Sot ansa
Traktem gemu olsem taem blong stap wetem, no olsem test. Jusum wan kwaet taem long dei, sidaon klosap long wan kwaet rum, mo ofrem wan gemu we i isi. Lusem man ya blong fasem spid blong gemu, no korektem ol smol mistek we i no harem, mekem gemu i isi taem yu save wan samting i stat mekem hem i les, mo jenisim ol piksa i kam wan tok. Stop taem gemu i stil gud long hem. Stopem gemu bifo, o jis sidaon wetem igat, i wan gud rizalt.
- Gol i blong glad mo kolosap, no blong finisim o blong ansarem stret.
- Redim fastaem: kwaet rum, gud leit, glas mo hiaring eid i stap long hed, TV i ofhan, wan gemu i redi.
- No korektem ol smol mistek we i no harem. Talem "Yumi traem long narafala wei" o jis kasem go.
- Mekem gemu i isi bifo frustresen i stat: smol piksa, smol jes, piksa i stap i luk.
- Yusum piksa olsem stat blong stori wetem "Tell me about..." nomo "Yu remembarem...?"
- Stop long fastaem saen blong i les o i sik. Stopem bifo i wan gud rizalt, no wan fail.
Long pej ya (10 seksen)
- Wanem i gud fasin blong pleim gemu wetem man we i gat sik blong tingting?
- Hao blong redim bifo yumi stat?
- Hao blong invaetem hem wetem no presa?
- Hao long gemu i mas stap, mo hao kuiktaem yumi mas go?
- Sipos mi kare long ol rong ansa?
- Hao blong mekem wan gemu i isi o i hadwan?
- Hao blong jenisim gemu i kam wan toktok?
- Wanem taem yumi mas stop?
- Yumi save pleim long grup o long video kol?
- Wanem sipos wan gemu i no wok?
Wan gud gemu wetem man we i gat sik blong tingting i no lúk olsem wan kompetisen. I lúk olsem tufala man we oli sidaon klosap, oli pointem ol piksa, oli laf long wan saying, mo oli tokbaot eniwan we i kamap. Gemu i jus wan rizen blong spendem taem wetem.
Gaed ya i kavremap hao blong redim, hao blong fasem spid blong gemu, wanem blong talem taem wan samting i “rong”, hao blong mekem eni gemu i isi o i harem smol, hao blong jenisim gemu i kam tok, mo hao blong save taem blong stop. I wok long ol gemu blong mifala mo long ol kad, ol puzol mo ol bodgemu we yu alwe i gat.
Wanem i gud fasin blong pleim gemu wetem man we i gat sik blong tingting?
Lukluk long fun, no long ol samting we yu kasem. Hemia i main advaes long gaed blong Alzheimer’s Association long ol aktiviti: wokem long ol skil we man i stil gat, helpem hem blong stat, finisim ol hadwok yu wan, mo no kritisaes o korektem ol aktiviti we i no harem.
Long wok, hemia i minim:
- Sidaon klosap long hem, no fes long fes. Taem yumi sidaon saet-saet, yumi bambae i save luk long skrin o tebol sem, mo helpem i kam olsem wok wetem, no olsem man i wajem hem.
- Ofrem wan gemu long wan taem. Wan lis blong ol jes i save luk olsem wan test bifo eni samting i stat.
- Folem wanem hem i wantem. Sipos hem i wantem taj ol piksa long hem nomo, toktok long wan piksa long tenminit, o stopem afta tu tan, hemia i gemu blong dei ya.
- Kaontem ol gud taem, no ol raon we oli finis. Wan smail, wan stori, o wan kwaet hafawa i samting we yu stap lukaotem.
Hao blong redim bifo yumi stat?
Sam minit blong redim i mekem smol mo i stopem ol strong we man i save blem long gemu.
