Bisalu sambu na bantu yina ke zingila ti dimensia: 101

Kisalu ya kuluta mbote sambu na muntu yina ke zingila ti dimensia mbala mingi kele kima yina yandi me zabaka dezia kusala, kansi ya kukuma fioti pete mpi ya kusalama ti muntu yina yandi ke tudilaka ntima. Na nsi, nge ta mona 101 bangindu, ya kubukana na mitindu, mpi konso mosi ke monisa mutindu ya kuyidika yo mpi mutindu ya kukumisa yo pete ntangu yo ke kuma mpasi. Nge kele ve na mfunu ya bima ya sipesiali, mpi nge kele ve na mfunu ya kumanisa kisalu. Nkokila mosi ya mbote lenda vanda paniere mosi ya ba serviette mpi dikopa mosi ya kafe, kintwadi.

Inki mutindu na kupona kisalu ya mbote?

Pona na kutadila muntu, kansi ve na kutadila lisiti: yantika na mambu yina yandi vandaka kuzola ntangu yonso mpi mambu yina yandi lenda sala mbote bubu yai.

• Yindula kisalu mpi mambu yina yandi vandaka kuzola kusala. Alzheimer’s Association ke tuba nde muntu yina vandaka kusala na biro lenda zola kubuka mbongo to kuyidika mikanda ya kutinda, mpi muntu ya kilanga lenda zola kusala na kilanga.
• Tala mambu yina yandi ke salaka yandi mosi. Kana tata na nge ke kombula veranda konso suka na kukonda nde bo lomba yandi, kotisa yo na programe ya kilumbu.
• Yidika na kutadila bansatu ya yandi. Kulemba, disu, makutu, maboko ya mpasi mpi kutelama mbote yonso kele mfunu.
• Tala kikalulu na yandi. Bisalu ya mingi to ya makelele ke fwana na bantu yankaka, kansi ke pesa boma na bankaka.
• Pesa kisalu mfunu mosi. Kupinda ba serviette sambu na madia ya dibundu ke monana na mfunu kuluta kisalu ya kusala kaka sambu na kusala.

Lutwadisu ya pete na kutadila kitambi

Mbala mingi bo ke tendulaka dimensia na bitambi ya luyantiku, ya kati mpi ya nsuka. Yai kele bandinga ya pete, kansi ve bakiese ya ngolo, mpi bantu mingi ke vandaka ti bilumbu ya mbote mpi bilumbu ya mpasi. Yo yina, landa mambu yina nge ke mona bubu yai. Lisiti ya Alzheimer’s Foundation of America na kutadila bitambi ke landa mutindu mosi ya mutindu.

Inki mutindu na kuyantika kisalu ti muntu yina ke zingila ti dimensia?

Yantika na fioti, yantika pene ya yandi, mpi sala nde kuvutula ndinga “ee” kuvanda pete. Bantu mingi ke zolaka kaka kuvukana, kansi ke monaka mpasi na kuyidika to kuyantika.

1. Pona ntangu ya mbote sambu na yandi, mbala mingi na suka.
2. Yidika bima yonso na ntwala sambu nge lenda yantika mbala mosi.
3. Lomba lusadisu, kansi ve kimeka: “Nge lenda sadisa mono na mambu yai?”
4. Yantika nge mosi. Pinda serviette ya ntete mpi bika yandi kukota. Kumonisa kele mbote kuluta kutendula.
5. Pesa kitambi mosi na ntangu mosi.
6. Baka kitambi ya kuluta mpasi. Alzheimer’s Association ke tuba nde nge lenda teza bima ya kulamba, mpi na nima pesa yandi lutu sambu na kunikisa.
7. Bika yo kusalama na mutindu na yandi. Ba serviette ya kupindama na mutindu ya kuswaswana kele mbote.
8. Yima ntangu yo ke kuma diaka ya kitoko ve. Kunikisa-nikisa, kukangama na luse to kutuba “mono lenda ve” kele bidimbu nde mbote na kusoba to kupema.

Tala mpi mutindu ya kusala kintwadi mpi bandongisila ya kusolula.

