Ìgbòkègbodò fún Àwọn Tí Ó Ní Dementia: Èrò Rírọrùn 101

Ìgbòkègbodò tí ó dára jù fún ẹni tí ń gbé pẹ̀lú dementia sábà máa ń jẹ́ ohun tí ó ti mọ̀ bí a ti ń ṣe tẹ́lẹ̀, tí a sọ di rírọrùn díẹ̀, tí a sì ń ṣe pẹ̀lú ẹni tí ó gbẹ́kẹ̀lé. Àwọn èrò 101 wà ní ìsàlẹ̀ yìí, tí a pín sí ìsọ̀rí, pẹ̀lú bí a ṣe ń ṣètò rẹ̀ àti bí a ṣe ń sọ ọ́ di rírọrùn sí i nígbà tí ó bá ń le. Ẹ kò nílò ohun èlò pàtàkì, ẹ kò sì nílò láti parí ohunkóhun. Ọ̀sán tí ó dára lè jẹ́ apẹ̀rẹ̀ aṣọ ìnuwọ́ kan àti ife ohun mímu gbígbóná papọ̀.

Báwo ni a ṣe ń yan ìgbòkègbodò tí ó tọ́?

Ẹ yan gẹ́gẹ́ bí ẹni náà ṣe rí, kì í ṣe gẹ́gẹ́ bí àtòjọ: ẹ bẹ̀rẹ̀ láti ohun tí ó ti máa ń gbádùn nígbà gbogbo àti ohun tí ó lè ṣe ní ìrọ̀rùn lónìí.

• Ẹ ronú nípa iṣẹ́ àti àwọn ohun tí ó fẹ́ràn láti ṣe. Alzheimer’s Association dábàá pé ẹni tí ó ti ṣiṣẹ́ ní ọ́fíìsì tẹ́lẹ̀ lè gbádùn yíyàn owó ẹyọ tàbí ṣíṣe àkójọ àwọn lẹ́tà, àti pé olùṣọ́gbà lè gbádùn iṣẹ́ ọgbà.
• Ẹ kíyèsí ohun tí ó ti ń ṣe tẹ́lẹ̀. Bí bàbá yín bá ń gbá ìta ilé ní òwúrọ̀ kọ̀ọ̀kan láì sọ fún un, ẹ fi iṣẹ́ náà sínú ọjọ́ rẹ̀.
• Ẹ ṣètò yí agbára rẹ̀ ká. Àárẹ̀, ìríran, ìgbọ́ràn, ọwọ́ tí ń dùn àti ìwọ̀ntúnwọ̀nsì ara ṣe pàtàkì.
• Ẹ wo ìṣesí rẹ̀. Àwọn ìgbòkègbodò tí ó ní ariwo púpọ̀ bá àwọn kan mu, ṣùgbọ́n wọ́n ń bẹ̀rù àwọn mìíràn.
• Ẹ fún un ní ète. Títún aṣọ ìnuwọ́ ṣe fún oúnjẹ ìpàdé ṣọ́ọ̀ṣì tàbí mọ́ṣáláṣí ń mú ìrọ̀rùn wá ju eré ìdárayá fún ara rẹ̀ lọ.

Ìtọ́sọ́nà ṣókí gẹ́gẹ́ bí ìpele

A sábà máa ń ṣàpèjúwe dementia ní ìpele ìbẹ̀rẹ̀, àárín àti ìkẹyìn. Àwọn wọ̀nyí jẹ́ orúkọ tí kò le koko, kì í ṣe àpótí, ọ̀pọ̀ ènìyàn sì ní ọjọ́ tí ó dára àti èyí tí ó le, nítorí náà ẹ tẹ̀lé ohun tí ẹ rí lónìí. Àtòjọ Alzheimer’s Foundation of America gẹ́gẹ́ bí ìpele tẹ̀lé àpẹẹrẹ tí ó jọra.

Báwo ni a ṣe ń bẹ̀rẹ̀ ìgbòkègbodò pẹ̀lú ẹni tí ó ní dementia?

Ẹ bẹ̀rẹ̀ kékeré, ẹ bẹ̀rẹ̀ lẹ́gbẹ̀ẹ́ rẹ̀, kí ẹ sì jẹ́ kí ó rọrùn láti sọ bẹ́ẹ̀ni. Ọ̀pọ̀ ènìyàn ṣì fẹ́ kópa ṣùgbọ́n wọ́n rí i pé ó ṣòro láti ṣètò tàbí láti bẹ̀rẹ̀.