- Jusum gud taem blong dei. Gaed blong National Institute on Aging (NIA) long hao blong adaptem ol aktiviti i sajesem blong planem ol aktiviti long taem we man i stap gud moa. Long plante man hemia i midmoning. Late aftanun i save hadwan moa; lukim kwaet aktiviti long late aftanun.
- Mekem rum i kwaet. Ofem TV mo redio mo klosem door sipos yu save. Family Caregiver Alliance i rekomendem blong limitim noes mo ol samting we i distraktem, bifo yu traem toktok.
- Lukaotem komfot fastaem. Wan dring klosap, wan taem blong go long toilet bifo, wan komfot jea, mo glas mo hiaring eid i stap long hed.
- Leitim spes i gud. Leit i bright mo i evin, no i no glea long skrin, bambae i isi blong luk ol piksa.
- Redim gemu bifo yu sidaon. Opengem, jusum ol seting mo setem volyum yu wan. Afta, tanem skrin i kam long hem. Long ol tips blong tablet, lukim setemap wan tablet o fon.
- Sapotem divaes. Wan stan o kes we i holem tablet i stanap i mekem nobodi i no nidim blong holem, mo i isi blong pointem.
Hao blong invaetem hem wetem no presa?
Mekem invitesen i kasual mo i isi blong no akseptem. Ol tok ya i save gud:
- “Mi faenem sam piksa blong garen. Yu wantem blong lukluk long olgeta wetem mi?”
- “Yu save helpem mi wetem disfala puzol? Mi stap stakem.”
- “Yu wantem ol flaoa o ol bed long dei ya?” (jusum long tu i isi moa blong yu askem wan opien kwestin)
- “Mi wokem wan kad blong sista blong yu. Wanem kala we i stret long hemia?”
Alzheimer’s Association i sajesem blong eksplenem wanem i stap long wan aktiviti, olsem wokem wan kad blong wan fren, from wan rison i givim minin long hem. Askem blong helpem tu i wok, from hem i mekem man i filim se hem i yusful.
Sipos hem i talem no, akseptem. Traem bakegen long lata, o ofrem wan narafala samting. Gaed blong mifala wanem blong duim taem hem i talem no i gohed moa.
Hao long gemu i mas stap, mo hao kuiktaem yumi mas go?
Letem man i jusum spid, mo planem ol sot sesen. No gat wan evidens long wan standa longfala we i gud long wan gemu we yumi pleim wetem. Tu o faev kwaet minit i save stret finis olsem wan aktiviti.
- Wet moa long wanem i fil natural. NIA i advaesem blong letem man i gat moa taem blong ansarem mo blong no interapem. Kaontem tenem long tingting blong yu bifo yu helpem.
- Wan stap long wan taem. Givim wan smol insraksen (“Tajem wan piksa”), afta wet. Soem, no eksplenem: pointem ples we hem i mas tajem.
- Stopem taem yu wantem. Sipos hem i stopem blong toktok long wan piksa, gemu i save wet. I no nidim blong hariap.
- Letem hem i lukluk. NIA i talem se sam man i laekem blong lukluk, mo hemia i wan rat we i gud.
Sipos mi kare long ol rong ansa?
No. Taem yu korektem man bakegen mo bakegen, hemia i talem long hem se hem i fail, even sipos yu wantem gud. Alzheimer’s Association i advaesem blong no kritisaes o korektem ol aktiviti we i no harem. Long wan gemu, sam olgeta mistek i no harem.
| Instead of | Try |
|---|---|
| “No, hemia i rong.” | “Yumi traem long narafala wei.” (wan eksampol we NIA i givim) |
| “Hemia i no mec. Lukluk gen.” | Talem nating mo tekem nekis tan, o “Oh, tufala i red.” |
| “Yu remembarem hu i hemia?” | “Tokbaot long piksa ya.” |
| “Yu dona hemia finis.” | “Hemia i gud. Yumi duim i gen.” |
| “Kam nao, yu save disfala.” | “Yu wantem mi soem end blong hem?” |
Sipos wan mistek i wari hem klia, helpem kwaet kwaet. Pointem long rait piksa, tekem tan yu wan, o mekem gemu i isi long nekis raon. Sipos wan saying i kam wetem wan fani rong end, laf wetem hem. End blong hem i save i gud moa.
