ޑިމެންޝިއާވާ މީހަކަށް ޒިޔާރަތްކުރުން: ބެލެހެއްޓުމާއި ހޮސްޕިޓަލުގައި

ތިޔަ ލޯބިކުރާ ޑިމެންޝިއާވާ މީހަކަށް ބެލެހެއްޓުމުގެ ތަނެއްގައި، ނާރސިން ހޯމެއްގައި ނުވަތަ ހޮސްޕިޓަލުގައި ޒިޔާރަތްކުރުމުން ގިނަ އިހުސާސްތަކެއް އުފެދިދާނެއެވެ. ކީއްވާނީ ކޮބައި، ކޮން އެއްޗެއް ގެންދާނީ، ނުވަތަ އެމީހަށް ހަނދާން ނުހުރިޔަސް ވެސް ޒިޔާރަތް ކުރުމުގެ ފައިދާ އަކަށް ހުރީތޯ މި ކަންކަން ތިބާ ވިސްނާލެދާނެއެވެ. ފައިދާ އެބަހުރި. National Institute on Aging ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، Alzheimer’s އާއެކު ދިރިއުޅޭ ގިނަ މީހުން ޒިޔާރަތްކުރާ މީހާ ކާކު ކަން ހަނދާން ނުހުރިޔަސް ވެސް އެކުވެރިކަމުން އުފަލު ލިބިދާނެއެވެ. މި ޞަފްޙާގައި ޒިޔާރަތް ކުރުމުގެ ކުރިން، ޒިޔާރަތުގެ ތެރޭގައި އަދި ފަހުން ބޭނުންވާ އަމަލީ ފިޔަވަޅުތަކާއި، ހޮސްޕިޓަލުގައި ތިބޭ މުއްދަތަށް ޚާއްޞަ އިރުޝާދުތައް ހިމެނެއެވެ.

ޒިޔާރަތަކަށް ތައްޔާރުވާނީ ކިހިނެއް؟

ކުޑަ ތައްޔާރީއަކުން ޒިޔާރަތް ދެބަފަރާޓަކަށް ފަސޭހަވެދެއެވެ.

• ރަނގަޅު ވަގުތެއް ހޮވާށެވެ. Dementia Australia ހުށަހެޅުވަނީ އެމީހާ އާންމުކޮށް އެންމެ ހޭލުންތެރި ވަގުތެއްގައި ޒިޔާރަތްކުރުމަށެވެ، ގިނަ މީހުންނަށް އެއީ ހެނދުނު ނުވަތަ މެންދުރު ކުރިންނެވެ. Family Caregiver Alliance ހުށަހެޅުވަނީ އެ ތަނުގެ ޓައިމްޓޭބަލް ބަލައި، ހަރަކާތްތަކުގެ ވަގުތަށް ބަދަލު ހުސް ވަގުތެއްގައި ޒިޔާރަތްކުރުމަށެވެ.
• މުވައްޒަފުންނާ ވާހަކަ ދައްކާށެވެ. މިއަދު އެމީހާ ތިބީ ކިހިނެއް ކަން އަހާ، އަދި ކާނާ، އެނިމަލުންނާ ނުވަތަ ބޭރަށް ގެންދިއުމާ ގުޅޭ ގަވާއިދުތައް ހުރިތޯ ބަލާށެވެ.
• ކުޑަ ޒިޔާރަތް ބެގެއް ތައްޔާރުކުރާށެވެ. އެކުވެރިން ބައިވެރިވާނެ އެއް ނުވަތަ ދެ އެއްޗެއް ފުދޭނެ (ތިރީގައިވާ ލިސްޓް ބަލާށެވެ).
• ބައެއް ވާހަކަތަކުގެ ހަމަޖެހުން ބަހައްޓާށެވެ. އެމީހާއާ ޙަވާލުވެ ބުނާނެ އާ ޚަބަރެއް ނުހުރެދާނެ، އެހެންކަމުން ތިޔަބޭފުޅާގެ ޚަބަރުތައް ގެންދާ: އާއިލާގެ ޚަބަރުތައް، މޫސުމުގެ ހާލަތު، ބޯޅަ މެޗެއް، ނުވަތަ ކުޑަ ހިތްހަމަޖެހޭ ވާހަކައެއް.
• ތިޔަބޭފުޅާގެ އުންމީދުތައް ސާދާކޮށް ބަހައްޓާށެވެ. ބައެއް ޒިޔާރަތްތައް އޯގާތެރިވެ ވާހަކަ ދެއްކޭނެ. އަނެއްބައި ހަމަހިމޭން ނުވަތަ އުނދަގޫވެދާނެ. ދެގޮތްމެ އާދައިގެ ކަމެކެވެ.

