I åpmam na ineppe
Maolek na aktibidåt para taotao ni' manlå'la' yan dementia i familiåt, para adultu, yan fåcil para u cho'gue hamyu dos: manfolda magagu, mana'otden, manlågu, músika, manatan litratu, mamokkat, manhålam tåno', tiempo yan gå'ga', yan fáfácil na huegu. Ayek i håfa siempe gusta i taotao, chule' i mås difísil na patte, yan para yanggen esta yayas. I maolek na tiempo hamyu dos mås impottånte ki i munhåyan håfa.
- Tútuhun ginen i lina'la' i taotao: i che'cho'-ña, i gustu-ña, i hinengge-ña yan i músika ni' ya-ña i mås maolek na guiya.
- Na'fåcil i aktibidåt yanggen nesesita: menos paso, menos inayek, ya hågu un cho'gue i difísil na patte.
- I manatan, i gumomot håfa, pat i umásodda ha' gi fi'on-ña lokue' påtte gi aktibidåt.
- Para pat tulaika yanggen un li'e' na yayas, maburuka pat ti gof ya-ña. Maolek na hinemlo' i para åntes di tiempo.
- I macho'gue hamyu dos mås impottånte ki i macho'gue dinanche.
Gi este na pahina (15 seksion siha)
- Taimanu para un ayek i dinanche na aktibidåt?
- Taimanu para un tutuhun aktibidåt yan taotao ni’ gaige gi dementia?
- Che’cho’ gi gima’ kada ha’åni
- Músika
- Manhahasso: litratu, kosas yan istoria
- Aktibidåt kreatibu
- Sanhiyong yan hatdin
- Aktibidåt para i sinisedi
- Huegu yan puzzle
- Ininakto
- Aktibidåt sosiåt
- Aktibidåt hinengge yan espirituåt
- Gå’ga’ yan animåt
- Aktibidåt sigun i tempo
- Håfa yanggen ti maolek i aktibidåt?
I mås maolek na aktibidåt para taotao ni’ manlå’la’ yan dementia, maseha håfa ni’ esta ha tungo’ taimanu para u cho’gue, ya ma na’fåcil ya ma cho’gue yan taotao ni’ ha konfiånsa. Gi sanpapa’ guaha 101 na ideha, ma na’grupu sigun i klåse, ya kada unu ha sangan taimanu para un pripåra yan taimanu para un na’fåcil yanggen dumifísil. Ti un nesesita espesiat na kosas, ya ti un nesesita munhåyan håfa. Siña un maolek na tåtde un baskåt na toåya yan kafe hamyu dos.
Taimanu para un ayek i dinanche na aktibidåt?
Ayek sigun i taotao, ti sigun i lista: tutuhun ginen håfa ni’ siempe ha gof ya-ña yan håfa ni’ siña ha cho’gue på’go.
- Hasso’ i che’cho’-ña yan i gustu-ña. I Alzheimer’s Association ha sangan na i taotao ni’ åntes manggai che’cho’ gi ofisina siña ya-ña mana’otden salape’ pat manayuda gi katta, ya i taotao ni’ åntes manggådden siña ya-ña i che’cho’ gi tåno’.
- Ripara håfa ni’ esta ha cho’cho’gue. Yanggen i tata-mu ha barer i båndan tåno’ kada ogga’an sin un faisen, na’setbe ayu gi ha’åni-ña.
- Plånu sigun i lina’la’-ña på’go. I minayas, i inatan, i inekkungok, i piniti gi kannai yan i ineståba todu impottånte.
- Ripara i sintimientu-ña. Guaha taotao ni’ ya-ñiha i aktibidåt ni’ meggai linao, ya guaha lokue’ ni’ nina’ma’åñao.
- Na’i rason i aktibidåt. I manfolda serbiyeta para i sena gi gima’yu’us mas maolek ki i aktibidåt ni’ para i aktibidåt ha’.
