A risposta corta
Quandu qualchissia chì campa cù a dimenza chjere spessu di vultà in casa, « casa » vole spessu dì un sintimu di sicurità o un locu di u passatu, micca un bastimentu. Ùn discuttite micca per pruvà ch'ella hè digià in casa. Ricunniscite ciò ch'ella sente, rassicuratela ch'ella hè à sicuru, dumandateli di parlà di a casa, poi passate pianu pianu à ritratti, musica, un spuntinu, una spassighjata o un compitu simplice. Verificate s'ella hà fame, sete, bisognu d'andà à i servizii o dulore. S'ellu principia di colpu, chjamate u so duttore.
- « Vogliu vultà in casa » vole spessu dì « Ùn mi sentu micca à sicuru o tranquillu », micca una dumanda per un indirizzu.
- Discutà o pruvà ch'ella hè in casa rende di solitu a pena più forte. Rispondite piuttostu à ciò ch'ella sente.
- Dumandateli di parlavvi di a casa, poi prupunite ritratti, musica, un spuntinu, una spassighjata o un compitu simplice.
- Verificate s'ellu ci hè qualcosa da risolve: fame, sete, bisognu d'andà à i servizii, dulore, troppu caldu o troppu fretu, rumore, stanchezza.
- S'ellu accade ogni fine di dopu meziornu, pò esse ligatu à l'inquietudine di fine di ghjurnata; una rutina regulare è una bona luce ponu aiutà.
- Preparatevi per a sicurità s'ella prova à partesi, è chjamate u so duttore per ogni cambiamentu subitu.
In sta pagina (9 sezioni)
- Perchè una persona chì campa cù a dimenza chjere sempre di vultà in casa?
- Chì devu dì quandu chjere di vultà in casa?
- Chì devu evità?
- Attività chì ponu aiutà in quellu mumentu
- Verificate s’ellu ci hè una causa chì pudete risolve
- Hè bè di dì una piccula bugia dolce?
- È s’ellu accade ogni dopu meziornu o ogni sera?
- Mantene a persona à sicuru s’ella prova à partesi
- Quandu devu chjamà un duttore?
« Vogliu vultà in casa. » Per parechje famiglie, hè una di e cose più dure à sente, soprattuttu quandu a persona chì vo accudite hè assittata in u so propiu salottu. Hè qualcosa chì accade spessu, pò accade à ogni tappa di a dimenza, è ci sò manere calme è pratiche per risponde. Questa pagina spiega ciò chì ste parolle volenu spessu dì, chì pudete dì, attività chì ponu aiutà in quellu mumentu, è cumu stà à sicuru.
Perchè una persona chì campa cù a dimenza chjere sempre di vultà in casa?
Di solitu, « casa » hè più un sintimu cà un locu. L’Alzheimer’s Society a descrive cum’è un sintimu di cunfortu è di sicurità, o una casa di u passatu, piuttostu cà u bastimentu stessu. A dimenza pò fà chì e stanze cunnisciute parinu strane, è a persona pò avè l’impressione di campà in un mumentu più anticu di a so vita, quandu a casa era quella di a zitellina o u locu induve hà crisciutu i so figlioli.
E parolle ponu ancu mustrà chì qualcosa d’altru ùn va micca bè in quellu mumentu: a persona hà fame, sete, bisognu d’andà à i servizii, hà dulore, hà troppu caldu o troppu fretu, hè stanca, sola, spaventata, o sopraccaricata da u rumore. U National Institute on Aging cita u dulore, u rumore, a sulitudine, i cambiamenti di rutina è e medicine trà e cause di l’agitazione.
Chì devu dì quandu chjere di vultà in casa?
Rispondite à ciò chì a persona sente, micca à e parolle. A Family Caregiver Alliance cunsiglia di ùn circà micca di cunvince a persona ch’ella hà tortu: ciò ch’ella sente hè reale, allora rispondite prima cù cunfortu è rassicurazione, poi redirigite pianu pianu.
Frasi chì ponu aiutà:
- Date un nome à ciò ch’ella sente. « Mi pare chì a casa vi manca. »
- Rassicurate. « Site à sicuru quì, è eiu restu cun voi. » L’Alzheimer’s Association prupone e parolle simplice « Site à sicuru quì. »
- Invitate i ricordi. « Parlàtemi di a vostra casa. Com’era a vostra cucina? » Dumandà di u passatu luntanu hè di solitu più faciule cà dumandà di oghje.
- Pruprite qualcosa da fà inseme. « Pigliemu prima una tazza di tè », o « Mi puderiate aiutà cù sti asciugamani? »
Un tonu caldu è una manu nantu à u bracciu, s’ella li piace u cuntattu, ponu dì più chè e parolle.
Chì devu evità?
- Discutà o spiegà. « Avà campate quì » o « Hè a vostra casa dapoi 40 anni » dumanda à a persona d’accettà qualcosa chì a dimenza rende difficiule da accettà, è pò fà la sente cum’è s’ella avessi tortu.