Hao blong mekem wan gemu i isi o i hadwan?
Stilim gemu i kam long man long dei, no long wan stej label. Sem man i save nidim wan vasen we i isi long evening, from long moning. Fas tip blong NIA i blong makem aktiviti wetem wanem man i save duim, mo blong sua se hem i filim se hem i winim samting.
| Gemu | Mekem i isi | Mekem i harem smol |
|---|---|---|
| Picture Pairs | Stat wetem 4 tael mo letem ol piksa i stap i luk | Moa tael, o haedem ol piksa sipos hemia i komfot |
| Find the Same | 2 jes | Antap long 4 jes |
| Sort Together | Yu holem piksa, hem i pointem basket | Hem i tajem piksa mo basket wan hem yet |
| Picture Puzzle | 4 pis, toktok long fulfala piksa fastaem | 9 pis |
| Finish the Saying | Soem end, afta talem hem tugeta | Letem hem i talem end bifo hem i tajem |
| Word Search | Prinaotem, lukaotem wan wod tugeta, pointem long fes leta blong hem | Letem hem i jusum nekis wod blong faenem |
| Coloring | Yu jusum tu kala, hem i jusum long tufala | Hem i jusum evri kala |
| Conversation Cards | Jis lukluk long piksa tugeta | Yusum ol opien prompt long kad |
| Photo Pairs | Sam famle foto we olgeta i laekem | Addem moa foto |
| Picture Bingo | Wan helpa i sidaon klosap long eni plea | Ol plea i mekem maak long ol kad blong olgeta |
| Calm Breathing | Jis sidaon mo lukluk tugeta | Brif slou wetem |
Ol saen se gemu i hadwan tumas: ol longfala pos we i lukluk i wari, nao ot “Mi no save”, pusum divaes i go, o ol mistek we i mekem hem i sed. Ol saen se i isi tumas: i bore, o hem i talem se i smol pikinini samting. Sipos hemia i kamap, respektem mo jenisim i go long wan samting we i luk olsem man i bigman, olsem wan word search, wan puzol blong wan real foto, o toktok long wan piksa blong wok we hem i wokem bifo.
Hao blong jenisim gemu i kam wan toktok?
Yusum ka piksa olsem wan invitesen blong toktok, mo treatem evri samting we hem i talem olsem wan gud ansa. Long plante famle, hemia i besfala pat blong pleim.
- Askem opien kwestin we i no gat rong ansa. “Wanem yu luk?” “Wanem nao yu laekem?” “Talem mi long wan kjin we i olsem disfala.”
- Sea fastaem. “Grenmama blong mi i gat wan dog olsem hemia.” Stori blong yu i mekem hem i isi blong hem tu i sea wan.
- Folem ol tangent. Sipos wan piksa blong wan kar i kasem wan stori blong wan rod trip, stori ya nao i wan aktiviti. Letem gemu i stap.
- No faktjek. Long reminisens, wan gud toktok i impoten moa winim ol stret detel. Sipos stori i jenis long las taem, injoem nyu vasen.
- Yusum ol prompt we i stap long gemu. Finish the Saying i followem each saying wetem wan toktok prompt, mo Conversation Cards oli dizaen blong hemia nomo. Photo Pairs i yusum ol famle foto blong yu, we oli ofen i kirapem ol gud stori.
Moa aedia i stap long ol gaed blong mifala long aktiviti blong reminisens mo tips blong komunikesen.
Wanem taem yumi mas stop?
Stop long fastaem saen blong taed o i sik, mo gud moa sipos i bifo smol. Alzheimer’s Association i advaesem blong stopem o jenisim aktiviti taem atensen i lus o frustresen i kamap.
