ལན་ཐུང་ཀུ།
དྲན་ཤེས་ཉམས་པ་ཅན་གྱི་མི་ཅིག་གིས་ཁྱིམ་ལུ་འགྱོ་ནི་ལུ་སླར་སླར་སླབ་པའི་སྐབས། «ཁྱིམ་» ཟེར་མི་འདི་ ས་གནས་ཤིག་ལས་ལྷགཔ་སྦེ་ཉེན་སྲུང་ཚོར་བ་ ཡང་ན་རྒྱབ་ལོག་གི་ས་གནས་ཤིག་ལུ་ཟེར་སྲིད། ཁོང་ཁྱིམ་ནང་ཡོད་ཟེར་སྦེ་རྩོད་མ་འབད། ཁོང་གི་ཚོར་བ་ལུ་ངོས་ལན་བརྐྱབ། ཁོང་ཉེན་མེད་ཡོད་ཟེར་སླབ། ཁྱིམ་གྱི་སྐོར་ལས་དྲི་བ་དྲིས། དེ་ལས་པར་རིས། གླུ་དབྱངས། ཟས་ཕྲུག འགྲུལ་འཁྱམ་ ཡང་ན་ལས་ཀ་འཇམ་ཏོག་ཏོ་ཅིག་ལུ་སྦྱོར། གྲོད་ཁོག་ལྟོགཔ། སྐོམཔ། གསང་སྦྲག་འགྱོ་དགོཔ་ ཡང་ན་ན་ཚ་ཡོད་མེད་བལྟ། གལ་སྲིད་འདི་གློ་བུར་དུ་འགོ་བཙུགས་པ་ཅིན་ ཁོང་གི་སྨན་པ་ལུ་སླབ།
- «ང་ཁྱིམ་ལུ་འགྱོ་དགོ་» ཟེར་མི་འདི་ས་གནས་ཤིག་མེན་པར་ «ང་ཉེན་སྲུང་ཚོར་མི་འོང་» ཟེར་བའི་དོན་འོང་སྲིད།
- ཁོང་ཁྱིམ་ནང་ཡོད་ཟེར་སྦེ་རྩོད་པའམ་སྟོན་བཏང་པ་ཅིན་སེམས་ཁྲལ་ལྷག་སྟེ་འཕར་སྲིད། ཚོར་བ་ལུ་ངོས་ལན་བརྐྱབ།
- ཁྱིམ་གྱི་སྐོར་ལས་སླབ་བཅུག དེ་ལས་པར་རིས། གླུ་དབྱངས། ཟས་ཕྲུག འགྲུལ་འཁྱམ་ ཡང་ན་ལས་ཀ་འཇམ་ཏོག་ཏོ་ཅིག་ཕུལ།
- བཅོ་ཁ་རྐྱབ་ཆོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་མེད་བལྟ། གྲོད་ཁོག་ལྟོགཔ། སྐོམཔ། གསང་སྦྲག་འགྱོ་དགོཔ། ན་ཚ། ཚ་དྲོད་མེདཔ། སྒྲ་སྐད། ཐང་ཆདཔ།
- ཉིནམ་རྒྱབ་ཀྱི་ཕྱི་དྲོ་རེ་སླར་སླར་འབྱུང་པ་ཅིན་ཉི་མ་ནུབ་པའི་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ཁྲལ་འོང་སྲིད། གོམས་གཤི་བརྟན་པོ་དང་འོད་ལེགས་ཤོམ་གྱིས་ཕན་ཐོགས་འབྱུང་སྲིད།
- ཁོང་ཕྱི་ཁར་འགྱོ་ནི་ལུ་འབད་བ་ཅིན་ཉེན་སྲུང་གི་གྲ་སྒྲིག་འབད། གལ་སྲིད་གློ་བུར་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་ཅིན་སྨན་པ་ལུ་སླབ།
ཤོག་ངོས་འདིའི་སྟེང་དུ།9 དོན་ཚན།)
- དྲན་ཤེས་ཉམས་པ་ཅན་གྱི་མི་ཅིག་གིས་ཁྱིམ་ལུ་འགྱོ་ནི་ལུ་སླར་སླར་ཅིག་འབད་སླབ་ག?
- ཁོང་གིས་ཁྱིམ་ལུ་འགྱོ་ནི་ལུ་སླབ་པའི་སྐབས་ང་གིས་ག་དེ་སླབ་དགོ?
- ང་གིས་ག་ཅི་མ་འབད་ནི་ལེགས?
- དེ་འཕྲལ་ལུ་ཕན་ཐོགས་འབྱུང་སྲིད་པའི་བྱེད་ལས།
- བཅོ་ཁ་རྐྱབ་ཆོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་མེད་བལྟ།
- མི་ངོ་མ་མེན་པའི་སྐད་ཆ་ཅིག་སླབ་ནི་འདི་བཏུབ་ག?
- ཉིནམ་རེ་ཕྱི་དྲོ་ ཡང་ན་དགོང་མོ་འབྱུང་བ་ཅིན་ག་དེ་སྦེ་འབད?
- ཁོང་ཕྱི་ཁར་འགྱོ་ནི་ལུ་འབད་བ་ཅིན་ཉེན་སྲུང་ག་དེ་སྦེ་འབད?
- ནམ་སྨན་པ་ལུ་ཁ་པར་རྐྱབ་དགོ?
«ང་ཁྱིམ་ལུ་འགྱོ་དགོ།» ཁྱིམ་ཚང་མང་ཤོས་ཀྱི་དོན་ལུ་འདི་ཉན་ནི་འདི་གནད་དོན་ཚ་ཤོས་ཅིག་ཨིན། དེ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་སྐྱོང་འབད་མི་དེ་རང་གི་ཁྱིམ་གྱི་ནང་སྡོད་དེ་ཡོད་རུང་ཨིན། འདི་སྤྱིར་བཏང་འབྱུང་སྲིདཔ་ཨིན། དྲན་ཤེས་ཉམས་པའི་གནས་སྟངས་གང་རུང་ནང་འབྱུང་སྲིད། དེ་ལུ་སེམས་ཁྲལ་མེདཔ་དང་ལག་ལེན་འཐབ་བཏུབ་པའི་ལམ་སྟོན་ཡོད། ཤོག་ལེབ་འདི་ནང་ཚིག་འདི་ཚུ་གི་དོན་དག ག་དེ་སླབ་ནི། དེ་འཕྲལ་ལུ་ཕན་ཐོགས་འབྱུང་སྲིད་པའི་བྱེད་ལས། དང་ཉེན་སྲུང་ག་དེ་སྦེ་འབད་ནི་གི་སྐོར་འོང་ཡོད།
དྲན་ཤེས་ཉམས་པ་ཅན་གྱི་མི་ཅིག་གིས་ཁྱིམ་ལུ་འགྱོ་ནི་ལུ་སླར་སླར་ཅིག་འབད་སླབ་ག?
སྤྱིར་བཏང་ལུ་ «ཁྱིམ་» ཟེར་མི་འདི་ས་གནས་ཤིག་ལས་ཚོར་བ་ཅིག་ལུ་ཟེརཝ་ཨིན། Alzheimer’s Society གིས་འདི་བདེ་ཏོག་ཏོ་དང་ཉེན་སྲུང་གི་ཚོར་བ་ ཡང་ན་རྒྱབ་ལོག་གི་ཁྱིམ་ཅིག་ལུ་ཟེརཝ་ཨིན་ཟེར་སླབ་ཨིན། དྲན་ཤེས་ཉམས་པ་གིས་ངོ་ཤེས་ཡོད་པའི་ཁང་མིག་ཚུ་ཡང་མཐོང་མ་ཤེསཔ་བཟོ་སྲིད། མི་དེ་གིས་རང་ཉིད་རྒྱབ་ལོག་གི་དུས་ཚོད་ནང་ཡོདཔ་བཟུམ་སྦེ་ཚོར་སྲིད། དཔེར་ན་བྱིས་པའི་སྐབས་ཀྱི་ཁྱིམ་ ཡང་ན་རང་གི་ཨ་ལུ་ཚུ་ཆེར་བསྐྱེད་འབད་བའི་ས་གནས།
ཚིག་འདི་ཚུ་གིས་ད་ལྟོ་གཞན་ཅིག་མ་བདེཝ་ཡོད་ཟེར་སྟོན་སྲིད། གྲོད་ཁོག་ལྟོགཔ། སྐོམཔ། གསང་སྦྲག་འགྱོ་དགོཔ། ན་ཚ་ཡོདཔ། ཚ་པོ་ ཡང་ན་གྲང་དྲོད་ལྷགཔ། ཐང་ཆདཔ། སྐད་ཆ་འབད་མི་མེདཔ། འཇིགས་ཚུགསཔ་ ཡང་ན་སྒྲ་སྐད་ཀྱིས་ཧ་ལམ་སོངམ་བཟུམ་ཚོར་བ། National Institute on Aging གིས་ན་ཚ། སྒྲ་སྐད། སྐད་ཆ་འབད་མི་མེདཔ། གོམས་གཤིའི་འགྱུར་བ། དང་སྨན་ཚུ་སེམས་ཁྲལ་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ནང་བཀོད་ཡོད།
ཁོང་གིས་ཁྱིམ་ལུ་འགྱོ་ནི་ལུ་སླབ་པའི་སྐབས་ང་གིས་ག་དེ་སླབ་དགོ?
ཚིག་ལས་ཚོར་བ་ལུ་ངོས་ལན་བརྐྱབ། Family Caregiver Alliance གིས་ཁོང་ནོར་འཁྲུལ་ཨིན་ཟེར་སྦེ་ནན་བཤད་མ་འབད་ཟེར་སླབ་ཨིན། ཁོང་གི་ཚོར་བ་འདི་ངོ་མ་ཨིན། དེ་འབདཝ་ལས་སྔོན་མ་སེམས་གསོ་དང་བློ་བདེ་བཟོ། དེ་ལས་འཇམ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་གཞན་ལུ་སྦྱོར།
ཕན་ཐོགས་འབྱུང་སྲིད་པའི་ཚིག:
- ཚོར་བ་ལུ་ངོས་འཛིན་འབད། «ཁྱོད་ཀྱིས་ཁྱིམ་ལུ་དྲན་དོ་བཟུམ་ཚུགས།»
- བློ་བདེ་བཟོ། «ཁྱོད་ནཱ་ལུ་ཉེན་མེད་ཡོད། ང་ཁྱོད་ཀྱི་སྦེ་ཡོད།» Alzheimer’s Association གིས་འཇམ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ «ཁྱོད་ནཱ་ལུ་ཉེན་མེད་ཡོད་» ཟེར་སླབ་ནི་ལུ་བསམ་འཆར་བཀོད་ཡོད།
- དྲན་གསོ་འབད་བཅུག «ཁྱོད་ཀྱི་ཁྱིམ་གྱི་སྐོར་ལས་ང་ལུ་སླབ་གནང་། ཁྱོད་ཀྱི་ཐབ་ཚང་ག་དེ་སྦེ་ཡོད་ག?» རྒྱབ་ལོག་གི་སྐོར་ལས་དྲི་བ་དྲིས་པ་ཅིན་ད་ལྟོའི་སྐོར་ལས་དྲི་བ་ལས་ལྷག་སྟེ་ལེགས་ཤོམ་འོང་སྲིད།
- མཉམ་དུ་འབད་ནི་ཅིག་ཕུལ། «ཧེ་མ་ཇ་འཐུང་གེ་» ཡང་ན་ «གོས་ཤོབ་འདི་ཚུ་བཙོག་ནི་ལུ་ང་ལུ་གྲོགས་རམ་འབད་གནང?»
ཁོང་གིས་ལགཔ་ཕོག་ནི་ལུ་དགའ་བ་ཅིན་འཇམ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ལགཔ་ཕོག་ནི་དང་སྐད་བརྡ་བྱམས་པོ་གིས་ཚིག་ལས་ལྷག་སྟེ་མང་ཤོས་སླབ་ཚུགས།
ང་གིས་ག་ཅི་མ་འབད་ནི་ལེགས?
- རྩོད་པའམ་འགྲེལ་བཤད་རྐྱབ་ནི། «ཁྱོད་ད་ལྟོ་ནཱ་ལུ་སྡོད་དོ་» ཡང་ན་ «འདི་ཁྱོད་ཀྱི་ཁྱིམ་ལོ་ ༤༠ ལྷག་ཙམ་ལུ་ཨིན་» ཟེར་སླབ་པ་ཅིན་དྲན་ཤེས་ཉམས་པ་གིས་དང་ལེན་འབད་མ་བཏུབ་པའི་གནས་སྟངས་ཅིག་དང་ལེན་འབད་བཅུགཔ་ཨིན། དེ་གིས་ཁོང་ལུ་ནོར་འཁྲུལ་ཨིན་ཟེར་སླབ་དོ་བཟུམ་ཚོར་བཅུག་སྲིད།
- དྲི་བ་དྲི་སྟེ་བརྟག་དཔྱད་འབད་ནི། «ཁྱོད་ལུ་དྲན་ག?» ཡང་ན་ «ཁ་བྱང་ག་ཅི་ཨིན་ན?» ཟེར་དྲི་བ་ཅིན་གནོན་ཤུགས་སྤར་སྲིད།
- ཁོང་ཁྲོ་ཐོག་ལས་སྒོ་བཀག་ནི། ཁོང་ཕྱི་ཁར་འགྱོ་ནི་ལུ་འབད་བ་ཅིན་སེམས་ཁྲལ་མེདཔ་སྦེ་མཉམ་དུ་འགྲུལ་འཁྱམ་འགྱོ། ཐུང་ཀུ་སྦེ་འགྲུལ་འཁྱམ་འགྱོ་བ་ཅིན་དེ་འབད་དགོ་མིའི་ཚོར་བ་ལྷོད་སྲིད།
- མགྱོགས་པོ་འབད་ནི། སྐོར་གཞན་ལུ་སྒྱུར་མ་འབད་པའི་ཧེ་མ་ ཁོང་ལུ་ཁྱིམ་གྱི་སྐོར་ལས་སླབ་ནིའི་དུས་ཚོད་བྱིན།
དེ་འཕྲལ་ལུ་ཕན་ཐོགས་འབྱུང་སྲིད་པའི་བྱེད་ལས།
ཁོང་གི་ཚོར་བ་ལུ་ངོས་ལན་བརྐྱབ་ཞིནམ་ལས་ སེམས་ཁྲལ་མེད་པའི་ངོ་ཤེས་ཡོད་པའི་བྱེད་ལས་འཇམ་ཏོག་ཏོ་ཅིག་གིས་ཁོང་གི་དོ་སྣང་སྒྱུར་བཅུག་ཚུགས། དེ་གིས་ཁོང་གི་ཚོར་བ་ལུ་སྣང་མེད་བཞག་མི་མེན།
- ཁྱིམ་དང་ནང་མིའི་པར་རིས་ལྟ། ཤོག་ལེབ་སྒྱུར་སྟེ་དྲི་བ་མ་དྲིས་པར་ «ལྡུམ་ར་དེ་ལྟ་གནང་» ཟེར་བཟུམ་སྦེ་བསམ་བཀོད་འབད། ཁ་པར་ ཡང་ན་ཊེབ་ལེཊི་ནང་ Photo pairs གིས་ཁྱོད་རའི་ནང་མིའི་པར་རིས་ཚུ་འཇམ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་མཐུན་སྒྲིག་འབད་ནིའི་རྩེདམོ་ཅིག་ལུ་བསྒྱུར་ཚུགས། པར་རིས་ཚུ་ཁྱོད་ཀྱི་གློག་ཆས་ནང་རང་ལུ་ཡོད།
- ཁྱིམ་གྱི་སྐོར་ལས་སླབ། Conversation cards ནང་ཁྱིམ། ཐབ་ཚང་། ཁྱིམ་མཚེས། དང་དུས་ཆེན་གྱི་སྐོར་ལས་ལན་ངེས་ཅན་མེད་པའི་དྲི་བ་ཚུ་ཡོད།
- ཁོང་གིས་དགའ་མིའི་གླུ་གཞས་གཏང་། National Institute on Aging གིས་སེམས་ཁྲལ་ལྷོད་བཟོ་ནིའི་ཐབས་ཤེས་ནང་སེམས་ལྷོད་བཟོ་མི་གླུ་གཞས་བཀོད་ཡོད། ང་བཅས་ཀྱི་ གླུ་གཞས་ཀྱི་བྱེད་ལས་ ལྟ།
- ཟས་ཕྲུག་ ཡང་ན་འཐུང་ནི་ཅིག་ཕུལ། གྲོད་ཁོག་ལྟོགཔ་དང་སྐོམ་པ་འདི་བརྗེ་ས་མེདཔ་སྦེ་འགྲུལ་འགྱོ་ནི་བཟུམ་སྦེ་མཐོང་སྲིད། ཇ་དཀར་ ཡང་ན་དགའ་མིའི་ཟས་ཕྲུག་ཅིག་གིས་ཁྱིམ་ནང་ཡོདཔ་བཟུམ་གྱི་ཚོར་བ་བྱིན་ཚུགས།
- འགྲུལ་འཁྱམ་འགྱོ་ ཡང་ན་ཕྱི་ཁར་སྡོད། ལུས་སྦྱོང་དང་ཉིན་གུང་གི་འོད་ཀྱིས་ཕན་ཐོགས་འབྱུང་སྲིད། དེ་ཡང་ཉིནམ་གྱི་སྔོན་མ་ལུ།
- ངོ་ཤེས་ཡོད་པའི་ལས་ཀ་ཅིག་ཕུལ། གོས་ཤོབ་བཙོགཔ། ཐུར་མ་དབྱེ་སེལ་འབད་ནི། ཡང་ན་རྩི་ཤིང་ལུ་ཆུ་བླུགས་ནི་ཚུ་གིས་ཁྱིམ་གྱི་ལས་ཀ་འབད་བའི་ཚོར་བ་སླར་ལོག་འབྱིན་ཚུགས།
- ག་ཅི་ཡང་དལཝ་སྦེ་འབད། ཊི་བི་བསད། སྒྲ་སྐད་དང་འོད་མདངས་ཉུང་བཟོ། དེ་ལས་མཉམ་དུ་ སེམས་ཁྲལ་མེད་པའི་དབུགས་རྔ་ བཏང་ནི་ལུ་འབད་རྩོལ་བསྐྱེད།
བསམ་འཆར་གཅིག་གིས་མ་ཕན་པ་ཅིན་ཤུལ་ལས་གཞན་ཅིག་ལུ་འབད་རྩོལ་བསྐྱེད། མཉམ་དུ་ཁུ་སིམ་སིམ་སྦེ་སྡོད་ནི་འདི་ཡང་ལེགས་ཤོམ་ཨིན།
བཅོ་ཁ་རྐྱབ་ཆོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་མེད་བལྟ།
| བལྟ་ནི། | འབད་རྩོལ་བསྐྱེད་ནི། |
|---|---|
| གྲོད་ཁོག་ལྟོག་པའམ་སྐོམཔ། | འཐུང་ནི་དང་ཟས་ཕྲུག་ཅིག་ཕུལ། |
| གསང་སྦྲག་འགྱོ་དགོཔ། | སེམས་ཁྲལ་མེདཔ་སྦེ་གསང་སྦྲགས་ཁང་མིག་ནང་འགྱོ་ནི་ལུ་ཕུལ། |
| ན་ཚ་ ཡང་ན་མ་བདེཝ། | གདོང་བསྒྱུར་བ། ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཅིག་འཛིན་ཏེ་སྡོདཔ་ ཡང་ན་ཕོ་བ་བཀག་ནི་བཟུམ་གྱི་རྟགས་ལུ་བལྟ། དེ་ལས་སྨན་པ་ལུ་སླབ། |
| ཚ་དྲོད་མང་དྲགས་པའམ་ཉུང་དྲགསཔ། | གྱོན་ཆས་ ཡང་ན་ཁང་མིག་གི་ཚ་དྲོད་བདེ་སྒྲིག་འབད། |
| སྒྲ་སྐད་ ཡང་ན་མི་མངམ། | ཁུ་སིམ་སིམ་ཡོད་མིའི་ཁང་མིག་ནང་འགྱོ། ཊི་བི་བསད། |
| ཐང་ཆད་པའམ་ཧ་ལམ་སོངམ་བཟུམ་ཚོར་བ། | ངལ་གསོ་བརྐྱབ། ཁང་མིག་གི་འོད་མར་བཟོ། འཇམ་ཏོག་ཏོའི་གླུ་གཞས་གཏང་། |
| ཉིནམ་རྒྱབ་ཀྱི་ཕྱི་དྲོ། | འོག་གི་སྐོར་ལུ་ལྟ། |
Alzheimer’s Society གིས་འདི་འབད་དགོ་མི་འགོ་བཙུགས་པའི་དུས་ཚོད་ཐུང་ཀུ་སྦེ་བྲིས་བཞག་ཟེར་བསམ་འཆར་བཀོད་ཡོད། དཔེར་ན་ཟ་མ་མ་བཟའ་བའི་ཧེ་མ། མགྲོན་པོ་འོང་ཞིནམ་ལས་ཤུལ། ཡང་ན་ས་རུབ་པའི་སྐབས། རྒྱུན་རིམ་ཤེས་པ་ཅིན་སྔོན་ལས་གྲ་སྒྲིག་འབད་བ་ལེགས་ཤོམ་འོང་།
མི་ངོ་མ་མེན་པའི་སྐད་ཆ་ཅིག་སླབ་ནི་འདི་བཏུབ་ག?
འདི་སྐོར་ལས་བསམ་འཆར་མ་འདྲཝ་འོང་། བྱམས་པོ་ཡོད་པའི་ཁྱིམ་ཚང་ཚུ་གི་གདམ་ཁ་ཡང་མ་འདྲཝ་འོང་། Alzheimer’s Society གིས་ལན་འདི་གཅིག་རང་མེད་ཟེར་སླབ་ཨིན། མི་ངོ་མ་མེན་པའི་སྐད་ཆ་གིས་མི་ལ་ལོ་ཅིག་ལུ་ཡིད་ཆེས་མེདཔ་བཟོ་སྲིད། དེ་འབདཝ་ལས་མི་དེ་ལུ་ག་དེ་སྦེ་ལེགས་ཤོམ་ཨིན་ན་བསམ་ཞིནམ་ལས་གཅིག་མཚུངས་སྦེ་སྤྱོད། Penn Memory Center ནང་འགོ་ཁྲིདཔ་གི་བསམ་འཆར་ནང་དྲང་པོ་སླབ་ནི་འདི་གཞི་རྟེན་ཨིན། མི་དེ་གིས་དྲང་པོའི་གནས་ཚུལ་དེ་དང་ལེན་འབད་མ་ཚུགས་པའི་སྐབས་རྐྱངམ་ཅིག་འཇམ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་གཞན་སླབ་ཆོག དེ་འབདཝ་ལས་ཁོང་གི་ཚོར་བ་ལུ་ནམ་ཡང་ཕབ་མ་སླབ།
བདག་སྐྱོང་པ་མང་ཤོས་ཀྱིས་བར་ནའི་ལམ་ཅིག་འཚོལ་ཚུགས། དཔེར་ན་དྲང་པོའི་སེམས་གསོ་དང་གཞན་ལུ་སྦྱོར་ནི་ལས་འགོ་བཙུགས། «ད་རིས་མཚན་མོ་ནཱ་ལུ་སྡོད་གེ། ང་ཁྱོད་ཀྱི་སྦེ་ཡོད།» ཁྱིམ་ག་ཏེ་ཡོད་ག་ཟེར་རྩོད་མི་དགོ།
ཉིནམ་རེ་ཕྱི་དྲོ་ ཡང་ན་དགོང་མོ་འབྱུང་བ་ཅིན་ག་དེ་སྦེ་འབད?
ཉིནམ་རྒྱབ་ཀྱི་ཕྱི་དྲོ་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ལྷག་སྟེ་ཚ་བའི་བརྗེ་ས་མེད་པའི་གནས་སྟངས་འདི་ལུ་མང་ཤོས་ཀྱིས་ཉི་མ་ནུབ་པའི་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ཁྲལ་ཟེར་སླབ་ཨིན། National Institute on Aging གིས་ཉིནམ་རེ་གི་གོམས་གཤི་བརྟན་པོ་བཟོ་ནི། ཉིནམ་རེ་ཉི་འོད་དང་ལས་འགུལ་འབད་ནི། ཕྱི་དྲོ་ཉལ་ནི་ཉུང་བཟོ་ནི། དང་ཉིནམ་རྒྱབ་ལུ་ཀོ་ཕི་ ཡང་ན་ཆང་གི་རིགས་མ་ལེན་ནི་ལུ་བསམ་འཆར་བཀོད་ཡོད། ས་མ་རུབ་པའི་ཧེ་མ་འོད་བཏང་ནི་གིས་ཡང་ཕན་ཐོགས་འབྱུང་སྲིད། ང་བཅས་ཀྱི་ ཕྱི་དྲོའི་སེམས་ཁྲལ་མེད་པའི་བྱེད་ལས་ ནང་ལྷག་སྟེ་ཡོད།
ཁོང་ཕྱི་ཁར་འགྱོ་ནི་ལུ་འབད་བ་ཅིན་ཉེན་སྲུང་ག་དེ་སྦེ་འབད?
ཁྱིམ་ལུ་འགྱོ་ནི་ལུ་སླབ་ནི་འདི་གིས་ལམ་ཁ་གོར་ནི་ལུ་འགྲོ་སྲིད། Alzheimer’s Association གིས་དྲན་ཤེས་ཉམས་པ་ཅན་གྱི་མི་ ༡༠ ནང་ ༦ ཀྱིས་ཉུང་མཐའ་ཚར་གཅིག་ལམ་ཁ་གོར་སྲིད་ཟེར་ཚོད་དཔག་འབད་ཡོད།
སྔོན་ལས་གྲ་སྒྲིག་འབད།
- ཁོང་གི་མིང་དང་ཁྱོད་ཀྱི་ཁ་པར་ཨང་ཡོད་པའི་ངོས་འཛིན་ལག་གདུབ་ ཡང་ན་སྨན་བཅོས་ཀྱི་ལག་གདུབ། གྱོན་ཆས་ནང་ཡང་མིང་བྲིས་བཞག National Institute on Aging གིས་ MedicAlert དང་ Alzheimer’s Association Safe and Found ལས་འཆར་གྱི་སྐོར་ལས་སླབ་ཡོད། དེ་ལུ་དངུལ་འགྲོ་སྲིད།
- སྒོ་གི་དྲིལ་བུ་ ཡང་ན་ཉེན་བརྡ། སྒོ་ལྕགས་མཐོ་སའམ་མར་ས་ལུ་བཙུགས། ཁོང་རང་གཅིགཔོ་ལུ་ནམ་ཡང་སྒོ་མ་བཀག
- ཉེ་ཆར་གྱི་གདོང་གི་པར་རིས་ཅིག་དང་ཁོང་འགྱོ་སྲིད་པའི་ས་གནས་ཚུ་བྲིས་བཞག དཔེར་ན་ཧེ་མའི་ཁྱིམ་ ཡང་ན་ལས་ཀ་འབད་སའི་ས་གནས།
- ཡིད་ཆེས་ཆོག་པའི་ཁྱིམ་མཚེས་ཚུ་ལུ་སླབ་སྟེ་ཁྱོད་ཀྱི་ཁ་པར་ཨང་བྱིན།
ཁོང་མ་མཐོང་པ་ཅིན: དེ་འཕྲལ་ལས་འཚོལ་འགོ་བཙུགས། Alzheimer’s Association གིས་མི་མང་ཤོས་རང་མཱའིལ་ ༡.༥ གི་ནང་འཁོད་ལུ་མཐོང་སྲིད་ཟེར་སླབ་ཨིན། སྐར་མ་ ༡༥ གྱི་ནང་མ་མཐོང་པ་ཅིན་ཛ་དྲག་ཨང་ ༡༡༢ ལུ་ཁ་པར་རྐྱབ་སྟེ་ཁོང་ལུ་དྲན་ཤེས་ཉམས་པ་ཡོད་ཟེར་སླབ། སུ་ཅིག་ལུ་ཉེན་ཁ་ཡོད་པ་ཅིན་དེ་འཕྲལ་ལས་ ༡༡༢ ལུ་ཁ་པར་རྐྱབ།
ནམ་སྨན་པ་ལུ་ཁ་པར་རྐྱབ་དགོ?
ཁོང་གིས་སླབ་ནི་འདི་ ཡང་ན་ཧ་ལམ་མི་ཤེས་པའི་གནས་སྟངས་འདི་གློ་བུར་དུ་འགོ་བཙུགས་པ་ཅིན་ ཡང་ན་ཆུ་ཚོད་དང་ཉིནམ་གཅིག་གཉིས་ཀྱི་ནང་ལྷག་སྟེ་ཚ་བ་ཅིན་དེ་འཕྲལ་ལས་སྨན་པ་ལུ་སླབ། National Institute on Aging གིས་གློ་བུར་དུ་ ཡང་ན་མགྱོགས་པོ་སྦེ་འགྱུར་བ་འབྱུང་མི་སྤྱོད་པ་འདི་དེ་འཕྲལ་ལས་ཞིབ་དཔྱད་འབད་དགོ་ཟེར་སླབ་ཨིན། དེ་ཡང་ནད་འབུ་ཕོག་པའི་ཤུལ་ ཡང་ན་སྨན་སྒྱུར་བཅོས་འབད་བའི་ཤུལ་ལུ་ཨིན་པ་ཅིན། གློ་བུར་ཧ་ལམ་མི་ཤེས་པ་འདི་དུས་ཐོག་ལས་བདག་སྐྱོང་དགོཔ་འོང་སྲིད། NHS གིས་དེ་ལུ་མགྱོགས་པོ་གྲོགས་རམ་དགོ་ཟེར་སླབ་ཨིན། ལོ་ཆེ་བའི་མི་ཚུ་ལུ་གཅིན་ལམ་ནད་འདི་རྒྱུ་མཚན་སྤྱིར་བཏང་ཅིག་ཨིན།
ཤུལ་མའི་སྨན་བཅོས་སྐབས་ལུ་བརྟན་པོའི་རྒྱུན་རིམ་འདི་སླབ་ནི་གིས་ཡང་ཕན་ཐོགས་འབྱུང་སྲིད། ག་ཅི་སྦེ་ཟེར་བ་ཅིན་ན་ཚ། སེམས་སྡུག ཉལ་མ་ཚུགསཔ་ ཡང་ན་སྨན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ཡང་འདི་ནང་ལུ་ནུས་པ་འབྱུང་སྲིད།
སྤྱིར་བཏང་གི་དྲི་བ།
ངའི་ཨ་མ་ལུ་དྲན་ཤེས་ཉམས་པ་ཡོད་རུང་ཁྱིམ་ནང་ཡོད་པ་ཅིན་ཁྱིམ་ལུ་འགྱོ་ནི་ལུ་ཅིག་འབད་སླར་སླར་སླབ་ག?
དྲན་ཤེས་ཉམས་པ་གིས་ངོ་ཤེས་ཡོད་པའི་ཁང་མིག་ཚུ་ཡང་མཐོང་མ་ཤེསཔ་བཟོ་སྲིད། མི་ལ་ལོ་ཅིག་གིས་རང་ཉིད་རྒྱབ་ལོག་གི་དུས་ཚོད་ནང་ཡོདཔ་བཟུམ་སྦེ་ཚོར་སྲིད། «ཁྱིམ་» ཟེར་མི་འདི་བྱིས་པའི་སྐབས་ཀྱི་ཁྱིམ་ ཡང་ན་ཉེན་སྲུང་དང་བདེ་ཏོག་ཏོ་ཚོར་བའི་དོན་འོང་སྲིད། ཁོང་ག་ཏེ་ཡོད་ག་ཟེར་སླབ་ནི་ལས་ཚོར་བ་འདི་ལུ་ངོས་ལན་བརྐྱབ་པ་ཅིན་ལྷག་སྟེ་ཕན་ཐོགས་འབྱུང་སྲིད།
ཁོང་གིས་ཁྱིམ་ལུ་འགྱོ་ནི་ལུ་སླབ་པའི་སྐབས་ང་གིས་ག་དེ་སླབ་དགོ?
«ཁྱོད་ནཱ་ལུ་ཉེན་མེད་ཡོད། ང་ཁྱོད་ཀྱི་སྦེ་ཡོད་» ཟེར་སླབ། དེ་ལས་ «ཁྱོད་ཀྱི་ཁྱིམ་གྱི་སྐོར་ལས་ང་ལུ་སླབ་གནང་» ཟེར་དྲི། ཉན། པར་རིས་སྟོན་པའམ་གླུ་གཞས་གཏང་། འཐུང་ནི་ཅིག་ཕུལ་པའམ་ཐུང་ཀུ་སྦེ་འགྲུལ་འཁྱམ་འགྱོ། «ཁྱོད་ཁྱིམ་ནང་ཡོད་» ཟེར་སྦེ་བཅོ་ཁ་རྐྱབ་ནི་ལས་སྔོན་བཟོ། དེ་གིས་ཁོང་ལུ་ནོར་འཁྲུལ་འབད་དོ་ཟེར་ཚོར་བཅུག་སྲིད།
«ཤུལ་ལས་ང་བཅས་ཁྱིམ་ལུ་འགྱོ་གེ་» ཟེར་སླབ་ནི་འདི་བཏུབ་ག?
ཁྱིམ་ཚང་དང་དྲན་ཤེས་ཉམས་པའི་ལས་འགན་ཚོགས་པ་ཚུ་གི་བསམ་འཆར་མ་འདྲཝ་འོང་། མང་ཆེ་ཤོས་ཀྱིས་དྲང་པོའི་སེམས་གསོ་དང་གཞན་ལུ་སྦྱོར་ནི་ལས་འགོ་བཙུགསཔ་ཨིན། དྲང་པོ་སླབ་པ་ཅིན་སེམས་ཁྲལ་ལྷག་སྟེ་འཕར་རུང་ཁོང་གིས་དེ་ལས་ཐར་མི་ཚུགས་པའི་སྐབས་རྐྱངམ་ཅིག་འཇམ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་གཞན་སླབ་སྲིད། ག་ཅི་གདམ་རུང་བྱམས་པོ་དང་གཅིག་མཚུངས་སྦེ་སྤྱོད། ཁོང་གི་ཚོར་བ་ལུ་ཕབ་མ་སླབ།
ཁོང་ཁྱིམ་ནང་ལས་ཕྱི་ཁར་འགྱོ་ནི་ལུ་འབད་བ་ཅིན་ག་དེ་སྦེ་འབད?
སེམས་ཁྲལ་མེདཔ་སྦེ་བཞག ཁོང་ལུ་འགོག་ནི་ལས་མཉམ་དུ་འགྲུལ་འཁྱམ་འགྱོ། ཐུང་ཀུ་སྦེ་འགྲུལ་འཁྱམ་འགྱོ་བ་ཅིན་དེ་འབད་དགོ་མིའི་ཚོར་བ་ལྷོད་སྲིད། སྔོན་ལས་ཉེན་སྲུང་གི་གྲ་སྒྲིག་འབད། དཔེར་ན་ངོས་འཛིན་ལག་གདུབ། སྒོ་གི་དྲིལ་བུ་ དང་ཉེ་ཆར་གྱི་པར་རིས། ཁོང་མ་མཐོང་པ་ཅིན་དེ་འཕྲལ་ལས་འཚོལ། སྐར་མ་ ༡༥ གྱི་ནང་མ་མཐོང་པ་ཅིན་ཛ་དྲག་ཨང་ ༡༡༢ ལུ་ཁ་པར་རྐྱབ་སྟེ་ཁོང་ལུ་དྲན་ཤེས་ཉམས་པ་ཡོད་ཟེར་སླབ།
ནམ་སྨན་པ་ལུ་ཁ་པར་རྐྱབ་དགོ?
ཁོང་གིས་སླབ་ནི་འདི་ ཡང་ན་ཧ་ལམ་མི་ཤེས་པའི་གནས་སྟངས་འདི་གློ་བུར་དུ་འགོ་བཙུགས་པ་ཅིན་ ཡང་ན་ཆུ་ཚོད་དང་ཉིནམ་གཅིག་གཉིས་ཀྱི་ནང་ལྷག་སྟེ་ཚ་བ་ཅིན་དེ་འཕྲལ་ལས་སྨན་པ་ལུ་སླབ། དེ་ཡང་ཚ་བ། སྨན་གསརཔ་ ཡང་ན་གཅིན་ལམ་ནད་ཀྱི་རྟགས་ཚུད་པ་ཅིན་གལ་ཆེ། གློ་བུར་ཧ་ལམ་མི་ཤེས་པ་འདི་དུས་ཐོག་ལས་བདག་སྐྱོང་དགོཔ་འོང་སྲིད། སུ་ཅིག་ལུ་ཉེན་ཁ་ཡོད་པ་ཅིན་ཛ་དྲག་ཨང་ ༡༡༢ ལུ་ཁ་པར་རྐྱབ།
ཡོང་ཁུངས།
ང་བཅས་ཀྱིས་ ཤོག་ལེབ་འདི་གིས་ ལས་སྡེ་དང་ ཞིབ་འཇུག་ཚུ་ལུ་ འབྲེལ་མཐུད་འབདཝ་ཨིན། ཤོག་ལེབ་འདི་དུས་མཐུན་བཟོ་བའི་སྐབས་རེ་རེ་བཞིན་ཞིབ་དཔྱད་འབད་ཡོདཔ་ཨིན།
- 'I want to go home' - What to say to someone with dementia in care · Alzheimer's Society
- Difficult questions and telling the truth to a person with dementia · Alzheimer's Society
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance
- Wandering · Alzheimer's Association
- Anxiety & Agitation · Alzheimer's Association
- Coping With Alzheimer's Behaviors: Wandering and Getting Lost · National Institute on Aging
- Coping With Agitation, Aggression, and Sundowning in Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Alzheimer's Caregiving: Managing Personality and Behavior Changes · National Institute on Aging
- Sudden confusion (delirium) · NHS
- When is it OK to tell a white lie to someone living with Alzheimer's disease? · Penn Memory Center