ހަނދާން ހިއްސާކުރުމުގެ މަސައްކަތް: ފޮޓޯ، ފޮށި، ވާހަކަ ފޮތް

ހަނދާން ހިއްސާކުރުމަކީ މާޒީގެ ކަންތައްތައް އެކުގައި އަނބުރާ ބެލުމެވެ. ޑިމެންޝިއާ އާއެކު ދިރިއުޅޭ ގިނަ މީހުންނަށް، މިއަދު ހެނދުނު ހިނގައިފައިވާ ކަންތައްތަކަށް ވުރެ، އަހަރުތަކެއް ކުރިން ހިނގައިފައިވާ ކަންތައްތައް ސާފުކޮށް ހަނދާން އަންނާނެއެވެ. ފޮޓޯ، އާންމު ތަކެތި، ލަވަ އަދި ވާހަކަތަކުން އެ ހަނދާންތައް ހުޅުވި، އެކުގައި ހިއްސާކުރެވޭ ހިތްހަމަޖެހޭ ކަމެއް ލިބިދާނެއެވެ. އެކަން ހަނދާން ބަހައްޓަންވީ އެއް ގަވާއިދެއް: މިއީ ވާހަކައެކެވެ، އިމްތިހާނެއް ނޫނެވެ.

ހަނދާން ހިއްސާކުރުމަކީ ކޮބައިތޯ، އަދި ސުވާލު ކުރުމާ އެއީ ތަފާތު ކަންތަކެއް ކީއްވެ؟

ހަނދާން ހިއްސާކުރުމަކީ ފޮޓޯ، ތަކެތި، ލަވަ ނުވަތަ ވީޑިއޯއަކުން، އެ މީހާގެ އަމިއްލަ ސްޕީޑަށް ހަނދާންތައް ހިއްސާކުރުމެވެ. NHS ބުނަނީ، ފޮޓޯ، ތަކެތި، ވީޑިއޯ ނުވަތަ ލަވައިގެ އެހީގައި، ފޮތެއްގައި ނުވަތަ ޓެބްލެޓެއްގައި މާޒީގެ ތަޖުރިބާތަކާ ވާހަކަތައް ހިއްސާކުރުމަށެވެ. ސުވާލު ކުރުމަކީ އެހެން ކަމެކެވެ: އެއީ ރަނގަޅު ޖަވާބެއް ހޯދުމަށް މީހާއަށް ބާރު ދިނުމެވެ، އަދި އެކަމުން އުފާއަށް ބަދަލުގައި ލަދުވެތިކަމެއް އުފެދިދާނެއެވެ.

National Institute on Aging ބުނަނީ، މީހަކަށް އެއްޗެއް ނުވަތަ މީހަކު ހަނދާން އަންނަތޯ އަހާ ކަންތައް ދުރުކުރަން ޖެހޭ ކަމަށެވެ. Family Caregiver Alliance ލަފާ ދެނީ، ކުރު މުއްދަތުގެ ހަނދާންކޮށްދޭ ގާބިލުކަމަށް ބަރޯސާވާ ސުވާލުތައް ދުރުކޮށް، ދުރު މާޒީގެ ކަންތައްތަކާ ބެހޭ ގޮތުން ވާހަކަ ދެއްކުމަށެވެ.

ސުވާލެއް ނެތި ފޮޓޯތަކާ ބެހޭ ގޮތުން ވާހަކަ ދައްކާނީ ކިހިނެއް؟

ތިބާ ފެންނަ ކަންތަކުން ފަށާ، ދެން ތިބާ ބެލެހެއްޓޭ މީހާއަށް ބޭނުންނަމަ އެއްޗެއް އިތުރަށް ދެއްކެވުމަށް ޖާގަ ދީށެވެ.