Bisalu ya konso kilumbu na nzo

Bisalu ya nzo kele ya me zaba mpi ya mfunu, yo yina yo kele kisika ya mbote ya kuyantikila. National Institute on Aging ke tanga kuyobisa malonga, kutula mesa, kukombula, kubuka mikanda mpi kupinda bilele na kati ya bisalu yina bantu lenda zola. Bangindu ya nkaka kele na bisalu ya nzo.

1. Pinda ba serviette ya tiya. Katula paniere ya bilele ya kuyuma na zulu ya mesa mpi pinda kintwadi. Na nima, kunengumuna mpi kutula yo na zulu ya nkaka kele mpi lusadisu ya mbote.
2. Vukisa bakusete. Yantika ti mikubu ya kuswaswana mingi. Na nima, kubuka ya pembe ti ya ndombe lenda lunga.
3. Tula mesa. Pesa mutindu mosi ya kima na ntangu mosi. Tula kisika mosi nge mosi bonso mbandu.
4. Yobisa to yuma malonga. Maza ya tiya, sabuni mpi malonga yina ke bwana ve. Kuyumisa ntangu nge me vanda kele pete sambu na makulu.
5. Pangusa mesa. Pesa kitambala ya madidi na nima ya kudia. Yo kele kisalu ya kieleka sambu na maboko yina ke zolaka kusala kima.
6. Buka mikanda. Bakataloge mpi mikanda ya kukonda mfunu na “kubumba” mpi “kubwaka.” Bika bafaktire ya kieleka na lweka.
7. Zenga bakupon. Banzengolo ya nsonge ya ndomuka mpi baflwaye ya magazini. Na nima, kuzungidila bilei yina bo ke zolaka kele mpi mbote.
8. Buka mbongo ya bibende. Buka mbongo na bakopo to kotisa yo na ba rouleau. Yambula bima ya fioti mingi kana muntu ke kotisaka bima na munoko.
9. Kombula to katula mvindu ya mbote. Kikombolo ya pete na veranda, to kisadulu ya nda ya kukatula mvindu ya mbote ntangu yandi me vanda na kiti.
10. Sadisa na kulamba madia. Kuyobisa bandunda, kupasula saladi, kunikisa. Nge baka kisalu ya bampu mpi ya tiya.
11. Lamba recette ya dibuta. Sadila karte ya yandi mosi ya kusonikila, kana nge kele na yo. Na nima, yandi lenda vanda muntu ya kumeka ndudi.
12. Sala kisalu ya biro. Pinda mikanda, kotisa yo na ba enveloppe, tula batimbre, to sonika lisiti ya kusumba kintwadi.

Miziki

Miziki ya me zaba lenda kuma na bantu ata ntangu bandinga ke kuma mpasi. Bandongisila ya miziki ya Alzheimer’s Association ke tuba nde mbote na kupona bankunga ya me zaba, kukonda bapiblisite mpi kuzima televizio. Tala bisalu ya miziki.

13. Sala lisiti ya miziki ya yandi mosi. Miziki ya bamvula na yandi ya kileke mpi ya bantuenia, ya makwela, ya dibundu mpi ya kinkulu na yandi.
14. Yimba kintwadi. Yantika kuyimba nge mosi. Kununguta to kuwa kele mpi kuvukana.
15. Landa ritmo. Bula maboko, beta na makulu to beta ngoma ya fioti ya diboko. Yo lenda salama ntangu muntu me vanda mpi na bitambi ya nsuka.
16. Kina. Kina malembe na kikuku, to nikisa nitu ntangu bo me vanda mpi bo ke simbana na maboko.
17. Wa albume mosi ya mvimba. Disiki yina yandi ke zolaka banda na luyantiku tii na nsuka, ti kafe mpi kukonda kima yankaka ya kusala.
18. Solula sambu na miziki. Bingisa masolo, kansi ve mambu ya kuyibuka na nsiku: “Tubila mono sambu na makinu yina nge vandaka kukwenda.”
19. Tala muzika to konsere ya bafoto ya video. Lisano yina yandi vandaka kuzola lenda vanda nkokila ya mbote. Yimisa ntangu yonso yina nge zola.
20. Bula kisadulu ya miziki ya me zaba. Muntu yina vandaka kubula piano lenda zola bankunga ya pete; na nima, banote fioti kintwadi.
21. Wa miziki ya kuzinga. Konsere ya fioti ya kartie to repetisio ya korale. Vanda pene ya kielo.