- Fà dumande cum’è un esame. « Ùn vi arricurdate micca? » o « Chì hè l’indirizzu? » aghjunghje pressione.
- Bluccà a porta cù rabbia. S’ella vole sorte, restate calmu è spassighjate cun ella. Una corta spassighjata inseme calma spessu l’envia.
- Andà troppu in furia. Lasciateli u tempu di parlà di a casa nanzu di cambià sughjettu.
Attività chì ponu aiutà in quellu mumentu
Dopu avè ricunnisciutu ciò chì a persona sente, una attività calma è cunnisciuta pò aiutà à cambià l’attenzione senza ignuralla.
- Fighjà ritratti di a casa è di a famiglia. Girasciate e pagine è fate cummenti (« Fighjate stu giardinu ») invece di fà dumande. Nant’à un telefuninu o una tavuletta, Photo pairs trasforma i vostri ritratti di famiglia in un ghjocu dolce d’abbinamentu, è i ritratti restanu nant’à u vostru apparechju.
- Parlà di a casa. Conversation cards prupone idee aperte nantu à e case, e cucine, i vicini è e feste, senza risposte ghjuste o sbagliate.
- Mette a musica ch’ella ama. U National Institute on Aging cita a musica dolce trà i modi per calmà l’agitazione. Fighjate e nostre attività cù a musica.
- Prupone un spuntinu o qualcosa da beie. A fame è a sete ponu pare inquietudine. Una tazza di tè o un spuntinu chì li piace hè ancu un picculu rituale chì face sente in casa.
- Andà à spassighjà o pusà fora. U muvimentu è a luce di u ghjornu aiutanu, soprattuttu à l’iniziu di a ghjurnata.
- Dà un compitu cunnisciutu. Piegà a biancheria, mette in ordine e pusate o innaffià e piante pò fà vultà u sintimu di occupassi di a casa.
- Rallentà tuttu. Spenghje a televisione, calà u rumore è a luce troppu forte, è pruvate una pausa di respirazione calma inseme.
S’è una idea ùn funziona micca, pruvatene un’altra più tardi. Stà tranquilli inseme hè ancu un bellu risultatu.
Verificate s’ellu ci hè una causa chì pudete risolve
| Da verificà | Ciò chì pudete pruvà |
|---|---|
| Fame o sete | Prupone qualcosa da beie è un picculu spuntinu |
| Bisognu d’andà à i servizii | Pruprite d’andà à u bagnu, cun calma è senza imbarazzu |
| Dulore o fastidiu | Fighjate i segni cum’è una smorfia, u fattu di tene una parte di u corpu o a stiticità, è dite lu à u so duttore |
| Troppu caldu o troppu fretu | Aghjustate un vestitu o a temperatura di a stanza |
| Rumore o troppa ghjente | Andate in una stanza più tranquilla, spenghje a televisione |
| Stanchezza o troppu stimulazione | Riposu, luce più dolce, musica tranquilla |
| Fine di dopu meziornu | Fighjate a sezzione quì sottu nantu à l’inquietudine di fine di ghjurnata |
L’Alzheimer’s Society cunsiglia di tene un picculu registru di quandu accadenu ste dumande, per esempiu nanzu à i pasti, dopu à e visite o à u calà di u sole. I mudelli aiutanu à preparassi megliu.
Hè bè di dì una piccula bugia dolce?
Hè un dibattitu reale, è e famiglie attente ponu fà scelte diverse. L’Alzheimer’s Society dice chì ùn ci hè micca una sola risposta ghjusta: e cose micca vere ponu rende certe persone più suspettose, allora decidite ciò chì hè megliu per a persona è siate custanti. À u Penn Memory Center, u parè di u co-direttore hè chì a verità hè a scelta di basa è chì una piccula bugia dolce hè accettevule solu quandu a persona ùn pò micca capisce una certa verità, è chì ùn si deve mai fà beffe di a so realità.
Parechje persone chì accudiscenu trovanu una via di mezu: prima un cunfortu onestu è una redirezzione dolce (« Staremu quì sta sera, è eiu sò quì cun voi »), senza discute nantu à induve hè a casa.
È s’ellu accade ogni dopu meziornu o ogni sera?
L’inquietudine chì principia o peggiora à a fine di u dopu meziornu hè spessu chjamata « sundowning », o inquietudine di fine di ghjurnata. U National Institute on Aging cunsiglia un orariu regulare, luce di u sole è attività ogni ghjornu, menu sonnellini tardi, è nunda caffeina o alcolu à a fine di a ghjurnata. Accende e luci nanzu à u calà di u sole pò ancu aiutà. A nostra guida nantu à attività calme à a fine di u dopu meziornu hà più idee.
Mantene a persona à sicuru s’ella prova à partesi
Chjere di vultà in casa pò purtà à alluntanassi. L’Alzheimer’s Association stima chì sei persone nantu à dece chì campanu cù a dimenza si alluntaneranu almenu una volta.
Preparatevi in anticipu:
- Un braccialettu d’identità o medicale cù u so nome è u vostru numeru di telefunu, è etichette in i so vestiti. U National Institute on Aging cita u prugramma MedicAlert and Alzheimer’s Association Safe and Found, chì pò avè un costu.
- Una campanella o un alarme à a porta, è serrature messe in altu o in bassu. Ùn chjude mai a persona sola dentru.
- Una foto recente, di primu pianu, è una lista di i lochi induve puderebbe andà, cum’è una casa o un locu di travagliu d’una volta.
- Dite lu à i vicini di fiducia, è dateli u vostru numeru.
S’ella sparisce: principiate à circalla subitu; l’Alzheimer’s Association nota chì parechje persone sò truvate in menu di 1,5 miglia (circa 2,4 chilometri). S’ella ùn hè micca stata truvata dopu à 15 minuti, chjamate u 112 è spiegate chì a persona campa cù a dimenza. Chjamate u 112 subitu s’ellu ci hè un periculu per qualchissia.
Quandu devu chjamà un duttore?
Chjamate prestu u so duttore se e dumande o a cunfusione principianu di colpu, o peggioranu assai in poche ore o ghjorni. U National Institute on Aging dice chì un cumpurtamentu chì cambia di colpu o in furia, soprattuttu dopu à una infezzione o un cambiamentu di medicina, deve esse verificatu subitu. A cunfusione subita pò esse un deliriu, chì u NHS dice chì hà bisognu d’aiutu rapidu; l’infezzioni urinarie sò una causa cumuna in e persone più anziane.
Hè ancu utile parlà di un mudellu regulare à u prossimu appuntamentu, perchè u dulore, a tristezza, i prublemi di sonnu o l’effetti di e medicine ponu tutti avè un rolu.
Quistioni cumuni
Perchè a mo mamma cù dimenza chjere sempre di vultà in casa quandu ci hè digià?
A dimenza pò fà chì e stanze cunnisciute parinu strane, è certe persone si sentenu à volte in un altru mumentu di a so vita. « Casa » pò vuler dì a casa di a zitellina o sempliciamente u sintimu d'esse à sicuru è tranquillu. Risponde à quellu sintimu funziona di solitu megliu cà d'insiste nantu à induve ella si trova.
Chì devu dì quandu chjere di vultà in casa?
Pruvate cù « Site à sicuru quì, è eiu restu cun voi », poi « Parlàtemi di a vostra casa ». Ascultate, spartite un ritrattu o una canzona, è prupunite qualcosa da beie o una corta spassighjata. Evitate di dì « Site in casa » cum'è una currezzione, perchè pò fà sente à a persona ch'ella hà tortu.
Hè bè di dì chì anderemu in casa più tardi?
E famiglie è l'urganisazioni chì si occupanu di dimenza ùn sò micca tutte d'accordu. Parechje principianu cù un cunfortu onestu è una redirezzione dolce, è tenenu una piccula bugia dolce solu per i mumenti induve a verità causerebbe una pena chì a persona ùn pò micca gestisce. Qualunque sia a vostra scelta, siate gentile è custante, è ùn vi fate mai beffe di a so manera di vede a realità.
È s'ella prova à sortesi da casa?
Restate calmu è spassighjate cun ella invece di bluccalla; una corta spassighjata calma spessu l'envia. Mettite in piazza misure di sicurità in anticipu, cum'è un braccialettu d'identità, una campanella à a porta è una foto recente. S'ella sparisce, principiate à circalla subitu, è chjamate u 112 s'ella ùn hè micca stata truvata dopu à 15 minuti, spiegendu chì a persona campa cù a dimenza.
Quandu devu chjamà un duttore?
Chjamate prestu u so duttore se e dumande o a cunfusione principianu di colpu o peggioranu assai in poche ore o ghjorni, soprattuttu s'ellu ci hè frebba, una medicina nova o segni d'infezzione urinaria. A cunfusione subita pò esse un deliriu, chì hà bisognu d'una cura rapida. Chjamate u 112 s'ellu ci hè un periculu per qualchissia.
Fonti
Avemu ligame cù l'urganisazioni è i studii chì sta pagina si basa. Ogni era verificatu quandu a pagina hè stata aghjurnata.
- 'I want to go home' - What to say to someone with dementia in care · Alzheimer's Society
- Difficult questions and telling the truth to a person with dementia · Alzheimer's Society
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance
- Wandering · Alzheimer's Association
- Anxiety & Agitation · Alzheimer's Association
- Coping With Alzheimer's Behaviors: Wandering and Getting Lost · National Institute on Aging
- Coping With Agitation, Aggression, and Sundowning in Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Alzheimer's Caregiving: Managing Personality and Behavior Changes · National Institute on Aging
- Sudden confusion (delirium) · NHS
- When is it OK to tell a white lie to someone living with Alzheimer's disease? · Penn Memory Center