I simpli na guiya sigun i istådu
Maseha ma sångan na guaha i fine’nena, i talo’ yan i uttimo na istådu gi dementia, ti estriktu na kahon esti. Guaha maolek yan difísil na ha’åni, put enao tåtatti håfa ni’ un li’e’ på’go. I lista gi Alzheimer’s Foundation of America sigun i istådu parehu na manera ha sigi.
| Asuntu | Fine’nena na istådu | Talo’ na istådu | Uttimo na istådu |
|---|---|---|---|
| Håfa siña un ripara | Kasi todu ha cho’gue gui’ mismo; mås difísil i planu, nuebu na nå’an yan lugåt ni’ meggai linao | Nesesita ayudu para u tutuhun yan para i paso; mås difísil para u usa palåbra | Nesesita ayudu gi kåtada’ ha’åni; i sinisedi mås impottånte |
| Aktibidåt ni’ siña maolek | Kåtta, huegu gi lamasa, manlågu, manhålam tåno’, manugun, mamokkat, gurupu | Manfolda magagu, mana’otden, fáfácil na paso gi fina’låguen, kanta, ålbum litratu, mamokkat yan guiya | Músika ni’ ya-ña, masahe gi kannai, månngi’ na kosas para u gotpe, mataitai para gui’e, umásodda gi sanhiyong |
| I tåreha-mu | Påtgot: faisen håfa na ayudu malago’-ña | Pripåra, fa’nu’i, ya chule’ i difísil na patte | Chule’ i aktibidåt para gui’e; i presensia-mu i aktibidåt |
| Mås ideha | Fine’nena na istådu | Talo’ na istådu | Uttimo na istådu |
Taimanu para un tutuhun aktibidåt yan taotao ni’ gaige gi dementia?
Tútuhun dididi’, tutuhun gi fi’on-ña, ya na’fåcil para u sangan hunggan. Meggai taotao malago’ ha’ manå’i, låo difísil para u plånu pat tutuhun.
- Ayek i mås maolek na ora para gui’e, maseha ogga’an.
- Pripåra todu åntes para siña hamyo manútuhun ensegidas.
- Gagao ayudu, ti chagi: “Siña un ayuda yu’ ni’ esti?”
- Tútuhun hågu. Folda i fine’nena na toåya ya na’ gui’ u dalalak. I manma’nu’i mås maolek ki i maneksplika.
- Ofresi un paso ha’ gi kada biahi.
- Chule’ i mås difísil na patte. I Alzheimer’s Association ha sangan na hågu un mididiyi i nengkanno’ ya un nå’i gui’ i kuchåra para u yunga’.
- Na’ gui’ ha cho’gue gi manera-ña. Maolek ha’ maseha ti parehu i kinfolda.
- Para yanggen ti magof. I ti sókso, i manudong, pat i “ti siña yu’” sinyåt para u tulaika pat u deskånsa.
Atan lokue’ taimanu para u huegu hamyu dos yan consehu para i kuentutusi.
Che’cho’ gi gima’ kada ha’åni
I che’cho’ gi gima’ familiåt yan útil, put enao maolek na lugåt para u tutuhun. I National Institute on Aging ha lista i manfagåsi, manhåtsa lamasa, manbarer, mana’otden katta yan manfolda magagu. Mås gi che’cho’ gi gima’.
- Manfolda mañotnot na toåya. Na’ i baskåt ginen i makinå-ri’an gi hilo’ lamasa ya manfolda hamyu dos. Mås tåtte, i manåsu yan i mana’otden lokue’ ayuda.
- Mana’parehu medias. Tútuhun yan kulót ni’ gof ti parehu. Mås tåtte, i mana’otden å’paka’ yan å’kulot sufisiente.
- Manhåtsa lamasa. Nå’i un klåse na kosas ha’ gi kada biahi. Pripåra un puesto hågu para u ma’nu’i.
- Manfagåsi pat manåsu plåtu. Mañotnot na hånom yan håbun, yan plåtu ni’ ti siña mabåba. Mas fåcil i manåsu mientras ma’ásodda.
- Manåsu lamasa. Nå’i månngi’ na trapu despues di sena. Minagahet na che’cho’ para kannai ni’ ti sókso.
- Mana’otden katta. Na’ i katålogu yan i katta ni’ ti ma usa gi “na’såtba” yan “utot.” Chågo i minagahet na bét.
- Manutot kupon. Usa tiseras ni’ ti kaduku yan liyeru ginen tenda. Mås tåtte, siña lokue’ ma sirkulu i nengkanno’ ni’ ya-ñiha.
- Mana’otden salape’. Na’otden i sensiyu gi tason pat na’halom gi råotyo. Chågo i dididi’ na kosas yanggen ha na’halom gi pachot-ña.
- Manbarer pat manåsu polbu. Un ånåkko’ na bareha gi båndan tåno’, pat un duster ni’ anåkko’ mientras ma’ásodda.
- Ayuda gi fina’låguen. Manfagåsi gollai, mañecha lechuga, manyunga’. Hågu un chule’ i se’se’ yan i maipe.
- Manlågu reseta familia. Usa i kåtta ni’ tinige’-ña yanggen guaha. Mås tåtte, siña gui’ i tumåtti.
- Che’cho’ gi ofisina. Manfolda katta, mana’halom yan ma pega sietyu gi sobre, pat manugun i lista para i tenda hamyu dos.
Músika
I familiåt na músika siña ha å’gang taotao maseha difísil i palåbra. I consehu put músika gi Alzheimer’s Association ha sangan na usa familiåt na kanta, tåya’ kometsiåt, ya na’påra i telebision. Atan aktibidåt músika.
- Fama’tinas lista músika para gui’e. Músika ginen i tiempo-ña joven, i umasagua-ña, i gima’yu’us-ña yan i kottura-ña.
- Kanta hamyu dos. Tútuhun hågu kumanta. Maolek ha’ i gumonggong pat i umekkungok.
- Sigi i ritmu. Manapplåosu, palakpåk i tuhod pat tå’gång i tambót. Siña ma cho’gue mientras ma’ásodda, asta gi uttimo na istådu.
- Baila. Despåsio na baila gi kusina, pat umå’ak mientras in gagånggan kannai.
- Ekungok un ålbum. Un rikuet ni’ ya-ña ginen i tinituhun asta i uttimo, yan kafe sin otro linao.
- Kuentusi put i músika. Imbita istoria, ti faktu: “Sangåni yu’ put i baila ni’ un hånao.”
- Atan un musikåt pat konsiettu gi bidiu. Un show ni’ ya-ña siña maolek na pupuengi. Siña un na’påra maseha håfa na ora.
- Toka un instrumento ni’ ha tungo’. I taotao ni’ åntes tumotoka piano siña ya-ña fáfácil na kånta; mås tåtte, unos kuåttro nota hamyu dos.
- Ekungok músika låib. Un kadada’ na konsiettu gi komunidåt pat ensayo kåntores. Asodda gi fi’on i petta.
Manhahasso: litratu, kosas yan istoria
Gosa i tiempo mås antes hamyu dos sin un tesiha gui’. Chågo i “Un hasso…?” yan “Håyi esti?” ya usa imbitasion ni’ abiettu. Atan aktibidåt manhahasso.
- Atan ålbum litratu. Sangan håfa un li’e’: “Bunitu na magagu. Sangåni yu’ put esti na ha’åni.” Dalalak håfa na nå’an ha usa.
- Fama’tinas kahon memorias. Un kahon sapåtos yan kosas ginen i lina’la’-ña, como i bådgen che’cho’ pat kåtta reseta. Chule’ un kosas ha’ gi kada biahi.
- Tútuhun libru put i lina’la’-ña. Unos kuåttro litratu gi kada påhina yan dångkolo na tinige’. Ayuda i nuebu na taotao ni’ umayuyuda para u tungo’ gui’.
- Usa kåttan kuentutusi. I Conversation cards ha na’danña’ litratu yan finaisen abiettu.
- Fama’tinas huegu litratu familia. I Photo pairs ha na’huegu i litratu-miyu.
- Atan bidiu familia pat telebision åntes. Kuentusi hamyu dos, ti faisen.
- Gotte i kosas ginen i che’cho’-ña åntes. Yabi, stetoskåpu, pat libru. Maseha i kannai siña ha giha i istoria.