Kuyibuka mambu ya ntama: bafoto, bima mpi masolo

Sepela na mambu ya ntama kintwadi, kansi kukonda kumeka yo. Yambula bangiufula bonso “Nge ke yibuka…?” mpi “Yai nani?” mpi sadila babingisa ya kukanguka. Tala bisalu ya kuyibuka mambu.

22. Tala albume ya bafoto. Tuba mambu yina nge ke mona: “Mwane ya kitoko. Tubila mono sambu na kilumbu yai.” Ndima bazina yonso yina yandi ke sadila.
23. Sala sanduku ya kuyibuka. Sanduku ya basapatu ti bima ya luzingu na yandi, bonso badje ya kisalu to karte ya recette. Basisa bima mosi-mosi.
24. Yantika buku ya luzingu. Bafoto fioti na konso lutiti ti masonama ya nene. Yo ke sadisa bantu ya mpa yina ke kwisaka na kuzaba muntu mbote.
25. Sadila bakarte ya masolo. Conversation cards ke vukisa kifwanisu ti ngiufula ya kukanguka.
26. Sala nsaka ya bafoto ya dibuta. Photo pairs ke kumisa bafoto na nge mosi nsaka ya kuvukisa.
27. Tala bavideo ya dibuta to batelevizio ya ntama. Tuba kintwadi sambu na yo na kisika ya kuyula bangiufula.
28. Simba bima ya kisalu na yandi ya ntama. Kile ya kufungula, stetoskope, buku ya mikanda. Mbala mingi maboko ke nata disolo.
29. Lamba madia ya kileke na yandi. Yandi lenda nikisa, meka ndudi to kuvanda kaka na nge na kikuku.
30. Tala karte ya bisika yina yandi zingilaka. Landa babalabala ya me zaba na atlas ya nene ntangu beno ke solula.

Bisalu ya kusala na mabanza

Art kele sambu na kusala, kansi ve sambu na kisalu ya nsuka. Bumba bima ya bambuta mpi ya kukonda kigonsa. Tala art mpi misala ya maboko.

31. Penta ti bakulere ya masa. Papie ya ngolo, bakulere fioti. Kana kuyantika kele mpasi, sadisa yandi na bistre ya ntete kintwadi.
32. Tula mikubu na badesenio ya bambuta. Bafleur to bakilamba ya mipende, kansi ve badesenio ya bana. Balutiti na beto ya kutula mikubu ke salama na ekrani to na kupinta yo.
33. Sala kolaze. Pasula bafoto ya bilanga, bakamio to bilei na bazulunalu mpi kolama yo. Na nima, kupona kaka bafoto lenda lunga.
34. Yidika bafleur. Kitoko mosi ya kufwana na magazini ya bilei mpi vase mosi. Na nima, batini fioti ya bafleur na bocal.
35. Sala triko to krose kintwadi. Milongo ya pete na ba zingwidi ya nene. Na nima, kuzingisa nsinga na baboule.
36. Sala bakarte sambu na dibuta. Tula batimbr, tula siniatire to yidika bakarte ya lubutuku to ya mbote sambu na bantu ya kieleka.
37. Sala bima na ntoto ya kuyuma na mupepe. Fina sani ya fioti. Sadila bima ya kukonda kigonsa mpi vanda pene.
38. Pangusa mpi manisa mabaya. Kiti ya mpa ya fioti ya ndeke mpi papie ya kupangusa, kukonda bamasini ya kuranti. Tala bisalu sambu na babakala.
39. Sonika to tuba mukanda. Sambu na nkumbu to nduku ya ntama. Kana kusonika kele mpasi, yandi ke tuba mpi nge ke sonika.

Na nganda mpi na kilanga

Mupepe ya mbote mpi mwini ya kilumbu kele banduku ya mbote. Tala bisalu ya nganda mpi ya kilanga.

