གཅེས་སྐྱོང་འབད་ནི།

ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཀྱི་ཞི་འཇགས་བྱེད་ལས།

དུས་མཐུན་བཟོ་ཡོདཔ། 20 སྐར་མ་ ༡ བཀླགས།གསེར་གྱི་དུས་ཚོད་སྡེ་ཚན་གྱིས། · ང་བཅས་ཀྱིས་འབྲི་ཐངས།

ལན་ཐུང་ཀུ།

ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཀྱི་མི་བདེ་བ་ (Sundowning) ཟེར་མི་འདི་ ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་སམ་དགོང་མོ་ལུ་ མི་བདེ་བ། སེམས་ཁྲལ། ཡང་ན་ཁོང་ཁྲོ་ལྡན་ཏེ་ འགོ་བཙུགས་པའམ་ཚབས་ཆེར་འགྱོ་བའི་གནས་སྟངས་ལུ་ཟེརཝ་ཨིན། ཕན་ཐོགས་འབྱུང་སྲིད་པའི་ལམ་སྟོན་ཚུ་ནང་ ཉིན་རེའི་ལམ་ལུགས་གཅིག་མཚུངས་བཞག་པ། ཉིནམ་གུ་ཉི་འོད་དང་བྱེད་ལས་བྱེད་པ། ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཉལ་གཞི་ཉུང་བཅུག་པ། ཀ་ཕི་ལ་སོགས་པ་ཉུང་བཅུག་པ། ས་རུབ་མ་འགྱོ་བའི་ཧེ་མ་ནང་ན་གློག་འོད་བཏོན་པ། ཁང་མིག་ཁ་རྒྱབ་ཞི་འཇགས་བཟོ་བ། དེ་ལས་ རོལ་དབྱངས་ཉན་པ། པར་བལྟ་བ། ཡང་ན་གོས་ཆུང་བལྟབ་པ་བཟུམ་གྱི་ཞི་འཇགས་བྱེད་ལས་ཚུ་བྱེད་པ་ཚུ་ཨིན། ནད་རྟགས་གསརཔ་ཡང་ན་ཧེ་མ་ལས་ཚབས་ཆེར་འགྱོ་བ་ཅིན་ སྨན་པ་ལུ་ཞིབ་དཔྱད་འབད་དགོ།

  • ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཀྱི་མི་བདེ་བ་ཟེར་མི་འདི་ ཉིམ་གསོག་ཏེ་འགྱོ་བའི་སྐབས་ མི་བདེ་བའམ་སེམས་ཁྲལ་འགོ་བཙུགས་པའམ་ཚབས་ཆེར་འགྱོ་བ་ལུ་ཟེར།
  • དཀའ་ངལ་དང་ལས་ཀ་ཚབས་ཆེ་བ། ཕྱི་ཁར་འགྱོ་ནི། ཁྲུས་གཏང་ནི་ཚུ་ ཞོགས་པ་ཡང་ན་ཉིམ་ཕྱེད་སྔ་པོ་ལུ་བྱེད།
  • ཉི་འོད་ལེན་པ། ཉིན་རེ་འགྲུལ་བཞུད་འབད་བ། ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཉལ་གཞི་ཉུང་བཅུག་པ། དེ་ལས་ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཀ་ཕི་ལ་སོགས་པ་ཉུང་བཅུག་མི་འདི་གིས་ དགོང་མོ་ཞི་འཇགས་སྦེ་འགྱོ་ནི་ལུ་ཕན་ཐོགས་འབྱུང་སྲིད།
  • ས་རུབ་མ་འགྱོ་བའི་ཧེ་མ་ནང་གློག་འོད་བཏོན། སྒྲ་སྐད་ཉུང་བཅུག དེ་ལས་ངོས་ཤེས་ཡོད་པའི་ཞི་འཇགས་བྱེད་ལས་ལུ་བསྒྱུར།
  • ག་ཅི་གིས་མི་བདེ་བ་བཟོ་མི་ཨིན་ན་ཧ་གོ་ནི་ལུ་ ཉིནམ་ལ་ལོ་ཅིག་གི་དོན་ལུ་ཐུང་ཀུ་སྦེ་བརྗེད་ཐོ་བཀོད། མི་བདེ་བ་འགོ་བཙུགས་པའི་སྐབས་ ཁྱོད་ར་ཞི་འཇགས་དང་སེམས་གསོ་སྦེ་སྡོད།
  • ནད་རྟགས་གསརཔ་ཡང་ན་ཧེ་མ་ལས་ཚབས་ཆེར་འགྱོ་བ་ཅིན་ སྨན་པ་ལུ་ཞིབ་དཔྱད་འབད་དགོ། ན་ཟུག ནད་འབུ་ཡང་ན་སྨན་གྱིས་ཀྱང་ཆ་ཤས་བྱེད་སྲིད།
ཤོག་ངོས་འདིའི་སྟེང་དུ།9 དོན་ཚན།)
  1. ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཀྱི་མི་བདེ་བ་ཟེར་མི་འདི་ག་ཅི་སྨོ?
  2. ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཀྱི་མི་བདེ་བ་ཚབས་ཆེར་བཟོ་མི་ག་ཅི་ཚུ་ཨིན་སྲིད?
  3. དགོང་མོ་ཞི་འཇགས་སྦེ་འགྱོ་ནི་ལུ་ ཉིནམ་གྱི་ལམ་ལུགས་ག་དེ་སྦེ་འཆར་གཞི་བཟོ་དགོ?
  4. ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཁང་མིག་ནང་ཞི་འཇགས་སྦེ་ག་དེ་སྦེ་བཟོ་དགོ?
  5. ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ལུ་ ང་བཅས་ཀྱིས་ཞི་འཇགས་བྱེད་ལས་ག་ཅི་བྱེད་ཚུགས?
  6. མི་བདེ་བ་འགོ་བཙུགས་པའི་སྐབས་ ང་གིས་ག་ཅི་འབད་དགོ?
  7. རྒྱུ་མཚན་ཚུ་ག་དེ་སྦེ་ཧ་གོ་ནི?
  8. ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཀྱི་མི་བདེ་བ་ཀྱི་སྐོར་ལུ་ ནམ་སྨན་པ་ལུ་འབོད་དགོ?
  9. དགོང་མོའི་དུས་ཚོད་ནང་ ང་ར་ག་དེ་སྦེ་སྡོད་དགོ?