- Lågu i nengkanno’ ginen i tiempo-ña påtgon. Siña ha yunga’, ha tåtti, pat ha’ umásodda gi kusina yan hågu.
- Atan måpa gi lugåt ni’ ha sagayi. Tåtatti i chalan ni’ ha tungo’ gi dångkolo na åtlas mientras mankuentutusi.
Aktibidåt kreatibu
I åtte put i macho’gue, ti put i risuttåo. Usa materyåt para adultu yan såfu’. Atan åtte yan che’cho’ kannai.
- Penta yan akuarela. Gueso na papet, unos kuåttro kulót. Yanggen difísil para u tutuhun, giha i fine’nena na lina hamyu dos.
- Kuluri i dibuhu para adultu. Flores pat kubbåt, ti kåttun. I coloring pages siña ma usa gi pantåya pat ma imprenta.
- Fama’tinas kolahe. Chåchak i litratu ginen ríbista, como hatdin, kåro pat nengkanno’, ya pega. Mås tåtte, i inayek litratu ha’ sufisiente.
- Na’otden flores. Un ramiyete ginen tenda yan un båsu. Mås tåtte, unos kuåttro trongko gi håtson.
- Tehe pat krochet hamyu dos. Fáfácil na lina yan dångkolo na aguha. Mås tåtte, i manridiye hilo gi båola.
- Fama’tinas kåtta para familia. Usa sietyu, fitma pat adótna i kåtta kumpleåños yan kåtta para taotao ni’ malångu.
- Fåma’ låsu ni’ u ånglo ha’ gi aire. Prensa un dididi’ na plåtu. Usa materyåt ni’ tåya’ peligru ya såga gi fi’on-ña.
- Liya yan na’funhåyan håyu. Un kit para guma’ paluma ni’ esta maprepara yan papet liha, tåya’ makinå. Atan aktibidåt para lalåhi.
- Tuge’ pat sangan i kåtta. Para un nietu pat amigu åntes. Yanggen difísil i manugun, gui’e kumuentusi ya hågu tumutuge’.
Sanhiyong yan hatdin
I fresko na aire yan i atdao maolek na kumpañia. Atan aktibidåt gi sanhiyong yan hatdin.
- Na’hånom tinanom. Un dididi’ na regadera yan unos kuåttro maseta. I mana’hånom kada ha’åni ha na’i ritmu i ha’åni.
- Tånom gi maseta. Pega gi hilo’ lamasa para tåya’ ni’ u dimo. Mas fåcil i tinanom ni’ esta dångkolo ki i simiya.
- Chule’ cha’guan pat utot i flores ni’ esta ånglo. Usa guåntes, un dididi’ na lugåt ha’ gi kada biahi.
- Rastriya hagon. Un dididi’ na patte ha’. Mås tåtte, i gumomot i såkku lokue’ minagahet na che’cho’.
- Mokkat gi chalan ni’ ha tungo’. Gi uriya i gima’ pat asta i kahon katta. Maolek ha’ i kadada’.
- Asodda hamyu dos gi sanhiyong. Un siya gi båndan tåno’ gi maolek na ha’åni. Atan i mapagåhes pat i taotao ni’ mamomokkat.
- Na’chocho’ paluma. Na’bula i na’chocho’an paluma hamyu dos ya atan ginen i bentåna.
- Fagåsi i kåro. Baldi, esponha yan un mañotnot na tåtde. Maolek na che’cho’ i manfagåsi i rines.
Aktibidåt para i sinisedi
I inagang, på’chot, låsa, inekkungok yan inatan mas impottånte segun i progreso i dementia. I NHS ha mensiona i músika, kosas para u ma gotpe yan i masahe gi kannai para i uttimo na istådu. Chek primero para alerhia yan peligru na u poddong; atan aktibidåt para i sinisedi.
- Na’i masahe gi kannai. Faisen primero ya usa dididi’ na losion. Ayek tåya’ på’chot yanggen ti siguru put i kåtni pat alerhia.
- Siente magagu. Un baskåt yan belbet, korduroi, låna yan satén para u magåsi yan u folda.
- Ngångas yerbas yan kafe. Frote i fresko na yerbabuena pat romeru gi kannai-mu. Chågo i metgot na på’chot yanggen guaha problema gi hinagong.
- Peina i gaputilu-ña. Despåsio yan mañå’nge’, yanggen ya-ña.
- Usa mañotnot na trapu. Para i kannai yan mata gi fríu na ha’åni. Chek i temperatura primero.
- Usa delantåt aktibidåt. Dångkolo na botunes yan siha ni’ mafitme ma soksok. Chek na tåya’ ni’ siña u suha.
- Na’chagi i gustu-ña na nengkanno’. Un dididi’ na kuchåran ha’, gi tekstura ni’ siña ha kånno’ sin peligreru.
- Ekungok sonidon naturåt. Uchan, napu pat sonidon paluma gi kahulo’ na bos.
- Atan håfa ni’ despåsio. Tangki guihan, bidiu naturåt pat niebi ni’ tumutuhong.
Huegu yan puzzle
Maolek i huegu yanggen tåya’ relos, puntos pat presion. Yanggen parehu yan eksåmen, na’suha. Atan taimanu para un ayek apps yan huegu yan huegu para i hinasso.
- Na’parehu litratu. I Picture pairs ha na’i i litratu para u annok, put enao put inatan, ti put hinasso.
- Sodda’ i parehu na litratu. I Find the same ha ofresi dos asta kuåttro na inayek. Kuentusi put kada litratu.
- Na’otden gi baskåt. I Sort together parehu yan mana’otden medias gi pantåya.
- Cho’gue dångkolo na jigsaw. Litratu para adultu, fåcil na kuånto na pedåsu. I Picture puzzle ha na’annok i enteru na litratu. Mås gi puzzle para dementia.
- Huegu kåtta ni’ åntes ha usa. Maseha håfa ni’ ha huegue åños. Mås tåtte, i mana’otden i baråha sigun kulót lokue’ huegu.
- Huegu domino. Na’parehu i punta. Mås tåtte, maolek ha’ i mana’laina i pedåsu.
- Chagi dångkolo na word search. I word search guaha palåbra agapa’ yan papa’ ha’, ya siña ma imprenta.
- Na’funhåyan i refrån ni’ ha tungo’. I Finish the saying siña ha fa’nu’i i uttimo maseha håfa na ora.
- Huegu picture bingo. I Picture bingo maolek para familia yan gurupu. Ayuda manmåka kåtta sin problema.
- Huegu damas. Na’fåcil i arekla. I muebi i pedåsu mientras mankuentutusi lokue’ maolek.
Ininakto
I NIA ha sangan i mamokkat, i bisikleta ni’ ti mamokkat, i bandås para u estira, i dumadagbåo månngi’ na båola pat globo, i kahulo’ låtan sopas yan bidiu eksesisiu para manåmko’. Faisen un doktu åntes di un tutuhun nuebu na håfa, espesiatmente yanggen guaha problema gi ineståba.
- Dagbåo globo. Asodda hamyu dos, atungo’. Despåsio i lina’la’-ña, put enao mas fåcil para u konne’.
- Sigi un bidiu eksesisiu mientras ma’ásodda ni’ para manåmko’, hamyu dos.
- Estira yan bandå. Despåsio na estira gi kannai yan ånåkko’ na bandå mientras ma’ásodda.
- Kahulo’ låtan sopas. Despåsio na kahulo’ kannai, siña yan músika.
- Saket gi bisikleta ni’ ti mamokkat. Unos kuåttro minutu, ya hågu gi fi’on-ña.
- Baila yan pañuelu. Nå’i linao i ånåkko’ na pañuelu sigun músika, ma’ásodda pat tumotohge.
- Mokkat yan rason. Para u na’hånåo kåtta pat u famahan kafe. I rason ha na’famnaturåt i lina’la’.
- Deskånsa hamyu dos yan hågong. Na’despåsio hamyu dos yan calm breathing.