ކޮން އެއްޗެއް ގެންދާން ވަނީ؟

އިމްތިހާނު ކުރާ އެއްޗެހި ނޫން، އެކުވެރިން ބައިވެރިވާނެ އެއްޗެހި ގެންދާށެވެ. ރަނގަޅު އިޚްތިޔާރުތަކުގެ ތެރޭގައި:

• ކުދި ފޮޓޯ އެލްބަމެއް — ބޮޑު، ސާފު ފޮޓޯތަކާއެކު. މުވައްޒަފުންނަށް ފަސޭހަ ވުމަށް ފޮޓޯގެ ފުރަގަހު ލޭބަލް ކުރާށެވެ.
• ކަމަށްވާ ލަވަތަކުގެ ޕްލޭލިސްޓެއް — ފޯނުގައި، ފަސޭހަ ހެޑްފޯނެއް ނުވަތަ ކުޑި ސްޕީކަރއަކާއެކު.
• ހިފާހެން ނުރައްކާތެރި އެއްޗެއް، މިސާލަކަށް އަދާދަވެފައިވާ ޝާލެއް، މަފްލަރެއް ނުވަތަ ސްވެޓަރެއް.
• އަތް ލޯޝަނެއް — އެމީހާ ބަދަނަށް އަތްލުމަށް ކަމުދޭ ނަމަ، ނުރައްކާތެރި އަތް މަސާޖަކަށް.
• މެގަޒިނެއް ނުވަތަ ތަސްވީރު ފޮތެއް — ކުރިން ޝައުގުވެރިވެ ހުންނެވި ކަމަކާ ގުޅޭ، މިސާލަކަށް ގަސްގަހާގެހި ހަދާފައި ބެހެއްޓުން، ކާރު، ދޫނި ނުވަތަ ކެއުން ތައްޔާރުކުރުން.
• ކަމަށްވާ ކާތަކެއްޗެއް، މުވައްޒަފުން ރަނގަޅު ކަމަށް ބުނެދެއްވާ ނަމަ.
• ކޮޓަރިއަށް އަދާދަވެފައިވާ އެއްޗެހި. Family Caregiver Alliance ހުށަހެޅުވަނީ މާ، ގަސްގަހާގެހި، އާއިލާގެ ފޮޓޯތައް އަދި ކުރެހުން، ނުވަތަ ކުރިން ނަގާފައިވާ އާއިލާގެ ފޮޓޯތަކުގެ ބޮޑު ޕޯސްޓަރެއް.
• ޓެބްލެޓެއް، އާއިލާގެ ފޮޓޯތައް އެކުވެ ބެލުމަށް ނުވަތަ ނުރައްކާތެރި ގޭމެއް އެކުވެ ކުޅެން.

ޒިޔާރަތުގެ ތެރޭގައި އެކުވެ ކުރެވޭނީ ކޮން ކަމެއް؟

އެކުވެ ކަމެއް ކުރުމުން ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ބުރަ މަދުވެއެވެ. Dementia Australia ހުށަހެޅުވަނީ ފޮޓޯ ބެލުން، ފަސޭހަ ހުނަރުވެރި ކަމެއް، ގަސްފަޅި އިންދުން، ލަވަ، ކާތަކެއްޗެއް ބައިވެރިކޮށް ކެއުން، ނުވަތަ އެ ތަނުގެ ސަރަހައްދުގައި ކުޑަ ހިނގާލުމެއް ކުރުމަށެވެ. އިތުރު ބައެއް ހުށަހެޅުންތައް:

1. ފޮޓޯ ބަލާށެވެ. ފެންނަ ކަންތައް އިޝާރާތް ކޮށް ބުނާ: ”އެ ތޮޕި ބަލާށެވެ.“ ”މި ގޮނޑުދޮށް ކިހިނެއް ރީތި ހެއްޔެވެ.“ އެމީހާ ކުރިއަށް ގެންދިޔުމަށް ދޫކޮށްދީށެވެ. ”މިއީ ކާކު؟“ މިފަދަ ސުވާލުތަކުން ދުރުހެލިވާށެވެ.
2. ލަވަ ޖައްސައި އެކުވެ ލަވަ ކިޔާށެވެ. އަދާދަވެފައިވާ ލަވަތަކުން މިޒާޖު އިތުރުކޮށް، ވާހަކަ ދެއްކުން އުނދަގޫވެފައި ހުރިޔަސް ވެސް، އެކުވެ ހިއްސާކުރެވޭ ވަގުތެއް ގެނެސްދެވިދާނެއެވެ.
3. ކުޑަ ހިނގާލުމެއް ކުރާށެވެ. Family Caregiver Alliance ހުށަހެޅުވަނީ އެ ތަނުގެ ތެރޭގައި ހިނގާލުމަށެވެ، ޚާއްޞަކޮށް ބަގީޗާއެއް ހުރި ނަމަ އެތާނގައެވެ. ވީލްޗެއާރުގައި ހިނގާލުމަކީ ވެސް ހިނގާލުމެކެވެ.
4. އަތް މަސާޖެއް ދީށެވެ. ކުޑަ ލޯޝަނެއް ޖައްސައި އަތްމަތީގައި މަޑުމައިތިރިން ފިއްތައިދިނުމުން ހަމަޖެހުން ލިބިދާނެއެވެ.
5. ތައްޔާރުވުމުގައި އެހީތެރިވާށެވެ. Dementia Australia ބުނަނީ އެމީހާ ކަމަށް ކުރާ ނަމަ، އިސްތަށި ބުރުޝް ކުރުން، ނިޔަފަތުގައި ކުލަ ޖެހުން، ނުވަތަ ކަމަށްވާ އެއްޗެއް އަޅައިދިނުމުގައި އެހީތެރިވެދެވޭނެ ކަމަށެވެ.
6. ފަސޭހަ ގޭމެއް ކުޅާށެވެ. Family Caregiver Alliance ހުށަހެޅުވަނީ ކާޑު، ޑޮމިނޯ، ނުވަތަ އެމީހާ ކުރިން ކުޅެއްވި ކޮންމެ ގޭމެއް. ޓެބްލެޓެއްގައި Picture Pairs ކުޅެވޭނީ ތަސްވީރުތައް ފެންނަ ގޮތުގައި ބަހައްޓައި، ޓައިމަރެއް ނެތިއެވެ. Photo Pairs އިން ތިޔަ ހޮވާ ފޮޓޯތައް އެއްގޮތް ފޮޓޯ ހޯދާ ގޭމަކަށް ހަދައިދޭ، އަދި އެ ފޮޓޯތައް ތިޔަ ބްރައުޒާގައިމެ ހުރެއެވެ.
7. އެކުވެ އެއްޗެއް ބަލާށެވެ. Family Caregiver Alliance ހުށަހެޅުވަނީ ކޮމެޑީ އަދި ކުރީގެ ފިލްމުތައް. އެމީހާއަށް ވާހަކަ ފޮލޯ ނުކުރެވުނު ކަމުގައި ވިޔަސް، ކައިރީގައި އިށީ އެކުވެ ވަގުތު ހޭދަކުރެވިދާނެއެވެ.
8. އަޑުއަރުވައި ކިޔައިދީށެވެ. ކުރު ޅެނެއް، ކަމަށްވާ ބައެއް، ނުވަތަ އާއިލާގެ މީހަކު ލިޔުނު ސިޓީއެއް.
9. ހަމައެކަނި އެކުވެ އިށީށެވެ. އަތް ހިފައިގެން ނުވަތަ ހަމަހިމޭން އިށީގެން ހުރުމަކީ ވެސް ސީރިއަސް ޒިޔާރަތެކެވެ. Alzheimer’s Association ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ކީއްވާނީ ކަން ނޭނގުނު ކަމުގައި ވިޔަސް ކަމެއް ނެތް، އަދި އެންމެ މުހިންމަކީ ތިޔަ އެތާ ހުރުމެވެ.