1. Ẹ yan àkókò tí ó dára jù fún un, nígbà púpọ̀ ní òwúrọ̀.
2. Ẹ gbé ohun gbogbo kalẹ̀ ná kí ẹ lè bẹ̀rẹ̀ lẹsẹkẹsẹ.
3. Ẹ béèrè fún ìrànlọ́wọ́, kì í ṣe fún ìṣeré: “Ṣé ẹ lè ràn mí lọ́wọ́ pẹ̀lú ìwọ̀nyí?”
4. Ẹ bẹ̀rẹ̀ rẹ̀ fúnra yín. Ẹ tún aṣọ ìnuwọ́ àkọ́kọ́ ṣe kí ẹ sì jẹ́ kí ó darapọ̀. Fífi hàn sàn ju ṣíṣàlàyé lọ.
5. Ẹ fún un ní ìgbésẹ̀ kan ní àkókò kan.
6. Ẹ ṣe apá tí ó le jù. Alzheimer’s Association dábàá pé kí ẹ wọn àwọn èròjà fúnra yín, lẹ́yìn náà kí ẹ fún un ní síbí láti dà.
7. Ẹ jẹ́ kí ó ṣe é ní ọ̀nà tirẹ̀. Aṣọ ìnuwọ́ tí a tún ṣe lọ́nà ọ̀tọ̀ kò burú.
8. Ẹ dúró nígbà tí kò bá dùn mọ́. Àìdúró jẹ́ẹ́, ojú rírun tàbí “mi ò lè” jẹ́ àmì láti yí padà tàbí sinmi.

Ẹ tún wo bí a ṣe ń jọ ṣeré àti àwọn ìmọ̀ràn ìbánisọ̀rọ̀.

Àwọn iṣẹ́ ojoojúmọ́ nílé

Àwọn iṣẹ́ ilé mọ̀ wọ́n, wọ́n sì wúlò, èyí tí ó mú wọn jẹ́ ibi àdánidá láti bẹ̀rẹ̀. National Institute on Aging kọ fífọ àwo, tí tábìlì oúnjẹ, gbígbá ilẹ̀, yíyàn lẹ́tà àti títún aṣọ ṣe sí àwọn ìgbòkègbodò tí ènìyàn lè gbádùn. Àwọn mìíràn wà nínú àwọn iṣẹ́ ilé.

1. Ẹ tún aṣọ ìnuwọ́ gbígbóná ṣe. Ẹ da apẹ̀rẹ̀ náà sórí tábìlì kí ẹ sì jọ tún wọn ṣe lẹ́gbẹ̀ẹ́ ara yín. Lẹ́yìn náà, fífi ọwọ́ tẹ́ wọn àti kíkó wọn jọ ṣe ìrànlọ́wọ́ bákan náà.
2. Ẹ ṣe àwọn ìbọsẹ̀ ní méjì-méjì. Ẹ bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àwọn àwọ̀ tí ó yàtọ̀ gan-an. Lẹ́yìn náà, yíyà àwọn tí ó fúyẹ́ kúrò lára àwọn tí ó dúdú tó.
3. Ẹ tò tábìlì oúnjẹ. Ẹ fún un ní irú nǹkan kan ní àkókò kan. Ẹ tò ààyè kan fúnra yín gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ.
4. Ẹ fọ tàbí ẹ nu àwo. Omi gbígbóná tí ó ní ọṣẹ àti àwo tí kò ní fọ́. Nù àwo nígbà tí a jókòó rọrùn fún ẹsẹ̀.
5. Ẹ nu tábìlì. Ẹ fún un ní aṣọ tútù lẹ́yìn oúnjẹ. Iṣẹ́ gidi ni fún ọwọ́ tí kò dúró jẹ́ẹ́.
6. Ẹ yan àwọn lẹ́tà. Àwọn ìwé ìpolówó àti lẹ́tà asán sí “pa mọ́” àti “dà nù”. Ẹ pa àwọn owó àti ìwé àṣẹ ìsanwó gidi mọ́ lọ́dọ̀ yín.
7. Ẹ gé àwọn àwòrán láti inú ìwé ìpolówó. Ẹ lo scissors tí orí wọn yípo àti àwọn ìwé ìpolówó ọjà. Lẹ́yìn náà, yíyí àwọn oúnjẹ tí ó fẹ́ràn ká náà dára.
8. Ẹ yan owó ẹyọ. Ẹ tò àwọn owó kékeré sínú ife tàbí ẹ kó wọn sínú ìdérí. Ẹ yàgò fún àwọn nǹkan kékeré bí ẹni náà bá ń fi nǹkan sí ẹnu.
9. Ẹ gbá ilẹ̀ tàbí ẹ nu eruku. Ìgbálẹ̀ fúyẹ́ ní ìta, tàbí aṣọ ìnu eruku oníbẹ̀ gígùn tí a lò nígbà tí a jókòó lórí àga.
10. Ẹ ran sísè lọ́wọ́. Fífọ ewébẹ̀, fífà ewé, dída oúnjẹ. Ẹ̀yin ni ẹ ń mú ọ̀bẹ àti iná.
11. Ẹ se oúnjẹ gẹ́gẹ́ bí ìlànà ẹbí. Ẹ lo káàdì ìlànà tí ó wà ní ọwọ́ ìkọ̀wé rẹ̀ bí ẹ bá ní i. Lẹ́yìn náà, ó lè jẹ́ olùtọ́ oúnjẹ wò.
12. Ẹ ṣe iṣẹ́ ọ́fíìsì. Ẹ tún lẹ́tà ṣe, ẹ kó o sínú àpò lẹ́tà kí ẹ sì lẹ̀ ìwé ìfiránṣẹ́, tàbí ẹ jọ kọ àtòjọ ọjà tí a ó rà.

