Kana muntu ya dementia ke lomba kwenda na nzo

« Mono zola kwenda na nzo. » Sambu na mabuta mingi, yayi kele mambu ya mpasi mingi ya kuwa, mingi-mingi kana muntu yina nge ke kebaka kele ya kuvanda na salo na yandi mosi. Yo ke salama mingi, yo lenda salama na konso etape ya dementia, mpi kele ti mitindu ya pima mpi ya mfunu ya kupesa mvutu. Lutiti yayi ke monisa mambu yina bangogo yai ke tendula mingi, mambu ya kutuba, bisalu yina lenda sadisa na ntangu yina, mpi mutindu ya kuvanda na kimvuka.

Sambu na nki muntu ya dementia ke lombaka ntangu yonso kwenda na nzo?

Mingi-mingi, « nzo » kele mawi kuluta kisika. Alzheimer’s Society ke tendula yo bonso mawi ya kikesa mpi ya kimvuka, to nzo ya ntangu ya kala, kansi ve nzo mosi ya sikisiki. Dementia lenda sala nde bisika ya kuyikana kumonana bonso ya nzenza, mpi muntu lenda wa bonso yandi ke zinga na ntangu ya kala ya luzingu, ntangu nzo vandaka nzo ya kileke na yandi to kisika yina yandi yedisaka bana na yandi.

Bangogo yai lenda monisa mpi nde kima ya nkaka kele mpasi na ntangu yai: yandi kele ti nzala, kiuvu ya kunwa, kele na mfunu ya kukwenda na kabine, kele ti mpasi, kele ti tiya mingi to madidi mingi, kele ya kulemba, yandi mosi, kele ti boma, to makelele me luta mingi. National Institute on Aging ke tanga mpasi, makelele, kuvanda nge mosi, bansoba na manaka mpi bankisi na kati ya mambu yina ke nataka ntanta.

Inki mono fwete tuba kana yandi ke lomba kwenda na nzo?

Pesa mvutu na mawi, kansi ve na bangogo. Family Caregiver Alliance ke longa nde kusala ngolo ya kundimisa muntu ti yandi kele na kifu ke sadisaka ve: mawi na yandi kele ya kieleka, yo vanda pesa yandi ntete kikesa mpi kivuvu, na nima balula mabanza malembe.

Bangogo yina lenda sadisa:

• Tanga mawi. « Yo ke monana bonso nge ke yindula nzo na nge. »
• Yika yandi. « Nge kele na kimvuka awa, mpi mono ke vanda ti nge. » Alzheimer’s Association ke pesa diambu ya pete: « Nge kele na kimvuka awa. »
• Yula mambu ya kuyibuka. « Tubila mono mambu ya me tala nzo na nge. Kikuku na nge vandaka mutindu nki? » Kuyula mambu ya ntangu ya kala mingi mbala mingi ke pesaka kikesa kuluta kuyula mambu ya bubu.
• Pesa kima ya kusala kumosi. « Beto nwa ntete tii ya fioti », to « Nge lenda sadisa mono ti bitambala yayi? »

Ndinga ya malembe mpi kusimba diboko, kana yandi ke zolaka yo, lenda tuba mingi kuluta bangogo.

Inki mono fwete buya kusala?

• Kuswana to kutendula mingi. « Nge ke zingila awa ntangu yayi » to « Yayi kele nzo na nge banda bamvula 40 » ke lomba yandi na kundima kima yina dementia ke komikaka mpasi, mpi yo lenda sala nde yandi wa bonso nge ke tuba ti yandi kele na kifu.
• Kuyula mingi bonso ekzame. « Nge ke yibuka ve? » to « Adresse kele inki? » ke yika kilo ya mingi.
• Kukanga mwelo ti nganzi. Kana yandi ke kwenda na nganda, vanda pima mpi tambula ti yandi. Kutambula ya nkufi kumosi mbala mingi ke lembikaka nzala ya kwenda.
• Kusala nswalu. Pesa yandi ntangu ya kutuba mambu ya me tala nzo na ntwala ya kusoba disolo.

Bisalu yina lenda sadisa na ntangu yina

Na nima ya kundima mawi na yandi, kisalu ya pima mpi ya kuyikana lenda balula mabanza malembe kukonda kumona mawi yina bonso ya kukonda mfunu.

1. Tala bafoto ya nzo mpi ya dibuta. Balula balutiti mpi tuba mambu ya pete (« Tala elanga yina ») na kisika ya kuyula bangiufula. Na telefone to tableti, Photo pairs ke kumisa bafoto na nge ya dibuta kisalu ya pete ya kukangisa, mpi bafoto ke vandaka na kisadilu na nge.
2. Tubila mambu ya me tala nzo. Conversation cards ke pesaka bangiufula ya kukangula disolo ya me tala banzo, bakikuku, bambuta ya pene-pene mpi bafeti, kukonda mvutu ya mbote to ya mbi.
3. Bulisa miziki yina yandi ke zolaka. National Institute on Aging ke tanga miziki ya malembe na kati ya mitindu ya kulembika ntanta. Tala bisalu ya miziki.
4. Pesa madia ya fioti to kima ya kunwa. Nzala mpi kiuvu ya kunwa lenda monana bonso kukonda kuvanda pima. Kopo ya tii to kima ya fioti ya yandi ke zolaka kele mpi kima ya fioti ya nzo.
5. Tambula to vanda na nganda. Kunika nitu mpi mwini ke sadisaka, mingi-mingi na ntangu ya mwini.
6. Pesa kisalu ya kuyikana. Kupika bilele, kuyidika bima ya kudia to kunwa banti lenda vutula mawi ya kukeba nzo.
7. Lembika mambu yonso. Zima televizio, kulumusa makelele mpi mwini ya ngolo, mpi meka calm breathing ya malembe kumosi.

Kana diambu mosi me sadisa ve, meka diambu ya nkaka na nima. Kuvanda pima kumosi mpi kele mbote.

Tala kana kele ti kikuma yina nge lenda yidika

Alzheimer’s Society ke pesa diambu ya kusonika ntangu yina kulomba ke salama, bonso na ntwala ya madia, na nima ya bavisite, to na nkokila. Mitindu yina ke sadisaka na kuyilama na ntwala.

Keti yo kele mbote na kutuba luvunu ya fioti?

Yayi kele diambu ya kieleka ya kutadila, mpi mabuta ya ntima ya mbote ke bakaka banzila ya kuswaswana. Alzheimer’s Society ke tuba nde kele ve mvutu mosi kaka ya mbote: luvunu lenda sala nde bankaka kukonda kutula ntima, yo vanda baka lukanu yina ke fwanana na mambote ya muntu mpi vanda ya kuyikana. Na Penn Memory Center, mabanza ya codirecteur kele nde kieleka fwete vanda luyantiku, mpi luvunu ya malembe lenda ndama kaka kana muntu lenda bakisa ve kieleka ya sikisiki, mpi nge fwete seka ve mabanza na yandi.

Bakebi mingi ke monaka nzila ya kati: kikesa ya kieleka mpi kubalula mabanza malembe na luyantiku (« Beto ta vanda awa bubu na mpimpa, mpi mono kele awa pene-pene na nge »), kukonda kuswana na yandi na diambu ya kisika nzo kele.

Inki kana yo ke salama konso nkokila to mpimpa?

Kukonda kuvanda pima yina ke yantika to ke kuma mpasi na nkokila mbala mingi bo ke bingaka sundowning. National Institute on Aging ke pesa diambu ya manaka ya kuyikana, mwini ya kilumbu mpi bisalu ya kilumbu, kulala fioti na nkokila, mpi kubuya café to malafu na nsuka ya kilumbu. Kupelisa bamwinda na ntwala ya nkokila lenda sadisa mpi. Lutiti na beto ya bisalu ya pima ya nsuka ya nkokila kele ti mambu ya nkaka.

Kutana kimvuka kana yandi meka kubasika

Kulomba kwenda na nzo lenda nata na kutambula kukonda nzila. Alzheimer’s Association ke tuba nde bantu 6 na kati ya 10 yina ke zingila ti dementia lenda tambula kukonda nzila ata mbala mosi.

Yilama na ntwala:

• Bracelet ya kuzaba muntu to ya kimunganga ti zina na yandi mpi nimero na nge ya telefone, mpi bilembo na bilele na yandi. National Institute on Aging ke tubila MedicAlert mpi programe Alzheimer’s Association Safe and Found, yina lenda lomba mbongo.
• Kima ya kusala makelele na mwelo to alarme, mpi bafungwa ya kutula na zulu to na nsi. Kukanga ve muntu na kati yandi mosi.
• Foto ya mpa ya zulu ya mbunzu, mpi lisiti ya bisika yina yandi lenda kwenda, bonso nzo to kisalu ya kala.
• Zabisa bambuta ya pene-pene yina nge ke tudilaka ntima, mpi pesa bo nimero na nge.

Kana yandi me zimbala: yantika kusosa na mbala mosi; Alzheimer’s Association ke monisa nde bantu mingi ke monanaka na kati ya bakilometre pene-pene 2,4. Kana nge me mona yandi ve na nima ya 15 ya miniti, binga nimero ya lukasi ya nswalu ya kisika na nge (bonso 112) mpi tuba ti muntu ke zingila ti dementia. Binga nimero ya lukasi ya nswalu ya kisika na nge (bonso 112) na mbala mosi kana muntu kele na kigonsa.

Ntangu ya nki mono fwete binga munganga?

Binga munganga na yandi nswalu kana kulomba yina to kisakasaka me yantika na mbala mosi, to me kuma mpasi mingi na kati ya bangunga to bilumbu. National Institute on Aging ke tuba nde bikalulu yina ke sobaka na mbala mosi to nswalu, mingi-mingi na nima ya maladi to nsoba ya nkisi, fwete talama na mbala mosi. Kisakasaka ya mbala mosi lenda vanda delirium, yina NHS ke tuba nde yo ke lomba lusadisu ya nswalu; maladi ya masuyu kele kikuma ya mingi na bantu ya mbuta.

Yo ke sadisa mpi na kutubila mutindu yina ke vandaka ntangu yonso na vizite ya kulanda, sambu mpasi, mawa ya ntima, mambu ya mpongi to bampasi ya bankisi lenda vanda mpi na kati.