A risposta corta
Cunsiderate un ghjocu cum’è un mumentu passatu inseme, micca cum’è una prova. Sceglite un mumentu calmu di a ghjurnata, pusatevi fiancu à fiancu in una stanza tranquilla è prupunite un ghjocu simplice. Lasciate chì a persona sceglia u so ritmu, ùn curregete micca i sbagli senza impurtanza, rendite u ghjocu più faciule à u primu segnu di difficultà è aduprate l’imaghjini per fà nasce una cunversazione. Piantate mentre si sta sempre bè. Finisce prima, o sempliciamente fighjà inseme, hè un bellu risultatu.
- U scopu hè di passà un bellu mumentu è di stà vicini, micca di finisce o di dà risposte ghjuste.
- Preparate tuttu nanzu: stanza tranquilla, bona luce, occhiali è apparechji acustichi messi, televisione spenta, un ghjocu prontu.
- Ùn curregete micca i sbagli senza impurtanza. Dite « Pruvemu cusì » o cuntinuate simpliciamente.
- Rendite un ghjocu più faciule nanzu chì a frustrazione cresce: menu ritratti, menu scelte, ritratti lasciati visibili.
- Aduprate i ritratti cum’è puntu di partenza per e storie cù « Parlami di... » invece di « Ti arricordi di...? »
- Piantate à i primi segni di stanchezza o di fastidiu. Piantà prima hè una riescita, micca un fiascu.
In sta pagina (10 sezioni)
- Chì hè u megliu modu di ghjucà cù una persona chì vive cù a dimenza?
- Cumu mi preparu nanzu di cumincià?
- Cumu a invitu senza mette pressione?
- Quantu deve durà un ghjocu, è à chì ritmu duvemu andà?
- Devu currege e risposte sbagliate?
- Cumu possu rende un ghjocu più faciule o più difficiule?
- Cumu possu trasfurmà un ghjocu in una cunversazione?
- Quandu duvemu piantà?
- Pudemu ghjucà in gruppu o per videuchjamata?
- È s’è un ghjocu ùn funziona proprio micca?
Un bellu ghjocu cù una persona chì vive cù a dimenza ùn s’assumiglia micca à una cumpetizione. S’assumiglia à duie persone pusate vicinu, chì mostranu ritratti, ridenu di un dettu è parlanu di ciò chì vene in mente. U ghjocu hè solu una scusa per passà un mumentu inseme.
Sta guida spiega cumu preparà, cumu seguità u ritmu di un ghjocu, ciò chì si pò dì quandu qualcosa va « male », cumu rende ogni ghjocu più faciule o un pocu più sfidante, cumu trasfurmallu in una cunversazione è cumu sapè quandu piantà. Funziona per i nostri ghjochi è ancu per e carte, i puzzle è i ghjochi da tavulinu chì avete dighjà.
Chì hè u megliu modu di ghjucà cù una persona chì vive cù a dimenza?
Mettite l’accentu nantu à u piacè, micca nantu à u risultatu. Hè u cunsigliu principale di e indicazioni di l’Alzheimer’s Association nant’à l’attività: appughjatevi nant’à ciò chì a persona sà sempre fà, aiutatela à cumincià, fate voi e parte più difficili è ùn criticate nè curregete l’attività senza perìculu.
In pratica, significa:
- Pusatevi accantu à ella, micca di fronte. Fiancu à fiancu, pudete vede tramindui u schermu o a tavula, è l’aiutu pare un travagliu fattu inseme piuttostu chè una surveglianza.
- Prupunite un ghjocu per volta. Una lista di scelte pò parè una prova nanzu ancu di cumincià.
- Seguitate ciò ch’ella vole fà. S’ella vole tuccà i ritratti à u so modu, parlà di un ritrattu per dece minuti o piantà dopu duie volte, eccu u ghjocu d’oghje.
- Cuntate i belli mumenti, micca e partite finite. Un surrisu, una storia o una meza ora tranquilla hè u risultatu chì cercate.
Cumu mi preparu nanzu di cumincià?
Qualchì minutu di preparazione evita a maiò parte di a frustrazione chì si dà spessu a culpa à u ghjocu stessu.