བཟའ་ཚང་མང་ཤོས་ཅིག་གིས་ ལམ་ལུགས་གཅིག་པ་འདི་མཐོངམ་ཨིན: ཞོགས་པ་ལུ་བདེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་འགྱོཝ་ཨིན་རུང་ ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ལུ་ ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་འཛིན་འཐབ་མི་ དྲན་ཤེས་ཉམས་ཏེ་ཡོད་པའི་མི་དེ་ མི་བདེ་བ། སེམས་ཁྲལ། སེམས་ཁྲལ་འཐོམ་པ། ཡང་ན་ཁོང་ཁྲོ་ལྡན་ནི་ཚུ་འགོ་བཙུགསཔ་ཨིན། ཁོང་གིས་ འཆག་འཆགཔ་འབད་སྲིད། ཁང་མིག་ནང་སྡོད་རུང་ “ཁྱིམ་ལུ་འགྱོ་དགོ” སྦེ་དྲི་སྲིད། ཡང་ན་ འཇམ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ཁོང་ཁྲོ་ལང་སྲིད། འདི་ལུ་ སྤྱིར་བཏང་ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཀྱི་མི་བདེ་བ་ (sundowning) ཟེར་སླབ་ཨིན།

འདི་ལུ་ ཐབས་ཤེས་གཅིག་རྐྱང་མེད་རུང་ ཉིནམ་གྱི་ལམ་ལུགས། ཁང་མིག་གི་གནས་སྟངས། དེ་ལས་ཁྱོད་ཀྱིས་ཕུལ་མི་བྱེད་ལས་ཀྱི་རིགས་ཚུ་བསྒྱུར་བཅོས་འབད་བ་ཅིན་ ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཞི་འཇགས་སྦེ་འགྱོ་ནི་ལུ་ཕན་ཐོགས་འབྱུང་སྲིད། ཤོག་ལེབ་འདི་ནང་ National Institute on Aging དང་ Alzheimer’s Association ལས་ སྨན་མེད་པའི་ལག་ལེན་བསྟར་བཏུབ་པའི་བསླབ་བྱ་ཚུ་བསྡུ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་སྨན་བཅོས་ཀྱི་སླབ་སྟོན་མེན། ནད་རྟགས་འདི་གསརཔ་ཨིན་པ་ཅིན། ཡང་ན་ཧོད་ལས་འགོ་བཟུང་ཡོད་པ་ཅིན། ཡང་ན་ཚབས་ཆེར་འགྱོ་དོ་ཡོད་པ་ཅིན་ ཁོང་གི་སྨན་པ་དང་གཅིག་ཁར་གྲོས་བསྡུར་འབད།

ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཀྱི་མི་བདེ་བ་ཟེར་མི་འདི་ག་ཅི་སྨོ?

ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཀྱི་མི་བདེ་བ་ཟེར་མི་འདི་ ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་སམ་དགོང་མོ་སྔ་པོ་ལུ་ ཉིམ་གསོག་ཏེ་འགྱོ་བའི་སྐབས་ མི་བདེ་བ། སེམས་ཁྲལ། ཁོང་ཁྲོ། ཡང་ན་སེམས་ཁྲལ་འཐོམ་པ་ཚུ་འགོ་བཙུགས་པའམ་ཚབས་ཆེར་འགྱོ་བ་ལུ་ཟེརཝ་ཨིན། National Institute on Aging (NIA) གིས་ ཐང་ཆད་དྲགས་པ་ཅིན་ ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཀྱི་མི་བདེ་བ་འཕར་སྲིད་ཟེར་སླབ་ཨིན།

ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཀྱི་མི་བདེ་བ་ཚབས་ཆེར་བཟོ་མི་ག་ཅི་ཚུ་ཨིན་སྲིད?

རྒྱུ་མཚན་ལེ་ཤ་ཅིག་མཉམ་དུ་ཆ་ཤས་བྱེད་སྲིད། Alzheimer’s Association གིས་ འོག་གི་རྒྱུ་མཚན་ཚུ་བརྗོད་ཡོད:

  • ཉིནམ་ཧྲིལ་བུ་ལས་ཀ་འབད་ཞིནམ་ལས་ཐང་ཆད་པ།
  • ས་ཁོངས་གསརཔ་ཡང་ན་སེམས་ཁྲལ་འཐོམ་མི།
  • ལུས་ཀྱི་ནང་ཁུལ་གྱི་དུས་ཚོད་ (body clock) མི་མཐུན་པས་ ཉིནམ་གུ་ཉལ་འདོདཔ་དང་མཚན་མོ་མིག་དཀར་འབྱུང་བ།
  • གློག་འོད་ཉུང་བ་དང་གྲིབ་མ་ཚུ་གིས་སེམས་ཁྲལ་འཐོམ་བཟོ་བ།
  • མཐའ་འཁོར་གྱི་མི་ཚུ་གི་སེམས་ཁྲལ་དང་བློ་ཕམ་ཚོར་བ།
  • ཉལ་གཞི་ཉུངམ་སྦེ་དགོཔ་ འདི་ག་རྒས་ཆེ་བའི་མི་ལུ་སྤྱིར་བཏང་མཐོངམ་ཨིན།

NIA གིས་ མི་བདེ་བ་ཡར་རྒྱས་འགྱོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གཞན་ཚུ་ཡང་སླབ་ཨིན། དཔེར་ན་ ན་ཟུག སེམས་ཁྲལ་ཡང་ན་དཀའ་ངལ། ངལ་གསོ་མ་ལངམ། ལོངས་མ་བཤལ་བ། སྒྲ་སྐད་དྲགས་པའམ་མི་མང་དྲགས་པ། དེ་ལས་སྨན་ཁ་ཤས་ཡང་ན་སྨན་གྱི་ཕན་ཚུན་ནུས་པ་ཚུ་ཨིན།

དགོང་མོ་ཞི་འཇགས་སྦེ་འགྱོ་ནི་ལུ་ ཉིནམ་གྱི་ལམ་ལུགས་ག་དེ་སྦེ་འཆར་གཞི་བཟོ་དགོ?

ལཱ་ཁག་ཆེ་བའི་བྱེད་ལས་ཚུ་ཉིནམ་གྱི་སྔ་པོ་ལུ་བསྒྱུར་ཞིནམ་ལས་ ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་འདི་ ཞི་འཇགས་དང་སྔོན་ཤེས་འབད་བཏུབ་སྦེ་བཞག། NIA དང་ Alzheimer’s Association གཉིས་ཆ་རང་གིས་ ཉིན་རེའི་ལམ་ལུགས་གཅིག་མཚུངས་བཞག་ནི་ལུ་སླབ་ཨིན། ཁྱོད་རའི་གནས་སྟངས་དང་བསྟུན་ཏེ་བསྒྱུར་བཏུབ་པའི་ཉིནམ་གྱི་དཔེ་གཞི་ཅིག:

དུས་ཚོད ཕན་ཐོགས་འབྱུང་སྲིད་པའི་བྱ་བ
ཞོགས་པ མི་མང་ཤོས་ཀྱིས་དྲན་ཤེས་གསལ་བའི་སྐབས་ ཐུག་འཕྲད། ཁྲུས་གཏང་ནི། ཕྱི་ཁར་འགྱོ་ནི། དེ་ལས་ལཱ་ཁག་ཆེ་བའི་ལས་ཀ་ཚུ་བྱེད།
ཞོགས་ཀས་ཕྱེད ཕྱི་ཁར་ཡང་ན་ཉི་འོད་འཐོར་སའི་སྒེའུ་ཁུང་གི་ཁ་ཐུག་ལུ་དུས་ཚོད་སྤྱད། འགྲུལ་བཞུད་ཡང་ན་བྱེད་ལས་གཞན་འབད།
ཉིན་གུང ཉིན་གུང་གི་ཟས་མང་ཙམ་ཟ། (Alzheimer’s Association གིས་ ཉིན་གུང་ཟས་མང་ཙམ་དང་དགོང་ཟས་ཡངས་ཤོས་ཟ་ནི་ལུ་སླབ་ཨིན།)
ཉིམ་ཕྱེད་སྔ་པོ དགོས་མཁོ་ཡོད་པ་ཅིན་ངལ་གསོ་སྦེ་སྡོད་རུང་ ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་རིངམ་སྦེ་མི་ཉལ་ནི་ལུ་གཟབ།
ཉིམ་ཕྱེད་བར་མ ངོས་ཤེས་ཡོད་པའི་ཞི་འཇགས་བྱེད་ལས། ཟས་ཕྲུག་དང་འཐུང་ནི་ཅིག། ཀ་ཕི་ལ་སོགས་པ་མི་འཐུང་།
ས་རུབ་མ་འགྱོ་བའི་ཧེ་མ ས་མ་རུབ་པའི་ཧེ་མ་ནང་ ནང་གི་གློག་འོད་བཏོན་ཞིནམ་ལས་ཡོལ་ཐིག་བཀག
དགོང་མོ ཡངས་ཤོས་ཀྱི་ཟས། ཁ་རྒྱབ་ཀྱི་རོལ་དབྱངས། བརྩོན་ཤུགས་ཉུང་བ། ཉལ་ནིའི་ལམ་ལུགས་གཅིག་མཚུངས་བཞག།

འབྱུང་ཁུངས་ནང་ལས་གལ་ཆེ་བའི་གནད་དོན་ལ་ལོ་ཅིག:

  • ཉི་འོད། NIA གིས་ ཉིན་རེ་ཕྱི་ཁར་ཡང་ན་སྒེའུ་ཁུང་གི་ཁ་ཐུག་ལུ་ ཉི་འོད་ལེན་ནིའི་དུས་ཚོད་འཆར་གཞི་བཟོ་ནི་ལུ་སླབ་ཨིན།
  • ཉིན་རེའི་ལུས་སྦྱོང་། ཉིན་རེ་ལུས་སྦྱོང་འབད་རུང་ བྱེད་ལས་མང་དྲགས་པ་མི་འཆར་ནི་ལུ་ NIA གིས་སླབ་ཨིན།
  • ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཀྱི་འཐུང་ནི། ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཆང་དང་ ཀ་ཕི་ཡང་ན་ཀོ་ལ་བཟུམ་གྱི་ཀ་ཕི་ཡོད་པའི་འཐུང་ནི་ཚུ་ཟ་ནི་ལས་འཛེམ། (NIA) Alzheimer’s Association གིས་ ཏམ་ཁུ་ཡང་བརྗོད་ཡོད།
  • ཉལ་གཞི། ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་རིངམ་སྦེ་ཉལ་ནི་དང་ ཉལ་འདོདཔ་སྦེ་སྡོད་ནི་ལས་འཛེམ། (NIA) མཚན་མོ་ཉལ་གཞི་ལེགས་ཤོམ་མི་འབབ་པ་ཅིན་ ཉིནམ་གུ་ཉལ་ནི་ཉུང་བཅུག་ནི་ལུ་ Alzheimer’s Association གིས་སླབ་ཨིན།

