Demensie en die vraag om huis toe te gaan

“Ek wil huis toe gaan.” Vir baie families is dit een van die moeilikste dinge om te hoor, veral as die persoon vir wie u sorg in hul eie sitkamer sit. Dit is algemeen, dit kan in enige stadium van demensie gebeur, en daar is rustige, praktiese maniere om te reageer. Hierdie bladsy verduidelik wat die woorde dikwels beteken, wat u kan sê, aktiwiteite wat op die oomblik kan help, en hoe u veilig bly.

Waarom vra iemand met demensie steeds om huis toe te gaan?

“Huis” is gewoonlik meer ’n gevoel as ’n plek. Die Alzheimer’s Society beskryf dit as ’n gevoel van troos en veiligheid, of ’n huis uit die verlede, eerder as die huis self. Demensie kan bekende kamers vreemd laat lyk, en iemand voel dalk dat hulle in ’n vroeëre lewensfase is, toe die huis ’n kinderhuis was of die plek waar hulle hul kinders grootgemaak het.

Die woorde kan ook ’n teken wees dat iets anders nou verkeerd is: hulle is honger, dors, moet die toilet gebruik, het pyn, is te warm of koud, moeg, eensaam, bang, of oorweldig deur geraas. Die National Institute on Aging noem pyn, geraas, eensaamheid, veranderinge in die roetine en medisyne as oorsake van onrus.

Wat moet ek sê as hulle vra om huis toe te gaan?

Reageer op die gevoel, nie op die woorde nie. Die Family Caregiver Alliance raai af om te probeer oortuig dat die persoon verkeerd is: hulle gevoelens is opreg, so antwoord eers met troos en versekering, en lei dan saggies om.

Sinne wat dikwels help:

• Noem die gevoel. “Dit klink asof jy jou huis mis.”
• Verseker. “Jy is hier veilig, en ek bly by jou.” Die Alzheimer’s Association stel die eenvoudige woorde “Jy is hier veilig” voor.
• Nooi herinneringe uit. “Vertel my van jou huis. Hoe het jou kombuis gelyk?” Om oor die verre verlede te praat is gewoonlik makliker as vrae oor vandag.
• Bied iets saam aan. “Kom ons drink eers ’n koppie tee,” of “Help my tog met hierdie handdoeke?”

’n Warm toon en ’n hand op die arm, as hulle van aanraking hou, kan meer sê as die woorde.

Wat moet ek vermy?

• Stry of verduidelik. “Jy woon nou hier” of “Dit is al 40 jaar jou huis” vra dat hulle iets aanvaar wat demensie moeilik maak om te aanvaar, en dit kan laat voel dat hulle verkeerd is.
• Vrae stel. “Onthou jy nie?” of “Wat is die adres?” voeg druk by.
• Die deur kwaad versper. As hulle uitloop, bly kalm en stap saam met hulle. ’n Kort wandeling saam laat dikwels die drang wegsak.
• Haastig wees. Gee hulle tyd om oor die huis te praat voordat u die onderwerp verander.

Aktiwiteite wat op die oomblik kan help

Nadat u die gevoel erken het, kan ’n rustige, bekende aktiwiteit die aandag verskuif sonder om die gevoel af te maak.

1. Kyk na foto’s van huis en familie. Blaai die bladsye om en maak opmerkings (“Kyk na daardie tuin”) in plaas daarvan om vrae te vra. Op ’n foon of tablet verander Foto-pare u eie familiefoto’s in ’n sagte pasmaakspel, en die foto’s bly op u toestel.
2. Praat oor die huis. Gesprekkaarte bied oop vrae oor huise, kombuise, bure en feesdae, sonder regte of verkeerde antwoorde.
3. Speel musiek wat hulle geniet. Die National Institute on Aging noem rustgewende musiek as een van die maniere om onrus te verminder. Sien ons musiekaktiwiteite.
4. Eet ’n hapjie of drink iets. Honger en dors kan soos rusteloosheid lyk. ’n Koppie tee of ’n geliefkoosde versnapering is ook ’n klein ritueel van tuis wees.
5. Gaan stap of sit buite. Beweging en daglig help, veral vroeër op die dag.
6. Gee ’n bekende taak. Klere vou, messegoed sorteer of plante natgiet kan die gevoel terugbring dat ’n mens ’n huishouding bestuur.
7. Maak alles stadiger. Skakel die televisie af, verminder geraas en skerp lig, en probeer ’n gedeelde rustige asemhaling-oomblik.

As een idee nie aanslaan nie, probeer later ’n ander een. Om saam stil te sit is ook ’n goeie uitkoms.

Kyk na ’n oorsaak wat u kan regmaak

Die Alzheimer’s Society raai aan om ’n kort logboek te hou van wanneer die vra gebeur, soos voor maaltye, na besoekers, of by skemering. Patrone maak dit makliker om vooruit te beplan.

Is dit goed om ’n wit leuen te vertel?

Dit is ’n werklike debat, en vriendelike families kom op verskillende plekke uit. Die Alzheimer’s Society sê daar is geen enkele regte antwoord nie: onwaarhede kan sommige mense meer agterdogtig maak, so besluit wat in die persoon se beste belang is, en wees konsekwent. By die Penn Memory Center is die mede-direkteur se siening dat die waarheid die standaard is, en dat ’n saggies onwaarheid net aanvaarbaar is wanneer die persoon nie ’n bepaalde waarheid kan verwerk nie. Jy moet ook nooit met hulle werklikheid spot nie.

Baie versorgers vind ’n middeweg werk: eers eerlike troos en ’n ander onderwerp (“Ons bly vanaand hier, en ek is hier by jou”), sonder om te stry oor waar huis is.

Wat as dit elke middag of aand gebeur?

Rusteloosheid wat in die laatmiddag begin of erger word, word dikwels sundowning genoem. Die National Institute on Aging stel ’n vaste skedule, daagliks sonlig en aktiwiteit, minder laat dutjies, en geen kafeïen of alkohol laat in die dag voor nie. Om ligte aan te skakel voor skemering kan ook help. Ons gids oor rustige laatmiddag-aktiwiteite bevat meer.

Hou hulle veilig as hulle probeer wegloop

Om te vra om huis toe te gaan kan lei tot ronddwaal. Die Alzheimer’s Association skat dat ses uit tien mense met demensie minstens een keer sal ronddwaal.

Berei vooraf voor:

• ’n ID- of mediese armband met hul naam en u telefoonnommer, en etikette in hul klere. Die National Institute on Aging noem die MedicAlert- en Alzheimer’s Association Safe and Found-program, wat moontlik geld kos.
• ’n Deurklokkie of alarm, en slotte hoog of laag geplaas. Sluit die persoon nooit alleen op nie.
• ’n Onlangse naby-foto, en ’n lys plekke waarheen hulle dalk gaan, soos ’n vorige huis of werkplek.
• Vertel vertroude bure, en gee hulle u nommer.

As hulle verlore raak: begin dadelik soek; die Alzheimer’s Association sê baie mense word binne 2,4 km gevind. As u hulle nie binne 15 minute gevind het nie, bel 10111 of 112 en sê die persoon het demensie. Bel dadelik 10111 of 112 as enigiemand in gevaar is.

Wanneer moet ek ’n dokter bel?

Bel hulle dokter dadelik as die vra of verwardheid skielik begin, of oor ure of dae baie erger word. Die National Institute on Aging sê skielike of vinnig veranderende gedrag, veral na ’n infeksie of ’n medisyneverandering, moet dadelik nagegaan word. Skielike verwardheid kan deliriums wees, wat volgens die NHS dringende hulp nodig het; urienweginfeksies is ’n algemene oorsaak by ouer mense.

Dit help ook om ’n vaste patroon by die volgende afspraak te noem, want pyn, lae gemoed, slaapprobleme of newe-effekte van medisyne kan almal ’n rol speel.