- Sceglite u mumentu di a ghjurnata induve ella si sente megliu. E indicazioni di u National Institute on Aging (NIA) nant’à l’adattazione di l’attività suggeriscenu di prugrammà l’uscite è l’attività quandu a persona hè à u so megliu. Per parechje persone, hè à mezu à a matina. A fine di u dopu meziornu hè spessu più difficiule; videte attività calme in fine di dopu meziornu.
- Rendite a stanza tranquilla. Spenghje a televisione è a radiò, è chjudite a porta s’ella hè pussibule. A Family Caregiver Alliance ricumanda di limità u rumore è e distrazzioni nanzu di pruvà à parlà.
- Verificate prima u cunfortu. Una bevanda vicinu, un passu à u bagnu nanzu, una sedia cunfortèvule, è occhiali è apparechji acustichi messi.
- Illuminate bè u spaziu. Una luce viva è uniforme, senza riflessi nant’à u schermu, rende i ritratti più faciuli à vede.
- Preparate u ghjocu nanzu di pusavvi. Apertulu, sceglite i parametri è mettite u vulume voi. Dopu, girate u schermu versu ella. Per cunsiglii nant’à a tavuletta, videte preparà una tavuletta o un telefuninu.
- Appughjate l’apparechju. Un supportu o una custodia chì tene a tavuletta dritta vole dì chì nimu hà bisognu di tenela, è hè più faciule di mustrà.
Cumu a invitu senza mette pressione?
Fate una pruposta simplice è faciule à ricusà. Eccu qualchì frasa chì pò aiutà:
- « Aghju trovu qualchì ritrattu di giardinu. Vuleti fighjalli cun mè? »
- « Mi pudete aiutà cù stu puzzle? Ùn ci la facciu micca. »
- « Preferite i fiori o l’acelli oghje? » (una scelta trà duie cose hè più faciule chè una dumanda aperta)
- « Stò facendu una carta per a vostra surella. Qualessu culore ci mettemu? »
L’Alzheimer’s Association suggerisce di spiegà u scopu di un’attività, per esempiu fà una carta per un amicu, perchè una ragione li dà un sensu. Dumandà aiutu pò ancu funziunà bè, perchè a persona si pò sente utile.
S’ella dice innò, accettatelu. Pruvate torna più tardi o prupunite qualcosa d’altru. A nostra guida nantu à ciò chì fà quandu dice di nò va più luntanu.
Quantu deve durà un ghjocu, è à chì ritmu duvemu andà?
Lasciate chì a persona sceglia u ritmu è pensate à mumenti corti. Ùn ci hè una durata ideale pruvata per un ghjocu spartutu. Da dui à cinque minuti tranquilli ponu esse una attività cumpleta.
- Aspettate più longu chè ciò chì pare naturale. U NIA cunsiglia di lascià più tempu à a persona per risponde è di pruvà à ùn l’interrompe. Cuntate sin’à dece in capu nanzu d’aiutà.
- Un passu per volta. Date una sola istruzzione corta (« Toccate un ritrattu »), dopu aspettate. Mostrate piuttostu chè spiegà: indicate induve tuccà.
- Fate pause senza prublema. S’ella si ferma per parlà di un ritrattu, u ghjocu pò aspettà. Ùn ci hè bisognu di andà in furia.
- Lasciatela fighjà. U NIA rimarca chì certe persone preferiscenu fighjà, è hè una scelta valida.
Devu currege e risposte sbagliate?
Innò. Currege una persona torna è torna li pò fà sente ch’ella ùn ci riesce micca, ancu quandu u fate cù bona intenzione. L’Alzheimer’s Association cunsiglia di ùn criticà nè currege l’attività senza perìculu. In un ghjocu, guasi tutti i sbagli sò senza perìculu.
| Invece di | Pruvate cù |
|---|---|
| « Innò, hè sbagliatu. » | « Pruvemu cusì. » (un esempiu datu da u NIA) |
| « Ùn hè micca una coppia. Fighjate torna. » | Ùn dite nunda è ghjucate u prossimu turnu, o « Oh, tramindui sò rossi. » |
| « Ti arricordi di quale hè? » | « Parlami di stu ritrattu. » |
| « Avete dighjà fattu quessa. » | « Quessa hè bella. Facemula torna. » |
| « Andemu, a sapete. » | « Vuleti ch’ì vi mustri a fine? » |
S’è un sbagliu a frustra chjaramente, aiutate cù discrezione. Indicate u ritrattu ghjustu, ghjucate voi un turnu, o rendite u ghjocu più faciule à a prossima volta. S’è un dettu finisce in modu stranu, ridite inseme. A so fine pò esse ancu megliu.