Aktibidåt sosiåt
Impottånte i kumpañia maseha difísil i nå’an, ya mas fåcil i dididi’ na gurupu ki i dångkolo. I NIA ha sangan na maseha ti ha hasso håyi i bisita, siña ha gof ya-ña i kumpañia. Atan mabisita.
- Unu pat dos ha’ na bisita gi kada biahi. Kadada’ na bisita gi trankilu na kuåtto, yan litratu para u ma atan.
- Videollamada yan familia. Kadada’ na llamada, un bos ha’ gi kada biahi. Atan tilifon yan videollamada.
- Chagi memory café. Inina informåt para taotao ni’ manlå’la’ yan dementia yan i para u kuidaduyi siha. Faisen i ofisinan manåmko’ gi lugåt-miyu håfa guaha gi fi’on-miyu.
- Chocho’ gi sanhiyong gi trankilu na ora. I NIA ha sangan un resturånte ni’ ha tungo’, gi ora ni’ ti meggai taotao, ya un lamasa gi fi’on i banio.
- Bisitåyi i sentron manåmko’ pat prugråman ha’åni. Kumpañia para gui’e yan deskånsa para hågu.
- Usa tiempo yan famagu’on. Kadada’ yan trankilu na bisita ginen i nietu, pat taitai libru litratu para un neni.
- Taitai gaseta yan kafe hamyu dos. Taitai i titulo gi ta’lo. I kustumbre mås impottånte ki i nutisia.
- Ayuda otro taotao. Manfolda prugråma gi gima’yu’us pat fama’tinas kåtta para un bisinu.
Aktibidåt hinengge yan espirituåt
Sigi i kustumbre hinengge i taotao, pat tåya’ yanggen ayu malago’-ña. I NIA ha sangan i familiåt na setbisiu, tinaitai, músika sagråda, tinayuyut, meditasion yan selebrasion gi tiempo.
- Hanao gi familiåt na setbisiu. Ayek i mas trankilu, asodda gi fi’on i chalan, ya sangåni i taotao guihi put i dementia.
- Atan setbisiu gi online gi ha’åni ni’ gof difísil para u hånao huyong.
- Manayuyut pat manaitai hamyu dos. Familiåt na palåbra, taitai despåsio. Siña ha dalalak i patte ni’ ha tungo’.
- Kanta himnu pat músika sagråda ginen i kustumbre-ña.
- Na’såtba i selebrasion. Kandet båteria, bendision, yan i adótno ni’ siempe ha usa.
- Usa trankilu na tiempo hamyu dos. Asodda gi hatdin pat atan i atdao ni’ dumokdok hamyu dos.
Gå’ga’ yan animåt
I NIA ha sangan i mana’chocho’, manpeina, mankånno’ konne’ yan i gå’ga’, pat ha’ umásodda yan gumotte i gå’ga’.
- Peina un mansu na ga’lågu pat katu yan despåsio na linao.
- Na’chocho’ i gå’ga’ hamyu dos. Hågu un mididiyi; gui’e chumule’.
- Mokkat yan i ga’lågu hamyu dos. Hågu un gogotte i tali.
- Sotta i gå’ga’ gi tuhod. Un trankilu na katu gi hilo’ manta siña nina’kalma.
- Risibi animåt ni’ mamabisita. Guaha guma’ kuidadu yan prugråman ha’åni ni’ ma na’fanhålom animåt. Faisen gi lugåt-miyu.
- Ofresi un månngi’ na animåt ni’ parehu yan minagahet. Yanggen tåya’ gå’ga’, guaha taotao ni’ ya-ñiha gumotte animåt ni’ månngi’. Ofresi sin prublema, ti como huegu, ya respetåyi i ‘ahé’.
Aktibidåt sigun i tempo
Na’såtba i kustumbre, låo mas fåcil. I NIA ha sangan na un na’reålista ya un pripåra un trankilu na lugåt para deskånsa gi tiempon selebrasion.
- Adótna sigun i tempo. Kalabåsa, råmos pat fresko na flores gi hilo’ lamasa.
- Fama’tinas nengkanno’ selebrasion. Ridiye i måsa pat adótna i galleta. Hågu un chule’ i hotno.