Orin

Orin tí ó mọ̀ wọ́n lè dé ọ̀dọ̀ ènìyàn kódà nígbà tí ọ̀rọ̀ bá ṣòro. Àwọn ìmọ̀ràn orin Alzheimer’s Association dábàá àwọn orin tí ó mọ̀ wọ́n, kò sí ìpolówó, àti pípa tẹlifíṣọ̀n. Ẹ wo àwọn ìgbòkègbodò orin.

13. Ẹ ṣe àtòjọ orin tirẹ̀. Orin láti ìgbà èwe rẹ̀, ìgbéyàwó rẹ̀, ibi ìjọ́sìn rẹ̀ àti àṣà rẹ̀.
14. Ẹ jọ kọrin. Ẹ bẹ̀rẹ̀ orin náà fúnra yín. Kíkùn tàbí gbígbọ́ náà kà.
15. Ẹ máa tẹ́ ìlù. Ẹ pàtẹ́wọ́, ẹ fi ọwọ́ pa orúnkún tàbí ẹ tẹ ìlù ọwọ́. Ó dára nígbà tí a jókòó àti ní ìgbà ìkẹyìn àìsàn.
16. Ẹ jó. Ẹ jó jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ nínú ilé ìdáná, tàbí ẹ máa yí ara bí ẹ ti jókòó tí ẹ sì di ọwọ́ ara yín mú.
17. Ẹ gbọ́ gbogbo àkójọ orin kan. Àkójọ orin tí ó fẹ́ràn láti ìbẹ̀rẹ̀ dé òpin, pẹ̀lú ohun mímu gbígbóná àti láìsí nǹkan mìíràn tí ń lọ lọ́wọ́.
18. Ẹ sọ̀rọ̀ nípa orin náà. Ẹ pè é láti sọ ìtàn, kì í ṣe òtítọ́ lásán: “Ẹ sọ fún mi nípa àwọn ijó tí ẹ lọ.”
19. Ẹ wo orin ìṣeré tàbí ayẹyẹ orin tí a ti ya fídíò rẹ̀. Ìṣeré tí ó fẹ́ràn ṣe alẹ́ dídùn. Ẹ lè dúró nígbàkúùgbà.
20. Ẹ lo ohun èlò orin tí ó mọ̀. Ẹni tí ó ń lu piano tẹ́lẹ̀ lè gbádùn àwọn orin rírọrùn; lẹ́yìn náà, ìró díẹ̀ papọ̀.
21. Ẹ gbọ́ orin lójú ẹsẹ̀. Ayẹyẹ orin kúkúrú ní àdúgbò tàbí ìdánrawò ẹgbẹ́ akọrin. Ẹ jókòó nítòsí ọ̀nà jíjáde.

Ìrántí: fọ́tò, ohun èlò àti ìtàn

Ẹ gbádùn ìgbà àtijọ́ papọ̀ láìdán an wò. Ẹ fi “Ṣé ẹ rántí…?” àti “Ta ni èyí?” sílẹ̀, kí ẹ sì lo ìpè ṣíṣí sílẹ̀ dípò. Ẹ wo àwọn ìgbòkègbodò ìrántí.