Cumu possu rende un ghjocu più faciule o più difficiule?
Adattate u ghjocu à a persona in quellu ghjornu, micca à una tappa. A stessa persona pò avè bisognu di una versione più simplice a sera chè a matina. U primu cunsigliu di u NIA hè di sceglie un’attività adatta à ciò chì a persona pò fà è di fà in modu ch’ella si senta à l’aghju.
| Ghjocu | Renditelu più faciule | Renditelu un pocu più difficiule |
|---|---|---|
| Picture Pairs | Cuminciate cù 4 tessere è lasciate i ritratti visibili | Più tessere, o piattate i ritratti s’ella si sente à l’aghju |
| Find the Same | 2 scelte | Sin’à 4 scelte |
| Sort Together | Voi tenite u ritrattu, ella indica u paneru | Ella tocca u ritrattu è u paneru da per ella |
| Picture Puzzle | 4 pezzi, parlate prima di u ritrattu sanu | 9 pezzi |
| Finish the Saying | Mustrate a fine, dopu ditela inseme | Lasciatela dì a fine nanzu di tuccà |
| Word Search | Stampatelu, circate una parolla inseme, indicate a so prima lettera | Lasciatela sceglie a prossima parolla da truvà |
| Coloring | Voi sceglite dui culori, ella sceglie trà elli | Ella sceglie tutti i culori |
| Conversation Cards | Fighjate solu u ritrattu inseme | Aduprate e dumande aperte nant’à a carta |
| Photo Pairs | Qualchì ritrattu di famiglia assai caru | Aghjunghjite più ritratti |
| Picture Bingo | Una persona d’aiutu si mette accantu à ogni ghjucadore | I ghjucadori marcanu e so carte da per elli |
| Calm Breathing | Pusatevi è fighjatelu inseme | Respirate pianu pianu inseme |
Segni chì u ghjocu hè troppu difficiule: pause longhe chì parenu preoccupate piuttostu chè attente, « ùn ci la facciu » ripetutu, l’apparechju alluntanatu, o sbagli chì a disturbanu. Segni chì pò esse troppu faciule: noia, o quand’ella dice ch’ella si sente trattata cum’è un zitellu. S’ella accade, rispettatelu è passate à qualcosa chì pare più adultu, cum’è una ricerca di parolle, un puzzle fattu cù una vera fotografia, o una cunversazione nant’à un ritrattu di u so vechju travagliu.
Cumu possu trasfurmà un ghjocu in una cunversazione?
Aduprate ogni ritrattu cum’è una invitazione à parlà, è pigliate ciò ch’ella dice cum’è una bona risposta. Per parechje famiglie, hè a parte più bella di ghjucà.
- Fate dumande aperte, senza risposta ghjusta o sbagliata. « Chì rimarcate? » « Qualessu vi piace? » « Parlami d’una cucina cusì. »
- Sparte prima qualcosa di voi. « A mo minnanna avia un cane cusì. » A vostra storia a pò aiutà à sparte a soia.
- Seguitate ciò chì nasce. S’è un ritrattu d’una vittura porta à una storia di viaghju, a storia diventa l’attività. Lasciate u ghjocu in pausa.
- Ùn verificate micca i fatti. Quandu si rammentanu i ricordi, una cunversazione piacevule conta più chè i dettagli precisi. S’è a storia cambia da l’ultima volta, goditevi a nova versione.
- Aduprate e dumande dighjà pruposte. Finish the Saying face seguità ogni dettu da una dumanda per parlà, è Conversation Cards sò pensate propiu per què. Photo Pairs adopra i vostri ritratti di famiglia, chì spessu facenu nasce e storie più ricche.
Truverete più idee in e nostre guide nantu à l’attività di rimemorazione è i cunsiglii di cumunicazione.
Quandu duvemu piantà?
Piantate à i primi segni di stanchezza o di fastidiu, è megliu un pocu prima. L’Alzheimer’s Association cunsiglia di piantà o di cambià un’attività quandu l’attenzione cala o quandu a frustrazione cresce.
