Sot ansa
Tingting long past i minim blong enjoyem past wetem. Yu save yusum foto, samting, miusik mo stori. Mekem wan bokis blong tingting, mekem wan buk blong stori laef, o lukluk long foto long saed blong man. Nating kwestin long hem: skip "Yu tingting?" mo "Hu ya?" mo yusum ol invitesen we i openim tingting, olsem "Talem mi long dei ia." Wan warm toktok i impoten moa winim ol fakt we i kroskro.
- Tingting long past i wan toktok, no wan test. Fakt i no impoten; enjoyment i impoten.
- Yusum ol komen mo invitesen olsem 'Talem mi long dei ia' instead blong 'Yu tingting...?' mo 'Hu ya?'
- Wan bokis blong tingting wetem ol samting blong laef blong man i givim han mo toktok wan samting blong holem.
- Wan buk blong stori laef i helpem famili, ol visita mo ol wokman blong keya blong save man ya, no jes daeknosis blong hem.
- Sipos wan tingting i karem sorrow, fastem komfot firstaet mo isi isi i go long narafala samting.
Long pej ya (7 seksen)
Tingting long past i minim jes enjoyem past wetem. Fo plante man we gat dementia, ol tingting long olfala yia oli stap kliya moa winim wanem i hapen long dis moning. Foto, ol samting we oli fomiliar, miusik mo stori oli save openem ol tingting ya mo givim yu wan samting warm blong sherem. Wan rul nomo: hemi wan toktok, nating wan kwiz.
Wat nao tingting long past, mo hao hem i defren long kwiz?
Tingting long past i sherem ol tingting thru long foto, samting, miusik o vidio, long pes blong man. NHS i talemaot se hemi sherem ol eksperiens mo stori bifo wetem help blong foto, samting, vidio o miusik, long buk o long tablet. Kwiz i defren: hemi askem man blong givim wan kiret ansa, mo hemia i save mekem man i fiel shem instead blong enjoyment.
National Institute on Aging i lisim askem wan man sipos hem i tingting wan samting o wan man, olsem wan samting blong avoidem. Family Caregiver Alliance i sujestem blong avoidem kwestin we i depen long shotfala memori, mo toktok long pastfala taem we i longfala moa.
| Instead blong | Traem |
|---|---|
| “Yu tingting long samting ia?” | “Hemia i luk olsem wan hapi dei. Talem mi long hem.” |
| “Hu ya ia?” | “Hemia Aunt Rose long bij. Lukim dat hat.” |
| “Wanem yia nao?” | “Hemia i luk olsem ol old haos. Wanem nao i wan laef long hem?” |
| “Nating, hem i no Bill, hem i Frank.” | “Hem i luk olsem hem i gat plante fun.” |
| “Yu talem mi finis long stori ia.” | “Mi laekem stori ia tumas.” |
Hao nao yu save toktok long foto witaut kwiz?
Stat wetem wanem yu lukim, then letem rum blong man ya add wan samting sipos hem i wantem.
- Sidaon saed bae saed. Holem album blong yutufala i lukluk tugeta, no testim long wan tebol.
- Jusum sam gud foto. Faev gud foto i betta winim wan bokis ful. Ol bigfala mo klia print i wok betta.
- Yu yu mekem nem. “Hemia yu mo Dadi long dei blong mared” i tekemaot presa.
- Komentem ol smol samting. Klos, ka, kakae, weta, fes. “Wanem wan ka. I luk olsem i sain tumas.”
- Invitem, no fosem. “Talem mi long…” o “Wanem nao yu lukim?” Silen i oraet.
- Folem wanem hem i lidim. Sipos hem i toktok long wan narafala samting, folem.
- Stopem taem i stap gud. Klosem album bifo taed i kam.
Blong ol redi-med piksa prompt, traem conversation cards. Blong jenisim ol famili foto blong yu i kam wan isi matjing gem, traem photo pairs; ol foto we yu jusum bae i stap long browser blong yu.
Hao nao yu save mekem bokis blong tingting?
Wan bokis blong tingting i wan kontena blong ol samting long laef blong man, blong holem mo toktok long hem.
- Jusum wan strong bokis we i isi blong openem, olsem wan shu bokis, hat bokis o smol wudden jes.
- Jusum wan tema o mikis. Wok, hobi, wan ples, wan dekad, o smol blong evri samting.
- Gedaremap sef samting. Faev i go kasem ten aetem i naf blong stat.
- Yusum kopi blong ol valuebol samting. Kopim ol foto mo dokumen we no save kasem gen mo kipim ol originol i sef.
- Tekemaot ol samting wan-wan. Givim wan, talem wan samting long hem, mo lukim we toktok i go.
Ol aedia blong putum insaed:
- Wok: nem badj, wan smol tul, patch blong yunifom, buk blong akaont, pin blong nes, buk blong kakae long wan kafe.
- Haos: recipe kad long han blong hem, tawel blong kisin, fevrit sikaf o tae.
