وقتی فرد مبتلا به دمانس مدام می‌گوید می‌خواهم بروم خانه

«می‌خواهم بروم خانه.» برای بسیاری از خانواده‌ها این یکی از سخت‌ترین چیزهایی است که می‌شود شنید، به‌ویژه وقتی کسی که از او مراقبت می‌کنید در اتاق نشیمن خودش نشسته است. این شایع است، در هر مرحلهٔ دمانس ممکن است پیش بیاید، و راه‌های آرام و عملی برای پاسخ دادن هست. این صفحه می‌گوید این کلمه‌ها اغلب چه معنایی دارند، چه بگوییم، چه فعالیت‌هایی در همان لحظه می‌توانند کمک کنند، و چطور ایمن بمانیم.

چرا فرد مبتلا به دمانس مدام می‌گوید می‌خواهد برود خانه؟

معمولاً «خانه» بیشتر یک حس است تا یک مکان. Alzheimer’s Society آن را حس آسایش و امنیت، یا خانه‌ای از گذشته توصیف می‌کند، نه خود ساختمانی که فرد اکنون در آن است. دمانس می‌تواند اتاق‌های آشنا را غریبه نشان دهد و فرد ممکن است حس کند در دورانی قدیمی‌تر از زندگی است، وقتی خانه همان خانهٔ کودکی بود یا جایی که فرزندانش را بزرگ کرد.

این کلمه‌ها همچنین می‌توانند نشانهٔ این باشند که همین حالا چیز دیگری درست نیست: گرسنه است، تشنه است، به توالت نیاز دارد، درد دارد، زیادی گرم یا سردش است، خسته، تنها، ترسیده یا از سروصدا درمانده است. مؤسسهٔ ملی سالمندی آمریکا درد، سروصدا، تنهایی، تغییر در روزمرگی و داروها را در میان علت‌های بی‌قراری فهرست می‌کند.

وقتی می‌گوید می‌خواهد برود خانه چه بگویم؟

به حس پاسخ دهید، نه به کلمه‌ها. Family Caregiver Alliance توصیه می‌کند سعی نکنید فرد را متقاعد کنید که اشتباه می‌کند: احساساتش واقعی‌اند، پس اول با آرامش و اطمینان پاسخ دهید، بعد آرام حواسش را هدایت کنید.

جمله‌هایی که اغلب کمک می‌کنند:

• حس را نام ببرید. «به نظر می‌رسد دلتان برای خانه تنگ شده.»
• اطمینان بدهید. «اینجا امن هستید و من کنارتان می‌مانم.» Alzheimer’s Association کلمات ساده «اینجا امن هستید» را پیشنهاد می‌کند.
• به خاطره دعوت کنید. «دربارهٔ خانه‌تان برایم بگویید. آشپزخانه‌تان چه شکلی بود؟» پرسیدن دربارهٔ گذشتهٔ دور معمولاً از پرسش دربارهٔ امروز راحت‌تر است.
• چیزی را با هم پیشنهاد کنید. «اول یک فنجان چای بخوریم،» یا «می‌شود با این حوله‌ها کمکم کنید؟»

لحن گرم و دستی روی بازو، اگر فرد لمس را دوست دارد، می‌تواند بیشتر از کلمه‌ها بگوید.

از چه چیزهایی باید پرهیز کنم؟

• بحث کردن یا توضیح دادن. «حالا اینجا زندگی می‌کنید» یا «این 40 سال است که خانهٔ شماست» از او می‌خواهد چیزی را بپذیرد که دمانس پذیرفتنش را سخت می‌کند، و ممکن است حس کند به او می‌گویند اشتباه می‌کند.
• سؤال امتحانی. «یادتان نیست؟» یا «نشانی‌اش چیست؟» فشار اضافه می‌کند.
• از سر خشم جلوی در را گرفتن. اگر راه افتاد بیرون، آرام بمانید و همراهش بروید. یک قدم زدن کوتاه با هم اغلب این میل را فرو می‌نشاند.
• عجله. پیش از عوض کردن موضوع، به او وقت بدهید دربارهٔ خانه حرف بزند.

فعالیت‌هایی که در همان لحظه می‌توانند کمک کنند

بعد از اینکه حس را پذیرفتید، یک فعالیت آرام و آشنا می‌تواند توجه را بدون نادیده گرفتن آن جابه‌جا کند.

1. عکس‌های خانه و خانواده را ببینید. صفحه‌ها را ورق بزنید و به‌جای سؤال، نظر بدهید («به آن باغ نگاه کنید»). روی تلفن یا تبلت، جفت‌یابی عکس عکس‌های خانوادگی خودتان را به یک بازی جفت‌یابی ملایم تبدیل می‌کند و عکس‌ها روی دستگاه شما می‌مانند.
2. دربارهٔ خانه حرف بزنید. کارت‌های گفت‌وگو پرسش‌های باز دربارهٔ خانه‌ها، آشپزخانه‌ها، همسایه‌ها و جشن‌ها دارند که پاسخ درستی ندارند.
3. موسیقی مورد علاقه‌اش را پخش کنید. مؤسسهٔ ملی سالمندی آمریکا موسیقی آرامش‌بخش را در میان راه‌های آرام کردن بی‌قراری می‌شمارد. فعالیت‌های موسیقی ما را ببینید.
4. چیزی بخورد یا بنوشد. گرسنگی و تشنگی می‌توانند شبیه بی‌قراری باشند. یک فنجان چای یا یک خوراکی محبوب یک آیین کوچک خانه بودن هم هست.
5. قدم بزنید یا بیرون بنشینید. حرکت و نور روز کمک می‌کنند، به‌ویژه در ساعت‌های زودتر روز.
6. کاری آشنا بدهید. تا کردن لباس، دسته‌بندی قاشق و چنگال یا آب دادن به گیاه‌ها می‌تواند حس اداره کردن یک خانه را برگرداند.
7. همه‌چیز را آهسته کنید. تلویزیون را خاموش کنید، سروصدا و تابش خیره‌کننده را کم کنید و یک مکث مشترک نفس کشیدن آرام را امتحان کنید.

اگر یک ایده نگرفت، بعداً دیگری را امتحان کنید. آرام کنار هم نشستن هم پایان خوبی است.

دنبال علتی بگردید که بشود درستش کرد

Alzheimer’s Society پیشنهاد می‌کند دفترچهٔ کوتاهی نگه دارید که این درخواست کی پیش می‌آید، مثلاً پیش از غذا، بعد از مهمان‌ها یا هنگام غروب. دیدن الگو برنامه‌ریزی از پیش را آسان‌تر می‌کند.

آیا گفتن یک دروغ مصلحتی اشکالی ندارد؟

این واقعاً یک بحث است و خانواده‌های مهربان به جاهای متفاوتی می‌رسند. Alzheimer’s Society می‌گوید پاسخ درست واحدی وجود ندارد: ناراستی‌ها می‌توانند بعضی افراد را بدگمان‌تر کنند، پس تصمیم بگیرید چه چیزی به نفع فرد است و ثابت‌قدم باشید. نظر هم‌مدیر Penn Memory Center این است که حقیقت پیش‌فرض است و ناراستی ملایم فقط وقتی پذیرفتنی است که فرد نتواند یک حقیقت مشخص را درک کند، و هرگز نباید واقعیت او را مسخره کرد.

بسیاری از مراقبان راه میانه را مؤثر می‌یابند: اول آرام کردن صادقانه و منحرف کردن حواس («امشب همین‌جا می‌مانیم و من کنارتان هستم»)، بدون بحث دربارهٔ اینکه خانه کجاست.

اگر هر بعدازظهر یا غروب پیش می‌آید چه؟

بی‌قراری‌ای که آخر بعدازظهر شروع شود یا بدتر شود اغلب غروب‌زدگی (sundowning) نامیده می‌شود. مؤسسهٔ ملی سالمندی آمریکا برنامهٔ ثابت، نور آفتاب و فعالیت روزانه، چرت‌های دیروقت کمتر و پرهیز از کافئین یا الکل آخر روز را پیشنهاد می‌کند. روشن کردن چراغ‌ها پیش از غروب هم می‌تواند کمک کند. راهنمای ما دربارهٔ فعالیت‌های آرام آخر بعدازظهر اطلاعات بیشتری دارد.

اگر می‌خواهد برود، ایمن نگه داشتنش

خواستن رفتن به خانه می‌تواند به سرگردانی برسد. Alzheimer’s Association برآورد می‌کند از هر ده نفری که با دمانس زندگی می‌کنند شش نفر دست‌کم یک بار سرگردان می‌شوند.

از قبل آماده شوید:

• یک دستبند شناسایی یا پزشکی با نام او و شمارهٔ تلفن شما، و برچسب در لباس‌ها. مؤسسهٔ ملی سالمندی آمریکا برنامهٔ MedicAlert و Safe and Found انجمن آلزایمر آمریکا را ذکر می‌کند که ممکن است هزینه داشته باشند. دربارهٔ خدمات مشابه در محل خودتان می‌توانید از سازمان محلی آلزایمر یا دمانس بپرسید.
• زنگ یا آلارم در، و قفل‌هایی که بالا یا پایین قرار گرفته‌اند. هرگز فرد را تنها در جایی حبس نکنید.
• یک عکس تازه و نزدیک، و فهرست جاهایی که ممکن است برود، مثل خانهٔ قدیمی یا محل کار.
• به همسایه‌های مورد اعتماد بگویید و شمارهٔ خود را به آن‌ها بدهید.

اگر گم شد: فوراً جست‌وجو را شروع کنید؛ Alzheimer’s Association یادآوری می‌کند بسیاری از افراد در فاصلهٔ 1.5 مایلی پیدا می‌شوند. اگر ظرف 15 دقیقه پیدایش نکردید، با شمارهٔ اورژانس محلی خود تماس بگیرید و بگویید فرد دمانس دارد. اگر جان کسی در خطر است، فوراً با همین شماره تماس بگیرید.

چه وقت باید به پزشک زنگ بزنم؟

اگر این درخواست یا گیجی ناگهانی شروع شد، یا در طی ساعت‌ها یا روزها خیلی بدتر شد، زود به پزشکش زنگ بزنید. مؤسسهٔ ملی سالمندی آمریکا می‌گوید رفتاری که ناگهانی یا سریع تغییر می‌کند، به‌ویژه بعد از عفونت یا تغییر دارو، باید فوراً بررسی شود. گیجی ناگهانی می‌تواند دلیریوم باشد که NHS می‌گوید کمک فوری می‌خواهد؛ عفونت ادراری در سالمندان یکی از علت‌های شایع آن است.

همچنین گفتن یک الگوی پایدار در ملاقات بعدی مفید است، چون درد، خلق پایین، مشکلات خواب یا عوارض جانبی داروها همه می‌توانند نقش داشته باشند.