1. އަރިހުގައި އިށީނދެލައްވާ. އެލްބަމް ދެ މީހުންގެ މެދުގައި ބަހައްޓަވާ، އެއީ އެކުގައި ބަލާ ކަމަކަށް ހެދުމަށް، މޭޒެއްގެ ދެ ފަރާތުން އިމްތިހާނު ކުރުމަށް ނޫނެވެ.
2. ކޮންމެވެސް ފޮޓޯކޮޅެއް ހޮވާ. މުޅި ފޮށިއެއް ބެލުމަށް ވުރެ، ރަނގަޅު ފަސް ފޮޓޯ ރަނގަޅެވެ. ބޮޑު، ސާފު ޕްރިންޓް އެންމެ ފަސޭހައެވެ.
3. މީހުންގެ ނަން ތިބާ ބުނާ. ”މިއީ ތިބާއާ ބައްޕާ ކައިވެނީގެ ދުވަހު“ ދެންނެވުމުން ބާރު ދުރުވެގެން ދެއެވެ.
4. ތިތް ކަންކަމާ ބެހޭ ގޮތުން ބުނާ. އަންދުމާ ހެދުން، ކާރު، ކެއުން، މޫސުން، މޫނުތައް. ”އެ ކާރު ކިހާ ރީތިހެއްޔެވެ. ވަރަށް ހިލަނގަހުރި ފަދައެވެ.“
5. ދަޢުވަތު ދީ، މަޖުބޫރު ނުކުރާ. ”…އާ ބެހޭ ގޮތުން ކިޔައިދީލައްވާ“ ނުވަތަ ”މިތާ ތިބާއަށް ފެންނަނީ ކޮން ކަމެއްހެއްޔެވެ؟“ ހަމަހިމަ ކަމެކެވެ. ހަމަހިމަވެ ހުރެވުން ރަނގަޅެވެ.
6. އެ މީހާ ދައްކާ މަގާ އެކު ދާ. އެ މީހާ ތަފާތު ކަމަކާ ބެހޭ ގޮތުން ވާހަކަ ދެއްކެވިނަމަ، އެ މަގާ އެކު ދާށެވެ.
7. އުފާވެރި ހިސާބުގައި ހުރެވޭއިރު ހުއްޓާ. މަޑިކަން ފެންނަން ފެށުމުގެ ކުރިން އެލްބަމް ބަންދުކުރާށެވެ.

ތައްޔާރު ކޮށްފައިވާ ތަސްވީރު ބޭނުންކުރަން، ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ކާޑުތައް ބޭނުންކޮށްލައްވާށެވެ. ތިބާގެ އާއިލާގެ ފޮޓޯތަކުން ލަސްލަހުން ގުޅުވާ ކުޅެއް ހެދުމަށް، ފޮޓޯ ޖޯޑުކުރުން ބޭނުންކޮށްލައްވާށެވެ؛ ތިބާ ހޮވާ ފޮޓޯތައް ތިބާގެ ބްރައުޒަރުގައި ހުރެއެވެ.

ހަނދާން ފޮށެއް ހަދާނީ ކިހިނެއް؟

ހަނދާން ފޮށިއަކީ ތިބާ ބެލެހެއްޓޭ މީހާގެ ދިރިއުޅުމުން ލިބޭ ތަކެތި ހިމެނޭ، އަތުން ބަލައި ވާހަކަ ދެއްކެވޭ ފޮށިއެކެވެ.

1. ހުޅުވަން ފަސޭހަ ވަރުގަދަ ފޮށެއް ހޮވާ، މިސާލަކަށް ފިއްތަކުގެ ފޮށި، ތޮޕީ ފޮށި ނުވަތަ ކުޑަ ލަކުޑީ ފޮށިއެއް.
2. އެއް މައުޟޫޢެއް ނުވަތަ އެކި ކަންކަން ހޮވާ. މަސައްކަތް، ހުރިހާ ކަމެއް، ތަނެއް، ދައުރެއް، ނުވަތަ ކޮންމެ ކަމެއްގެ ކުޑަ ބަޔެއް.
3. ރައްކާތެރި ތަކެތި އެއްކުރާ. ފަށާން ފަހަށް ދިހަ ތަކެއްޗެއް ފުދޭނެއެވެ.
4. އަގުހުރި ތަކެތީގެ ކޮޕީ ބޭނުންކުރާ. ބަދަލުނުކުރެވޭ ފޮޓޯތަކާ ލިޔުންތަކުގެ ކޮޕީ ނަގައި، އަސްލު ތަކެތި ރައްކާތެރިކޮށް ބަހައްޓާށެވެ.
5. އެއް ފަހަރަކު އެއް ތަކެއްޗެއް ނެރެލައްވާ. އެއްޗެއް އަތަށް ދީ، އެކަމާ ބެހޭ ގޮތުން ކުޑަކޮށް ބުނެ، ވާހަކަ ކޮން ގޮތަކަށް ދެނީ ބަލާލައްވާށެވެ.

ހިމެނޭނެ ކަންކަން:

• މަސައްކަތް: ނަން ބެޖެއް، ކުޑަ ސާމާނެއް، ޔުނިފޯމް ޕެޗެއް، ލެޖަރެއް، ނަރުހުންގެ ޕިނެއް، ހޮޓެލެއްގެ ކުކްބުކެއް.
• ގެ: އަތުލިޔުމުގައި ލިޔެފައިވާ ރެސިޕީ ކާޑެއް، ޓީ ޓައުލެއް، ކަމަށް ބޭނުންވާ މަފްލަރެއް ނުވަތަ ޓައިއެއް.
• ހުރިހާ ކަންކަން: ކަނޑުކުޅި ބޮއްކޮށް ނެގި މަސްބާނާ އެއްޗެއް، ބޭސްބޯޅެއް، ކަރުދާހުގެ ބޯޅައެއް، ބިޔަގެހި ޕެކެޓެއް.
• ތަންތަން: ޕޯސްޓްކާޑު، މެޕް، ދަތުރުފަތުރުގެ ހަނދާން ތަކެއްޗެއް، އުފަން ރަށުގެ ނޫހުގެ ކުޑަ ބަޔެއް.
• އާއިލާ: ފޮޓޯތަކުގެ ކޮޕީ، ކުޑަކުއްޖަކު ކުރެހި ތަސްވީރެއް، ކައިވެނީގެ ދަޢުވަތު ކާޑެއް.

ތިބި އެއްޗެހި، ލޮބުވިދާނެ ކުޑަ ތަކެތި، އަދި ހިތާމަ ހަނދާންތަކެއް އުފެދިދާނެ ކަންކަން ނުބަހައްޓަވާށެވެ — އެ ކަންތައް މަރުހަބާ ކަމެއް ކަން ޔަގީން ނަމަ މެނުވީ.

ދިރިއުޅުމުގެ ވާހަކަ ފޮތެއް ހަދާނީ ކިހިނެއް؟

ދިރިއުޅުމުގެ ވާހަކަ ފޮތަކީ ތިބާ ބެލެހެއްޓޭ މީހާގެ ދިރިއުޅުމާ ބެހޭ ފޮޓޯތަކާ ކުރު، ބޮޑު ލިޔުންތައް ހިމެނޭ ސާދާ އެލްބަމެކެވެ. މިއީ އެކުގައި ބެލެވޭ އެއްޗެކެވެ، އަދި ޒިޔާރަތްކުރާ މީހުންނާ ބެލެހެއްޓެންނަށް މުޅި މީހާ ދެނެގަނެވޭ ގޮތެއް ހެދެއެވެ.

1. ފޯމެޓެއް ހޮވާ. ޝީޓް ޕްރޮޓެކްޓަރާ އެކު ބައިންޑަރެއް، ޕްރިންޓް ކުރެވިފައިވާ ފޮޓޯ ފޮތެއް، ނުވަތަ ޓެބްލެޓެއްގައި ސްލައިޑް ޝޯއެއް.
2. ކޮންމެވެސް ބައެއް ބައި ރޭވާ. ކުޑަކަމުގެ ދުވަސްވަރު، ސްކޫލް، މަސައްކަތް، އާއިލާ، ދިރިއުޅުނު ތަންތަން، ދީން، ހުރިހާ ކަންކަން، ކަމަށް ބޭނުންވާ ކެއުމާ ލަވަ.
3. ކޮންމެ ޞަފްޙާއަކަށް އެއް ނުވަތަ ދެ ފޮޓޯ އަދި ކުރު، ބޮޑު ލިޔުމެއް ލާ: ”މަރިޔަމް، 22 އަހަރު، ބޭންކުގައި މަސައްކަތް ފެށުން.“
4. ކަމަށް ބޭނުންވާ ކަންކަމާ ދިރިއުޅުމުގެ ގޮތް ހިމަނާ: ”ކިރާއިރު އެކު ކޮފީ ބުއިން. ހޮނިހިރު ދުވަހުގެ ލަވަ ބޭނުންވެއެވެ. ބޮޑަށް އަޑު އަރާ ޓީވީ ނުބޭނުންވެއެވެ.“ މިއީ އެ މީހާ ބެލެހެއްޓޭ ކޮންމެ މީހަކަށް އެހީތެރިވާ ކަމެކެވެ.
5. ތިބާ ބެލެހެއްޓޭ މީހާ ބޭނުންވާ ވަރަކަށް ބައިވެރިކުރާ. ފޮޓޯ ހޮވުން، ވާހަކަ ދެއްކުން، ނުވަތަ ހަމައެކަނި ތައްޔާރުވަނިކޮށް ބަލައިލުން.
6. އިތުރަށް އެއްކުރަމުން ދާ. ފުރިހަމަ ނުވެސް ބޭނުންތެރިވެދާނެއެވެ.