ބުނާނެ ވާހަކަ ނިމިއްޖެ ނަމަ Conversation Cards އެހީތެރިވެދާނެއެވެ. ކޮންމެ ކާޑެއްގައި ވެސް ތަސްވީރެއް އަދި ހުޅުވާލެވޭ ސުވާލެއް ހިމެނެއެވެ.

ޒިޔާރަތުގެ ތެރޭގައި ވާހަކަ ދެއްކާނީ ކިހިނެއް؟

• ކޮންމެ ފަހަރަކު ތިޔަ ނަން ބަޔާންކޮށްދީށެވެ. ”ސަލާމް ބައްޕާ، އަހަރެން މާކް، ތިޔަ ދަރިފުޅު.“ NIA ހުށަހެޅުވަނީ ވާހަކަ ފެށުމަށް ޒިޔާރަތްކުރާ މީހުން ކުރުކޮށް ތިމާގެ ނަން ބަޔާންކޮށްދިނުމަށެވެ.
• ކުރިމަތިން ކައިރިވެ އައިން އައިނަށް ދިމާވާ ފަންތީގައި އިށީށެވެ.
• ރަނގަޅު ނުކޮށް ނުވަތަ ދެކޮޅުހަދައި ނުވާހަކަ ނުދައްކާށެވެ. އެމީހާ ކުށެއް ކުރިއްޖެ ނަމަ ނުވަތަ އެއްޗެއް ހަނދާން ނުހުރިއްޖެ ނަމަ، ރަނގަޅު ނުކުރުމަށް NIA އިރުޝާދު ދެއެވެ.
• ބަސް ހޯދުމަށް އުނދަގޫވާ އިރު ކެތްތެރިވާށެވެ. ފުދޭ ވަރަށް ވަގުތު ދީށެވެ.
• އިހުސާސްތަކަށް ޖަވާބު ދީށެވެ. އެމީހާ ހިތާމަ ނުވަތަ ބިރުވެފައި ފެންނަ ނަމަ، މައުޟޫޢު ބަދަލުކުރުމުގެ ކުރިން އެ އިހުސާސް ގަބޫލުކުރާށެވެ.
• ”އަހަރެން ހަނދާން ނެތީތޯ؟“ ނުވަތަ ”މެންދުރު ކީއް ކެއްވީ؟“ ފަދަ އިމްތިހާނު ސުވާލުތަކުން ދުރުހެލިވާށެވެ.

އިތުރަށް އެނގެން ބޭނުންފުޅުވާ ނަމަ އަޅުގަނޑުމެންގެ ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ އިރުޝާދު ބައްލަވާށެވެ.

”އަހަރެން ގޭގައި ދަން ބޭނުން“ ބުނެއްޖެ ނަމަ ކީއް ކުރަން ވަނީ?

ބަސްތަކުގެ ފުރަތަމަ ހުރި އިހުސާސަށް ޖަވާބު ދީށެވެ (އަޅުގަނޑުމެންގެ އަބަދުވެސް ގޭގައި ދާން އެދޭ ހާލަތާ ބެހޭ ލަފާ އިން އިތުރަށް ބައްލަވާލެވޭނެ). Family Caregiver Alliance ތަފްސީލު ކުރަނީ ”އަހަރެން ގޭގައި ދަން ބޭނުން“ އަކީ ގިނައިރު ”އަހަރެން މިތަނުގައި ރައްކާތެރި ނޫން“ ކިޔުމުގެ އެހެން ގޮތެއް ކަމަށާއި، ”ތިޔަ ގޭގެ ވާހަކަ އަހަރެންނަށް ކިޔައިދޭންތޯ“ ނުވަތަ ”ގޭގައި އެންމެ ކަމަށް ދިޔަ ކަމަކީ ކޮބައި؟“ ފަދަ ޖަވާބުތައް ދިނުމަށް ހުށަހެޅުވައެވެ. Dementia Australia އިތުރުކޮށް ބުނަނީ ”ގެ“ އަކީ އެމީހާ ރައްކާތެރިކަން އިހުސާސް ކުރި ވަގުތެއް ނުވަތަ ތަނެއް، މިސާލަކަށް ކުޑަކުދިންގެ ޒަމާން، ދައްކައިދެވިދާނެ ކަމަށެވެ.