ཉིན་རེའི་ལམ་ལུགས་བརྟན་པོ་བཟོ་ནིའི་སྐོར་ལུ་ ཉིན་རེའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་ལས་ བལྟ།

ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཁང་མིག་ནང་ཞི་འཇགས་སྦེ་ག་དེ་སྦེ་བཟོ་དགོ?

སྒྲ་སྐད་ཉུང་བཅུག གློག་འོད་ཁ་སྐོང་འབད། དེ་ལས་ངོས་ཤེས་ཡོད་པའི་ཅ་ཆས་ཚུ་ཉེ་འཁོར་ལུ་བཞག

  • གསལ་ཏོག་ཏོ་དང་མཉམ་སྦེ་གློག་འོད། Alzheimer’s Association གིས་ དགོང་མོ་ཁང་མིག་ནང་གློག་འོད་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་བཞག་ནི་ལུ་སླབ་ཨིན། གྲིབ་མ་མ་འབྱུང་པའི་ཧེ་མ་ནང་གློག་འོད་བཏོན།
  • སྒྲ་སྐད་ཉུང་བཅུག། རྒྱང་འཕྲིན་དང་རེ་ཌིའོ་གི་སྒྲ་ཉུང་བཅུགཔ་ཡང་ན་ཁ་བསྡམ། དེ་ལས་ དུས་ཚོད་དེ་ཁར་ མགྲོན་པོ་ཡང་ན་ཁང་མིག་ནང་གི་ལས་ཀ་མང་དྲགས་པ་མི་འབད་ནི་ལུ་གཟབ། Alzheimer’s Association གིས་ དགོང་མོ་རྒྱང་འཕྲིན། ཁང་མིག་གི་ལས་ཀ། ཡང་ན་སྒྲ་ཆེ་བའི་རོལ་དབྱངས་ཚུ་ཉུང་བཅུག་ནི་ལུ་སླབ་ཨིན།
  • ངོས་ཤེས་ཡོད་པའི་ཅ་ཆས། NIA གིས་ སེམས་གསོ་འབད་མི་རོལ་དབྱངས་གཏང་ནི་དང་ དགའ་མི་ཅ་ཆས་དང་པར་ཚུ་ཉེ་འཁོར་ལུ་བཞག་ནི་ལུ་སླབ་ཨིན།
  • བདེ་ཏོག་ཏོ་ཡོད་མེད་བལྟ་བ། Alzheimer’s Association གིས་ ན་ཟུག གྲོད་ཁོག་ལྟོགས་པ། སྐོམ་པ། ལོངས་མ་བཤལ་བ། གཅིན་གྱི་ཁུང་གང་བ། ཐང་ཆད་པ། ནད་འབུ། དེ་ལས་པགས་པའི་ཉེན་ཁ་ཚུ་ཞིབ་དཔྱད་འབད་ནི་དང་ ཁང་མིག་ནང་དྲོན་གྲང་ཚད་བདེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་བཞག་ནི་ལུ་སླབ་ཨིན།
  • ཁྱོད་རའི་སེམས་ཁམས། མི་ཚུ་གིས་ མཐའ་འཁོར་གྱི་སེམས་ཁྲལ་ཚོརཝ་ཨིན། ཁྱོད་རའི་སེམས་ཁྲལ་གྱིས་ གནས་སྟངས་ཚབས་ཆེར་བཟོ་དོ་ཡོད་པ་ཅིན་ དལཝ་སྦེ་འབད་ཞིནམ་ལས་ཞི་འཇགས་སྦེ་སྡོད་ནི་ལུ་ NIA གིས་སླབ་ཨིན།

ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ལུ་ ང་བཅས་ཀྱིས་ཞི་འཇགས་བྱེད་ལས་ག་ཅི་བྱེད་ཚུགས?

ངོས་ཤེས་ཡོད་པ། མགྱོགས་དྲགས་མེད་པ། དེ་ལས་འཇམ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་བཞག་ཚུགས་པའི་བྱེད་ལས་ཚུ་གདམ། Alzheimer’s Association གིས་ ཁ་རྒྱབ་ཀྱི་རོལ་དབྱངས། པར་བལྟ་བ། ཡང་ན་དགའ་མི་གློག་བརྙན། དེ་ལས་མཉམ་དུ་འགྲུལ་བཞུད་འབད་མི་ཚུ་བཟུམ་གྱི་ཞི་འཇགས་བྱེད་ལས་ཚུ་གིས་ མི་བདེ་བ་ཉུང་བཅུག་ནི་ལུ་ཕན་ཐོགས་འབྱུང་སྲིད་ཟེར་སླབ་ཨིན། NIA གིས་ ཟས་ཕྲུག་ཡང་ན་འཐུང་ནི། དགའ་མི་རྒྱང་འཕྲིན་ལས་རིམ། རོལ་དབྱངས། འགྲུལ་བཞུད། དཔེ་དེབ་ལྷག་པ། ཡང་ན་གོས་ཆུང་བལྟབ་པ་བཟུམ་གྱི་ཁྱིམ་ཚང་གི་ལས་ཀ་འཇམ་ཙམ་ཅིག་བྱེད་ནི་ལུ་སླབ་ཨིན།