40. Mwangisa banti masa. Arosoire ya fioti mpi bapoto fioti. Kumwangisa masa konso kilumbu ke pesa programe ya kilumbu ndonga.
41. Kuna kima na poto. Tula yo na zulu ya mesa sambu muntu mosi ve kufukama. Banti ya fioti ya kuyidikama dezia kele pete kuluta nkuna.
42. Katula matiti ya mbi to bafleur ya kuyuma. Tula bagan, kisika mosi ya fioti na ntangu mosi.
43. Vukisa makasa. Kisika mosi ya fioti. Na nima, kusimba saki ntangu bo ke fulukaka yo kele mpi kisalu ya kieleka.
44. Tambula na nzila ya me zaba. Na nziunga ya nzo to tii na boite ya mikanda. Ntangu ya nkufi kele mbote.
45. Vanda kintwadi na nganda. Na kiti ya veranda na kilumbu ya malembe. Tala matuti to bantu yina ke luta.
46. Disa bandeke. Fulusa kidisilu ya bandeke kintwadi mpi tala na fenetre.
47. Yobisa kamio. Mbaki, eponge mpi nkokila ya tiya. Kuyobisa baroue kele kisalu ya mbote ya kitambi mosi.

Bisalu ya biwutu

Kusimba, kunusa, kumeka ndudi, kuwa mpi kumona ke kuma mfunu mingi ntangu dimensia ke kwenda na ntwala. NHS ke tubila miziki, bima ya kusimba mpi kumasa maboko sambu na bitambi ya nsuka. Tala ntete kana kele alergi to kigonsa ya kudiama; tala bisalu ya biwutu.

48. Masa maboko na malembe. Yula ntete mpi sadila fioti ya losio. Pona losio ya kukonda nsudi kana nge me zaba ve mutindu kikanda ke vanda to kana alergi kele.
49. Wakana bitambala. Paniere ya velours, velours côtelé, laine mpi satin sambu na kusimba mpi kupinda.
50. Nusa banti ya nsudi ya kitoko mpi kafe. Fina menthe to romarin ya mubisu na kati ya misapi. Yambula bansudi ya ngolo kana muntu kele ti mpasi ya kupema.
51. Sanuna nsuki na yandi. Na malembe mpi na mawete, kana yandi ke zolaka yo.
52. Kabula kitambala ya tiya. Sambu na maboko mpi luse na kilumbu ya madidi. Meka ntangu ya tiya na ntwala.
53. Meka tablie ya bisalu. Baboton ya nene mpi bafermeture ya kukangama mbote. Tala nde kima mosi ve lenda katuka.
54. Meka kima ya sukadi yina yandi ke zolaka. Lutu mosi ya fioti, na mutindu yina yandi lenda dia yo na kizunu yonso.
55. Yokisa makelele ya lugangu. Mvula, mambuinga ya masa to makelele ya bandeke na ndinga ya nsi.
56. Tala kima ya ke salama malembe. Baki ya bambisi ya masa, video ya lugangu to neze yina ke bwa.

Bansaka mpi bapuzzle

Bansaka ke salama mbote ntangu kele ve ti ntangu ya kulanda, bakotolo to kupusa. Kana nsaka mosi ke yantika kumonana bonso kimeka, bika yo. Tala kupona ba apps mpi bansaka mpi bansaka ya mabanza.

57. Vukisa bafoto. Picture pairs ke bikaka bafoto na zulu, yo yina yo kele kusala ya kutala, kansi ve ya kuyibuka.
58. Sosa kifwanisu ya mutindu mosi. Find the same ke pesaka baponina zole tii na iya. Solula sambu na konso kifwanisu.
59. Buka bima na bapaniere. Sort together kele bonso kubuka bakusete na ekrani.
60. Sala puzzle ya bitini ya nene. Bafoto ya bambuta, ti ntalu ya bitini ya pete. Picture puzzle ke bikaka kifwanisu ya mvimba na meso. Bangindu ya nkaka na bapuzzle sambu na dimensia.
61. Saka nsaka ya ntama ya bakarte. Yina yandi vandaka kusaka bamvula mingi. Na nima, kubuka bakarte na mikubu kele mpi nsaka.
62. Saka domino. Vukisa bansongi. Na nima, kutula batini na ndonga kele mpi mbote.
63. Meka kusosa bandinga ya nene. Word search na beto kele ti bandinga na kulala mpi na kutelama kaka, mpi lenda kubasikama na imprimante.
64. Manisa bingana ya me zaba. Finish the saying ke pesa nzila ya kumonisa nsuka ntangu yonso.
65. Saka bingo ya bafoto. Picture bingo ke fwana sambu na mabuta mpi bimvuka. Sadisa na kutula bidimbu na ntima yonso.
66. Saka dami. Bika bansiku kuvanda pete. Kunikisa bitini ntangu beno ke solula kele mpi kusaka.

Kunikisa nitu

NIA ke pesa bangindu bonso kutambula, velo ya kuvanda na kisika mosi, bima ya kunwanisa sambu na kutandula, kubula balle ya petepete to ballon, kutombula bakonserve ya supu mpi bavideo ya ngalasisi sambu na bambuta. Solula ti munganga na ntwala ya kuyantika kima ya mpa, mingi-mingi kana kele mpasi ya kutelama mbote.

67. Bula ballon. Vanda ntala ya ntala. Yo ke tambulaka malembe, yo yina yo kele pete na kubaka.
68. Landa video ya ngalasisi ya kuvanda yina bo me sala sambu na bambuta, kintwadi.
69. Tandula nitu ti bande. Kubenda malembe na maboko ti bande ya pete ntangu nge me vanda.
70. Tombula bakonserve ya supu. Kutombula maboko malembe, mbala yankaka na miziki.
71. Tambula na velo ya kuvanda na kisika mosi. Bantangu fioti ya pete, ti nge pene.
72. Kina ti bitambala ya pete. Nikisa bitambala ya pete na miziki, ntangu bo me vanda to bo me telama.
73. Tambula ti kikuma. Sambu na kutinda mukanda to kusumba kafe. Kikuma ya kukwenda ke monanaka ya kieleka.
74. Pema malembe kintwadi. Wenda malembe kintwadi ti kupema malembe.

Bisalu ya kimvuka

Kuvanda ti bantu kele mfunu ata ntangu bazina ke kuma mpasi, mpi bimvuka ya fioti kele pete kuluta bimvuka ya nene. NIA ke tuba nde muntu lenda yibuka ve nani muntu ya kukwisa kele, kansi mbala mingi yandi lenda se pela kaka ti kivwadi na yandi. Tala bavisite.

75. Baka muntu mosi to bantu zole na ntangu mosi. Bavisite ya nkufi na kisika ya pima, ti bafoto ya kutala.
76. Sala video ti dibuta. Babinga ya nkufi, ndinga mosi na ntangu mosi. Tala babinga na telefone mpi na video.
77. Meka kafe ya kuyibuka. Baluizi ya kukonda mikangala sambu na bantu yina ke zingila ti dimensia mpi bantu yina ke kebaka bo. Yula Area Agency on Aging ya pene na nge sambu na kuzaba kisika yina kele.
78. Kwenda kudia na nganda na ntangu ya pima. NIA ke tuba nde mbote na kupona restaurant ya me zaba mpi ya pima na bantangu yina bantu kele mingi ve, pene ya kabine ya masa.
79. Kwenda na centre ya bambuta to na programe ya kilumbu. Kivwadi sambu na yandi mpi kupema fioti sambu na nge.
80. Lutisa ntangu ti bana. Vizite ya nkufi mpi ya pima ya bankumbu, to kutanga buku ya bafoto sambu na mwana ya fioti.
81. Tanga zulunalu kintwadi na kafe. Tanga bantwadusulu na ndinga ya ngolo. Kikalulu kele mfunu kuluta bansangu.
82. Sadisa muntu yankaka. Pinda baprogame ya dibundu to sala karte sambu na muntu ya kartie.

Bisalu ya lukwikilu mpi ya kimpeve

Landa kinkulu ya muntu yina mosi, to kima ve kana yandi kele ve na yo. NIA ke tuba nde misambu ya me zaba, kutanga, miziki ya santu, kisambu, kuyindulula malembe mpi bikalulu ya bafeti lenda sadisa.