މިކަންތައް މަސައްކަތް ކުރާށެވެ:

• އެ އިހުސާސް ގަބޫލުކުރުން: ”ގޭގެ ހަނދާން އަރަނީ ކަމަށް އެނގެއެވެ.“
• ރުހުން ލިބިދޭ ނަމަ ބަދަނަށް އަތްލައިގެން ހަމަޖެހުން ދިނުން
• ފޮޓޯ ބެލުން ނުވަތަ އާއިލާގެ ގޭގެ ވާހަކަ ދެއްކުން
• ހިނގާލުމަކަށް، ބުއިމަކަށް ނުވަތަ ކާތަކެއްޗަށް ހުށަހެޅުން

ދެކޮޅުހަދައި ވާހަކަ ދެއްކުމަށް ނުވަތަ ނުދެވޭނެ ސަބަބު ތަފްސީލުކޮށްދިނުމަށް މަސައްކަތް ނުކުރައްވާ. އެކަމުން ގިނައިރު ފައިދާ އެއް ނުކުރާ، އަދި ދެރަވުން އިތުރުވެދާނެއެވެ.

ޒިޔާރަތެއް ކިތަންމެ ދިގު ވަން ވަނީ؟

ކުރު، އާންމުކޮށް ކުރާ ޒިޔާރަތްތައް ގިނައިރު ރަނގަޅަށް ދެއްކެއެވެ. Family Caregiver Alliance ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އެމީހާ ފަސް މިނެޓެއް ތިބީތޯ ނުވަތަ ފަސް ގަޑިއިރެއް ތިބީތޯ ގިނައިރު ހަނދާން ނުހުރެ، އަދި ހަފްތާއަކު ތިން ކުރު ޒިޔާރަތެއް އެއް ދިގު ޒިޔާރަތަށް ވުރެ ރަނގަޅު ވެދާނެ ކަމަށް ހުށަހެޅުވައެވެ. Dementia Australia ބުނަނީ ޒިޔާރަތް ކުރަންވީ އަދަދަކަށް ނުވަތަ ދިގުމިނަކަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ ރަނގަޅު މިންވަރެއް ނެތް ކަމަށެވެ.

ބެލެހެއްޓުމުގެ ތަނަކަށް ބަދަލުވެގެން ދިޔަ ފުރަތަމަ ހަފްތާތަކުގައި، Family Caregiver Alliance ހުށަހެޅުވަނީ ގިނައިރު ޒިޔާރަތްކޮށް، ދެން މަޑުމަޑުން އާންމު ގޮތަކަށް ހަމަޖެހުމަށެވެ. މުވައްޒަފުން ފެންނަ ކަންތައް އަހާލައިބަލާށެވެ.

އެމީހާ ދެރަނުވާ ގޮތަށް ދޫކޮށްލާނީ ކިހިނެއް؟

ދޫކޮށްލުމަކީ އެންމެ އުނދަގޫ ބައެއް ކަމަށް ވެދާނެއެވެ. Dementia Australia ހުށަހެޅުވަނީ:

• އައުމުން ކިތަންމެ ވަގުތެއް ތިބެނޭނެ ކަން ބުނާށެވެ. ”އަހަރެން އެއް ގަޑިއިރެއް ތިބެނަން، ދެން ބާޒާރަށް ދާނަން.“
• ކަމެއް ނިންމުން ގުޅައިގެން ދޫކޮށްލާށެވެ. ”މި ލަވަ ނިމުމުން އަހަރެން ދާނަން.“
• ކެއުމުގެ ވަގުތަކާ ނުވަތަ ހަރަކާތެއްގެ ވަގުތާ ގުޅުވާލާށެވެ، ނުވަތަ އެހެން ކަމަކަށް އެމީހާ ހަމަޖައްސަވައިދެން މުވައްޒަފުންނާ ވާހަކަ ދައްކާށެވެ.
• ދަންނަވާ ވާހަކަ ކުރުކޮށް، ކޮންމެ ފަހަރަކު އެއްގޮތަކަށް ބުނާށެވެ. ހުއްޓި ދޫކޮށްލުން، މާފު އެދުން، ނުވަތަ ”އަދި ކުޑަ ވަގުތެއް“ ހުރުމުން ކުރިއަށް އަންނަ ފަހަރުތަކުގެ ދަންނަވާ ވާހަކަ އުނދަގޫ ކުރެވިދާނެއެވެ.

