དྲན་ཤེས་ཉམས་མི་གིས་བྱེད་ལས་ལུ་ངོས་ལེན་མ་འབད་བའམ་སེམས་ཁྲལ་འབྱུང་སྐབས།

ཁྱོད་ཀྱིས་ག་ཅི་ཡང་གྲ་སྒྲིག་འབད་ཞིནམ་ལས། རྩེདམོ་ཡང་ན་འགྲུལ་ལམ་ཅིག་གསལ་སྟོན་འབད་དེ་「མིན」ཟེར་གྱི་ཉན་ཨིན། ཡང་ན་ བྱེད་ལས་དེ་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་འགོ་བཙུགས་རུང་ མཇུག་ལུ་ཊེབ་ལེཊི་ཕར་ཕུལ་ནི་དང་ ཚིག་སྡུག་ཅིག་བཤད་དེ་མཇུག་བསྡུ་ཨིན་མས། འདི་སེམས་ཤུགས་ཉམས་ནི་ཅིག་ཨིན་རུང་ མངོན་གསལ་སྦེ་འབྱུང་མི་ཅིག་ཨིན། ངོས་ལེན་མ་འབད་མི་དང་ སེམས་ཁྲལ་འབྱུང་མི་འདི་ སྤྱོད་ལམ་ངན་པ་མེན་པར་ བརྡ་དོན་ཅིག་ཨིན་མང་ཤོས་ཅིག་ཨིན། བརྡ་དོན་དེ་ག་ཅི་ཨིན་ན་ཧ་གོ་ནི་འདི་གིས་ ཤུལ་ལས་ག་ཅི་ཚོད་ལྟ་འབད་ནི་ཨིན་ན་སླབ་སྲིད།

དྲན་ཤེས་ཉམས་མི་གིས་བྱེད་ལས་ལུ་ཅི་འབད་ངོས་ལེན་མི་འབད?

མངོན་གསལ་སྦེ་ཁོང་གིས་ཚིག་གི་ཐོག་ལས་མ་སླབ་རུང་ རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པའི་སྐབས་མང་ཤོས་ཅིག་ཨིན། Alzheimer’s Association གིས་ཟེར་མི་ལུ་ ངོས་ལེན་མ་འབད་མི་འདི་ ཁོང་གིས་བྱེད་ལས་དེ་མི་འབད་ཚུགསཔ་ཡང་ན་ ཚོད་ལྟ་འབད་ནི་ལུ་འཇིགས་སྣང་ཡོདཔ་སྟོན་སྲིད། མངོན་གསལ་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཚུ་ནང་:

• དཀའ་དྲགསཔ་བཟུམ་ཚུགསཔ། བྱེད་ལས་དེ་ལུ་ དྲན་ཤེས་ཉམས་པ་ལས་དཀའ་ཁག་ཆེ་མི་ལས་རིགས་ཚུ་དགོཔ་དང་ གཞན་གྱི་གདོང་ལུ་མ་འབད་ཚུགསཔ་ཅིན་ ངོ་ཚ་ཚོར་སྲིད།
• བྱིས་པའི་བཟུམ་ཚུགསཔ། བྱིས་པའི་དོན་ལུ་བཟོ་ཡོདཔ་བཟུམ་པའི་པར་རིས། སྐད་སྒྲ་དང་ བྱེད་ལས་ཚུ་ རྒས་ཆེན་ཚུ་གིས་ཚོར་འོང་།
• ཐང་ཆདཔ། མི་ལ་ལོ་ཅིག་ལུ་ ཉིནམ་གྱི་ཤུལ་མམ་ལུ་ནུས་པ་ཉུངམ་སྦེ་ཚོར་སྲིད། ཕྱི་དྲོའི་སེམས་ཁྲལ་ཉུང་བའི་བྱེད་ལས་ ལུ་བལྟ།
• གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་སྐྱིན་པོ་མེདཔ། National Institute on Aging (NIA) གིས་ ན་ཚ། ཉལ་མ་ཚུགསཔ། མཐོང་ནི་ཡང་ན་ཉན་ནི་ལུ་དཀའ་ངལ། བཤང་གྲོལ་མ་འབད་ཚུགསཔ། གྲོད་ཁོག་ལྟོགསཔ། ཁ་སྐོམསཔ། དང་ སྨན་གསརཔ་གི་ཤུལ་འབྲས་ཚུ་ སེམས་ཁྲལ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ལུ་འོང་སྲིདཔ་སྦེ་བཀོད་ཡོད།
• གནས་སྟངས་མང་དྲགསཔ། ཊི་བི་སྒྲ་སྐད་ཆེཝ། ཁ་བརྡ་མངམ། ཡང་ན་མི་མང་སའི་ཁངམ་ཅིག་ནང་ སེམས་ཁྲལ་འབྱུང་སྲིད།
• བརྩོན་པ་འབད་དོ་བཟུམ་ཚོར་བ། NIA གིས་ ཨཱལ་ཛི་མར་ནད་ཀྱིས་དཀའ་ཁག་ཆེ་བཟོ་ཡོད་པའི་ལས་རིམ་ཅིག་འབད་དགོ་ཟེར་བརྩོན་པ་འབད་མི་ཡང་ན་ བྱུང་རིམ་དང་མི་ཚུ་དྲན་དགོ་ཟེར་བརྩོན་པ་འབད་མི་འདི་ སེམས་ཁྲལ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅིག་སྦེ་གསུངས་ཡོད།
• སེམས་ཁམས་ཉམས་ཉུང་། ག་ཅི་ལུ་ཡང་སྤྲོ་སྣང་མེདཔ་འགྱུར་མི་འདི་ སེམས་ཁམས་ཉམས་ཉུང་གི་རྟགས་མཚན་ཅིག་འོང་སྲིདཔ་ལས་ སྨན་པ་ལུ་ཞུ་ནི་འདི་གལ་ཆེ།
• འདོད་པ་མེདཔ། རྒས་ཆེན་ཚུ་ལུ་「མིན」ཟེར་གདམ་ཁ་ཡོད།

ཁོང་གིས་「མིན」ཟེར་སྐབས་ ག་ཅི་ཚོད་ལྟ་འབད་ནི་ཨིན་ན?

སེམས་ཁྲལ་མེད་པར་「མིན」ཟེར་མི་དེ་ངོས་ལེན་འབད་ཞིནམ་ལས། དུས་ཚོད། བྱེད་ལས། དཀའ་ཚད། ཡང་ན་ཞུ་སྟངས་ཅིག་བསྒྱུར།

1. ད་ལྟོ་བཞག། 「ལེགས་ཤོམ་ཨིན། ཤུལ་ལས་ཚོད་ལྟ་འབད་གེ།」 ཟེར་ཞིནམ་ལས། དབུགས་རིངམ་མ་བཏོན་པར་ གཞན་ཅིག་ལུ་སོར།
2. ཤུལ་ལས་ཡང་བསྐྱར་ཚོད་ལྟ་འབད། Alzheimer’s Association གིས་ ཤུལ་ལས་ཡང་ན་ ཉིནམ་གྱི་དུས་ཚོད་གཞན་ནང་ཡང་བསྐྱར་ཚོད་ལྟ་འབད་ནི་ལུ་བསླབ་སྟོན་འབདཝ་ཨིན།
3. ཆུང་ཀུ་བཟོ། རྩེདམོ་ཆ་ཚང་གི་ཚབ་ལུ་མཐུན་པ་གཅིག། གོན་ཆས་ཚང་མའི་ཚབ་ལུ་ཐོབ་ལེ་གཅིག། པར་རིས་ཉུངམ། གདམ་ཁ་ཉུངམ། པར་རིས་ཚུ་མཐོང་སྟོན་འབད།
4. གདམ་ཁ་གཉིས་ཕུལ། 「བྱ་རིགས་ཀྱི་པར་རིས་ལུ་བལྟ་ནི་དགའ་ག་ ཡང་ན་རོལ་དབྱངས་ཉན་ནི་དགའ་ག?」 གདམ་ཁ་ཅིག་གིས་ ཁོང་ལུ་རང་གིས་ཐག་གཅད་ཚུགས་པའི་ཚོར་སྣང་ཕར་བྱིན་ཚུགས།
5. བརྟག་དཔྱད་འབད་ནི་གི་ཚབ་ལུ་ གྲོགས་རམ་ཞུ། 「འདི་ཚུ་སྒྲིག་ནི་ལུ་གྲོགས་རམ་འབད་གནང་?」 ཡང་ན་ 「ཚོས་གཞི་ག་འདི་ལེགས་ཤོམ་མཐོངམ་སྨོ?」 དགོས་མཁོ་ཡོདཔ་བཟུམ་ཚོར་མི་འདི་ བརྟག་དཔྱད་འབད་དོ་བཟུམ་ཚོར་མི་ལས་ སོ་སོར་ཨིན།
6. ཁྱོད་རང་གིས་འགོ་བཙུགས། ཁོང་གི་འཁྲིས་ནང་སྡོད་དེ་ དྲི་བ་མ་འདྲི་བར་ བྱེད་ལས་དེ་འགོ་བཙུགས། མི་མང་ཤོས་ཅིག་གིས་ འགོ་བཙུགས་དེ་ཡོད་པའི་ཤུལ་ལས་ མཉམ་ཞུགས་འབད་ཨིན། མ་འབད་རུང་ ཁྱོད་གཉིས་ཀྱིས་དུས་ཚོད་ཅིག་མཉམ་དུ་སྤྱོད་ཡོདཔ་ཨིན།
7. ལུས་སྦྱོང་ཡང་ན་སེམས་གསོའི་བྱེད་ལས་ལུ་སོར། ཐུང་ཀུ་འགྲུལ་ལམ། རོལ་དབྱངས། ཟས་ཕྲུག། གོན་ཆས་ལྡེབ་ནི། ཡང་ན་མཉམ་དུ་འབད་མི་ སེམས་གསོའི་དབུགས་རྔ་ བཟུམ། NIA གིས་ རོལ་དབྱངས། དེབ། ཡང་ན་འགྲུལ་ལམ་ལུ་དོ་སྣང་སོར་ནི་ལུ་བསླབ་སྟོན་འབདཝ་ཨིན།
8. ཁོང་གི་ཐབས་ལམ་ལུ་འབད་བཅུག ཁོང་གིས་སྒྲིག་གཞི་དང་མ་མཐུན་པར་རྩེ་དགོ་མི་ཅིན་ དེ་བཟུམ་སྦེ་འབད་བཅུག། Alzheimer’s Association གིས་ བསྒྱུར་བཅོས་ལུ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པར་འབད་ནི་ལུ་བསླབ་སྟོན་འབདཝ་ཨིན།

ཁོང་ལུ་སེམས་ཁྲལ་འབྱུང་སྐབས་ ག་ཅི་སླབ་དགོ?

ལྷོད་ལྷོད་སྦེ་སླབ་ཞིནམ་ལས། སྐད་ཤུགས་མར་ཕབ། སེམས་གསོ་སྟོན། Alzheimer’s Association གི་སེམས་ཁྲལ་སྐོར་གྱི་ལམ་སྟོན་ ནང་ རིང་པོ་ཅིག་སྡོད་ཞིནམ་ལས་གནང་བ་ཞུ་ནི། སེམས་ཁྲལ་མེད་པའི་ཚིག་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་སླབ་ནི། དང་ གདམ་ཁ་གཉིས་ནང་ལས་གཅིག་གདམ་བཅུག་ནི་ལུ་བསླབ་སྟོན་འབདཝ་ཨིན། དེ་དང་མཐུན་པའི་ཚིག་ཚུ་:

• 「དགོངས་དག འདི་སེམས་ཁྲལ་བཟོ་བའི་བཟུམ་འདུག བཞག་གེ།」
• 「ཁྱོད་ཀྱིས་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་འབད་དོ། ང་འདི་ནང་ཡོད།」
• 「ང་ལུ་གཞན་ཅིག་གི་གྲོགས་རམ་འབད་ནིའི་དུས་ཚོད་ཡོད་ག?」
• 「དེ་གི་ཚབ་ལུ་ཇ་ཐུང་གེ?」

དེ་ལས་ གནད་དོན་ཆེན་པོ་མ་བཟོ་བར་ བྱེད་ལས་དེ་མཇུག་བསྡུ། ག་ཅི་སླབ་ནི་ཨིན་ན་ཧ་གོ་ནིའི་དོན་ལུ་ ང་བཅས་ཀྱི་ ཁ་བརྡའི་བསླབ་བྱ་ ལུ་བལྟ།

ག་ཅི་འབད་མི་ཆོག?

ལན་སློག་ལ་ལོ་ཅིག་འདི་ གནས་སྟངས་ལེགས་ཤོམ་མ་བཟོ་བར་ ལྷག་པར་ཚ་རུ་འགྱོ་སྲིད།

• རྩོད་པ་རྒྱག་པ་ཡང་ན་བརྩོན་པ་འབད་ནི། 「ཚར་གཅིག་རྐྱངམ་ཅིག་འབད」 ཡང་ན་ 「ཁྱོད་འདི་ལུ་དགའ་བའི」 ཟེར་མི་ཚུ་གིས་ཕན་ཐོགས་ཉུངམ་སྲིད།
• དྲི་བ་འདྲི་ནི་ཡང་ན་ནོར་བ་བཅོས་ནི། 「ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ཤེས་གི」 ཡང་ན་ 「མེན། དེ་ནོར་འདུག」 ཟེར་མི་འདི་གིས་ བརྩོན་ཤུགས་ཁ་སྐོང་འབདཝ་ཨིན།
• རང་ཉིད་ལུ་འཁྲིད་ནི། NIA གིས་ འགྱུར་བ་འདི་ཚུ་ནད་ཀྱིས་བཟོཝ་ཨིན། མི་དེ་གིས་མེན་ཟེར་ བདག་འཛིན་པ་ཚུ་ལུ་དྲན་སྐུལ་འབདཝ་ཨིན།
• ཉེ་འགྲམ་ལུ་བང་བཙོང་འབད་ནི་ཡང་ན་མགྱོགས་དྲགས་འབད་ནི། Alzheimer’s Association གིས་ སྐད་ཤུགས་མཐོཝ་མ་བཟོ། འཇིགས་སྣང་མ་སྟོན། མཐའ་ལུ་མ་བཀག མི་མང་ས་ལུ་མ་བང་བཙོང་འབད། མ་བཀག སྐྱོན་མ་བརྗོད། སྣང་མེད་མ་བཞག རྩོད་པ་མ་རྒྱག དང་ ཁོང་གི་མཐོང་ས་ལས་གློ་བུར་དུ་ལུས་ཀྱི་འགུལ་སྐྱོད་མ་འབད་ཟེར་བསླབ་སྟོན་འབདཝ་ཨིན།
• སེམས་ཁྲལ་བཟོ་ནི། 「ང་གིས་ཁྱོད་ཀྱི་དོན་ལུ་གེ་ར་གྲ་སྒྲིག་འབད་ཡི」 ཟེར་མི་འདི་གིས་ ཁྱོད་གཉིས་ཆ་ར་ལུ་སེམས་ཁྲལ་ཁ་སྐོང་འབདཝ་ཨིན།
• མིང་ངན་པ་བཏགས་ནི། 「རང་དབང་ཅན」 ཡང་ན་ 「དཀའ་ཁག་ཅན」 ཟེར་མི་འདི་གིས་ ངོ་མའི་རྒྱུ་མཚན་སྦ་བཞགཔ་ལས་ སེལ་ཐབས་འཚོལ་ནི་ལུ་དཀའ་ཁག་བཟོཝ་ཨིན།

ཡང་བསྐྱར་ཡང་བསྐྱར་ངོས་ལེན་མ་འབད་མིའི་རྒྱུ་མཚན་འདི་ ག་དེ་སྦེ་ཧ་གོ་ནི་ཨིན་ན?

བདུན་ཕྲག་གཅིག་གམ་གཉིས་ཀྱི་རིང་ལུ་ འཇམ་སམ་སྦེ་དྲན་ཐོ་བཀོད། NIA གིས་ སྤྱོད་ལམ་གྱི་འགྱུར་བ་ཚུ་བརྟག་ཞིབ་འབད་མི་འདི་གིས་ བདག་འཛིན་པ་དང་ སྨན་བཅོས་ཞབས་ཏོག་པ་ཚུ་ལུ་ རྒྱུན་རིམ་ཧ་གོ་ནི་དང་ རྒྱུ་མཚན་འཚོལ་ནི་ལུ་གྲོགས་རམ་འབད་ཚུགས་ཟེར་སླབ་ཨིན།

འོག་གི་ཚུ་འཇམ་སམ་སྦེ་བྲིས:

• ཉིནམ་གྱི་དུས་ཚོད།
• ག་ཅི་གསལ་སྟོན་འབད་ཡི་དང་ ག་དེ་སྦེ་ཞུ་ཡི།
• ཉེ་འགྲམ་ནང་ག་ཅི་འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ (སྒྲ་སྐད། མགྲོན་པོ། ཊི་བི།)།
• ཁོང་ག་དེ་སྦེ་ཉལ་ཡི་དང་ ཟ་ཡི། འཐུང་ཡི། དང་ མཇུག་མམ་ག་དེ་ཁར་བཤང་ཁྲིམས་ཕུལ་ཡི།
• སྨན་གསརཔ་ཡང་ན་ ཉེ་ཆར་གྱི་ན་ཚ་ཡོད་མེད།

རྒྱུན་རིམ་ཚུ་ མགྱོགས་པར་མཐོང་སྲིད། དཔེར་ན། ཕྱི་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༤ གི་ཤུལ་ལས་རྐྱངམ་ཅིག་ངོས་ལེན་མ་འབད་མི། རྩེདམོ་དམིགས་བསལ་ཅིག་གི་སྐབས་རྐྱངམ་ཅིག་ངོས་ལེན་མ་འབད་མི། ཡང་ན་ ཊི་བི་སྒྲ་སྐད་ཡོད་པའི་སྐབས་རྐྱངམ་ཅིག་ངོས་ལེན་མ་འབད་མི་བཟུམ། Family Caregiver Alliance གི་ དྲན་ཤེས་ཉམས་པའི་སྤྱོད་ལམ་སྐོར་གྱི་ལམ་སྟོན་ ནང་ འཇམ་སམ་སྦེ་གསུངས་མི་ལུ་ ང་བཅས་ཀྱིས་མི་དེ་སོར་མི་བཏུབ་རུང་ ང་བཅས་རང་གི་སྤྱོད་ལམ་དང་ མཐའ་འཁོར་གྱི་གནས་སྟངས་ཚུ་བསྒྱུར་བཅོས་འབད་ཚུགས།

ངོས་ལེན་མ་འབད་མི་དང་ སེམས་ཁྲལ་འབྱུང་མིའི་སྐོར་ལུ་ ནམ་སྨན་པ་ལུ་ཞུ་དགོ?

སྤྱོད་ལམ་གློ་བུར་དུ་འགྱུར་བའམ་ མགྱོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ན་ ན་ཚའི་རྟགས་མཚན་དང་མཉམ་དུ་འབྱུང་སྐབས་ སྨན་པ་ལུ་ཞུ་གནང་། NIA གིས་ གློ་བུར་དུ་ཡང་ན་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་སྤྱོད་ལམ་འགྱུར་བ་ ལྷག་པར་དུ་ནད་འབུ་ནད་ཡམས་འབྱུང་ཡོད་པའམ་ ཉེ་ཆར་སྨན་བསྒྱུར་བཅོས་འབད་ཡོད་པའི་སྐབས། དེ་འཕྲོས་ལས་སྨན་པ་ལུ་ཞུ་དགོ་ཟེར་སླབ་ཨིན།

འོག་གི་ཚུ་མཐོང་བ་ཅིན་ དེ་འཕྲོས་ལས་སྨན་པ་ལུ་ཞུ་གནང་།

• གློ་བུར་དུ་སེམས་མགོ་འཁྲུགས་པ་ཡང་ན་ ཆུ་ཚོད་དང་ཉིནམ་གྱི་ནང་འཁོར་ལུ་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བ།
• ན་ཚའི་རྟགས་མཚན་ དཔེར་ན། གདོང་གདངས་འགྱུར་བ། ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཅིག་བཀག་ནི། ཡང་ན་ ལུས་ཀྱི་འགུལ་སྐྱོད་ལུ་དཀའ་ངལ་གསརཔ་འབྱུང་བ།
• ཚ་བ་ཡོད་པ་ཡང་ན་ ནད་འབུ་ནད་ཡམས་ཀྱི་རྟགས་མཚན་གཞན།
• སྨན་གསརཔ་འཐོབ་པའམ་བསྒྱུར་བཅོས་འབད་ཞིནམ་ལས་ སྤྱོད་ལམ་འགྱུར་བ་འབྱུང་བ།
• བདུན་ཕྲག་གཉིས་ལས་ལྷག་སྟེ་ ག་ཅི་ལུ་ཡང་སྤྲོ་སྣང་མེདཔ་འགྱུར་བ། མིག་ཆུ་བཏོན་ནི། ཡང་ན་རང་གིས་རང་ལུ་ཕར་འཐེན་འབད་ནི།
• ཟས་དང་ཆུ་མི་ལེན་པར་ངོས་ལེན་མ་འབད་ནི།

Alzheimer’s Association གིས་ སྤྱོད་ལམ་གྱི་རྟགས་མཚན་ཡོད་པའི་མི་ག་ར་ལུ་ ལྷག་པར་དུ་གློ་བུར་དུ་འབྱུང་སྐབས། སྨན་བཅོས་ཞིབ་དཔྱད་འབད་ནི་ལུ་བསླབ་སྟོན་འབདཝ་ཨིན། Family Caregiver Alliance གིས་ཡང་ སྤྱོད་ལམ་གྱི་དཀའ་ངལ་ཚུ་ལུ་ སྨན་བཅོས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་སྲིདཔ་ལས་ ཧེ་མ་ལས་སྨན་པ་ལུ་ཞུ་ནི་ལུ་བསླབ་སྟོན་འབདཝ་ཨིན། སྨན་པ་ཡང་ན་སྨན་ཚོང་པ་དང་གྲོས་བསྡུར་མ་འབད་བར་ སྨན་འགོ་མ་བཙུགས། མ་བཞག ཡང་ན་མ་བསྒྱུར།

ག་ཅི་ར་ཨིན་རུང་ ཉེན་ཁ་ནང་ཡོདཔ་ཡང་ན་ སྨན་བཅོས་ཉེན་ཁའི་རྟགས་མཚན་ཚུ་མཐོང་བ་ཅིན་ ༡༡༢ ལུ་ཁ་པར་འབད། NIA གིས་ ཁ་པར་ལེན་མི་ལུ་ མི་དེ་ལུ་དྲན་ཤེས་ཉམས་པ་ཡོདཔ་སྦེ་སླབ་ནི་ལུ་བསླབ་སྟོན་འབདཝ་ཨིན།

ང་བཅས་ཀྱིས་ག་ཅི་ཡང་མ་འབད་རུང་བཞག་བཏུབ་ག?

བཏུབ། ཉིནམ་ལ་ལོ་ཅིག་ལུ་ བྱེད་ལས་ལེགས་ཤོམ་འདི་ བྱེད་ལས་མེད་པའི་དུས་ཚོད་ཨིན་སྲིད། མཉམ་དུ་སྡོད་ནི། ལགཔ་འཇུག་ནི། དགའ་མི་རོལ་དབྱངས་ཉན་ནི། ཡང་ན་ སྒོ་ཁར་ལས་བྱ་ཚུ་ལུ་བལྟ་ནི་བཟུམ། འདི་མ་ཐོབ་པ་མེན། ང་བཅས་ཀྱི་ མཉམ་དུ་རྩེ་ནིའི་ལམ་སྟོན་ ནང་ སྔ་པོ་མཇུག་བསྡུ་ནི་ཡང་ན་ ནམ་ཡང་འགོ་མ་བཙུགས་པར་བཞག་ནི་འདི་ ཐག་གཅད་ལེགས་ཤོམ་ཅིག་འོང་སྲིད་པའི་སྐོར་འགྲེལ་བཤད་འབད་ཡོད།