- Tå’gång adótno. Adótno ni’ ti siña mabåba, nå’i un pedåsu ha’ gi kada biahi.
- Saket kåro para u atan kandet. Un kadada’ na biahi gi pupuengi ni’ kumpañia ha’ ma nesesita.
- Tånom simiyan primabera. Penta i simiya gi maseta gi otono ya atan i tinanom ni’ dumokko’.
- Pela ma’is pat chåchak chichåro. Che’cho’ gi båndan tåno’ gi verano yan tason gi tuhod.
- Fama’tinas kåtta selebrasion. Gui’e muna’fitma, pega sietyu pat haso; hågu un chule’ i adres.
Håfa yanggen ti maolek i aktibidåt?
Para, ya chagi otro na biahi. I NIA ha sangan na un ripara i minaburuka ya un sedi gui’ para u ma’atan ha’ yanggen malago’-ña. I ‘ahé’ siña kumeke’ilekña na gof difísil i che’cho’, ti maolek i ora, pat guaha otro ni’ ha na’puti gui’, como piniti, ñålang pat linao. Na’fåcil, chagi mas temprånu gi ha’åni, pat tutuhun hågu ya atan kao malago’ manå’i. Atan yanggen ha sangan ahé’ yan ti trankilu gi tåtde.
Para un na’hålom aktibidåt entre i amotsa yan deskånso, atan un mañå’nge’ na rutina kada ha’åni. Para kosas ni’ siña un pripåra, atan aktibidåt ni’ siña ma imprenta, ya yanggen un guiya gurupu, atan aktibidåt gurupu gi gima’ kuidadu. I deskånso-mu lokue’ impottånte: atan kuidadu put hågu mismo.
kuestion siha ni' ma'usa
Håfa na aktibidåt siña maolek para taotao ni' gaige gi dementia?
Familiåt na aktibidåt ni' ha cho'cho'gue åños, ya ma na'fåfácil: manfolda magagu, manhåtsa lamasa, manlågu, músika, manatan litratu, mamokkat, manhålam tåno' yan tiempo yan gå'ga'. Ayek håfa ni' inadultu yan útil, ya cho'gue hamyu dos.
Kuånto tiempo debi di u fåtta i aktibidåt?
Tåya' dinanche na tiempo. Siña un kuåttro minutos manfolda toåya esta sufisiente gi un ha'åni, ya siña ora gi hatdin siña gånna fácil gi otro. Na' i taotao ha disidi i paso-ña ya para mientras magof.
Håfa yanggen i taotao ti malago' chumochu'gue aktibidåt?
Chågo fumotsa. I 'ahé' siña kumeke'ilekña na gof difísil i che'cho', ti maolek i ora, pat yayas pat ti kumómfottåble. Chagi ta'lo mås tåtte, ofresi mas fåcil na båban, pat tutuhun hågu gi fi'on-ña ya imbita gui' para u ayuda.
Maolek i huegu para i hinasso para taotao ni' gaige gi dementia?
Siña i huegu un maolek na manera para u usa i tiempo hamyu dos, låo tåya' huegu ni' maprueba na ha åmot, ha despåsio, pat ha para i dementia. Ayek huegu ni' tåya' relos, tåya' puntos, yan tåya' sonidon mali'e', ya usa ha' como aktibidåt hamyu dos, ti eksåmen.
Taimanu bai na'seguro na ti parehu i aktibidåt yan para famagu'on?
Usa minagahet na kosas para adultu: minagahet na toåya, minagahet na reseta, músika yan materyåt åtte para adultu, yan litratu ni' para adultu. Fana'an i che'cho' como ayuda ni' minagahet un nesesita, ya kuentusi i taotao como i adultu ni' gui'e.
Fuente siha
Manma'a'agang ham para i organisasion yan i tinige' siha ni' ha dipende gi este na pahina. Kada unu ma chek annai ma na'fa'nu'i i pahina.
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- Therapeutic Activities for 3 Main Stages of Alzheimer's disease · Alzheimer's Foundation of America
- Activities for dementia · NHS
- Music / Art Therapy, Alzheimer's & Dementia · Alzheimer's Association