ދޫކޮށްލުމަށް ފަހު ހިތާމަ އިހުސާސް ކުރުމަކީ އާދައިގެ ކަމެކެވެ. ތިޔަބޭފުޅާއަށް އަރާމު ހޯދަވާށެވެ. އެމީހާ ދެރަވެއްޖެ ނަމަ، މުވައްޒަފުންނަށް އެމީހާ އަވަހަށް ހަމަޖައްސަވައިދެވޭނެއެވެ.

ހޮސްޕިޓަލުގައި ޑިމެންޝިއާވާ މީހަކަށް ޒިޔާރަތްކުރުން

ހޮސްޕިޓަލަކީ އަޑުގަދަ، އަދާދަ ނުވާ، އަދި ތަޢާރަފު ނެތް މީހުންނުން ފުރި ތަނެކެވެ، އެހެންކަމުން ޑިމެންޝިއާއާއެކު ދިރިއުޅޭ މީހަކަށް މިއީ ވަރަށް އުނދަގޫ ކަމަކަށް ވެދާނެއެވެ. NIA ގެ Alzheimer’s އާއެކު ދިރިއުޅޭ މީހަކު ހޮސްޕިޓަލަށް ގެންދިއުމާ ބެހޭ ލަފާ އިން މިކަންތައް ހުށަހެޅުވައެވެ:

• ވާނެ ވަރަކަށް އެމީހާއާ އެކު މީހަކު ހުރުމަށް ހަމަޖައްސަވާށެވެ: އާއިލާގެ މީހަކު، އިތުބާރުކުރާ ރަހުމަތްތެރިއަކު ނުވަތަ ބަލަހައްޓަން ގެންނަ މީހަކު.
• އެމީހާއާ ބެހޭ ޒާތީ މައުލޫމާތު ސަފްޙާއެއް މުވައްޒަފުންނަށް ދީށެވެ — ދުވަހުން ދުވަހަށް ކުރާ ކަންތައް، ކިޔަން ކަމަށްވާ ނަން، ކަމަށްވާ އަދި ނުކަމަށްވާ ކަންތައް، ދެރަވެދާނެ ކަންތައް، އަދި ވާހަކަނުދައްކައި ވޭނުން ދައްކާ ގޮތްތައް އެކުލެވިގެން. ކޮޕީތައް ކޮޓަރީގައާއި ނާރުސުންގެ ސްޓޭޝަނުގައި ބަހައްޓާށެވެ.
• ކާން ބުއިމާއި ބޯން ބުއިމުގައި އެހީތެރިވާށެވެ. ހޮސްޕިޓަލުގައި ތިބޭ ދުވަސްވަރު އިސް މީހުންނަށް ފުދޭ ގިނާ ނުލިބެދާނެއެވެ. ކޮންޓެއިނަރުތައް ހުޅުވައިދީ، ކެއުމުގައި އެހީތެރިވެ، އެކުވެ ކައި، އަދި ބޯން ހުށަހެޅާށެވެ.
• ހަމަޖެހުން ދޭ އެއްޗެހި ގެންދާށެވެ — މިސާލަކަށް ފޮޓޯތައް ނުވަތަ ރޫޙާނީ އަގު ހުރި އެއްޗެހި.
• އަޑު މަދުކުރާށެވެ. ޓީވީ ނިއްވާލައި، ފޯނާއި އިންޓަކޮމް އަޑު މަދުކުރާށެވެ.
• ހަމަޖެހޭ އާދަތައް މަސައްކަތް ކުރާށެވެ، މިސާލަކަށް މަޑުމައިތިރި ލަވަ، ކިޔައިދިނުން، ދުއާ ކުރުން، ލަވަ ކިޔުން ނުވަތަ ކުރީގެ ފޮޓޯތައް ބަލާލުން.
• ރަނގަޅު ހަމަ ވަރަކަށް ހަރަކާތްތެރިވުމަށް ހިތްވަރު ދީށެވެ — މުވައްޒަފުންގެ ހުއްދައާއެކު.
• އެމީހާ އަވަހަށް ބޮޑަށް ނުރަނގަޅު ނުވަތަ އެހެން ގޮތަކަށް ފެންނަ ނަމަ، އެކަން ވަގުތުން ޑޮކްޓަރަށް ދަންނަވާށެވެ. NIA ތަފްސީލު ކުރަނީ ޑެލީރިއަމް އޭ ކިޔުން އެކުލެވޭ އަވަސް ބޮޑު ވިސްނުން ގެއްލުން އިންފެކްޝަން، ހުން، ފެން މަދުވުން ނުވަތަ ބޭސްގެ އަސަރު ފަދަ މައްސަލަތަކުން އުފެދިދާނެ ކަމަށާއި، އެކަން ބަލަން ޞިއްޙީ ފަރުވާ ބޭނުންވާ ކަމަށެވެ.