འབད་བལྟ་བཏུབ་པའི་བསླབ་བྱ་ཚུ:

  1. མཉམ་དུ་གོས་ཆུང་བལྟབ། NIA གིས་ འདི་བཟུམ་གྱི་ཁྱིམ་ཚང་གི་ལས་ཀ་འཇམ་ཙམ་ཅིག་བྱེད་ནི་ལུ་སླབ་ཨིན། གོས་བཏུམ་ཚུ་འཇམ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་བལྟབ་ཚུགསཔ་དང་ ལས་ཀ་འདི་མཇུག་བསྡུ་ས་གསལ་པོ་འོང་།
  2. དགའ་མི་རོལ་དབྱངས་གཏང་། ཁོང་གི་ལོ་གཞོན་པའི་སྐབས་ཀྱི་ངོས་ཤེས་ཡོད་པའི་རོལ་དབྱངས་ཚུ་ སྒྲ་མཐོན་པོ་མེད་པར་གཏང་། མཉམ་དུ་གཞས་གཏང་མི་འདི་ཡང་ལེགས་ཤོམ་ཨིན། བསླབ་བྱ་ཁ་གསལ་གྱི་དོན་ལུ་ རོལ་དབྱངས་ཀྱི་བྱེད་ལས་ བལྟ།
  3. པར་བལྟ་བ། པར་དེབ་ཅིག་ ཡང་ན་ Photo Pairs ནང་ བཟའ་ཚང་གི་པར་ལ་ལོ་ཅིག་པར་མཐོང་སྦེ་བཞག་སྟེ་བལྟ་བ་ཅིན་ ཁ་རྒྱབ་ཀྱི་གླེང་མོལ་འབྱུང་སྲིད།
  4. ཐུང་ཀུ་སྦེ་འགྲུལ་བཞུད་འབད། ས་མ་རུབ་པའི་ཧེ་མ་ ལྡུམ་རའི་ནང་། ལམ་གཞུང་ནང་། ཡང་ན་ཁང་མིག་གི་ནང་འཁོར་ལུ་འགྲུལ་བཞུད་འབད།
  5. མཉམ་དུ་ཟས་ཕྲུག་དང་འཐུང་ནི་ཟ། འཇམ་ཏོག་ཏོ་དང་དྲོན་པོ། ཀ་ཕི་མེད་པའི་ཟས་ཕྲུག་ ཅོག་ཙེའི་ཐོག་ལུ་མཉམ་དུ་ཟ།
  6. འཇམ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་མཐུན་པ་འཚོལ་ནི། Picture Pairs ནང་ ཊ་ཡིལ་བཞི་དང་པར་མཐོང་སྦེ་བཞག་མི་འདི་ འགོ་བཙུགས་ནི་ལུ་འཇམ་ཏོག་ཏོ་དང་བཞག་ནི་ལུ་ཡང་འཇམ་ཏོག་ཏོ་ཨིན།
  7. ཚོས་གཞི་བཀོད་པ། གློག་ཀླད་ནང་ཡང་ན་ཤོག་ལེབ་གུ་ Coloring འབད་ནི། མཇུག་བསྡུ་དགོ་པའི་དམིགས་ཡུལ་མེད་པར་བྱེད།
  8. བལྟ་ཞིནམ་ལས་གླེང་མོལ་འབད་ནི། Conversation Cards ནང་ པར་དང་ཁ་ཕྱེ་བའི་དྲི་བ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན། བལྟ་ཏེ་སྡོད་མི་རང་ལངམ་ཨིན།
  9. དབུགས་རིངམ་སྦེ་བཏང་ནིའི་དུས་ཚོད། Calm Breathing འདི་ ཁྱོད་ར་གིས་འགོ་བཙུགས་ཞིནམ་ལས་བཞག་ཚུགས་པའི་ དལཝ་དང་ཁ་རྒྱབ་ཀྱི་དུས་ཚོད་ཅིག་ཨིན།
  10. ལགཔ་གི་ལས་ཀ། ཨེབ་རྟ་ཡང་ན་མུ་ཏ་སེལ་འཐུ་འབད་ནི། འཇམ་ཏོག་ཏོ་ཡོད་པའི་ཉལ་ཆས་མཉེན་ནི། ཡང་ན་ངོས་ཤེས་ཡོད་པའི་ཅ་ཆས་ཅིག་འཆང་ནི་ཚུ་ཨིན། ཁ་གསལ་གྱི་དོན་ལུ་ ཚོར་བའི་བྱེད་ལས་ བལྟ།

ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ལུ་ རྩེདམོ་གསརཔ། ཕྱི་ཁར་འགྱོ་ནི་མང་པོ། ཡང་ན་དྲན་ཤེས་དང་དོ་སྣང་མང་དྲགས་པ་དགོ་པའི་བྱེད་ལས་ཚུ་ལས་འཛེམ། དེ་ཚུ་ཞོགས་པ་ལུ་བྱེད།

མི་བདེ་བ་འགོ་བཙུགས་པའི་སྐབས་ ང་གིས་ག་ཅི་འབད་དགོ?