އިތުރު ހަނދާން ހިއްސާކުރުމުގެ ޚިޔާލުތައް

• ޒުވާން ދުވަސްވަރުގެ ލަވަ ޖަހައި އެ ލަވަ ކޮން ތަނަކަށް ގެންދެނީ ވާހަކަ ދެއްކުން. ލަވައާ ބެހޭ މަސައްކަތްތައް ބަލާލައްވާ.
• ކަމަށް ބޭނުންވާ ދައުރުތަކުގެ ގޭގެ ވީޑިއޯ ނުވަތަ ޓީވީ ޕްރޮގްރާމް ބަލާލައްވާ.
• ކުޑަކަމުގެ ކެއްކެއް ތައްޔާރުކޮށް މީރު ވާހަކަ ފެށުމަށް ދިނުން.
• އުފަން ރަށުގެ މެޕެއް ބަލައި އާންމު މަގުތައް ދައްކާލައްވާ.
• ކުރީގެ ކެޓަލޮގު ނުވަތަ މެގަޒިން ބަލައި، އަގު، ފެޝަން އަދި ކާރުތަކާ ބެހޭ ގޮތުން ވާހަކަ ދެއްކުން.
• އެ މީހާގެ ހުއްދައާ އެކު ވާހަކަތައް ފޯނުން ރެކޯޑުކުރުން، އާއިލާއަށް ބަހައްޓަން.
• ކޯލު ކުރާ އިރު ހިއްސާކުރުން. ވީޑިއޯ ކޯލެއްގައި އެއް ފޮޓޯ ދައްކާލައްވާ؛ ފޯނާ ވީޑިއޯ ކޯލް ބަލާލައްވާ.
• ޒިޔާރަތްކުރާ އިރު ފޮޓޯއެއް ނުވަތަ ތަކެއްޗެއް ގެންދިޔުން. އެއީ ޒިޔާރަތަށް ފަސޭހަ މަގުސަދެއް ދެއެވެ؛ ޒިޔާރަތްކުރުން ބަލާލައްވާ.

ހަނދާނެއް ހިތާމަ ކުރުވައިފިނަމަ ކުރަންވީ ކީއްހެއްޔެވެ؟

ބައެއް ހަނދާންތަކުން ދެރަކަން، ހިތާމަ ނުވަތަ ބިރު އުފެދިދާނެއެވެ. ތިބާ ބެލެހެއްޓޭ މީހާ ހިތާމަވެއްޖެނަމަ، ހުއްޓާ، ހިތްހަމަޖައްސަވާ، އަދި ލަސްލަހުން މައުޟޫޢު ނުވަތަ މަސައްކަތް ބަދަލުކުރާށެވެ. ހިނގައިފައިވާ ކަންތައްތަކާ ބެހޭ ގޮތުން ޖަދަލު ނުކުރާށެވެ. Family Caregiver Alliance ލަފާ ދެނީ، މީހަކު ދޮގު ކަމަށް ޤަބޫލުކުރައްވާން މަސައްކަތް ނުކުރުމަށާ، އެ މީހާ ދައްކާ އިހުސާސްތަކަށް ޖަވާބު ދިނުމަށެވެ — އެ އިހުސާސްތަކަކީ ހަގީގީ ކަންކަމެކެވެ. މަރުވެފައިވާ މީހަކު ދިރިހުރި ފަދައިން ވާހަކަ ދެއްކެވިނަމަ، އިހުސާސަށް ޖަވާބު ދީ: ”ތިބާއަށް އޭނާ ހަނދާން ނުކުރެވޭހެއްޔެވެ. އޭނާއާ ބެހޭ ގޮތުން ކިޔައިދީލައްވާ.“

ދިރާސާތަކުން ފެންނަ ކަންތައްތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟

ހަނދާން ހިއްސާކުރުމާ ބެހޭ Cochrane ރިވިއުއެއްގައި، 22 ޓްރަޔަލެއްގައި 1,972 މީހުން ހިމެނިފައި ވަނިކޮށް، ނަތީޖާތައް އެއް ގޮތަކަށް ނުވާ، ކުޑަ އަދި ތަނާ ގޮތަށް ބަލައިގެން ތަފާތުވާ ކަމަށް ފެނުނެވެ. ޑިމެންޝިއާ އާއެކު ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށް ގެއްލުމެއް ވާ ކަމަށް ދައްކާ ހެކިތަކެއް ނުފެނުނެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ހަނދާން ހިއްސާކުރުން ލަފާ ދެނީ މިއީ ފަރުވާއެއް ކަމުގައި ނޫނެވެ؛ އެކުގައި ހިތްހަމަޖެހޭ، މާނައިގެންވާ ވަގުތެއް ހޭދަކުރެވިދާނެ ކަމަށް ބެލުމުންނެވެ. ފަސޭހަ ވާހަކައާ ބެހޭ އިތުރު މައުލޫމާތަށް، ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ލަފާ ބަލާލައްވާ.