ކުރު ޖަވާބެވެ
ޑިމެންޝިއާ އާއެކު ދިރިއުޅޭ މީހަކަށް ބެލެހެއްޓުން އުނދަގޫ ކަމެކެވެ. އަދި ތިޔަ އަމިއްލަ ނަފްސު ބަލާލުން އެ މަސައްކަތުގެ ބައެކެވެ. ވަރަށް ހަރުދަނާ ވުން، ކަންބޮޑުވުން، ނިދުން ރަނގަޅު ނުވުން، އަދި ރަހުމަތްތެރިންނާ ދުރުވުން ފަދަ އަލާމާތްތަކަށް ސަމާލުވާށެވެ. ވަކި ކަންތައްތަކަށް އެހީ އެދޭށެވެ، އަރާމު ހޯދުމަށް ރެސްޕައިޓް ކެއާ ބޭނުންކުރޭށެވެ، އަދި ސަޕޯޓް ގްރޫޕަކަށް ބައިވެރިވާށެވެ. އެމެރިކާގައި ހިލޭ ލިބޭ އެހީތެރޭގައި Alzheimer's Association 24/7 Helpline (1-800-272-3900) އަދި Eldercare Locator (1-800-677-1116) ހިމެނެއެވެ.
- ބެލެނިވެރިން ވަރަށް ހަރުދަނާ ވުމުގެ އަލާމާތްތަކަކީ ވަރަށް ދަތިވުން، ކަންބޮޑުވުން، ނިދުން ރަނގަޅު ނުވުން، ހިތާމަވުން އަދި އަމިއްލަ ސިއްހަތު ބެލުން ދޫކޮށްލުން ފަދަ ކަންތައްތަކެވެ.
- ރެސްޕައިޓް ކެއާއިން ތިޔަބޭފުޅާއަށް އަރާމުކުރެވޭނެއެވެ. އެއީ ގެއެއްކޮޅެއް ނުވަތަ ހަފްތާތަކެއް، ގޭގައި ނުވަތަ ބެލެހެއްޓޭ ތަނެއްގައި ލިބިދާނެ ޚިދުމަތެކެވެ.
- ވަކި ކަންތައްތަކަށް އެހީ އެދޭށެވެ؛ ގިނަ މީހުން އެހީތެރިވަން ބޭނުންވިޔަސް، ކިހިނެއް އެހީތެރިވާނެތޯ ނޭނގެދާނެއެވެ.
- Alzheimer's Association 24/7 Helpline (1-800-272-3900) އިން ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިވެސް ހިލޭ، ސިއްރު އެހީ ލިބެން ހުރެއެވެ.
- Eldercare Locator (1-800-677-1116) އިން ތިޔަ ސަރަޙައްދުގެ ޚިދުމަތްތަކާ، އޭގެ ތެރޭގައި ތިޔަ ސަރަޙައްދުގެ Area Agency on Aging އާ ގުޅުވައިދެއެވެ.
- ވަރަށް ބުރަ ޙާލަތެއްގައި ތިބިކަން އެނގޭނަމަ 988 އަށް ގުޅާލައްވާ ނުވަތަ މެސެޖު ފޮނުއްވާށެވެ. ވަގުތުން ނުރައްކާތެރި ޙާލަތެއްގައި 119 އަށް ގުޅާލައްވާށެވެ.
މި ޞަފްޙާގައި (9 ބައިތައް)
- ބެލެނިވެރިން ވަރަށް ހަރުދަނާ ވުމުގެ (burnout) އަލާމާތްތަކަކީ ކޮބާ؟
- މިއަދު، ފަސް މިނެޓުގެ ތެރޭގައި އަހަރެން ކުރެވޭނެ ކަމަކީ ކޮބާ؟
- ރެސްޕައިޓް ކެއާ އަކީ ކޮބާ؟ އަދި އެއީ ހޯދާނީ ކިހިނެއް؟
- އަހަރެންގެ ސަރަޙައްދުގައި އެހީ ހޯދާނީ ކޮންތާކުން؟
- ސަޕޯޓް ގްރޫޕެއް ހޯދާނީ ކިހިނެއް؟
- އާއިލާގެ މީހުންނާއި ރަހުމަތްތެރިންގެ ކައިރިން އެހީ އެދޭނީ ކިހިނެއް؟
- އަހަރެންނަށް ކޮންމެވެސް ކަމެއް ދިމާވެއްޖެ ނަމަ؟
- ކޮން އިރަކު މަހަރަތް ލިބިފައިވާ މީހުންގެ ނުވަތަ ވަގުތުން އެހީ ހޯދަން ޖެހޭނީ؟
- އެކުގައި ކުރާ ހަރަކާތްތަކުން އަހަރެންނަށްވެސް އަރާމެއް ލިބިދާނެތޯ؟
ޑިމެންޝިއާ އާއެކު ދިރިއުޅޭ މީހަކަށް ތިޔަ ބެލެހެއްޓެވެމުން ދަނީނަމަ، މި ލިޔުން ތިޔަ ކިޔަވަނީ ފަހަރެއްގައި ވަރަށް ފަހުން، ހަރުދަނާވެފައި، އަދި ނުކުރެވުނު ކަންތައްތަކުގެ ލިސްޓެއް އަތުގައި ހުރެގެން ކަމަށް ވާނެއެވެ. އެއީ އާދައިގެ ކަމެކެވެ. ތިޔަ އަމިއްލަ ނަފްސު ބަލާލުން އެއީ ހުރިހާ ކަމެއް ނިންމުމުން ލިބޭ އިނާމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ތިޔަބޭފުޅާއަށް ކުރިއަށް ދެވޭނެ ކަމެކެވެ.
މި ޞަފުޙާގައި ވަރަށް ހަރުދަނާ ވުމުގެ އަލާމާތްތައް، ހަގީގީ އަރާމެއް ނެގޭ ގޮތް، އެހީ ހޯދޭނެ ތަންތަން، އަދި މިއަދު ގުޅާލެވޭނެ އެމެރިކާގެ ހިލޭ ހެލްޕްލައިންތައް ބަޔާންކޮށްދެނީއެވެ.
ބެލެނިވެރިން ވަރަށް ހަރުދަނާ ވުމުގެ (burnout) އަލާމާތްތަކަކީ ކޮބާ؟
ހަރުދަނާ ވުން ގިނަވަގުތު ހިނގައަނީ މަޑުމަޑުންނެވެ. އެހެންކަމުން ތިޔަބޭފުޅާގެ އަމިއްލަ އަލާމާތްތައް ދެނެގަތުން ބޭނުންތެރިވެދާނެއެވެ. National Institute on Aging (NIA) އިން ބެލެނިވެރިންގެ ފިކުރުބުރާގެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި މިކަންތައް ދައްކާލައެވެ:
- ވަރަށް ހަރުދަނާވުން، ބުރަވެގެން ނުވަތަ ކަންބޮޑުވުން؛
- އަވަހަށް ރުޅިއަރާ ނުވަތަ ކަންބޮޑުވުން؛
- އެކަނިވެގެންވާ ހީކޮށް ނުވަތަ އެހެން މީހުންނާ ދުރުވެގެންވާ ހީކޮށް؛
- ނިދުމުގައި ދަތިވުން، ނުވަތަ ނިދުން ފުދޭވަރަކަށް ނުލިބުން؛
- ހިތާމަވުން ނުވަތަ އުންމީދު ކުޑަވުން، ނުވަތަ ކުރިން ކުރަމުން ގެންދިޔަ ކަންތައްތަކަށް ޝައުގުވެރިކަން ގެއްލުން؛
- އަވަހަށް ބޮލުގައި ރިހުން، ވޭން ނުވަތަ އެހެނިހެން ހަށިގަނޑުގެ ދަތިތައް؛
- ކަސްރަތު ކުރުމަށް ނުވަތަ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ޞިއްޙަތު ކެއުން ހަދާން ވަގުތު ނުލިބުން؛
- ގައުސްކުރުން ފަދަ އަމިއްލަ ނަފްސު ބެލުން ދޫކޮށްލުން؛
- ބުއިމާއި މަސްތުވަތަރު ތަކެތި (ޑޮކްޓަރު ލިޔެދޭ ބައެތި ހިމެނޭ ގޮތުގައި) ރަނގަޅު ގޮތެއްގައި ނުބޭނުން ކުރުން.
Alzheimer’s Association އިން އިތުރު އަލާމާތްތަކެއް ދައްކާލައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ބަލިމަޑުކަން ޤަބޫލުނުކުރުން، ތިޔަ ބެލެހެއްޓެވޭ މީހާއާ މެދު ރުޅިއަރާ (“އެމީހަކު ހަމައެކަނި ޒިއްދުކުރަނީ”)، ކުރިއަށް އޮތް ކަމާ ގުޅިގެން ކަންބޮޑުވުން، ސަމާލުކަން ދިނުމުގައި ދަތިވުން، އަދި ސިއްހަތުގެ މައްސަލަތަކުން ބުރަވުން ހިމެނެއެވެ. މިފަދަ އަލާމާތްތައް އަވަހަށް ފެންނަނަމަ ޑޮކްޓަރާ ވާހަކަ ދައްކުމަށް އެމީހުން ލަފާ ދެއެވެ.
NIA ގެ ލަފާއަކީ ތިޔަބޭފުޅާ މުޅިން ބުރަވެގެން ދިއުމަށް ކުރިން ކަންކަން ކުރުމެވެ. އަލާމާތްތައް ކުރިން ދެނެގަނެ، އަދި އެކަންތަކަށް ފިޔަވަޅު އަޅާށެވެ.
މިއަދު، ފަސް މިނެޓުގެ ތެރޭގައި އަހަރެން ކުރެވޭނެ ކަމަކީ ކޮބާ؟
ކުޑަ އަރާމެއްވެސް ބޭނުންތެރިވެދާނެއެވެ. މި ކަންތަކުން ހަރުދަނާ ވުން މުޅިން ނުހައްލާނަނަމަވެސް، ދަތި ދުވަހެއް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް އެހީތެރިވެދާނެއެވެ.
- ބޭރަށް ނުކުމެލާށެވެ. ތިޔަ ބެލެހެއްޓެވޭ މީހާ ރައްކާތެރިކަމާއެކު ހަމަޖެހިފައި ހުރިކަމަށް ޔަގީން ކުރުމަށް ފަހު، ބަރޯސްފުށުގައި އިށީނދެލާށެވެ ނުވަތަ މެއިލްބޮކްސް ހުރި ތަނަށް ހިނގާލާށެވެ.
- މަޑުމަޑުން ނޭވާލާށެވެ. އުނދަގޫ ސުވާލަކަށް ޖަވާބު ދޭން ކުރިން މަޑުމަޑުން ނޭވާލާށެވެ. ތިޔަ ބެލެހެއްޓެވޭ މީހާއާ އެކު ހަމަޖެހިގެން ހަމަޖެހުން ނޭވާލުން ހިއްސާކުރެވިދާނެއެވެ.
- ފެން ބޯލައިގެން ކޮންމެވެސް އެއްޗެއް ކާށެވެ. އަމިއްލަ ކެއުން ހަނދާން ނެތިދާނެއެވެ.
- އެކަކު ރަހުމަތްތެރިއަކަށް މެސެޖެއް ފޮނުއްވާށެވެ. އެއްވެސް ކަމެއް އެދުމަށް ނޫން، ހަމައެކަނި ގުޅުން ބަހައްޓަން.
- އަމިއްލަ ނަފްސަށް ހެޔޮ ބަސްތަކެއް ބުނާށެވެ. NIA ގެ އަމިއްލަ ނަފްސު ބެލުމާ ބެހޭ ލަފާ އިން މިފަދަ ބަސްތައް ބޭނުން ކުރުމަށް ހިތްވަރު ދެއެވެ: “އަހަރެން ކުރެވޭ ވަރަށް ރަނގަޅަށް ކުރަމުން ދަނީ”، “އަހަރެން ފުރިހަމަ ނޫން، އެއީ ކަމެއް ނޫން”، އަދި “އަޅުގަނޑުމެން ހަމަޖެހިގެން ހުރެވޭ ވަގުތުތަކުން އަހަރެން އުފާ ހޯދާނަން”.
ރެސްޕައިޓް ކެއާ އަކީ ކޮބާ؟ އަދި އެއީ ހޯދާނީ ކިހިނެއް؟
ރެސްޕައިޓް ކެއާ އަކީ ތިޔަ ބެލެހެއްޓެވޭ މީހާއަށް ކުރު މުއްދަތަކަށް ލިބޭ ބެލުމެކެވެ. އޭގެ ސަބަބުން ތިޔަބޭފުޅާއަށް އަރާމުކުރެވޭނެއެވެ. NIA ގެ ރެސްޕައިޓް ކެއާއާ ބެހޭ ޞަފުޙާ އިން ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ، މި ޚިދުމަތް ގެއެއްކޮޅަކުން ފެށިގެން ހަފްތާތަކެއް ވަންދެން ލިބެދާނެ ކަމަށާއި، ގޭގައި، ސިއްހީ ޚިދުމަތް ދޭ ތަނެއްގައި ނުވަތަ އެޑަލްޓް ޑޭ ކެއާ ސެންޓަރެއްގައި ލިބެދާނެ ކަމަށެވެ.
Alzheimer’s Association އިން އާންމު ބާވަތްތައް މިގޮތަށް ބަޔާންކުރެއެވެ:
| ބާވަތް | އެއީ ކޮބާ |
|---|---|
| ގޭގައި ލިބޭ އެހީ | ރަހުމަތްތެރިއަކު، އާއިލާގެ މީހަކު، ވޮލަންޓިއަރަކު ނުވަތަ ފައިސާ ދެއްކި ގެންނަ އެހީތެރިއަކު ގައި އައެވެ |
| އެޑަލްޓް ޑޭ ސެންޓަރ | ރައްކާތެރި ގްރޫޕެއްގައި މިއުޒިކާއި ފަންނު ފަދަ ރޭވިފައިވާ ހަރަކާތްތައް؛ ގިނަ ވަގުތު ދަތުރުފަތުރާއި ކެއުން ވެސް ލިބެދާނެއެވެ |
| ރޭގަނޑު ނުވަތަ ކުރު މުއްދަތެއް | ދިގު މުއްދަތަށް ބެލެހެއްޓޭ ތަނެއްގައި ރެއެއް، ދުވަސްކޮޅެއް ނުވަތަ ހަފްތާތަކެއް ވަންދެން އެ މީހާ ބަލައިދެއެވެ |
ފައިސާ ދައްކަނީ ކާކު؟ NIA ގެ މައުލޫމާތުގެ ގޮތުގައި، އާއިލާގެ މީހުން، ރަހުމަތްތެރިން ނުވަތަ ވޮލަންޓިއަރުން ދޭ ރެސްޕައިޓް އެހީ ގިނަ ފަހަރަށް ހިލޭ ލިބެދާނެއެވެ. މަހަރަތް ލިބިފައިވާ ޚިދުމަތްތަކަށް ގަޑީން ނުވަތަ ދުވަހުން ފައިސާ ދައްކަން ޖެހެއެވެ. ހޮސްޕިސް ކެއާ ލިބެމުންދާ މީހަކަށް، ހޮސްޕިޓަލެއް ނުވަތަ ސްކިލްޑް ނާސިން ފެސިލިޓީއެއްގައި ދެމެދުވުމުން 5 ދުވަހަށް ރެސްޕައިޓް ކެއާ ލިބުމުގެ ގިނަ ޚަރަދު Medicare އިން ދައްކާނެއެވެ. Medicaid އިން އެހީ ލިބިދާނެއެވެ. ގިނަ ޕްރައިވެޓް ހެލްތު އިންޝުއަރެންސް ޕްލޭންތަކުން ރެސްޕައިޓް ކެއާ ނުދައްކާނަނަމަވެސް، ބައެއް ލޯންގް ޓާރމް ކެއާ އިންޝުއަރެންސް ޕްލޭންތަކުން ދައްކާނެއެވެ.
ލަފާއެއް: Alzheimer’s Association ގެ ލަފާއަކީ، އަވަސް ޙާލަތެއް ނޫން ވަގުތެއްގައި ރެސްޕައިޓް ޚިދުމަތް ދޭ ފަރާތްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ބަލާލުމެވެ. އޭރުން ހަނދާން ނެތި އެހީއެއް ބޭނުންވެއްޖެ ނަމަ އެހީ ލިބުން ފަސޭހަވާނެއެވެ.
އަހަރެންގެ ސަރަޙައްދުގައި އެހީ ހޯދާނީ ކޮންތާކުން؟
އެމެރިކާގައި ހުރި ބައެއް ހިލޭ ޚިދުމަތްތަކުން ތިޔަ ސަރަޙައްދުގެ އެހީތަކަށް ވާސިލްކޮށްދެވޭނެއެވެ.
- Alzheimer’s Association 24/7 Helpline: 1-800-272-3900. Helpline އަކީ ހިލޭ، ސިއްރު ޚިދުމަތެކެވެ. އަހަރުގެ ކޮންމެ ދުވަހަކު، ގަޑި 24 ވެސް މުވައްޒަފުން ހުރެއެވެ. ދެބަސް ދަންނަ މުވައްޒަފުން ނުވަތަ ތަރުޖަމާނުން މެދުވެރިކޮށް 200 އަށް ވުރެ ގިނަ ބަސްތަކުން އެހީ ލިބެން ހުރެއެވެ. ރިލޭ ޚިދުމަތަށް 711 އަށް ގުޅާލައްވާށެވެ. ސުލޫކީ ބަދަލުތަކާ، ބެލެނިވެރިންގެ ފިކުރުބުރާ، ރެސްޕައިޓް ގޮތްގޮތާއި ސަރަޙައްދުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ފަދަ ކަންކަމާ ބެހޭ ގޮތުން ވާހަކަ ދެއްކެވޭނެއެވެ. އަދި ކެއާ ކޮންސަލްޓަންޓަކާ ދިގު ވަގުތެއް ވާހަކަ ދެއްކުމަށް ވެސް އެދެވޭނެއެވެ. މުވައްޒަފުން ބޭސްވެރި ލަފާ ނުދެނެއެވެ.
- Eldercare Locator: 1-800-677-1116. Eldercare Locator އަކީ Administration for Community Living ގެ ޢާންމު ޚިދުމަތެކެވެ. މުސްކުޅި މީހުންނާއި އެމީހުންގެ އާއިލާތަކަށް ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދެއެވެ. ގުޅާލެވޭނެ، މެސެޖު ފޮނުއްވެވޭނެ، އޮންލައިން ޗެޓް ކުރެވޭނެ ނުވަތަ އީމެއިލް ކުރެވޭނެއެވެ. އަދި ތިޔަ ސަރަޙައްދަށް ބަލައި ހޯދެވޭނެއެވެ. މި ޚިދުމަތުން ތިޔަ ސަރަޙައްދުގެ Area Agency on Aging އަށް ވާސިލްކޮށްދެވޭނެއެވެ.
- ARCH National Respite Locator Service. ARCH respite locator އިން ސްޓޭޓަށް ބަލައި ރެސްޕައިޓް ޚިދުމަތް ދޭ ފަރާތްތައް ހޯދުމަށް އެހީތެރިވެދާނެއެވެ. ތިޔަ ސްޓޭޓުގައި State Respite Coalition ނުވަތަ Lifespan Respite ޕްރޮގްރާމެއް ހުރިނަމަ، އެންމެ ފުރަތަމަ އެ ފަރާތްތަކަށް ގުޅާލުމަށް އެމީހުން ލަފާ ދެއެވެ. ARCH އިން ބުނަނީ، އެމީހުން ޚިދުމަތް ދޭ ފަރާތްތަކުގެ ތަޙުޤީޤު ނުކުރާ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އެމީހުންގެ ތަޖުރިބާއާއި ޕަސްވަންތަކަން ތިޔަބޭފުޅާ އަމިއްލައަށް ބަލާލަން ޖެހެއެވެ.
ސަޕޯޓް ގްރޫޕެއް ހޯދާނީ ކިހިނެއް؟
Helpline އަށް ސުވާލު ކުރާށެވެ ނުވަތަ ތިޔަ ސަރަޙައްދުގެ ގްރޫޕްތައް އޮންލައިންކޮށް ހޯދާށެވެ. Alzheimer’s Association އިން ބެލެނިވެރިންނަށާއި ޑިމެންޝިއާ އާއެކު ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށް ސަޕޯޓް ގްރޫޕްތައް ހިންގައެވެ. މި ގްރޫޕްތައް ހިނގަނީ ދިމާއަށް ބައްދަލުވެ ނުވަތަ އޮންލައިންކޮށް، ތަމްރީން ލިބިފައިވާ ފެސިލިޓޭޓަރުންގެ ބެލުމުގެ ދަށުންނެވެ. ގިނަ ތަންތަނުގައި ވަކި ބޭނުންތަކަށް ޚާއްޞަ ގްރޫޕްތައް ވެސް ހުރެއެވެ؛ މިސާލަކަށް ބަދަލު ބެލެނިވެރިންނަށް ނުވަތަ ކުޑަ އުމުރުގައި ނުވަތަ ފެށުން ފަހުގެ ފަސްް ބަލި ހުރި މީހުންނަށެވެ. އަދި ބެލެނިވެރިން ތަޖުރިބާ ހިއްސާކޮށް ލަފާ ހޯދޭނެ ހިލޭ އޮންލައިން ޖަމާއަތެއް، ALZConnected ވެސް ހުރެއެވެ.
ސަޕޯޓް ގްރޫޕަކީ ހުކުމެއް ނެތި ހިތުގެ ވާހަކަ ދެއްކޭނެ، އެ ޙާލަތުން ކުރިއަށް ދިޔަ މީހުންގެ ތަޖުރިބާއިން ބޭނުންތެރި ލަފާ ހޯދޭނެ، އަދި އެކަނިކަން މަދުވާ ތަނެއް ވެދާނެއެވެ. ފުރަތަމަ ގްރޫޕް ތިޔަބޭފުޅާއަށް ނުރަނގަޅު ނަމަ، އެހެން ގްރޫޕެއް ބަލާލާށެވެ.
އާއިލާގެ މީހުންނާއި ރަހުމަތްތެރިންގެ ކައިރިން އެހީ އެދޭނީ ކިހިނެއް؟
ސާފުކޮށް، ވަކި ކަންތައްތަކަށް އެހީ އެދޭށެވެ. ގިނަ މީހުން އެހީތެރިވަން ބޭނުންވިޔަސް، ކޮން ކަމެއްގައި އެހީތެރިވާނެތޯ ނޭނގެދާނެއެވެ. NIA އިން މި ލަފާތައް ދެއެވެ:
- އެހެން މީހުން ކުރެވޭނެ ކަންތައްތަކުގެ ލިސްޓެއް ހަދާށެވެ، އަދި މީހުންނަށް އެކަންތައްތަކުން ނަގާލުމުގެ ފުރުސަތު ދީލާށެވެ.
- އެހީ އެދުން އުނދަގޫ ނަމަ ކުޑަ ކަމަކުން ފަށާށެވެ.
- ކަމާ މީހާ ގުޅުވައިދީލާށެވެ. ކެއުން ހަދަން ކަމަށް ވާ ދަރިފުޅަކު ބުރާސްފަތި ދުވަހު ރައްތެހި ގެންނައެވެ. ފޯމުތައް ފުރުމަށް ހުނަރުވެރި އަވަށް ދިރިއުޅޭ މީހަކު ކަރުދާސްތަކާ އެހީތެރިވެދެއެވެ.
- ދިމާއަށް އެދުން އުނދަގޫ ނަމަ މެސެޖެއް ނުވަތަ އީމެއިލެއް ފޮނުއްވާށެވެ.
- މީހަކު އެހީތެރިވާން ދެންނެވިއްޖެ ނަމަ ދޭނެ ޖަވާބެއް ކުރިން ތައްޔާރުކޮށްލާށެވެ: “އެދިއްޖެ ކަމަށްޓަކައި ޝުކުރިއްޔާ. ތިޔަބޭފުޅާއަށް ކުރެވޭނީ މިކަމެވެ”.
- ބައެއް މީހުން ނޫން ދާނަން ކަމަށް ތައްޔާރުވާށެވެ، އަދި އެކަން ވަރަށް ބޮޑަށް ހިތަށް ނުގަންނާށެވެ.
އެހެން ގޮތްގޮތެއް: ހަފްތާއަކު މެންދުރެއް ތިޔަ ބެލެހެއްޓެވޭ މީހާއާ އެކު ހުރުމަށް، ކުރު ދަތުރަކަށް ގެންދިއުމަށް، ނުވަތަ ވަޑައިގެން އެކުގައި ކުޅެވޭ ކުޅެއް ކުޅެއުމަށް މީހަކަށް އެދޭށެވެ. އެކުގައި ކުޅެވޭ ގޮތާ ބެހޭ ލަފާ ޒިޔާރަތްކުރާ މީހުންނާ ހިއްސާކުރަން ފަސޭހައެވެ.
އަހަރެންނަށް ކޮންމެވެސް ކަމެއް ދިމާވެއްޖެ ނަމަ؟
މިހާރު ސާދާ ބެކަޕް ޕްލޭނެއް ހަދާށެވެ. NIA އިން ލަފާ ދެނީ، އާއިލާގެ މީހުން ނުވަތަ ގާތް ރަހުމަތްތެރިންނާ އެކު ބަލައިގެން ކާކު ބަދަލުގައި ހުންނާނެތޯ ނިންމުމަށާއި، އަވަސް ނަންބަރުތައް، ބޭނުންކުރާ ބައެތި، ބޭނުންތެރިވާ ސުލޫކީ ލަފާތައް، އަދި ކަމަށް ވާ ހަރަކާތްތައް ނޯޓްބުކެއްގައި ލިޔެފައި ބެހެއްޓުމަށެވެ. Alzheimer’s Association އިން ވެސް ލަފާ ދެނީ، ތިޔަ ބެލެހެއްޓެވޭ މީހާގެ ބޭސްވެރި ގުޅޭ ނަންބަރުތަކާއި އެންމެ ފަހުގެ ބައެތިތަކުގެ ލިސްޓް ފަސޭހައިން ހޯދޭ ތަނެއްގައި ބެހެއްޓުމަށެވެ.
ކޮން އިރަކު މަހަރަތް ލިބިފައިވާ މީހުންގެ ނުވަތަ ވަގުތުން އެހީ ހޯދަން ޖެހޭނީ؟
ފިކުރުބުރާގެ އަލާމާތްތައް އަވަހަށް ފެންނަނަމަ، ހިތާމަވެފައި އެނގޭނަމަ، ނުވަތަ ކަންކަން ކުރަން ވަރަށް ދަތިވާނަމަ ޑޮކްޓަރާ ވާހަކަ ދައްކާށެވެ. ތިޔަބޭފުޅަކީ ބެލެނިވެރިއަކު ކަމަށް ޑޮކްޓަރަށް ދަންނަވާށެވެ. NIA އިން ބުނަނީ، ކައުންސެލަރުންނާއި ސޯޝަލް ވޯކަރުން އުނދަގޫ ހިތުގެ އަސަރުތަކާއި ޕްލޭނިންގ ކަންކަމުގައި އެހީތެރިވެދާނެ ކަމަށެވެ. Medicare، Medicaid އަދި ބައެއް ޕްރައިވެޓް އިންޝުއަރެންސް ޕްލޭންތަކުން މަންސިކް ސިއްހަތުގެ ބައެއް ޚަރަދު ދައްކާނެ ކަމަށެވެ.
ވަރަށް ބުރަ ޙާލަތެއްގައި ތިބިކަން އެނގޭނަމަ ނުވަތަ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ގެއްލުން ހެދުމުގެ ޚިޔާލު އައިނަމަ، އެމެރިކާގައި 988 އަށް ގުޅާލައިގެން ނުވަތަ މެސެޖު ފޮނުވައިގެން 988 Suicide & Crisis Lifeline އަށް ވާސިލްވެވޭނެއެވެ. އެއީ ހިލޭ، ގަޑި 24 ވެސް ހުޅުވާލައިގެން ހުރި ޚިދުމަތެކެވެ. މީހަކު ވަގުތުން ނުރައްކާތެރި ޙާލަތެއްގައި ހުރިނަމަ 119 އަށް ގުޅާލައްވާށެވެ.
އެކުގައި ކުރާ ހަރަކާތްތަކުން އަހަރެންނަށްވެސް އަރާމެއް ލިބިދާނެތޯ؟
ބައެއް ފަހަރަށް ލިބިދާނެއެވެ. ދެބޭފުޅުން ދެމީހުންނަށް ކަމަށް ވާ ހަމަޖެހިފައިވާ ހަރަކާތެއް، ތިޔަ ބެލެހެއްޓެވޭ މީހާއަށް ހަމައެކަނި ނޫން، ތިޔަބޭފުޅާއަށްވެސް ދުވަހުގެ ހަމަޖެހި ބައެއް ކަމުގައި ވެދާނެއެވެ. މިސާލަކަށް ކުރީގެ ލަވަތައް އަޑުއަހާލުން، ފޮޓޯތައް ބަލާލުން، ނުވަތަ ރަނގަޅު ޖަވާބެއް ނުބޭނުންވާ ވާހަކަ ކާޑުތައް ފަދަ ކުޅެއް ކުޅެއުން. ތިޔަ ބެލެހެއްޓެވޭ މީހާ އެހެން މީހުންނާ އެކު ހުރަން ކަމަށް ވާނަމަ، ސީނިއަރ ސެންޓަރެއް ނުވަތަ އެޑަލްޓް ޑޭ ޕްރޮގްރާމެއްގައި ތަސްވީރު ބިންގޯ ފަދަ ގްރޫޕް ހަރަކާތެއް ހިންގުމުން ތިޔަބޭފުޅާއަށް ގަޑީރެއް އަރާމުކުރެވޭނެއެވެ. ޚިޔާލުތަކަށް ބެލެހެއްޓޭ ތަންތަނުގެ ގްރޫޕްތަކަށް ހަރަކާތްތައް ބަލާށެވެ.
އާންމު ސުވާލުތަކެވެ
ބެލެނިވެރިން ވަރަށް ހަރުދަނާ ވުމުގެ (burnout) އަލާމާތްތަކަކީ ކޮބާ؟
އާންމުކޮށް ފެންނަ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ވަރަށް ހަރުދަނާވުން، ބުރަވެގެން ނުވަތަ ކަންބޮޑުވުން، އަވަހަށް ރުޅިއަރާ ނުވަތަ ކަންބޮޑުވުން، ނިދުމުގައި ދަތިވުން، ހިތާމަވުން ނުވަތަ އުންމީދު ކުޑަވުން، ރަހުމަތްތެރިންނާ ދުރުވުން، އަވަހަށް ބޮލުގައި ރިހުން ނުވަތަ ވޭން، އަދި އަމިއްލަ ކެއުން، ކަސްރަތު ނުވަތަ ޑޮކްޓަރު ދައްކާލުން ދޫކޮށްލުން ހިމެނެއެވެ. މިފަދަ އަލާމާތްތައް އަވަހަށް ފެންނަނަމަ، ޑޮކްޓަރާ ވާހަކަ ދައްކާށެވެ.
އަހަރެންގެ ސަރަޙައްދުގައި ރެސްޕައިޓް ކެއާ ހޯދާނީ ކިހިނެއް؟
އެމެރިކާގައި ތިބިނަމަ، Eldercare Locator (1-800-677-1116 ނުވަތަ eldercare.acl.gov) އަށް ގުޅާލައިގެން ތިޔަ ސަރަޙައްދުގެ Area Agency on Aging، ARCH National Respite Locator Service، ނުވަތަ Alzheimer's Association Helpline (1-800-272-3900) އަށް ވާސިލްވެވޭނެއެވެ. އާއިލާގެ މީހުން، ރަހުމަތްތެރިން އަދި ވޮލަންޓިއަރުންވެސް ރެސްޕައިޓް އެހީ ދެވިދާނެއެވެ.
ރެސްޕައިޓް ކެއާއަށް Medicare އިން ފައިސާ ދައްކަނީތޯ؟
National Institute on Aging ގެ މައުލޫމާތުގެ ގޮތުގައި، ހޮސްޕިސް ކެއާ ލިބެމުންދާ މީހަކަށް، ހޮސްޕިޓަލެއް ނުވަތަ ސްކިލްޑް ނާސިން ފެސިލިޓީއެއްގައި ދެމެދުވުމުން 5 ދުވަހަށް ރެސްޕައިޓް ކެއާ ލިބުމުގެ ގިނަ ޚަރަދު Medicare އިން ދައްކާނެއެވެ. ގިނަ ޕްރައިވެޓް ހެލްތު އިންޝުއަރެންސް ޕްލޭންތަކުން ރެސްޕައިޓް ކެއާ ނުދައްކާނެއެވެ؛ Medicaid އަދި ބައެއް ލޯންގް ޓާރމް ކެއާ އިންޝުއަރެންސް ޕްލޭންތަކުން އެހީ ލިބިދާނެއެވެ.
Alzheimer's Association Helpline ހަމަކަށަވަރުން ހިލޭ އަދި ރޭގަނޑުވެސް ހުޅުވާލައިގެން ހުރީތޯ؟
އާނއެކެވެ. Alzheimer's Association ގެ ބުނުމުގެ ގޮތުގައި، 1-800-272-3900 ގައި ހުރި އެމީހުންގެ Helpline އަކީ ހިލޭ، ސިއްރު ޚިދުމަތެކެވެ. އަދި އަހަރުގެ 365 ދުވަސް، ގަޑި 24 ވެސް މުވައްޒަފުން ހުރެއެވެ. ގިނަ ބަސްތަކުން އެހީ ލިބެން ހުރެއެވެ. ރިލޭ ޚިދުމަތަށް 711 އަށް ގުޅާލައްވާށެވެ.
ބެލެހެއްޓުމުން އަރާމެއް ނެގުމަކީ އަމިއްލައަށް ވިސްނާ ކަމެއްތޯ؟
ނޫނެވެ. އަރާމުކުރުމުން ތިޔަބޭފުޅާއަށް ދެމެހެއްޓެވުމަށް ބާރު ލިބެން އެހީތެރިވެދާނެއެވެ. އަދި ރެސްޕައިޓް ކެއާއިން ތިޔަ ބެލެހެއްޓެވޭ މީހާއަށްވެސް ތަފާތު މީހުންނާ އެކު ހޭދަކުރާނެ ފުރުސަތެއް ލިބިދާނެއެވެ. ގިނަ ބެލެނިވެރިން ފަހުން ބުނަނީ، ކުރިން އެހީ އެދުނު ނަމަ ރަނގަޅުވީހެން ކަމަށެވެ.
މަސްދަރުތައް
އަޅުގަނޑުމެން މި ޕޭޖް ބަރޯސާވާ ޖަމިއްޔާތަކާއި ދިރާސާތަކާ ލިންކް ކުރަމެވެ. ކޮންމެ އެއްޗެއް ޗެކްކޮށްފައިވަނީ ޕޭޖް އަޕްޑޭޓް ކުރިއިރުގައެވެ.
- Taking Care of Yourself: Tips for Caregivers · National Institute on Aging
- Alzheimer's Caregiving: Caring for Yourself · National Institute on Aging
- What Is Respite Care? · National Institute on Aging
- Caregiver Stress · Alzheimer's Association
- Free 24/7 Alzheimer's & Dementia Helpline · Alzheimer's Association
- Respite Care · Alzheimer's Association
- Support Groups · Alzheimer's Association
- Eldercare Locator · Administration for Community Living
- Find a Respite Provider · ARCH National Respite Network and Resource Center
- 988 Lifeline · 988 Suicide & Crisis Lifeline