22. Ẹ wo àwo fọ́tò. Ẹ sọ ohun tí ẹ rí: “Aṣọ ẹlẹ́wà ni èyí. Ẹ sọ fún mi nípa ọjọ́ yìí.” Ẹ tẹ̀lé èyíkéyìí orúkọ tí ó bá lò.
23. Ẹ ṣe àpótí ìrántí. Àpótí bàtà kan tí ó kún fún àwọn nǹkan láti ìgbésí ayé rẹ̀, bí káàdì iṣẹ́ tàbí káàdì ìlànà oúnjẹ. Ẹ mú àwọn nǹkan jáde ní ọ̀kọ̀ọ̀kan.
24. Ẹ bẹ̀rẹ̀ ìwé ìtàn ìgbésí ayé. Fọ́tò díẹ̀ lórí ojú-ìwé kọ̀ọ̀kan pẹ̀lú àkọlé ní lẹ́tà ńlá. Ó ń ran àwọn olùrànlọ́wọ́ tuntun lọ́wọ́ láti mọ ẹni náà.
25. Ẹ lo àwọn káàdì ìjíròrò. Àwọn káàdì ìjíròrò so àwòrán pọ̀ mọ́ ìbéèrè ṣíṣí sílẹ̀.
26. Ẹ ṣe eré fọ́tò ẹbí. Àwọn méjì-méjì fọ́tò sọ àwọn fọ́tò tiyín di eré ìbára-mu.
27. Ẹ wo fídíò ilé tàbí tẹlifíṣọ̀n àtijọ́. Ẹ jọ sọ̀rọ̀ lé e lórí dípò bíbéèrè ìbéèrè.
28. Ẹ dì àwọn ohun èlò iṣẹ́ rẹ̀ mú. Ohun èlò àtúnṣe, ohun èlò dókítà, ìwé ìṣirò. Ọwọ́ sábà máa ń ṣáájú ìtàn.
29. Ẹ se oúnjẹ ìgbà èwe rẹ̀. Ó lè dà á, tọ́ ọ wò tàbí kí ó jókòó nínú ilé ìdáná pẹ̀lú yín.
30. Ẹ wo àwòrán ilẹ̀ àwọn ibi tí ó gbé. Ẹ tọpa àwọn ọ̀nà tí ó mọ̀ nínú ìwé àwòrán ilẹ̀ ńlá bí ẹ ti ń sọ̀rọ̀.

Àwọn ìgbòkègbodò ìṣẹ̀dá

Iṣẹ́ ọnà jẹ́ nípa ṣíṣe, kì í ṣe nípa iṣẹ́ tí a parí. Ẹ jẹ́ kí àwọn ohun èlò jẹ́ ti àgbàlagbà àti aláìléwu. Ẹ wo iṣẹ́ ọnà àti iṣẹ́ ọwọ́.

31. Ẹ fi àwọ̀ omi kùn. Bébà tí ó nípọn, àwọ̀ díẹ̀. Bí bíbẹ̀rẹ̀ bá le, ẹ jọ darí àwọn ìfà àkọ́kọ́.
32. Ẹ kùn àwọn àwòrán tí ó jẹ́ ti àgbàlagbà. Òdòdó tàbí aṣọ ìrépé, kì í ṣe àwòrán ọmọdé. Àwọn ojú-ìwé àwọ̀ kíkùn wa ń ṣiṣẹ́ lórí ẹ̀rọ tàbí lórí bébà.
33. Ẹ ṣe kólájì. Ẹ ya àwòrán ọgbà, ọkọ̀ tàbí oúnjẹ láti inú ìwé ìròyìn kí ẹ sì lẹ̀ wọ́n. Lẹ́yìn náà, yíyan àwọn àwòrán nìkan tó.
34. Ẹ ṣe ọ̀ṣọ́ òdòdó. Òdòdó tí a rà àti àwo òdòdó. Lẹ́yìn náà, igi díẹ̀ nínú ìgò.
35. Ẹ jọ hun aṣọ. Àwọn ìlà rírọrùn lórí abẹ́rẹ́ ńlá. Lẹ́yìn náà, yíyí okùn sínú bọ́ọ̀lù.
36. Ẹ ṣe káàdì fún ẹbí. Ẹ fi èdìdì tẹ̀, ẹ buwọ́lù tàbí ẹ ṣe ọ̀ṣọ́ káàdì ọjọ́ ìbí àti káàdì ìsàn-ara fún àwọn ènìyàn gidi.
37. Ẹ ṣe amọ̀ tí ó gbẹ nínú afẹ́fẹ́. Ẹ tẹ àwo kékeré kan jáde. Ẹ lo àwọn ohun èlò tí kò ní májèlé, kí ẹ sì dúró nítòsí.
38. Ẹ ha igi kí ẹ sì parí rẹ̀. Àpótí ilé ẹyẹ tí a ti gé tẹ́lẹ̀ àti sandpaper, láìsí ẹ̀rọ iná. Ẹ wo àwọn ìgbòkègbodò fún àwọn ọkùnrin.
39. Ẹ kọ tàbí ẹ sọ lẹ́tà kan. Sí ọmọ ọmọ tàbí ọ̀rẹ́ àtijọ́. Bí kíkọ bá le, òun yóò sọ̀rọ̀ ẹ̀yin yóò sì kọ.

Níta àti ọgbà ṣíṣe

Afẹ́fẹ́ tútù àti ìmọ́lẹ̀ ọ̀sán jẹ́ ẹgbẹ́ rere. Ẹ wo àwọn ìgbòkègbodò níta àti ọgbà ṣíṣe.

40. Ẹ bomi sí àwọn ewéko. Agbè kékeré kan àti ìkòkò díẹ̀. Bíbomi lójoojúmọ́ ń fún ọjọ́ náà ní ìlù.
41. Ẹ gbin nǹkan sínú ìkòkò. Ẹ gbé e sórí tábìlì kí ẹnikẹ́ni má kúnlẹ̀. Àwọn ọ̀gbìn tí ó ti hù rọrùn ju irúgbìn lọ.
42. Ẹ fa koríko tàbí ẹ yọ òdòdó tí ó ti rọ. Ẹ wọ ìbọwọ́, ilẹ̀ ọgbà kékeré kan ní àkókò kan.
43. Ẹ ká ewé jọ. Ibì kékeré kan. Lẹ́yìn náà, dídì àpò ṣí sílẹ̀ jẹ́ iṣẹ́ gidi.
44. Ẹ rìn ní ipa ọ̀nà tí ó mọ̀. Yíká ilé tàbí sí ibi àpótí lẹ́tà. Kúkúrú kò burú.
45. Ẹ jọ jókòó níta. Àga ní ìta ilé ní ọjọ́ tí ó tura. Ẹ wo àwọsánmà tàbí àwọn tí ń kọjá.
46. Ẹ bọ́ àwọn ẹyẹ. Ẹ jọ kún ohun ìbọ́ ẹyẹ kí ẹ sì wò láti ibi fèrèsé.
47. Ẹ fọ ọkọ̀. Garawa, kànrìnkàn, ọ̀sán tí ó gbóná. Fífọ àwọn kẹ̀kẹ́ ọkọ̀ jẹ́ iṣẹ́ ìgbésẹ̀ kan tí ó dára.

Àwọn ìgbòkègbodò ìmọ̀lára ara

Ìfọwọ́kàn, òórùn, ìtọ́wò, ohùn àti ìran ṣe pàtàkì sí i bí dementia ṣe ń tẹ̀síwájú. NHS mẹ́nu ba orin, àwọn nǹkan láti dì mú àti ìfọwọ́pa ọwọ́ fún àwọn ìpele ìkẹyìn. Ẹ ṣàyẹ̀wò àwọn ewu àléjì àti fífún mọ́nu lákọ̀ọ́kọ́; ẹ wo àwọn ìgbòkègbodò ìmọ̀lára ara.

48. Ẹ fi ọwọ́ pa ọwọ́ rẹ̀. Ẹ béèrè ná kí ẹ sì lo ìpara díẹ̀. Ẹ yan èyí tí kò ní òórùn bí ẹ kò bá dá yín lójú nípa awọ ara tàbí àléjì.
49. Ẹ fọwọ́ kan àwọn aṣọ. Apẹ̀rẹ̀ aṣọ rírọ̀, aṣọ onílà, irun àgùntàn àti aṣọ dídán láti fi ọwọ́ pa àti láti tún ṣe.
50. Ẹ gbọ́ òórùn ewé àti kọfí. Ẹ fi ọwọ́ pa ewé mint tuntun tàbí rosemary láàrín ìka yín. Ẹ yàgò fún òórùn líle bí ìṣòro mímí bá wà.
51. Ẹ fi búrọ́ọ̀ṣì ṣe irun rẹ̀. Díẹ̀díẹ̀ àti jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́, bí ó bá gbádùn rẹ̀.
52. Ẹ jọ lo aṣọ ìfọ tí ó gbóná. Fún ọwọ́ àti ojú ní ọjọ́ tí ó tutù. Ẹ dánwò ìgbóná rẹ̀ ná.
53. Ẹ ṣe àyẹ̀wò ẹ̀wù ìgbòkègbodò. Ẹ̀wù iwájú kan tí a ránpọ̀ mọ́ bọ́tìnì ńlá àti síìpù dáadáa. Ẹ ṣàyẹ̀wò pé kò sí ohun tí ó lè já.
54. Ẹ tọ́ ohun adùn tí ó fẹ́ràn wò. Síbí kékeré kan, ní ìrísí tí ó lè jẹ láìléwu.
55. Ẹ gbọ́ ohùn àdánidá. Òjò, ìgbì òkun tàbí orin ẹyẹ ní ohùn kékeré.
56. Ẹ wo ohun díẹ̀díẹ̀. Ẹja inú àpótí omi, fídíò àdánidá tàbí òjò tí ń rọ̀.

Àwọn eré àti àwọn ìṣòrò

Àwọn eré ń ṣiṣẹ́ nígbà tí kò bá sí aago, ààmì tàbí ìfúnpá. Bí ọ̀kan bá bẹ̀rẹ̀ sí dà bí ìdánwò, ẹ fi í sílẹ̀. Ẹ wo yíyan àwọn àpù àti eré àti àwọn eré ọpọlọ.

57. Ẹ ṣe ìbára-mu àwọn àwòrán. Àwọn méjì-méjì àwòrán jẹ́ kí àwọn àwòrán wà ní ojú gbangba, nítorí náà ó jẹ́ nípa kíkíyèsí, kì í ṣe rírántí.
58. Ẹ wá àwòrán tí ó jọra. Wá èyí tí ó jọra ń fún yín ní àṣàyàn méjì sí mẹ́rin. Ẹ sọ̀rọ̀ nípa àwòrán kọ̀ọ̀kan.
59. Ẹ tò wọ́n sínú apẹ̀rẹ̀. Ẹ jọ tòlẹ́sẹẹsẹ dà bí yíyan ìbọsẹ̀ lórí ẹ̀rọ.
60. Ẹ kó àwòrán ńlá jọ. Àwọn àwòrán àgbàlagbà, iye ègé tí ó rọrùn. Kó àwòrán jọ jẹ́ kí gbogbo àwòrán hàn. Àwọn mìíràn wà nínú àwọn ìṣòrò fún dementia.
61. Ẹ ṣe eré káàdì àtijọ́. Èyí tí ó ti ṣe fún ọdún púpọ̀. Lẹ́yìn náà, yíyan káàdì gẹ́gẹ́ bí àwọ̀ jẹ́ eré fúnra rẹ̀.
62. Ẹ ṣe dominoes. Ẹ so àwọn orí pọ̀. Lẹ́yìn náà, títò àwọn ègé sí ìlà nìkan tó.
63. Ẹ gbìyànjú ìwádìí ọ̀rọ̀ ní ìtẹ̀ ńlá. Ìwádìí ọ̀rọ̀ ní ìtẹ̀ ńlá wa ní àwọn ọ̀rọ̀ ní ìhà ìlà àti ìsàlẹ̀ nìkan, a sì lè tẹ̀ ẹ́ jáde.
64. Ẹ parí àwọn òwe tí ó mọ̀ wọ́n. Parí òwe náà jẹ́ kí ẹ fi ìparí hàn nígbàkúùgbà.
65. Ẹ ṣe bíńgò àwòrán. Bíńgò àwòrán bá ẹbí àti ẹgbẹ́ mu. Ẹ ran ènìyàn lọ́wọ́ láti sàmì sí káàdì ní ìrọ̀rùn.
66. Ẹ ṣe checkers. Ẹ jẹ́ kí àwọn òfin rọ̀. Gbígbé àwọn ègé nígbà tí ẹ ń sọ̀rọ̀ kà.

Ìrìn ara

NIA dábàá rírìn, kẹ̀kẹ́ tí kò kúrò nípò, okùn fífà ara, ju bọ́ọ̀lù rírọ̀ tàbí bàlúù, gbígbé àwọn agolo ọbẹ̀ àti fídíò eré ìdárayá fún àgbàlagbà. Ẹ béèrè lọ́wọ́ dókítà kí ẹ tó bẹ̀rẹ̀ ohunkóhun tuntun, pàápàá bí ìṣòro ìwọ̀ntúnwọ̀nsì bá wà.

67. Ẹ ju bàlúù. Ẹ jókòó kọjú sí ara yín. Ó ń lọ díẹ̀díẹ̀, nítorí náà ó rọrùn láti gbà.
68. Ẹ tẹ̀lé fídíò eré ìdárayá tí a ṣe fún àgbàlagbà nígbà tí a jókòó, lẹ́gbẹ̀ẹ́ ara yín.
69. Ẹ fa okùn. Fífa apá jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ pẹ̀lú okùn fúyẹ́ nígbà tí a jókòó.
70. Ẹ gbé àwọn agolo ọbẹ̀. Gbígbé apá sókè díẹ̀díẹ̀, bóyá pẹ̀lú orin.
71. Ẹ gun kẹ̀kẹ́ tí kò kúrò nípò. Ìṣẹ́jú díẹ̀ tí ó rọrùn, pẹ̀lú yín nítòsí.
72. Ẹ jó pẹ̀lú aṣọ. Ẹ fi aṣọ fúyẹ́ fì pẹ̀lú orin, nígbà tí a jókòó tàbí dúró.
73. Ẹ rìn pẹ̀lú ète. Láti fi lẹ́tà ránṣẹ́ tàbí láti ra ohun mímu. Ìdí láti lọ dà bí àdánidá.
74. Ẹ jọ dúró láti mí. Ẹ jọ dín ìyára kù pẹ̀lú ìdúró mímí parọ́rọ́.