Lukaotem:
- yaun, slump o ae i draf i go fastaem long skrin;
- fidget, stanap, o askem blong go aot;
- hafaot, sot ansa, o “Mi no gud long disfala”;
- tajem i no gat presen o pusum divaes i go;
- krae, kros, o wan janis i jenis long fil.
Hao blong stop i gud:
- Finisim long wan samting i isi. Wan las mec we hem i save mekem, o wan las piksa blong lukluk.
- Mekem i stap long yu. “Mi laekem wan kap tei. Yumi stopem hem hia?” i no givim eni haen se hem i no duim gud.
- Jenisim i go long wan samting we i fizikol o i kwaetem. Wan sot wok, wan kaikai, folem kapet o miusik.
- Talem wan samting we i warem. “Mi laekem taem we mifala i duim hemia tugeta.” No prēsem blong “stret ansa”, jis glad blong taem we yumi wetem.
Stop erli, jenisim plan, o lusim gemu mo jus sidaon tugeta, olgeta hemia i gud rizalt.
Yumi save pleim long grup o long video kol?
Yes, wetem sam extra setap. Long grup, kipim i smol, sidaon ol helpa klosap long eni man we i nidim, mo jusum wan gemu we i gat wan klia fokas. Picture Bingo i gat ol kad we yu save prinaotem mo wan kolsa long skrin blong grup. Lukim aktiviti blong ol grup long kea hom blong moa.
Long video kol, man long kol i save diskraebem wan piksa taem wan long rum i pointem mo tajem. Kipim ol kol short mo familia. Gaed blong mifala long kol long fon mo video i gat moa tips.
Wanem sipos wan gemu i no wok?
Sam dei i no gat wan samting i wok, mo hemia i no samting long yu o long hem. Putum gemu i go mo traem wan narafala taem long dei, wan narafala gemu, o no gat gemu. Plante gud aktiviti i no gat from skrin: miusik, folem tauol, lukluk long wan album blong foto, o wan smol wokabaot. Lukluk long moa long ol aedia blong aktiviti.
Ol kwestin we plante man i askem
Hamas taem nao yumi pleim wan gemu?
No gat wan rait longfala. Long plante man, sam minit i stret finis, mo sam dei wan raon nomo i sufisient. Lukluk long man, no long klok, mo stop taem hem i stil i kam fri.
Eniwe, mi mas letem hem i winim, o mi mas jes pretendem se mi no luk ol mistek?
Long wan gemu we yumi sea mo i no presa, i no gat wan samting blong winim o lusem. Sipos wan mistek i no wari man, letem i pas. Sipos i wari hem, kwaet kwaet help hem o mekem gemu i isi, no talem long hem se hem i mistek.
Wat if hem i laekem moa blong lukluk long mi taem mi pleim?
Hemia i oraet. Long NIA (National Institute on Aging), oli sajesem se yu letem man i jus lukluk sipos hem i sipos i laekem moa. Talemaot long hem wanem yu lukim, mo askem hem blong poen o jusum wanem hem i laekem taem hem i wantem.
Eniwe ol gemu ya i wan wei blong testem memori?
No. Ol gemu blong mifala i ol simpol gemu blong sea wetem narafala long fun mo tok. I no wan test blong memori, oli no mesurem eni samting, mo oli no wan tritmen blong sik blong tingting.
Wanem gemu i gud blong stat wetem?
Stat wetem simpol gemu we i fitim man. Picture Pairs wetem fo tael mo piksa i stap i luk, o Find the Same wetem tu jes, i gud stat. Conversation Cards i gud sipos man i laekem moa blong tok, i nogat blong taj.
Ol risos mo stadi
Mifala i putum link i go long ol oganaesesen mo ol stadi we pej ya i stanap long olgeta. Mifala i jekem evriwan taem pej ya i bin apdet.
- Activities · Alzheimer's Association
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Communicating With Someone Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance