ལན་ཐུང་ངུ།
བརྗེད་ནད་ཡོད་པའི་མི་ཞིག་ཡང་ཡང་ཁྱིམ་ལ་ཕྱིར་འགྲོ་ཞེས་ཟེར་ན། “ཁྱིམ” ཞེས་པ་ནི་ཁང་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ཉམས་ཤུགས་དང་། ཡང་ན་ཅུང་ཟད་སྔོན་གྱི་གནས་ཡུལ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཞིན་པའི་ཐོག་ཏུ་ཡིན། ཁྱིམ་ནང་མ་ཡིན་ཞེས་ཁས་མི་ལེན་པར་འགྱོད། ཁྱེད་ཀྱིས་ནང་ཚུལ་ཤེས་པའི་དྲི་བ་ཞིག་གཏོང་། དེ་ནས་ཉིན་ཁ་ཞིག་དང་། གླུ་སྒྲ། ཟས་ཆུ་ཞིག་དང་། ཉེ་ཐག་སྐད་མེད་འགྲོ་ལམ་ཡང་ན་ལས་ཆུང་ཞིག་ལ་ཞན་པོར་འགྲོ་དགོས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གསུམ་ཕྱོགས་ཞིབ་ཏུ་བལྟ་དགོས། ཉམས་མི་བདེ་སླད་བཞག་ཏུ་སླེབས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་སྨན་པ་ལ་གཏམ་བྱ་དགོས།
- “ང་ཁྱིམ་ལ་ཕྱིར་འགྲོ་འདོད།” ཞེས་པ་ནི་ཁྱིམ་གྱི་ས་ཁ་དགོས་པ་མ་ཡིན་པར་། “ང་སེམས་ལ་བདེ་མེད་པ་དང་ཞི་བ་མེད་པ” ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་ཡིན་པའི་སྣང་བ་ཡོད།
- རྒྱལ་བསྒྲུབས་ཏེ་ཁྱིམ་ཡིན་པ་ཁས་བླངས་ཤིག་ཅེས་ཟེར་བ་ནི་ཞེད་ཆེན་དུ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན། ཁྱེད་ཀྱིས་ཉམས་ཤུགས་ལ་ལན་འདེབས་དགོས།
- ཁྱིམ་གྱི་ཉམས་ཞུ་བ་ལ་དྲིས་ཏེ། དེ་ནས་ཉིན་ཁ་ཞིག་དང་། གླུ་སྒྲ། ཟས་ཆུ། ཉེ་ཐག་སྐད་མེད་འགྲོ་ལམ་ཡང་ན་ལས་ཆུང་ཞིག་འདེམས་ཤིག།
- གནས་སྟངས་ལ་བཅོས་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་བལྟ་ཤིག་: ཆུ་སྐོམ་ཤེས་ཡ་ཞིག་དང་། ཁྲུས་ཁང་གི་དགོས་པ། ནད་སྡུག་ཀྱི་ཚོད། ཚ་བ་ཡང་ན་གྲང་བ་ཞིག་ཡོད་མེད། སྒྲ་ཉེན་ཆེ་བ། ཡང་ན་ངལ་བ་སོགས་ཡིན།
- ཉིན་མཚན་མཐའ་མ་ཉིན་ཕྱེད་ཀྱི་ཚེ་ལ་འདི་བྱུང་ན་ཉི་མ་ནུབ་ཚེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་སྲིད། རྒྱུན་མཐུན་གི་ཉིན་ཆ་དང་། ཉི་མའི་འོད་ལེགས་པོ་ཡོད་ན་ཕན་སྲིད།
- ཁྱེད་ཀྱི་ཡིན་པའི་ཐོག་ནས་ཕྱིར་འགྲོ་ཐབས་ཆད་ན་བདེ་སྲུང་གི་ཐབས་ཤེས་ཤིག་ཅིང་། ཉམས་བདེ་སྡུག་གི་འགྱུར་བ་ཅུང་མེད་དུ་བྱུང་ན་སྨན་པ་ལ་གསོལ་བ་བཏབ།
ཤོག་ངོས་འདིའི་སྟེང་དུ།9 དོན་ཚན་ ༡༠)
- བརྗེད་ནད་ཡོད་པའི་མི་ཁྱིམ་ལ་ཕྱིར་འགྲོ་ཞེས་ཡང་ཡང་ཟེར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན།
- ཁྱིམ་ལ་ཕྱིར་འགྲོ་ཞེས་ཟེར་ན་ག་དེ་ཟེར་དགོས།
- ག་དེ་སྤོང་དགོས།
- སྐབས་ཀྱི་ཚེ་ཕན་པ་ཡོད་པའི་ལས་ཀ
- བཅོས་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་བརྟག་ཞིག
- ཚིག་ལ་ཞེས་པ་རྫུན་ཡིན་ཡང་ཆོག་ངམ།
- ཉིན་རེ་ནུབ་ཕྱེད་ཡང་ན་མཚན་ཕྱེད་ཀྱི་ཚེ་འབྱུང་ན་ག་དེ་ཡིན།
- ཕྱིར་འགྲོ་ཐབས་ཆད་ན་བདེ་སྲུང་བྱེད་ཚུལ།
- སྨན་པ་ལ་གསོལ་བ་ག་དེ་བཏབ་དགོས།
“ང་ཁྱིམ་ལ་ཕྱིར་འགྲོ་འདོད།” ཞེས་པ་ཁྱེད་ཀྱིས་ཕྱག་ལེན་བྱེད་བཞིན་པའི་མི་ཁྱེད་ཀྱི་ཁང་པའི་ནང་ལ་སྡོད་བཞིན་པའི་ཚེ་ཡང་། ཁྱེད་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ཚིག་ཞིག་ཡིན། ཁྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ནས་ཡང་ཡང་གསན་ཐུབ་པ་ཡིན་ཞིང་། བརྗེད་ནད་ཀྱི་ཆེ་ཆུང་གང་ལ་ཡང་འབྱུང་ཐུབ། ལ་ལས་ཞི་བདེ་དང་ཉམས་ཤེས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་ཡོད། ཤོག་ངོས་འདིས་ཚིག་འདིའི་དོན་ཚུལ། གསུང་ཚུལ། ཅི་བྱ་དགོས་པ། ཕྱོགས་ཀྱི་ནང་ཞི་བདེ་ཡིན་ཚུལ་དང་། ཉེ་ཚོད་བདེ་སྲུང་བྱེད་ཚུལ་བཤད་པ་ཡིན།
བརྗེད་ནད་ཡོད་པའི་མི་ཁྱིམ་ལ་ཕྱིར་འགྲོ་ཞེས་ཡང་ཡང་ཟེར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན།
སྤྱིར་བཏང་ “ཁྱིམ” ནི་ས་ཁ་ཞིག་ལས་ཁ་ཤས་སེམས་ཉམས་ཞིག་ཡིན། Alzheimer’s Society ནས་ཁྱིམ་ནི་བདེ་སྐྱིད་དང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཉམས་ཤུགས་ཡིན་ཞེས་བཤད་ཅིང་། ཡང་ན་སྔོན་གྱི་ཁྱིམ་ཞིག་ཡིན་པར་བཤད། བརྗེད་ནད་ཀྱིས་ཁྱིམ་ནང་གི་མདུན་ཚུལ་ཡང་ཡ་མཚན་ཅན་དུ་སྣང་ཞིང་། མི་ཞིག་གིས་ཚེ་རབས་སྔ་མའི་དུས་ཀྱི་ནང་ཡོད་པར་མཐོང་སྲིད། ཁྱིམ་ནི་བུ་ཆུང་གི་ཁང་པ་ཡིན་ཡང་ཡོད། ཡང་ན་བུ་ཚའི་ཁྱིམ་ཡིན་ཡང་ཡོད་ཅིང་། ཁོང་ཚོས་ཁྱིམ་སྐྱོང་བྱེད་དུས་ཀྱི་ཉམས་ཞིག་ཡིན་ཡང་སྲིད།
ཚིག་འདི་ནི་ད་ལྟ་གནད་དོན་གཞན་ཞིག་ཡང་མཚོན་སྲིད། ཁོང་ཚོ་ལ་ཟས་ཆུ་སྐོམ་ཞེན། ཁྲུས་ཁང་གི་དགོས་པ། ནད་སྡུག། ཚ་བ་ཡང་ན་གྲང་བ། ངལ་བ། ཀུན་བདག་ཀྱི་ཉམས། ཡིད་འཁྲུགས་ལ་སྒྲ་ཉེན་ཆེ་བ་སོགས་ཡོད་སྲིད། National Institute on Aging ནས་ནད་སྡུག། སྒྲ་ཉེན། ཀུན་བདག་ཀྱི་ཉམས། ཉིན་ཆའི་སྒྲིག་ཚུལ་འགྱུར་བ་དང་། སྨན་ལ་སོགས་པ་ཡི་ཡིན་ཚུལ་ཁ་ཤས་སུ་འདྲེན་ཞིང་ཡོད་པར་བཤད།
ཁྱིམ་ལ་ཕྱིར་འགྲོ་ཞེས་ཟེར་ན་ག་དེ་ཟེར་དགོས།
ཚིག་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཉམས་ཤུགས་ལ་ལན་འདེབས་ཤིག། Family Caregiver Alliance ནས་ཁོང་ཚོ་ནོར་བ་ཡིན་ཞེས་འཐུས་ཡོད་པའི་ཐབས་ལ་མི་གནང་བར་གསུངས། ཁོང་ཚོའི་སེམས་ཚོར་དངོས་ཡིན་པས་། དང་པོར་བདེ་སྐྱིད་དང་ཡིད་སྤྲོ་ཞིག་ལན་འདེབས་ནས་ཉེ་ཚོད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བསྐྱོད་པ་ཞིག་བྱོས།
ཕན་པ་ཡོད་པའི་ཚིག་ཁ་ཤས་:
- སེམས་ཚོར་མིང་འདོགས། “ཁྱེད་ཁྱིམ་གི་གནམ་ཚོར་ཡིད་ཀྱིས་བསྡད་པ་ཡིན་པར་སྣང་།”
- སེམས་བདེ་བཟོ། “ཁྱེད་འདིར་བདེ་སྲུང་ཡོད་ཅིང་། ང་ཁྱེད་དང་ཉེ་འཁོར་ཡོད།” Alzheimer’s Association ནས་“ཁྱེད་འདིར་བདེ་སྲུང་ཡོད” ཞེས་པའི་ཚིག་ཆུང་ངུ་ལ་བཀོད་པར་གསུངས།
- དྲན་པ་གསུང་དུ་འཇུག་པ། “ཁྱེད་ཀྱི་ཁྱིམ་གི་བཤད་པ་ཞིག་ང་ལ་གསུངས་ཤིག། ཁྱིམ་གི་མཇལ་ཁང་ག་དེ་ཡོད་ཡིན་ནམ།” དུས་སྔོན་གྱི་བཤད་ཚུལ་ལ་དྲི་བ་བྱེད་པ་ནི་ད་ལྟའི་དྲི་བ་ལས་ངལ་བ་ཉུང་བ་ཡིན།
- གཅིག་ཁོ་ན་ཞིག་ལ་བསྟེན་པ། “ཡ་མ་ཅུང་ཟད་ཇ་མ་བཏུང་ཡ་།” ཡང་ན་“ཁྱེད་ཀྱིས་ཉེ་ཚོད་ཀྱི་ཁ་པད་ཞིག་ང་ལ་རོགས་ཐུབ་བམ།”
སྐད་ཚིག་དྲོ་བ་དང་། ཁྱེད་ཀྱིས་མནན་བྱེད་ན། ཚིག་ལས་ཀྱང་བདེ་བ་ཆེ་ཞིང་ཡོད།
ག་དེ་སྤོང་དགོས།
- གྲུབ་ཐབས་བཞག་པ་དང་ཁྱོད་ཀྱི་ཚིག་རྒྱ་ཆད་པ་། “ཁྱེད་ད་ལྟ་འདིར་སྡོད་ཡོད།” ཡང་ན་“ཁྱིམ་འདི་ལོ་བཞི་བཅུ་ནས་ཁྱེད་ཀྱི་ཡིན།” ཞེས་པ་དེ་ནི་བརྗེད་ནད་ཀྱིས་ལེན་དཀའ་བ་ཞིག་ལ་ཁས་བླང་བ་ཡིན་ཞིང་། ནོར་བ་ཡིན་ཞེས་སེམས་ཤུགས་ཐོན་སྲིད།
- དྲི་བ་ལ་ཤུགས་ཆེ་བ། “ཁྱེད་དྲན་མེད་སམ།” ཡང་ན་“ཁྱིམ་གི་གནས་ཚུལ་གང་ཡིན།” ཞེས་པ་ནི་སེམས་ལ་གནོད་སྐྱོན་དང་གཅོང་རྒྱུ་ཡིན།
- ཁ་ཆ་ལ་སྒོ་བཀག་པ། ཁོང་ཕྱིར་འགྲོ་ཞུ་ན། ཁྱེད་ཀྱིས་བདེ་བསྡད་ནས་ཁོང་དང་ལམ་ཞིག་ལ་འགྲོ་དགོས། ཉེ་ཐག་གི་འགྲོ་ལམ་ཞིག་གིས་འདོད་པ་ཞི་བ་ཡིན་ཞིང་།
- མགྱོགས་སྐྱོད་བྱེད་པ། ཁོང་ལ་ཁྱིམ་གི་གཏམ་ཤེས་ཡ་ཞིག་གསུང་བའི་དུས་བསྟེན་དགོས་མ་ཐག་ཏུ་བསྒྱུར་མི་རྒྱུ།
སྐབས་ཀྱི་ཚེ་ཕན་པ་ཡོད་པའི་ལས་ཀ
ཉམས་ཤུགས་ལ་ཞེན་ཏེ་ཐོག་དགོས་པའི་ཤུལ་དུ། ཞི་བདེའི་ཉེ་ཐག་ལས་ཀ་ཞིག་གིས་སེམས་ཚོར་ཕྱོགས་སུ་སྤོ་སྲིད།
- ཁྱིམ་དང་ཁྲིམ་ཚང་གི་པར་ལ་བལྟ། ཤོག་ངོས་ལྷོད་ཅིང་མཚམས་སྦྱོར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བཤད་པ་ལ་དྲི་བ་མ་བྱེད་པར། “ཤེལ་གྱི་ཚོང་ཁ་འདི་ལྟ་ཤིག་” ཞེས་སྨྲ་ཤིག། ཁྱེད་ཀྱི་ཁ་པ་ཡང་ན་ཤོག་ངོས་ལ་ཡོད་པའི་ཁྲིམ་ཁ་ཞིག་ཡིན་ན། Photo pairs ནས་ཁྱེད་ཀྱི་ཁྲིམ་ཚང་གི་པར་ཚུད་མཐུན་གྱི་རྩེད་མོ་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཐུབ་ཅིང་། པར་དེ་ཚུ་ཁྱེད་ཀྱི་སྣེ་ལས་མི་འགྲོ།
- ཁྱིམ་གི་གཏམ་བྱེད། Conversation cards ནས་ཁྱིམ་གྱི་ཁང་པ། མཇལ་ཁང་། ཉེ་འཁོར་དང་ལོ་སྐར་གྱི་དོན་ལ་དྲི་བ་ཡ་ཡ་ཞིག་གཏོང་ཆོག་ཅིང་། ལན་ཡིག་ཡང་མེད།
- དགའ་བའི་གླུ་སྒྲ་སྤེལ། National Institute on Aging ནས་གླུ་སྒྲ་ཞི་བདེ་ནི་ཡིད་འཁྲུགས་ཞི་བའི་ལམ་ལ་གཟིགས་ཡོད་ཅིང་། ཁྱེད་ཀྱིས་གླུ་སྒྲའི་ལས་ཀ ལ་བལྟ་ཆོག
- ཟས་ཆུ་ཞིག་སྐོམ་པ། ཟས་ཆུའི་ཞེན་པས་ལྷོད་འགུལ་ལྟར་སྣང་ཀྱང་ཡོད། ཇ་ཚ་ཞིག་ཡང་ན་དགའ་བའི་ཟས་བཅས་ནི་ཁྱིམ་ལ་སྡོད་པའི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུ་ཞིག་ཡིན།
- འགྲོ་ལམ་ཡང་ན་ཕྱི་ཁར་བསྡད་པ། འགྲོ་ལམ་དང་ཉི་མའི་འོད་ནི་ཉིན་ཕྱེད་སྔ་མ་ནས་ཕན་པ་ཡིན།
- ཤེས་པའི་ལས་ཀ་ཞིག་སྤྲོད་པ། གོས་བསྡུས་པ། ཡོ་ཆས་ལ་དབྱེ་བ། ཤིང་ལ་ཆུ་སྦྱིན་པ་སོགས་ནི་ཁྱིམ་སྐྱོང་བའི་ཉམས་ཤུགས་ཡང་སླར་ཡོད་པ་ཡིན།
- ཐམས་ཅད་ལྷོད་པར་བྱེད་པ། TV སྒྲིག་ནས་ཁ་ཤས་མཐོང་། སྒྲ་ཉེན་དང་མདངས་ཆེ་བ་ཉུང་བར་བྱས་ནས་ཁྱེད་གཉིས་ཀྱི་ཞི་བདེའི་ཉེ་གཞི ཞིག་བྱོས།
ལས་ཀ་ཞིག་ཕན་མ་བྱུང་ན་ཡང་། ཕྱིས་ལ་ཡང་བསམ་བཞིན་བརྟག་ཞིག ཁོང་དང་ཉེ་ཚོད་བསྡད་པ་ཡང་འབྲས་བུ་ཡག་པོ་ཞིག་ཡིན།
བཅོས་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་བརྟག་ཞིག
| བརྟག་པ | གང་བྱེད་པ |
|---|---|
| ཟས་ཆུ་སྐོམ་དགོས་ཡོད་པ་ཡང་ན་ཟས་ཆུ་ཞེན་པ | ཆུ་སྐོམ་ཞིག་དང་ཟས་ཆུང་ངུ་ཞིག་སྤྲོད་པ |
| ཁྲུས་ཁང་གི་དགོས་པ་ཡོད་པ | ཞི་བདེས་ཁྲུས་ཁང་དུ་འགྲོ་བ་རོགས་པ། སེམས་མི་འཁྲུག་པར་བྱེད་པ |
| ནད་སྡུག་ཡང་ན་མི་བདེ་བ | མགོ་ཕྱེད་པ། ལུས་ཆ་ཞིག་བསྡམ་པ། ཕྱི་ཁེག་ཡོད་པ་སོགས་ལ་བལྟ་ཞིང་སྨན་པ་ལ་སྐད་ཆེན་པོ་བྱེད་པ |
| ཚ་བ་ཡང་ན་གྲང་བ་ཆེ་བ | གོས་ཀྱི་གཅིག་གི་ཚད་ཡང་ན་ཁང་གི་ཚ་ཚད་བཅོས་པ |
| སྒྲ་ཉེན་ཡང་ན་མི་མང་ཆེ་བ | ཞི་བ་ཡོད་པའི་ཁང་པར་འགྲོ་བ། TV ཕྲན་ལྡན་ཞིག་སྒྲ་ཉུང་བ་ཡིན་པ |
| ངལ་བ་ཡང་ན་ཚོར་བ་ཧྲིལ་ཆེ་བ | ངལ་གསོ་བ། ཁང་མདངས་ཉུང་བ། གླུ་སྒྲ་ཞི་བ་སྤེལ་བ |
| ཉི་མ་ནུབ་ཚེ་ཡིན་པ | ཐད་ཀར་མཐའ་མའི་ཁ་ཤས་ལ་བལྟ། |
Alzheimer’s Society ནས་ཁོང་གིས་ཕྱིར་འགྲོ་དྲི་བ་ལྷོད་ཚེ་དུས་ཚོད་ཀྱི་མཚན་ལ་ཤོག་ཁ་ཆུང་ངུ་ཞིག་བྱེད་པ་བཤད་ཡོད། ཟས་ཀྱི་སྔོན་ལ་དང་། མགྲོན་ཁ་ཤས་ཕྱིར་བའི་རྗེས་ལ། ཡང་ན་ཉི་མ་སྨྱོན་གྱི་སྐབས་ལ་བྱུང་ཡོད་པ་ཡིན། ཚོད་མཚན་འདྲེན་ན་སྔོན་སྦྱོར་བྱ་སླ་ཞིང་།
ཚིག་ལ་ཞེས་པ་རྫུན་ཡིན་ཡང་ཆོག་ངམ།
འདི་ནི་གནད་དོན་ཁ་ཤས་སུ་ཁྱབ་པའི་ཐ་མལ་ཡོད་པ་ཡིན། ཁོང་ཚོ་ཡང་ཚོགས་པ་ཁ་ཤས་མཐུན་མེད་པ་ཡིན། Alzheimer’s Society ནས་ཞལ་གཅིག་ཏུ་གདམ་ཀ་མེད་པ་དང་། རྫུན་མ་ཞིག་གིས་ཁ་ཤས་ཀྱི་ཡིད་སྤྲོ་ཆེ་ཞིང་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ཞེས་བཤད་པ་ཡོད། ཁྱེད་ཀྱིས་མི་ཞིག་གི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་དགོས་པ་ལ་བལྟ་ཞིང་། ཁྱེད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ཕན་མཐུན་རྒྱུན་ཤིང་དགོས། Penn Memory Center ནས་ཀྱང་བདེན་པ་ནི་གནས་ཚུལ་ཡིན་ཞིང་། མི་དེས་བདེན་པ་ཅི་ཡང་ཤེས་མི་ཐུབ་པའི་ཚེ་ཞིག་ཏུ་རྫུན་མ་ཞེན་པོ་གཞན་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཆོག་པ། ཁོང་གི་སྣང་ཚུལ་ལ་སྨད་ཚིག་མི་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན།
ཁ་ཤས་སྐྱོང་བའི་མི་ཚོས་ལམ་བར་ཞིག་མཐུན་པར་མཐོང་། དང་པོར་བདེན་པའི་བདེ་སྐྱིད་དང་ལམ་འགྱུར་བ་ཞིག་ (“ཁྱེད་ཚོ་དེ་རུ་ཉིན་འདི་བསྡད། ང་ཁྱེད་ཀྱི་ཉེ་འཁོར་ཡོད།”) ཁྱིམ་ནི་གང་ན་ཡོད་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་ལ་རྩོད་པ་མེད་པར་བྱེད།
ཉིན་རེ་ནུབ་ཕྱེད་ཡང་ན་མཚན་ཕྱེད་ཀྱི་ཚེ་འབྱུང་ན་ག་དེ་ཡིན།
ཉི་མ་ནུབ་ཚེ་དང་ཕྱེད་ཀྱི་སྐབས་སུ་དགོངས་ཡ་དཔེ་བ་སོགས་འགྱུར་བ་ནི་ཉི་མ་ནུབ་ཚེའི་ཡིན་སྲིད་ཅེས་བཤད་པ་ཡིན། National Institute on Aging ནས་རྒྱུན་མཐུན་ཞིག་གི་ཉིན་ཆ་དང་། ཉི་མའི་འོད་དང་ལས་ཀ་ཉིན་རེ་ཕྱོགས་བཞིན། ནུབ་ཕྱེད་ཀྱི་གཉིད་ཉུང་བ་དང་། ཉི་ནུབ་ཚེ་ཤ་ཁྲག་མེད་པ་འགྲོ་བ་གཟིགས་ཡོད། ཉི་མ་ནུབ་ཐབས་སྔ་ཡིག་ཀྱི་མ་ཡིན་ན་ཡང་ཕན་སྲིད། ཉི་མ་ནུབ་ཚེའི་ཞི་བདེའི་ལས་ཀ ལ་ཡང་བལྟ་ཆོག
ཕྱིར་འགྲོ་ཐབས་ཆད་ན་བདེ་སྲུང་བྱེད་ཚུལ།
ཁྱིམ་ལ་ཕྱིར་འགྲོ་ཞུ་བ་ནི་ཡ་ཁ་ཁྱབ་པ་ལ་འགྲོ་སྲིད། Alzheimer’s Association ནས་བརྗེད་ནད་ཀྱི་མི་ཁ་ཤས་ཏེ་བཅུ་ལ་དྲུག་ཙམ་ཞིག་གིས་ཡང་ཡང་ཕྱིར་འགྲོ་བྱེད་ཀྱི་རེད་ཅེས་བརྩི་བ་ཡིན།
སྔོན་ལ་བྱེད་པ:
- མིང་དང་ཁྱེད་ཀྱི་ཁ་བྱང་བཅས་ཡོད་པའི་ངོས་འཛིན་ཤིང་བ་ཡང་ན་ནད་གསོའི་ཤིང་བ། དེ་བཞིན་གོས་ལ་མཚན་རྟགས་སྦྱར་བ། National Institute on Aging ནས་MedicAlert དང་ Alzheimer’s Association ཡི་ Safe and Found ཞེས་པའི་ཞབས་ཞུ་ལ་བཤད་ཡོད། ཁོང་ལ་གོང་བ་འགོ་བ་ཡོད།
- སྒོ་ལ་སྒྲ་ཤོག་གི་ཆས་དང་། མཐོ་དམན་གང་རུང་ཡིན་པའི་སྒོ་ཟྭ། ཁྱེད་ཀྱིས་མི་ཞིག་ཀྱང་ཁང་ནང་ངོ་མ་བསྡད་མི་བྱེད།
- དུས་ཚོད་ནས་ཉེ་ཚོད་ཀྱི་པར་གསལ་པོ་ཞིག་དང་། ཁོང་ཕྱིར་འགྲོ་ཐུབ་པའི་ས་ཁ་ཁ་ཤས་ཀྱི་ཐོ་ཡིག (དཔེར་ན་ཁྱིམ་སྔ་མ་ཡང་ན་ལས་ཁུངས་སོགས།)
- སྐབས་སྲོལ་ཅན་གྱི་ཉེ་འཁོར་ལ་བརྡ་སྤྲོད་ནས་ཁྱེད་ཀྱི་ཁ་བྱང་གཏོང་།
ཁོང་ལྕོག་ཐེབས་ན། ཚར་མ་ཐག་ཏུ་བཙལ་ཞིང་། Alzheimer’s Association ནས་མི་མང་པོ་ཞིག་མི་ལམ་ཁ་ཤས་ཀྱི་ནང་ལ་རྙེད་སྲིད་ཅེས་བཤད་པ་ཡིན། ཁྱེད་ཀྱིས་སྐར་མ་བཅོ་ལྔའི་ནང་རྙེད་མ་ཐུབ་ན་ས་གནས་ཀྱི་འཕྲལ་རོགས་ཁ་བྱང་ལ་འབོད་ཅིང་། ཁོང་བརྗེད་ནད་ཡོད་པར་སྨྲ་དགོས། ཡིན་ཏེ་ཅི་ཡང་ཡིན་ན་ཚར་མ་ཐག་ཏུ་མི་ཁ་ཤས་ལ་འཕྲལ་རོགས་ཁ་བྱང་ལ་འབོད་དགོས།
སྨན་པ་ལ་གསོལ་བ་ག་དེ་བཏབ་དགོས།
དྲི་བ་ཡང་ན་ཡིད་འཁྲུགས་ཚེ་མགྱོགས་པོར་ཆེ་ཞིང་། ཉིན་ཁ་ཞིག་ཡང་ན་ཉིན་མང་ཞིག་ནས་ཆེས་ཤུགས་ཅན་དུ་འགྱུར་ན་སྨན་པ་ལ་མགྱོགས་པོར་གསོལ་བ་བཏབ་དགོས། National Institute on Aging ནས་ནད་ཀྱི་རྗེས་ལ་ཡང་ན་སྨན་བསྒྱུར་བའི་རྗེས་ལ་མི་ཚོར་བ་ཅུང་མེད་དུ་འགྱུར་ན་ཚར་མ་ཐག་བརྟག་དགོས་ཞེས་བཤད། ཡིད་ཀྱི་འཁྲུགས་པ་ཞིག་ NHS ནས་ཡིད་ཀྱི་འཁྲུགས་པ་ (delirium) ཞེས་པ་ཡིན་སྲིད་ཅིང་། ཡིན་ན་འཕྲལ་རོགས་དགོས་ཞེས་བཤད། ཁྲག་བཏོད་ཀྱི་ལམ་ལ་ནད་རྣམས་རྒན་ཁ་ཤས་ལ་མང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན།
སྨན་པའི་སྐབས་ལ་ནད་རྟགས་ཀྱི་རྒྱུན་མཐུན་ཞིག་ཡོད་པ་ལ་བཤད་པ་ཞིག་གནང་། ཁྲག་ཚ། ཡིད་སྡུག། གཉིད་ཀྱི་གནད་དོན། སྨན་ཀྱི་མཐར་འབྲས་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་སྲིད།
ཐུན་མོང་གི་དྲི་བ།
ང་མ་རང་བརྗེད་ནད་ཡོད་པས་ཁྱིམ་ནང་ཡིན་ཡང་ཁྱིམ་ལ་ཕྱིར་འགྲོ་ཞེས་ཡང་ཡང་ཟེར་བ་ཅི་ཡིན་ནམ།
བརྗེད་ནད་ཀྱིས་ཁྱིམ་ཀྱི་སྡོད་ས་ཡང་ཡ་མཚན་ཅན་དུ་སྣང་བ་དང་། མི་ཞིག་གིས་དུས་སྔོན་གྱི་ཚེ་རྒན་ནང་ཡོད་པའི་ཉམས་ཤུགས་ཐོབ་ཀྱང་སྲིད། “ཁྱིམ”ཞེས་པ་ནི་བུ་ཆུང་གི་ཁང་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཡང་ན་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ཉམས་ཤུགས་ཙམ་ཡིན་སྲིད། ཡིད་ཀྱི་ཉམས་འདི་ལ་ལན་འདེབས་པ་ནི་ཁོ་མོ་ག་རེ་ཡོད་ཀྱི་བཤད་པ་ལས་ལྷག་པར་ཕན་ནོ།
ཁྱིམ་ལ་ཕྱིར་འགྲོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚེ་ག་དེ་ཟེར་དགོས།
“ཁྱེད་འདི་ན་བདེ་སྲུང་ཡོད་ཅིང་། ང་ཁྱེད་ཀྱི་ཉེ་འཁོར་ནས་མི་འགྲོ་བ་ཡིན།” ཞེས་ཟེར་ནས། “ཁྱེད་ཀྱི་ཁྱིམ་གྱི་བཤད་པ་ཞིག་ང་ལ་གསུངས་ཤིག” ཞེས་ཟེར་ཤིག། ཉན་ཞིང་། པར་ཤེས་ཡང་ན་གླུ་ཞིག་སྤྲོད། ཟས་ཆུ་ཡང་ན་ཉེ་ཐག་སྐད་མེད་འགྲོ་ལམ་ཞིག་ཡོངས་སུ་འདོན། “ཁྱེད་ཁྱིམ་ལ་ཡོད” ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཁོ་སྤྱི་མ་ཡིན་པའི་ཐོག་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཞིང་། ཁོ་ཐུག་ཡོད་པ་ལ་བསྟན་པ་འདྲ་བ་ཡིན།
“ཕྱིས་ཁྱེད་རང་ཁྱིམ་ལ་འགྲོ་ཞུ་བ་” ཞེས་ཟེར་བ་ཆོག་ངམ།
དེ་ལ་རིགས་པ་སྤྱིར་ཚོགས་དང་། བརྗེད་ནད་ཀྱི་ཚོགས་པ་ནང་ལ་ལྟ་ཚུལ་མཐུན་མེད། མང་པོས་བདེན་པའི་བདེ་སྐྱིད་དང་སྔར་སྐྱོང་བྱེད་པ་ནས་འགོ་བཙུགས་ཞིང་། བདེན་པ་ཁྱེད་པའི་སྐབས་ཀྱི་ཚོད་མེད་པ་ལ་ཁོ་ཞིག་ཚུར་བརྟེན་ནས་ཁས་བླངས་སུ་འགྲོ་ཞིང་། ཁོང་བདེན་པ་ཤེས་པའི་སྐབས་མེད་ཡང་སེམས་དབང་ལ་དྲན་པ་ཚོགས་ཐུབ་ན་མཐོང་ཆོག་ཅེས་འཇུག་རྒྱ་བ་ཡོད། གང་ཡིན་ཀྱང་ཞེན་པོ་དང་གོ་སླ་ཞིང་། ཡིད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ལ་སྐྱེས་ཤེས་ངེས་པར་མི་བྱ་བ་ཡིན།
ཁྱིམ་ནང་ལས་ཕྱིར་འགྲོ་ཐབས་ཆད་ན་ག་དེ་ཞིག་བྱེད་དགོས།
ཡིད་བརྟན་ཞིང་ཁོང་དང་ཁྲིམ་གྱི་ལམ་སྐྱོང་ལ་འགྲོ་དགོས། ཁོང་ལ་ཁ་བཀག་པ་མི་བྱེད། ཉེ་ཐག་འགྲོ་ལམ་ཞིག་གིས་ཕྱིར་འགྲོ་སེམས་བཅོས་ཆེ་ཤོས་ཡིན་ཞིང་། སྔོན་ནས་བདེ་སྲུང་གི་ཐབས་ཚུལ་ཡང་ན། ངོས་འཛིན་ཤིང་བའི་ཡིག་ཆ། སྒོ་ལ་སྒྲ་སྐད་ཤོག་ཚུལ། དང་བ་ཞིག་ལ་སྣ་རྟགས་ཡོད་པ་སོགས་སྒྲིག་དགོས། ཁོང་ལྕོག་ཐེབས་ན་ཚར་མ་ཐག་ཏུ་བཙལ་ཞིང་། ཉེ་ཤོས་ཡིན་ན་བརྩེ་ལ་བཅུ་ལྔ་ཡི་ནང་རྙེད་མེད་ན་ས་གནས་ཀྱི་འཕྲལ་རོགས་ཁ་བྱང་ལ་འབོད་དགོས་ཤིང་། ཁོང་བརྗེད་ནད་ཡོད་པ་ཞེས་སྨྲ་དགོས།
སྨན་པ་ལ་ཡིན་ཚུལ་གང་ཞིག་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་དགོས།
དྲི་བ་དང་ཡིད་འཁྲུགས་ཚེ་ཆེ་ཞིང་ཕྱིས་ལ་ཉིན་ཞིག་ལ་ཡང་ན་ཉིན་མང་ཞིག་གི་ནང་ནས་ཆེས་ཤུགས་ཅན་དུ་འགྱུར་ན་མགྱོགས་པོར་སྨན་པ་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་དགོས། ཁྲག་ཚ་དང་། སྨན་གསར་པ་ཡང་ན་མྱུ་གུ་ཕུབ་ཡོད་པའི་རྟགས་སོགས་དང་བཅས་ན་དེ་ལས་ཀྱང་ཆེས་ཡོང་། ཡིད་ཀྱི་འཁྲུགས་པ་སྐད་ཀྱི་ཚེ་ནི་ཞན་ཆོག་བྱ་དགོས་ཞིང་། ཚོགས་འབྲེལ་གྱི་ཁོང་ལ་འབད་ཞིག་དགོས། ཁྱེད་ཀྱི་ཡིན་ན་འཕྲལ་རོགས་ཁ་བྱང་ལ་འབོད་དགོས།
ཡོང་ཁུངས།
ང་ཚོས་ཤོག་ངོས་འདིས་བརྟེན་པའི་ཚོགས་པ་དང་ཞིབ་འཇུག་ལ་འབྲེལ་མཐུད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཤོག་ངོས་གསར་བརྗེ་བྱེད་སྐབས་རེ་རེ་བཞིན་ཞིབ་བཤེར་བྱས།
- 'I want to go home' - What to say to someone with dementia in care · Alzheimer's Society
- Difficult questions and telling the truth to a person with dementia · Alzheimer's Society
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance
- Wandering · Alzheimer's Association
- Anxiety & Agitation · Alzheimer's Association
- Coping With Alzheimer's Behaviors: Wandering and Getting Lost · National Institute on Aging
- Coping With Agitation, Aggression, and Sundowning in Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Alzheimer's Caregiving: Managing Personality and Behavior Changes · National Institute on Aging
- Sudden confusion (delirium) · NHS
- When is it OK to tell a white lie to someone living with Alzheimer's disease? · Penn Memory Center