Àwọn ìgbòkègbodò láàrín ènìyàn

Wíwà pẹ̀lú ènìyàn ṣe pàtàkì kódà nígbà tí orúkọ bá ṣòro, àwọn ẹgbẹ́ kékeré sì rọrùn ju àwọn ńlá lọ. NIA sọ pé ẹni kan lè má rántí ẹni tí àlejò jẹ́ ṣùgbọ́n ó sábà máa ń gbádùn wíwà pẹ̀lú rẹ̀. Ẹ wo ìbẹ̀wò.

75. Ẹ ní àlejò kan tàbí méjì ní àkókò kan. Ìbẹ̀wò kúkúrú ní yàrá tí ó pa rọ́rọ́, pẹ̀lú fọ́tò láti wò.
76. Ẹ pe ẹbí lórí fídíò. Ìpè kúkúrú, ohùn kan ní àkókò kan. Ẹ wo ìpè fóònù àti fídíò.
77. Ẹ gbìyànjú ibi ìpéjọ ìrántí. Àwọn ìpéjọ aláìlófin fún àwọn tí ń gbé pẹ̀lú dementia àti olùtọ́jú wọn. Ẹ béèrè ní agbègbè yín ohun tí ó wà nítòsí.
78. Ẹ jẹun níta ní àkókò tí ó pa rọ́rọ́. NIA dábàá ilé oúnjẹ tí ó mọ̀ wọ́n tí ó pa rọ́rọ́ ní àwọn wákàtí tí kò kún, pẹ̀lú tábìlì nítòsí ilé ìgbọ̀nsẹ̀.
79. Ẹ bẹ ibi ìpéjọ àgbàlagbà tàbí ibi ìtọ́jú ọ̀sán wò. Ẹgbẹ́ fún un àti ìsinmi fún yín.
80. Ẹ lo àkókò pẹ̀lú àwọn ọmọdé. Ìbẹ̀wò kúkúrú tí ó pa rọ́rọ́ láti ọ̀dọ̀ àwọn ọmọ ọmọ, tàbí kíka ìwé àwòrán fún ọmọ kékeré.
81. Ẹ jọ ka ìwé ìròyìn pẹ̀lú ohun mímu gbígbóná. Ẹ ka àwọn àkọlé sókè. Àṣà náà ṣe pàtàkì ju ìròyìn lọ.
82. Ẹ ran ẹlòmíràn lọ́wọ́. Ẹ tún ìwé ètò ìjọ́sìn ṣe tàbí ẹ ṣe káàdì fún aládùúgbò.

Àwọn ìgbòkègbodò ìgbàgbọ́ àti ti ẹ̀mí

Ẹ tẹ̀lé ìṣe ẹni náà fúnra rẹ̀, tàbí kò sí. NIA dábàá àwọn ètò ìjọ́sìn tí ó mọ̀ wọ́n, àwọn ìkàwé, orin mímọ́, àdúrà, ìṣọ́ra àti àṣà ọdún.

83. Ẹ lọ sí ìjọ́sìn tí ó mọ̀ wọ́n. Ẹ yan èyí tí ó pa rọ́rọ́ jù, ẹ jókòó nítòsí ọ̀nà, kí ẹ sì jẹ́ kí àwọn ènìyàn níbẹ̀ mọ̀ nípa dementia náà.
84. Ẹ wo ìjọ́sìn lórí íńtánẹ́ẹ̀tì ní àwọn ọjọ́ tí jíjáde bá pọ̀ jù.
85. Ẹ jọ gbàdúrà tàbí ẹ jọ kàwé. Àwọn ọ̀rọ̀ tí ó mọ̀ wọ́n, tí a ń kà díẹ̀díẹ̀. Ó lè darapọ̀ ní àwọn apá tí ó mọ̀.
86. Ẹ jọ kọ orin ìyìn tàbí orin mímọ́ láti inú ìṣe ìjọ́sìn rẹ̀.
87. Ẹ pa àṣà ọdún mọ́. Àwọn fìtílà bátìrì, ìsúre, àwọn ọ̀ṣọ́ tí ó máa ń lò nígbà gbogbo.
88. Ẹ jọ lo àkókò jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́. Ẹ jókòó nínú ọgbà tàbí ẹ wo ìwọ̀ oòrùn papọ̀.

Àwọn ẹranko ilé àti àwọn ẹranko

NIA dábàá fífún ẹranko ní oúnjẹ, fífọ irun rẹ̀, rírìn pẹ̀lú rẹ̀, tàbí jíjókòó pẹ̀lú àti dídì ẹranko ilé mú.