83. Kwenda na kisambu ya me zaba. Pona kisambu ya pima mingi, vanda pene ya nzila, mpi zabisa bantu ya kuna sambu na dimensia.
84. Tala kisambu na internet na bilumbu yina kubasika kele mpasi mingi.
85. Samba to tanga kintwadi. Bandinga ya me zaba, na malembe. Yandi lenda vukana na bitini yina yandi me zaba.
86. Yimba bankunga ya dibundu to miziki ya santu ya kinkulu na yandi.
87. Bumba bikalulu ya bafeti. Bakandela ya bapile, lusakumunu, bima ya kuyidika yina yandi vandaka kusadila ntangu yonso.
88. Kabula ntangu ya pima. Vanda na kilanga to tala ntangu ya mwini ke dinda kintwadi.

Bambisi ya nzo mpi bambisi

NIA ke tuba nde kudisa, kusanuna, kutambula ti mbisi, to kuvanda pene mpi kusimba mbisi ya nzo.

89. Sanuna mbwa to niawu ya pima na bampusa ya nda mpi ya malembe.
90. Disa mbisi kintwadi. Nge teza; yandi kulumuna.
91. Tambula ti mbwa kintwadi. Nge simba nsinga.
92. Simba mbisi na makulu. Niawu ya pima na zulu ya bulanketi lenda vandisa nitu na pima.
93. Yamba bambisi ya kukwisa. Banzo yankaka ya kisalu mpi baprogame ya kilumbu ke bakisaka bambisi. Yula na kisika na nge.
94. Pesa mbisi ya peluche ya ke fwanana ti ya kieleka. Kana mbisi ya kieleka kele ve, bantu yankaka ke sepelaka na kusimba niawu to mbwa ya peluche ya ke fwanana ti ya kieleka. Pesa yo na pete, kansi ve bonso kisadulu ya bana, mpi ndima ndinga “ve”.

Bisalu ya nsungi ya mvula

Bumba bikalulu, kansi na mutindu ya pete. NIA ke tuba nde mbote na kuvanda ya me fwana mpi na kuvanda ti kisika ya pima sambu na kupema na ntangu ya bafeti ya bantu mingi.

95. Yidika sambu na nsungi ya mvula. Dibu ya courge, couronne to bafleur ya mubisu na mesa.
96. Sala kima ya sukadi ya feti. Zingisa pate to tula glaçage na babiscuit. Nge baka kisalu ya four.
97. Tula bima ya kuyidika. Bima ya kukonda kubwana, kupesa yo mosi-mosi.
98. Tambula na kamio sambu na kutala bamwinda. Kutambula ya nkufi na nkokila ke lomba kaka kivwadi.
99. Kuna babulbe ya printemps. Tula babulbe na poto na nsungi ya automne mpi vingila ntangu yo ta basika.
100. Katula bapawu ya masangu to bampasu ya petit pois. Kisalu ya veranda na nsungi ya mvula ya tiya, ti sani na makulu.
101. Yidika bakarte ya feti. Yandi ke tula siniatire, timbre to ke kanga; nge ke sala ba adrese.

Kana kisalu ke kwenda mbote ve, inki kusala?

Yima, mpi meka kima yankaka na ntangu yankaka. NIA ke tuba nde mbote na kutala kana makasi ke basika mpi kubika muntu kutala kaka kana yandi ke zola. Ndinga “ve” mbala mingi ke tendula nde kisalu kele mpasi mingi, ntangu me fwana ve, to kima yankaka ke yangisa yandi, bonso mpasi, nzala to makelele. Kumisa yo fioti, meka na ntangu ya ntwala na kilumbu, to yantika nge mosi mpi tala kana yandi ta kota. Tala ntangu yandi ke tuba ve mpi kukonda pima na nkokila.

Sambu na kutula bisalu na kati ya madia mpi kupema, tala programe ya malembe ya kilumbu. Sambu na bima ya kuvanda ti yo ya kuyidikama, tala bisalu ya kubasika na imprimante, mpi kana nge ke twadisa kimvuka, tala bisalu ya kimvuka na nzo ya kisalu. Kupema na nge mpi kele mfunu: tala kukeba nge mosi ntangu nge ke kebaka muntu.