ཞི་འཇགས་སྦེ་སྡོད་ཞིནམ་ལས་ སེམས་གསོ་འབད། དེ་ལས་འཇམ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་བྱེད་ལས་གཞན་ལུ་བསྒྱུར། NIA གིས་ ཁ་རྒྱབ་སྦེ་སླབ་པ། ཁོང་གི་སེམས་ཁྲལ་ཉན་པ། རྩོད་པ་མི་རྩོད་པ། ཁོང་ཉེན་ཁ་མེད་པའི་ས་ཁོངས་ནང་ཡོད་ཟེར་སེམས་གསོ་འབད་པ། དེ་ལས་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་ཅིན་ འཇམ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ལགཔ་ཐུགས་ནི་ལུ་སླབ་ཨིན། དེ་ལས་ ཟས་ཕྲུག་ཡང་ན་འཐུང་ནི། རོལ་དབྱངས། ཡང་ན་འགྲུལ་བཞུད་འབད་ནི་བཟུམ་གྱི་ཐབས་ཤེས་གཞན་ཅིག་ལུ་འབད་བལྟ།

Alzheimer’s Association གིས་ “ཁྱོད་ནཱ་ལུ་ཉེན་ཁ་མེད” དང་ “ཁྱོད་སེམས་ཁྲལ་འཐོམ་མི་འདི་ང་ལུ་ཡང་སེམས་ཁྲལ་ཚུགས་སོ་ཡོད” བཟུམ་གྱི་ཚིག་ཚུ་ལག་ལེན་འཐབ་ནི་ལུ་སླབ་ཨིན། དེ་ལས་ གློག་འོད་ཁ་སྐོང་འབད་པ། དལཝ་སྦེ་འབད་པ། དེ་ལས་བརྩོན་ཤུགས་ཉུང་བཅུག་པ་ཚུ་ལུ་ཡང་སླབ་ཨིན། ཁོང་ལུ་ཐད་ཀར་དུ་བཀག་ནི། མཐའ་འཁོར་ལུ་མི་མང་དྲགས་པ་བཟོ་ནི། འཛིན་ནི། ཡང་ན་རྩོད་པ་མི་བརྩོད།

གལ་སྲིད་ ཁོང་ཁོང་ཁྲོ་ཚ་བའི་སྒོ་ལས་སྤེལ་འགྱོ་བ་ཅིན་ NIA གིས་ སྤེལ་སྟངས་དེ་མཇུག་མ་བསྡུ་ཚུན་ཚོད་ ཉེན་ཁ་མེད་པའི་རྒྱང་ཚད་ཅིག་ལུ་སྡོད་ནི་ལུ་སླབ་ཨིན། ཛ་དྲག་གི་གནས་སྟངས་ཅིག་ནང་ འབྲོག་ཁྱབ་ཉེན་སྲུང་ཨང་ 112 ལུ་འབོད་ཞིནམ་ལས་ ཁོང་ལུ་དྲན་ཤེས་ཉམས་པ་ཡོད་ཟེར་གསལ་བཤད་འབད།

ཁ་རྒྱབ་ཀྱི་ཚིག་གི་སྐོར་ལུ་ ང་བཅས་ཀྱི་ གླེང་མོལ་གྱི་བསླབ་བྱ་ དང་ ཁོང་གིས་མི་འབད་ཟེར་སླབ་པའི་སྐབས་ག་ཅི་འབད་དགོ་པའི་སྐོར་ བལྟ།

རྒྱུ་མཚན་ཚུ་ག་དེ་སྦེ་ཧ་གོ་ནི?

བདུན་ཕྲག་གཅིག་གམ་གཉིས་ཀྱི་རིང་ལུ་ ཐུང་ཀུ་སྦེ་བརྗེད་ཐོ་བཀོད། Alzheimer’s Association གིས་ ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཀྱི་མི་བདེ་བ་མ་འབྱུང་པའི་ཧེ་མ་ག་ཅི་འབྱུང་ཡོདཔ་ཨིན་ན་ བརྗེད་ཐོ་བཀོད་ནི་ལུ་སླབ་ཨིན། མི་བདེ་བ་འགོ་བཙུགས་པའི་དུས་ཚོད། ཆུ་ཚོད་གཅིག་གི་ཧེ་མ་ག་ཅི་འབྱུང་ཡི། ཉལ་གཞི། ཟས་དང་འཐུང་ནི། མགྲོན་པོ། སྒྲ་སྐད་དང་གློག་འོད་ཚུ་བཀོད། བརྗེད་ཐོ་དེ་ སྨན་པ་ལུ་སྟོན། NIA གིས་ སྤེལ་སྟངས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ཚུ་བརྗེད་ཐོ་བཀོད་པ་ཅིན་ བདག་འཛིན་པ་དང་གསོ་བའི་ཞབས་ཏོག་པ་ཚུ་གིས་ ལམ་ལུགས་ཅིག་ཧ་གོ་ནི་ལུ་ཕན་ཐོགས་འབྱུང་ཟེར་སླབ་ཨིན།

ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཀྱི་མི་བདེ་བ་ཀྱི་སྐོར་ལུ་ ནམ་སྨན་པ་ལུ་འབོད་དགོ?

མི་བདེ་བ་འདི་གསརཔ་ཨིན་པ་ཅིན། ཡང་ན་ཧོད་ལས་ཚབས་ཆེར་འགྱོ་དོ་ཡོད་པ་ཅིན། ཡང་ན་འགྱུར་བ་གཞན་དང་མཉམ་དུ་འབྱུང་དོ་ཡོད་པ་ཅིན་ ཁོང་གི་སྨན་པ་ལུ་འབྲེལ་བ་འཐབ། NIA གིས་ སྤེལ་སྟངས་ནང་འགྱུར་བ་ཧོད་ལས་ཡང་ན་མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་འབྱུང་མི་ ལྷག་པར་དུ་ནད་འབུ་ཕོག་པའི་ཤུལ་ལས་ཡང་ན་སྨན་གྱི་འགྱུར་བ་འབད་བའི་ཤུལ་ལས་འབྱུང་མི་འདི་ འཕྲལ་ལུ་སྨན་པ་ལུ་ཞུ་དགོ་ཟེར་སླབ་ཨིན།

དགོང་མོ་དཀའ་ངལ་ཚབས་ཆེར་བཟོ་མི་གནད་དོན་ཚུ་ སྨན་པ་ལུ་ཞིབ་དཔྱད་འབད་ནི་ལུ་ཞུ། Alzheimer’s Association གིས་ གཅིན་ལམ་ནད་འབུ། གཅིན་མི་བཟུང་བ། རྐངམ་གཡོ་འགུལ་མི་བདེ་བ། དེ་ལས་ཉལ་གཞིའི་སྐབས་དབུགས་བཀག་པ་བཟུམ་གྱི་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ཚུ་བརྗོད་ཡོདཔ་ལས་ སྨན་རེ་རེ་བཞིན་དུ་ ཉིནམ་གྱི་དུས་ཚོད་ག་དེ་ཁར་ཟ་ན་ལེགས་ག་ཟེར་དྲི་ནི་ལུ་སླབ་ཨིན། NIA གིས་ ན་ཟུག ལོངས་མ་བཤལ་བ། དེ་ལས་སྨན་གྱི་ནུས་པ་ཡང་ན་ཕན་ཚུན་གྱི་ནུས་པ་ཚུ་ མི་བདེ་བ་ཡར་རྒྱས་འགྱོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནང་བརྗོད་ཡོད།

Alzheimer’s Association གིས་ དྲན་ཤེས་ཉམས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཉལ་གཞིའི་དཀའ་ངལ་ལུ་ སྤྱིར་བཏང་སྨན་མེད་པའི་ཐབས་ཤེས་ཚུ་གདམ་ཁ་རྐྱབ་ཨིན་ཟེར་སླབ་ཨིན། དེ་ལས་ ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཀྱི་མི་བདེ་བ་ཀྱི་དོན་ལུ་སྨན་འདི་ ཉེན་ཁ་དང་ཕན་ཐོགས་ཞིབ་དཔྱད་འབད་ཞིནམ་ལས་ དེ་ཚུ་མ་ལེགས་པའི་སྐབས་རྐྱངམ་ཅིག་བསམ་བཞག་འབད་དགོ་ཟེར་ཡང་སླབ་ཨིན། གྲོས་ཐག་དེ་ སྨན་པ་དང་གཅིག་ཁར་འབད་དགོ། སྨན་བཅོས་ཀྱི་སླབ་སྟོན་མེད་པར་ སྨན་གང་རུང་། ཉལ་གཞིའི་སྨན། ཡང་ན་ཁ་སྐོང་སྨན་ཚུ་ འགོ་མ་བཙུགས། མི་བཞག ཡང་ན་མི་བསྒྱུར།

དགོང་མོའི་དུས་ཚོད་ནང་ ང་ར་ག་དེ་སྦེ་སྡོད་དགོ?

ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་འདི་ བདག་འཛིན་པ་ལུ་ཉིནམ་གྱི་ནང་དཀའ་ཤོས་ཀྱི་དུས་ཚོད་ཨིན་སྲིད། ཚུགས་པ་ཅིན་ བདུན་ཕྲག་ནང་ཉིནམ་ལ་ལོ་ཅིག་ ཆུ་ཚོད་གཅིག་གི་དོན་ལུ་ཡང་རུང་ བཟའ་ཚང་གི་མི། ཆ་རོགས། ཡང་ན་གླ་ལེན་པའི་གྲོགས་རམ་པ་ལུ་ ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཀྱི་དུས་ཚོད་བདག་འཛིན་འབད་ནི་ལུ་ཞུ། ངལ་གསོ་དང་གྲོགས་རམ་གྱི་ཐབས་ལམ་གྱི་དོན་ལུ་ ང་བཅས་ཀྱི་ བདག་འཛིན་པའི་རང་གི་བདག་འཛིན་ ལམ་སྟོན་ནང་ Alzheimer’s Association གི་ཉིནམ་ཉུང་གཉིས་ཆུ་ཚོད་རིན་མེད་གྲོགས་རམ་ཁ་པར་ཨང་ཡང་བཀོད་ཡོད།

སྤྱིར་བཏང་གི་དྲི་བ།

ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཀྱི་མི་བདེ་བ་འདི་ སྤྱིར་བཏང་ཉིནམ་གྱི་དུས་ཚོད་ག་དུས་འབྱུང་སྲིད?

འདི་སྤྱིར་བཏང་ ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་སམ་དགོང་མོ་སྔ་པོ་ལུ་ ཉིམ་གསོག་ཏེ་འགྱོ་བའི་སྐབས་འགོ་བཙུགས་པའམ་ཚབས་ཆེར་འགྱོཝ་ཨིན། དུས་ཚོད་ཏག་ཏག་འདི་ མི་རེ་རེ་ལུ་སོ་སོ་ཨིན། དེ་འབདཝ་ལས་ བདུན་ཕྲག་གཅིག་གམ་གཉིས་ཀྱི་རིང་ལུ་ཐུང་ཀུ་སྦེ་བརྗེད་ཐོ་བཀོད་པ་ཅིན་ ཕན་ཐོགས་འབྱུང་སྲིད།

ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཀྱི་མི་བདེ་བ་ལུ་ བྱེད་ལས་ག་ཅི་ཚུ་གིས་ཕན་ཐོགས་འབྱུང་སྲིད?

ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ལུ་ ངོས་ཤེས་ཡོད་པའི་ཞི་འཇགས་དང་ ལཱ་ཁག་མི་ཆེ་བའི་བྱེད་ལས་ཚུ་གིས་ལེགས་ཤོམ་འབདཝ་ཨིན། དཔེར་ན་ སེམས་གསོ་འབད་མི་རོལ་དབྱངས་ཉན་པ། པར་བལྟ་བ། དགའ་མི་རྒྱང་འཕྲིན་ལས་རིམ་བལྟ་བ། གོས་ཆུང་བལྟབ་པ། ཐུང་ཀུ་སྦེ་འགྲུལ་བཞུད་འབད་བ། ཡང་ན་མཉམ་དུ་ཟས་ཕྲུག་ཟ་བ་ཚུ་ཨིན། བྱེད་ལས་གསརཔ་ཡང་ན་དཀའ་ངལ་ཅན་ཚུ་ ཉིནམ་གྱི་སྔ་པོ་ལུ་བྱེད།

ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཀྱི་མི་བདེ་བ་འདི་ གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་གནད་དོན་ཅིག་གི་རྟགས་ཨིན་སྲིད་ག?

ན་ཟུག གཅིན་ལམ་ནད་འབུ་བཟུམ་གྱི་ནད་འབུ། ཉལ་གཞིའི་དཀའ་ངལ། ཡང་ན་སྨན་གྱི་ནུས་པ་ལ་སོགས་པའི་ གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ཚུ་གིས་ འདི་ཚབས་ཆེར་བཟོ་སྲིད། མི་བདེ་བ་འདི་གསརཔ་ཨིན་པ་ཅིན། ཡང་ན་ཧོད་ལས་འགོ་བཟུང་ཡོད་པ་ཅིན། ཡང་ན་ཚབས་ཆེར་འགྱོ་དོ་ཡོད་པ་ཅིན་ ཁོང་གི་སྨན་པ་ལུ་འབྲེལ་བ་འཐབ།

ཉིམ་ཕྱེད་རྗེས་ཀྱི་མི་བདེ་བ་ཀྱི་དོན་ལུ་ སྨན་པ་ལུ་སྨན་གྱི་སྐོར་ལས་དྲི་དགོཔ་ཨིན་ན?

འདི་སྨན་པ་དང་གཅིག་ཁར་གྲོས་བསྡུར་འབད་དགོ་པའི་གནད་དོན་ཅིག་ཨིན། Alzheimer's Association གིས་ སྤྱིར་བཏང་སྨན་མེད་པའི་ཐབས་ཤེས་ཚུ་དང་པ་ར་འབད་ནི་ལུ་གདམ་ཁ་རྐྱབ་ཟེར་སླབ་ཨིན། དེ་ལས་ དགོང་མོའི་མི་བདེ་བ་ཀྱི་དོན་ལུ་སྨན་འདི་ ཉེན་ཁ་དང་ཕན་ཐོགས་ཞིབ་དཔྱད་འབད་ཞིནམ་ལས་ རྗེས་མ་ལུ་བསམ་བཞག་འབད་དགོ་ཟེར་ཡང་སླབ་ཨིན། ཤོག་ལེབ་འདི་ནང་ སྨན་གྱི་སྐོར་ལས་སླབ་སྟོན་མི་འབད།

ཡོང་ཁུངས།

ང་བཅས་ཀྱིས་ ཤོག་ལེབ་འདི་གིས་ ལས་སྡེ་དང་ ཞིབ་འཇུག་ཚུ་ལུ་ འབྲེལ་མཐུད་འབདཝ་ཨིན། ཤོག་ལེབ་འདི་དུས་མཐུན་བཟོ་བའི་སྐབས་རེ་རེ་བཞིན་ཞིབ་དཔྱད་འབད་ཡོདཔ་ཨིན།

  1. Coping With Agitation, Aggression, and Sundowning in Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
  2. Sleep Issues and Sundowning · Alzheimer's Association
  3. Anxiety and Agitation · Alzheimer's Association
  4. Alzheimer's Caregiving: Managing Personality and Behavior Changes · National Institute on Aging

རྩེདམོ་འཇམ་པོ་ཅིག་གི་དོན་ལུ་གྲ་སྒྲིག་ཡོདཔ་ཨིན་ན?

པར་སྦོམ་དང་དུས་ཚོད་མེད་ སྐུགས་མེད་ དེ་ལས་ ཐོ་བཀོད་འབད་དགོཔ་ག་ནི་ཡང་མེདཔ་ཨིན། ཁྱོད་རའི་བརྡ་འཚོལ་ནང་ལུ་གཅིག་ཁར་རྩེད།

རྩེདམོ་འདི་ཚུ་ཁྱོད་དང་གཅིག་ཁར་འབག་ཤོག།

རིན་མེད་སྟོངམ་སྦེ་ གསེར་གྱི་དུས་ཚོད་ཀྱི་ མཉེན་ཆས་ iPhone དང་ iPad དེ་ལས་ Android ཚུ་གི་དོན་ལུ་ པར་སྦོམ་གྱི་ རྡོ་གཅལ་དང་ ཁྱོད་རའི་བཟའ་ཚང་གི་པར་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ རྩེདམོ་ཚུ་ དེ་ལས་ ཝའི་ཕའི་མེད་པར་ ལཱ་འབད་མི་ པར་གྱི་ཐུམ་སྒྲིལ་ཚུ་ཨིན། རྩིས་ཐོ་དང་ཁྱབ་བསྒྲགས་ དུས་ཚོད་ ཡང་ན་ སྐུགས་མེད།