އަދާދަވެފައިވާ މޫނެއްގެ އެކުވެރިކަމާއި ކަމަށްވާ ލަވައެއްގެ އެކުވެރިކަމާއެކު ކުރު، ހަމަޖެހިފައިވާ ޒިޔާރަތެއް ހޮސްޕިޓަލުގެ ދުވަހެއްގެ އެންމެ ހަމަޖެހޭ ބައެއް ކަމަށް ވެދާނެއެވެ.

ކުދިންނާ އެކު ޒިޔާރަތްކުރުން

ކުދިންނަށް ވަރަށް ގިނަ އޯގާ ގެނެސްދެވޭނެއެވެ. ދިޔުމުގެ ކުރިން ފަސޭހަ، ތެދު ބަސްތަކުން ތައްޔާރުކޮށް، ޒިޔާރަތް ކުރުކޮށް، އަދި ކުރާނެ ކަމެއް ދީށެވެ — މިސާލަކަށް ކުރެހުނެއް ދައްކާލުން ނުވަތަ ފޮޓޯއެއް ހަވާލުކުރުން. NIA ހުށަހެޅުވަނީ ކުދިންނާއި Alzheimer’s އާއެކު ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށް ފޮޓޯ އެލްބަމެއް ބެލުން ނުވަތަ ލަވަ އަޑުއެހުން ފަދަ ފަސޭހަ ކަންތަކެއް އެކުވެ ކުރުމުން އަރާމު ލިބިދާނެ ކަމަށެވެ. Dementia Australia ހުށަހެޅުވަނީ ކުޑި ކުދިން މަޝްޣޫލުކޮށް ބަހައްޓަން ކާތަކެއްޗެއް ނުވަތަ ހަމަހިމޭން ކުރެވޭ އެއްޗެހި ހިމެނޭ ކުޑަ ބެގެއް ތައްޔާރުކުރުމަށެވެ.

ތިޔަބޭފުޅާގެ ނަފްސު ވެސް ބަލަހައްޓަވާ

ޒިޔާރަތްކުރުން ހަރަދާއި ޖަޒުބާތީ ކަމަކަށް ވެދާނެ، ޚާއްޞަކޮށް އެމީހާ ގިނައަށް ބަދަލުވެފައި ހުރި ނަމަ. ބޭނުންވާ ނަމަ މަދުކޮށް ޒިޔާރަތްކުރުން، އެހީތެރިވުމަށް ރަހުމަތްތެރިއަކާ އެކު ދިއުން، ނުވަތަ އުނދަގޫ ދުވަހެއްގައި ކުރީން ދޫކޮށްލުން ކަމެއް ނެތެވެ. ތިޔަބޭފުޅާގެ ނަފްސު ބަލަހައްޓައިގަތުމަށް ހުށަހެޅުންތަކަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ބަލަހައްޓާ މީހުންގެ ނަފްސު ބަލަހައްޓުން ބައްލަވާށެވެ. ދުރު ތަނެއްގައި ދިރިއުޅޭ ނަމަ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ފޯނު އަދި ވީޑިއޯ ކޯލް ލަފާ ބައްލަވާށެވެ.