- Hobi: fising lua we i no gat hook, bolbolo, wan bol blong yanam, pakis blong sid.
- Ples: postkad, map, wan turis souvenir, niusfeba blong ples we hem i bon long hem.
- Famili: kopi blong foto, pikja blong pikinini, invitesen blong mared.
Leavim aot ol sap samting, smol samting we man i save kakae, mo eni samting we save karemaot painful tingting, sapos yu no save se hemia i welkam.
Hao nao yu save mekem buk blong stori laef?
Wan buk blong stori laef i wan simpol album blong foto mo sotfala kapsen long laef blong man. Hemi samting blong lukluk tugeta, mo i helpem ol visita mo ol wokman blong keya blong luk ol fulfala man.
- Jusum wan fomat. Wan binda wetem sit protekta, wan printed foto buk, o wan slaed sou long tablet.
- Planem sam smol sekson. Pikinini, skul, wok, famili, ol ples we hem i stap long hem, fet, hobi, fevrit kakae mo miusik.
- Putum wan o tu foto long wan pej wetem wan sotfala kapsen we i bigfala prin: “Mary, 22 yias, i stat wok long bank.”
- Putum laekem mo ol rutin. “I dringim kofi wetem milk. I laekem Sande singsing. I no laekem loud TV.” Hemia i helpem evriwan we i keya long hem.
- Involvem man ya olsem hem i wantem, jusum foto, talem ol stori, o jes lukim i kam tugeta.
- Kipim putum moa. I no nid fining blong i yusful.
Ol moa aedia blong tingting long past
- Pleim miusik long taem blong yangfala yia mo toktok long wea hem i karem hem i go. Lukim music activities.
- Lukim ol homemuvi o TV sho long ol dekad we hem i laekem.
- Kukum wan pikinini dish mo letem ol smel i lidim toktok.
- Lukim wan map blong ples blong hem mo trasem ol stret we hem i save.
- Hanemaot ol olo katalog o megasin mo toktok long prais, fasen mo ka.
- Rikodem ol stori blong hem long fon, wetem permisen blong hem, blong famili.
- Sherem long ol kol. Holem wan foto long wan vidio kol; lukim phone and video calls.
- Karem wan foto o samting taem yu visitim. Hemia i givim visit ya wan isi fokas; lukim visiting.
Wat sipos wan tingting i painful?
Sam tingting i karem sorrow, regret o fraet. Sipos man ya i kam kros o sore, stopem, komfortem hem, mo isi isi jenisim toktok o akt. No argumentem wanem i bin hapen. Family Caregiver Alliance i advaesem agensem trae konvinsim man se hem i rong, mo i sujestem ansarem ol filing we hem i soem, we oli real. Sipos hem i toktok long wan man we i ded olsem se hem i stap yet, ansarem filing: “Yu miss hem. Talem mi long hem.”
Wanem nao risej i talem?
Wan Cochrane review blong tingting long past, we i kavarem 22 trael mo 1,972 man, i faenem se ol efek i no sem, i smol, mo i jenis long setting mo fomat. I no faenem pruf blong harm long ol man we gat dementia. Mifala i sujestem tingting long past because hemi save mekem wan warm, minim taem tugeta, no olsem wan tritmen. Blong moa long isi toktok, lukim communication tips.
Ol kwestin we plante man i askem
Wat nao tingting long past long ol man mo woman we gat dementia?
Hemi ol man mo woman i sherem tingting mo ol eksperiens bifo, oftenem wetem ol foto, samting, miusik o vidio. I save hapen wan-wan o long grup. Namba blong hem i wan toktok we i gud mo i minim samting, no blong testim wat man ya i save tingting.
Wai nao mi no sud askem 'Yu tingting?'
Ol kwestin we i testim tingting i save mekem man i fiel shem o fraet taem ansa i no kam. National Institute on Aging i lisim askem wan man sipos hem i tingting wan samting o wan man olsem wan samting blong avoidem. Instead, talem wanem yu lukim, mo letem man ya i add wanem hem i wantem.
Wat nao mi save putum long bokis blong tingting?
Jusum sef mo strong samting we i kanektem wetem laef blong man: samting blong wok, samting blong hobi, wan fevrit sikaf, postkad, recipe kad, sport souvenir o ol kopi blong foto. Avoidem sap samting, smol samting we man i save kakae, mo ol originol samting we no save kasem gen.
Wat sipos oli stap talem ol fakt we i no stret?
Letem i go. Sipos mama blong yu i talem se foto i sho hem wetem sista blong hem taem hemi kasin blong hem, hemia i oraet. Korektem bae i mekem wan warm taem i kam wan test. Folem stori we oli stap talem mo enjoyem wetem.
Ol risos mo stadi
Mifala i putum link i go long ol oganaesesen mo ol stadi we pej ya i stanap long olgeta. Mifala i jekem evriwan taem pej ya i bin apdet.
- Infographic: Do's and Don'ts: Communicating With a Person Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Reminiscence therapy for dementia · Cochrane
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance
- Activities for dementia · NHS