ. ހަމަޖެހި ނޭވުން ދެމީހުންނަށް އެއް ތާލެއް ދެދާނެއެވެ، އަދި ފެށުމާއި ހުއްޓުން ތިޔަބޭފުޅުންގެ އަތްޕުޅުގައި އޮންނާނެއެވެ.
16. ހަމައެކަނި އެތާ ހުންނަވާށެވެ. ކައިރީގައި އިށީނދެ، ދަށުން ލަވަ އެއްކޮށްލައްވާ، ކުރެހުން ކުރައްވާ ނުވަތަ މަޑުމަޑުން ކިޔަވާށެވެ. އެކުގައި ހުރުމަކީ ފުދޭނެ ކަމެކެވެ.

މި ދަރަޖާގައި މަސައްކަތެއް އެކުގައި ހެދޭ ގޮތް

• ކުރިމަތިން ކައިރިވާށެވެ. އެމީހާގެ ނަމާއި ތިޔަބޭފުޅުންގެ ނަން ބުނާ، އަތް ލާށް ކުރިން މަޑުމަޑުން އަދި ލުއި އަޑުން ވާހަކަ ދައްކާށެވެ.
• އެއް ފަހަރަކު އެއް ކަމެއް ހުށަހަޅާށެވެ. ލަވަ ޖައްސަވާށް ކުރިން ޓީވީ ނިއްވާލާށެވެ. އެއް ފަހަރަކު އެއް ހިއްސުތަކަށް އެކުލެވޭ ގޮތަށް ހެދާށެވެ.
• ވަގުތު ކުރުކޮށް ބަހައްޓާށެވެ. މިނެޓު ކުރެއް ވެސް ފުދިދާނެއެވެ. ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކުރު ވަގުތުތަކެއް ގިނަ ފަހަރަށް ހެދުމަކީ، ދިގު ވަގުތެއް އެއް ފަހަރަށް ހެދުމަށް ވުރެ ރަނގަޅެވެ.
• ފުރަތަމަ އެމީހަކު ފަރުވާތެރިކޮށް ބަހައްޓާށެވެ. އެމީހަކު ރަނގަޅަށް އެއްކޮށް އިށީނދެވިފައިވާތޯ ބަލާށެވެ. NIA ލަފާ ދެނީ، އިށީނދެލާ ވަގުތު އަތް ބަހައްޓާ އަދި އުޑުގަނޑު ބައި ބާރުދޭ ގޮތަށް ލެޕް ބޯޑެއް ބޭނުންކުރުމަށެވެ.
• ޖަވާބު ބަލާށެވެ. ފަރުވާތެރި އަތްތައް، ލުއިވެފައިވާ މޫނު، ލޮލުން ބަދަލުވުން ނުވަތަ ދަށުން އަޑު ނެރުން އަންގަނީ ހިތްހަމަޖެހުމެކެވެ. NIA ބުނަނީ ދަށުން އަޑުކުރުން، މޫނު ވަށައިގަތުން، ހަށިގަނޑުގެ ބައެއް ރައްކާތެރިކުރުން ނުވަތަ އެކަންޏާ ހަމަނުޖެހުން ވޭނެއް އޮތްކަމުގެ އިޝާރާތްތަކަށް ވެދާނެ ކަމަށެވެ. ހުއްޓާ، އަދި ބަލަމުން އަންނަ ޓީމަށް އަންގާށެވެ.

ހިއްސުތަކަށް ބެލުމުން ކުރު އެހީއެއް

މި ދަރަޖާގައި ރައްކާތެރިކަން

ފަހުމަތީ ދަރަޖާގައި ދަށުން ވެއްޓުން އުނދަގޫވެދާނެއެވެ، އަދި މިކަމުން ގަލަށް ތަކެތި އަރާވެދާނެ ނުރައްކާ އިތުރުވާ ކަމަށް NIA އިންޒާރު ދެއެވެ. ކުދި އެއްޗެހި އަތްލޭ ތަނެއްގައި ނުބަހައްޓާ، އަދި ބަލަމުން އަންނަ ޓީމު ލަފާ ދޭ ޓެކްސްޗަރާއި ހުރުމުގެ ގޮތުގައި އެކަނި ކާން ނުވަތަ ބޯން ދީށެވެ. އަތްލުމުގެ މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހަމަ މަޑުމަޑުން ބަލާށެވެ، އެހެނީ ހަމަ ފަސޭހައިން ހަލަކުވެ ނުވަތަ އަވަސްވެދާނެތީއެވެ. ރައްކާތެރި ހިއްސުތަކަށް އެކުލެވޭ ޚިޔާލުތަކާ ބެހޭ އިތުރު މައުލޫމާތަށް ހިއްސުތަކަށް އެކުލެވޭ މަސައްކަތްތައް ބަލާށެވެ.

ތިޔަބޭފުޅުންގެ ހާލަތަށް ވެސް ބަލަހައްޓާށެވެ

ފަހުމަތީ ދަރަޖާގެ ބަލަހައްޓަން ދިނުމަކީ ހަށިގަނޑާއި ހިތުގެ ގޮތުން ވެސް ވަރަށް ބުރަ ކަމެކެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ގޭގައި ބަލަހައްޓަން ދިނުމާއި ކެއަރ ހޯމަކަށް ބައްދަލުކުރަން ދިއުން ވެސް ހިމެނެއެވެ. ފަރުވާތެރިކަމާއި އެހީތެރިކަމާއި ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގެ ޕްލޭންކުރުމުގައި ހޮސްޕިސް އަދި ޕެލިއޭޓިވް ކެއަރ ޓީމުތަކުން އެހީތެރިވެދާނެއެވެ، އަދި NIA އެ ޓީމުތައް އެހީ ހޯދާ ތަންތަކެއްގެ ގޮތުގައި ދައްކާލައެވެ. ކުރު، ހަމަޖެހި ބައްދަލުވުންތަކަށް ވެސް އަގު އޮންނާނެއެވެ؛ ޑިމެންޝިއާ އާއެކު ދިރިއުޅޭ މީހަކަށް ބައްދަލުކުރަން ދިއުން ބަލާށެވެ. ގްރޫޕް މަސައްކަތްތައް ހިންގަވާ ނަމަ، ކެއަރ ހޯމް ގްރޫޕް މަސައްކަތްތައް ގައި ސެޝަންތައް އެކަށީގެންވާ ގޮތަށް ބަދަލުކުރުމުގެ ޚިޔާލުތައް ހުރެއެވެ. އަދި ބަލަހައްޓާ މީހުން އަމިއްލަ ނަފްސަށް ބަލަހައްޓަން ދިނުން ވެސް ކިޔަވާށެވެ: އަރާމު ހޯދުމަކީ ރަނގަޅަށް ބަލަހައްޓަން ދިނުމުގެ ބައެކެވެ.