89. Ẹ fi búrọ́ọ̀ṣì fọ irun ajá tàbí ológbò tí ó pa rọ́rọ́ pẹ̀lú àwọn ìfà gígùn àti jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́.
90. Ẹ jọ bọ́ ẹranko ilé. Ẹ̀yin ni ẹ ń wọn; òun ni ó ń dà á.
91. Ẹ jọ rìn pẹ̀lú ajá. Ẹ̀yin ni ẹ dì okùn mú.
92. Ẹ di ẹranko ilé mú lórí itan. Ológbò tí ó pa rọ́rọ́ lórí aṣọ ìbora lè mú ọkàn balẹ̀ gan-an.
93. Ẹ gba àwọn ẹranko tí ń bẹ̀wò káàbọ̀. Àwọn ilé ìtọ́jú àti ibi ìtọ́jú ọ̀sán kan ń gba ìbẹ̀wò ẹranko. Ẹ béèrè ní agbègbè yín.
94. Ẹ fún un ní ẹranko rírọ̀ tí ó jọ ti gidi. Bí kò bá sí ẹranko ilé, àwọn kan ń gbádùn dídì ológbò tàbí ajá onírun rírọ̀ tí ó jọ ti gidi mú. Ẹ fi fún un ní rírọrùn, kì í ṣe bí ohun ìṣeré, kí ẹ sì gba bẹ́ẹ̀ kọ́.

Àwọn ìgbòkègbodò àsìkò

Ẹ pa àṣà mọ́, ṣùgbọ́n ní ọ̀nà tí ó rọrùn jù. NIA dábàá pé kí ẹ jẹ́ olóòótọ́ nípa ohun tí ẹ lè ṣe, kí ẹ sì ní ibi tí ó pa rọ́rọ́ fún ìsinmi nígbà àwọn ọdún tí ó kún fún ìrúkèrúdò.

95. Ẹ ṣe ọ̀ṣọ́ fún àsìkò náà. Ewé tàbí òdòdó tuntun lórí tábìlì.
96. Ẹ ṣe oúnjẹ ọdún. Ẹ yí ìyẹ̀fun tàbí ẹ fi ohun adùn bo àwọn kéèkì kékeré. Ẹ̀yin ni ẹ ń mú ààrò.
97. Ẹ gbé àwọn ọ̀ṣọ́ kọ́. Àwọn ọ̀ṣọ́ tí kò fọ́, tí a fún un ní ọ̀kọ̀ọ̀kan.
98. Ẹ wakọ̀ lọ wo àwọn iná ọ̀ṣọ́. Ìwakọ̀ kúkúrú ní alẹ́ kò béèrè nǹkan kan bí kò ṣe wíwà papọ̀.
99. Ẹ gbin àwọn isu òdòdó. Ẹ tẹ isu sínú ìkòkò kí ẹ sì máa wo bí wọ́n ṣe ń hù.
100. Ẹ bó àgbàdo tàbí ẹ yọ ẹ̀wà kúrò nínú àpò rẹ̀. Iṣẹ́ ní ìta ilé ní ìgbà ẹ̀rùn pẹ̀lú abọ́ lórí itan.
101. Ẹ kọ àdírẹ́sì sórí káàdì ọdún. Òun ni ó ń buwọ́lù, lẹ̀ ìwé ìfiránṣẹ́ tàbí dì í; ẹ̀yin ni ẹ ń mú àdírẹ́sì.

Kí ni bí ìgbòkègbodò kan kò bá ṣiṣẹ́?

Ẹ dúró, kí ẹ sì gbìyànjú ohun tí ó yàtọ̀ ní ìgbà mìíràn. NIA dábàá pé kí ẹ máa wo ìbínú àti kí ẹ jẹ́ kí ẹni náà kàn máa wò bí ó bá fẹ́ bẹ́ẹ̀. Bẹ́ẹ̀ kọ́ sábà máa ń túmọ̀ sí pé iṣẹ́ náà le jù, àkókò kò tọ́, tàbí nǹkan mìíràn ń dà á láàmú, bí ìrora, ebi tàbí ariwo. Ẹ jẹ́ kí ó kéré, ẹ gbìyànjú ní kùtùkùtù ọjọ́, tàbí ẹ bẹ̀rẹ̀ rẹ̀ fúnra yín kí ẹ sì wò bóyá yóò darapọ̀. Ẹ wo nígbà tí wọ́n bá sọ pé bẹ́ẹ̀ kọ́ àti àìsinmi ní ìparí ọjọ́.

Láti fi àwọn ìgbòkègbodò sí àárín oúnjẹ àti ìsinmi, ẹ wo ìlànà ojoojúmọ́ jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́. Fún àwọn nǹkan láti ní ní ìmúrasílẹ̀, ẹ wo àwọn ìgbòkègbodò tí a lè tẹ̀ jáde, àti bí ẹ bá ń darí ẹgbẹ́, àwọn ìgbòkègbodò ẹgbẹ́ ní ilé ìtọ́jú. Ìsinmi tiyín náà ṣe pàtàkì: ẹ wo ìtọ́jú ara ẹni fún olùtọ́jú.