Fighjate s’ella:
- sbadiglia, si lascia andà o ùn fighja più u schermu;
- si move in cuntinuu, si alza o dumanda d’andà;
- suspira, risponde pocu, o dice « ùn sò micca bonu o bona per què »;
- tocca u schermu à casu o alluntana l’apparechju;
- pare triste, irritata, o cambia d’umore di colpu.
Cumu piantà bè:
- Finite cù qualcosa di faciule. Una ultima coppia ch’ella pò fà, o un ultimu ritrattu da ammirà.
- Mettite a ragione nant’à voi. « Mi feria bè una tazza di tè. Piantemu quì? » evita di dà l’idea ch’ella abbia fattu male.
- Passate à qualcosa di fisicu o di calmante. Una corta spassighjata, un spuntinu, piegà a biancheria o ascultà musica.
- Dite qualcosa di caldu. « M’hè piaciutu fà què cun voi. » Ùn ci hè bisognu di felicitazioni per avè fattu « ghjustu », solu u piacè d’avè passatu stu mumentu inseme.
Finisce prima, cambià i piani, o lascià perde u ghjocu per stà simpliciamente inseme sò tutti belli risultati.
Pudemu ghjucà in gruppu o per videuchjamata?
Iè, cù un pocu più di preparazione. In gruppu, limitatevi à poche persone, mettite una persona d’aiutu accantu à quelli chì ne anu bisognu è sceglite un ghjocu cù un scopu chjaru da spartà. Picture Bingo hà carte da stampà è un annunziatore nant’à u schermu per i gruppi. Videte attività per i gruppi in una casa di cura per sapenne di più.
Per videuchjamata, a persona in chjama pò discrive un ritrattu mentre qualchissia in stanza mostra è tocca. Tenite e chjame corte è familiari. A nostra guida nant’à e chjame telefoniche è e videuchjamate hà più cunsiglii.
È s’è un ghjocu ùn funziona proprio micca?
Certi ghjorni nunda ùn và bè, è ùn hè micca culpa vostra nè di a persona. Mettite u ghjocu da cantu è pruvate torna in un altru mumentu di a ghjurnata, cù un altru ghjocu, o senza ghjocu. Parechje belle attività ùn anu nunda à fà cù i schermi: musica, piegà l’asciugamani, fighjà un album di ritratti, o fà una corta spassighjata. Fighjate e nostre idee d’attività per truvà altre pruposte.
Quistioni cumuni
Quantu tempu duvemu ghjucà?
Ùn ci hè una durata ghjusta. Per parechje persone, pochi minuti bastanu, è certi ghjorni una sola partita hè abbastanza. Fighjate a persona piuttostu chè l’ore, è piantate mentre pare sempre rilassata.
Duvemu lascialla vince o fà finta di ùn vede i sbagli?
In un ghjocu spartutu è senza pressione, ùn ci hè nunda da vince o da perde. S’è un sbagliu ùn disturba micca a persona, lasciate corre. S’ella pare disturbata, aiutatela cù discrezione o rendite u ghjocu più faciule senza falli rimarcà.
È s’ella preferisce fighjammi ghjucà?
Va bè. U National Institute on Aging suggerisce di lascià a persona fighjà simpliciamente s’ella pare preferì cusì. Parlate di ciò chì videte è invitatela à mustrà o à sceglie ogni volta ch’ella ne hà voglia.
Sti ghjochi servenu à pruvà a memoria?
Innò. I nostri ghjochi sò attività simplici da fà inseme per passà un bellu mumentu è cunversà. Ùn sò micca una prova di memoria, ùn misuranu nunda è ùn sò micca un trattamentu per a dimenza.
Qualessu ghjocu hè megliu per cumincià?
Cuminciate cù quellu più simplice chì si adatta à a persona. Picture Pairs cù 4 tessere è i ritratti lasciati visibili, o Find the Same cù 2 scelte, sò punti di partenza dolci. Conversation Cards vanu bè s’a persona preferisce parlà piuttostu chè tuccà u schermu.
Fonti
Avemu ligame cù l'urganisazioni è i studii chì sta pagina si basa. Ogni era verificatu quandu a pagina hè stata aghjurnata.
- Activities · Alzheimer's Association
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Communicating With Someone Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance