Како играти съ чловѣкомь съ памѧти ѿѧтиѥмь

Добраꙗ игра съ чловѣкомь, живѫщимь съ памѧти ѿѧтиѥмь, нє подобить сѧ сътѧзаниѭ. Та подобить сѧ двѣма чловѣкома, сѣдѧщима близъ, оуказѫщима на образъі, смѣѭщима сѧ отъ рєчєниꙗ и бєсѣдоующима о томь, ѥжє приходить. Игра ѥсть тъкъмо вина быти въкоупѣ.

Сь наставникъ кажєть, како оуготовати, како дрьжати мѣръ игръі, чьто рєщи, ѥгда чьто авить сѧ «зьлѣ», како сътворити вьсѧкоу игрѫ льжьшѫ или мало трѫдьнѣишѫ, како обрѣсти бєсѣдѫ и како разоумѣти, къгда прѣстати. Сє дѣиствоуѥть и за нашѧ игры и за картъі, складьницѧ и дъскънъıѧ игры, ꙗжє оужє иматє.

Къи ѥсть добръ пѫть играти съ чловѣкомь съ памѧти ѿѧтиѥмь?

Съмотритє на радость, а нє на оуспѣхъ. То ѥсть главьнъи съвѣтъ отъ наставлєниꙗ Alzheimer’s Association о дѣꙗниихъ: опьрѣтє сѧ на оумѣниꙗ, ꙗжє чловѣкъ ѥщє имать, помозѣтє ѥмоу начѧти, съврьшитє трѫдьнъи части сами и нє оукарꙗитє ни исправлꙗитє бєзьврѣдьнъихъ дѣꙗнии.

Въ дѣлѣ сє значитъ:

• Сѧдѣта рѧдомь, а нє противѫ. Къгда сѧдита рѧдомь, оба видита экранъ или столъ, и помошть авлꙗѥть сѧ ꙗко съработа, а нє ꙗко надъзоръ.
• Прѣдъложита ѥдиноу игрѫ въ ѥдино врѣмѧ. Мъногоѥ избираниѥ можєть авити сѧ ꙗко искоушєниѥ прѣждє начѧла.
• Послѣдоуита ѥго пѫти. Ащє хочєть тъкати образъі въ своѥмь чинѹ, бєсѣдовати о ѥдиномь образѣ дєсѧть минѫтъ или прѣстати по двою крѫгоу, то ѥсть дьньшьнꙗꙗ игра.
• Чьтѣта добръи часъı, а нє съврьшєнъи крѫгъі. Оусмивъ, повѣсть или тихъ полъ часа сѫть исходъ, ѥгожє ищєта.

Како оуготовати прѣждє начѧла?

Нѣколико минѫтъ оуготованиꙗ оудрьжить мъного нєгодованиꙗ, ѥжє чловѣци часто винѧть самоу игрѫ.

1. Избєрѣтє добрѣишєѥ врѣмѧ дьнє. Наставлєниѥ National Institute on Aging (NIA) о прилагожьствѣ дѣꙗнии съвѣтъ даѥть строити дѣꙗниꙗ въ то врѣмѧ дьнє, къгда чловѣкъ ѥсть въ добрѣишємь състоꙗнии. Мъногъимь то ѥсть по срѣдѣ оутра. Поздьнъи полоудьнь часто трѫдьнѣи; видитє тихъи дѣꙗниꙗ поздьнꙗго полоудьнє.
2. Сътворитє храминѫ тихѫ. Оугаситє тєлєвизоръ и гласило и затворитє двьри, ащє можєтє. Family Caregiver Alliance съвѣтъ даѥть оумьнити шоумъ и мѧтєжь прѣждє бєсѣдъі.
3. Прьвѣѥ съмотритє оу добьствѣ. Питиѥ близъ, потрѣба въ хоульствоу прѣждє, оудобьно сѣдалищє, очьнъи стькла и слоуховъи помоштьници на мѣстѣ.
4. Добрѣ освѣтитє мѣсто. Ꙗръкъ, равьнъ свѣтъ бєзъ блистаниꙗ на экранѣ помагаѥть видѣти образъі.
5. Оуготовитє игрѫ прѣждє сѣдѣниꙗ. Отъвьрзѣтє ѭ, избєрѣтє оуставъі и гласъ сами. Потомь обрꙑтѣтє экранъ къ нємоу. За съвѣтъі о дъщицѣ видитє оустроѥниѥ дъщицѧ или тєлєфона.
6. Поставитє оустроиство. Стоꙗло или обложька, ꙗжє дрьжить дъщицѫ прѧмо, да никътожє нє дрьжить ѥѩ, и оуказати лєгчѣѥ ѥсть.

Како призъвати бєзъ нѫжьдѧ?

Сътворитє призъваниѥ просто и льгъко отърєщи. Сицєвъи рѣчи часто добрѣ подъходѧть:

• «Обрѣтохъ образъі сада. Хощєши ли съмотрити ѩ съ мъноѭ?»
• «Можєши ли ми помошти съ сєю складьницєѭ? Азъ нє вѣмь, како.»
• «Хощєши ли дьньсь цвѣтъі или птицѧ?» (изборъ мєждоу двѣма лєгчѣи ѥсть нєжє отъврьстъ въпросъ)
• «Творѭ книжицѫ сєстрѣ твоѥи. Коѭ краскѫ да избєрѭ?»

Alzheimer’s Association съвѣтъ даѥть изъꙗснити винѫ дѣꙗниꙗ, на примѣръ сътворити книжицѫ дроугоу, понєжє вина даѥть ѥмоу съмъіслъ. Просити помошти такождє помагаѥть, понєжє чловѣкъ чоуѥть сѧ потрѣбьнъ.

Ащє рєчєть «ни», приимѣтє то. Попытаита пакъі поздѣѥ или прѣдъложита ино. Нашь наставникъ чьто творити, ѥгда рєчєть «ни» кажєть болѣ.

Колико врѣмєнє трьваѥть игра и колико скоро ходити?

Оставитє чловѣкоу свои мѣръ и мыслитє о кратъцѣхъ часѣхъ. Нѣсть извѣстьнаꙗ наилѹчьшаꙗ дльгота за съвькоупьноу игрѫ. Дъвѣ до пѧти тихъ минѫтъ могѫтъ быти цѣло дѣꙗниѥ.

• Жьдѣта дльжѣ, нєжє авлꙗѥть сѧ обытьно. NIA съвѣтъ даѥть дати болѣ врѣмєнє на отъвѣтъ и нє прѣсѣкати. Почьтѣта до дєсѧти въ оумѣ прѣждє помошти.
• По ѥдинои стѫпьни. Даита ѥдино кратъко повєлѣниѥ («Тъкни образъ»), потомь ждита. Покажита, а нє тълъкоуита: оукажита, къдє тъкнѫти.
• Покоита сѧ свободьно. Ащє прѣстанєть бєсѣдовати о образѣ, игра можєть ждати. Нѣсть потрѣбъі спѣшити.
• Оставитє ѥмоу съмотрити. NIA кажєть, ꙗко нѣции хочѫть пачє съмотрити, и то ѥсть добръ изборъ.

Подобаѥть ли исправлꙗти нєправъи отъвѣтъі?

Ни. Тихо исправлꙗти чловѣка пакъі и пакъі кажєть ѥмоу, ꙗко нє оуспѣваѥть, ащє и добрѣ мыслитє. Alzheimer’s Association съвѣтъ даѥть нє оукарꙗти и нє исправлꙗти бєзьврѣдьнъихъ дѣꙗнии. Въ игрѣ почти вьсꙗко грѣшєниѥ ѥсть бєзьврѣдьно.

Ащє грѣшєниѥ ꙗвѣ троудить ѥго, помозѣтє тихо. Оукажитє на правъи образъ, възьмѣтє ходъ сами или оулєгчита игрѫ въ слѣдоуѭщємь крѫзѣ. Ащє рєчєниѥ коньчаѥть сѧ смѣшьно, посмѣита сѧ въкоупѣ. Ѥго коньць можєть быти лѹчии.

Како сътворити игрѫ льжьшѫ или мало трѫдьнѣишѫ?

Прилаганта игрѫ къ чловѣкоу въ тъ дьнь, а нє къ имєни стѫпєни. Тъждє чловѣкъ можєть трѣбовати простѣишєѥ вєчєромь нєжє оутромь. Пьрвъи съвѣтъ NIA ѥсть съгласити дѣꙗниѥ съ тѣмь, ѥжє чловѣкъ можєть, и оустрoити, да чоуѥть сѧ оуспѣшьнъ.

Знамєниꙗ, ꙗко игра ѥсть прѣтрѫдьна: дльгъи покои съ пєчалиѭ, а нє съ мъішлєниѥмь, чѧстъи рѣчи «нє могѫ», отъталаниѥ оустроиства или грѣшєниꙗ, ꙗжє троудѧть ѥго. Знамєниꙗ, ꙗко можєть быти прѣльгъка: нѹда или рѣчь, ꙗко то ѥсть дѣтьско. Ащє сє боудєть, почьтѣтє то и прѣмѣнита на чьто, ѥжє авлꙗѥть сѧ възьрасло, на примѣръ исканиѥ словєсъ, складьницѫ отъ истиньнааго образа или бєсѣдѫ о образѣ прѣжьнꙗго дѣла.

Како обрѣсти бєсѣдѫ отъ игръі?

Оупотрѣбита вьсꙗкъ образъ ꙗко призъваниѥ къ бєсѣдѣ и приимѣта вьсє, ѥжє рєчєть, ꙗко добръ отъвѣтъ. Мъногъимь родинамь сє ѥсть наилѹчьшаꙗ чѧсть игръі.

• Въпрашаита отъврьсто, бєзъ нєправаго отъвѣта. «Чьто видиши?» «Коѥ любиши?» «Повѣжь ми о сицєи коухьни.»
• Прьвѣѥ повѣжитє въі. «Баба моꙗ имѣ пьса подобьна сємоу.» Ваша повѣсть оулєгчить ѥмоу повѣдати свою.
• Идѣта по пѫти повѣсти. Ащє образъ колєсницѧ вєдєть къ повѣсти о пѫти, повѣсть ѥсть дѣꙗниѥ. Оставитє игрѫ.
• Нє искоушаита истинъі. Въ въспоминаниї приꙗтьна бєсѣда болѣи имать цѣнѫ нєжє правъи дробьнъıѧ рѣчи. Ащє повѣсть измѣнить сѧ отъ прѣжьнꙗго, радоуита сѧ новои.
• Оупотрѣбита въложєнъи въпросъі. Finish the Saying по коѥмьждо рєчєнии даѥть въпросъ за бєсѣдѫ, а Conversation Cards сътворєнъі сѫть за то. Photo Pairs оупотрѣблꙗѥть вашѧ родьнъıѧ образъı, и ти часто въздвигаѭть богатъи повѣсти.

Болѣ мъіслии ѥсть въ нашиихъ наставницѣхъ о дѣꙗниихъ въспоминаниꙗ и съвѣтѣхъ о бєсѣдѣ.

Къгда подобаѥть прѣстати?

Прѣстанѣта при пьрвъихъ знамєниихъ оуморѥниꙗ или пєчали, а добрѣѥ мало прѣждє. Alzheimer’s Association съвѣтъ даѥть прѣстати или измѣнити дѣꙗниѥ, ѥгда въниманиѥ оухoдить или нєгодованиѥ въстaѥть.

Съмотрита на:

• зѣваниѥ, ослабьно сѣдѣниѥ или очи, отходѧщѧ отъ экрана;
• нєпокои, въстаниѥ или просѧщєѥ отити;
• въздъіханиѥ, кратъкъи отъвѣтъі или «Азъ нєсъмь добръ въ семь»;
• тъканиѥ бєзъ чина или отъталаниѥ оустроиства;
• сльзъі, раздражьство или наглѫ измѣнѫ настроѥниꙗ.

Како добро прѣстати:

• Съврьшита на льгъцѣмь. Ѥщє ѥдино съвъпадєниѥ, ѥжє можєть сътворити, или послѣдьнии образъ за оудивлєниѥ.
• Рьцѣта о себѣ. «Хощѫ чашѫ чаꙗ. Прѣстанємъ ли здѣ?» Сє нє кажєть, ꙗко нє добро сътвори.
• Прѣидѣта къ тѣлєсьноу или тихоу. Кратъка ходьба, ꙗдь, съгъıбаниѥ платъ или пѣснь.
• Рьцѣта нѣчьто топло. «Радъ бѣхъ съ тобоѭ сє творити.» Нє хвала за «право», нъ радость о врѣмєни въкоупѣ.

Рано прѣстати, измѣнити мысль или оставити игрѫ и просто сѣдѣти въкоупѣ — вьсє то сѫть добръи исходи.

Можємъ ли играти въ дроужинѣ или чрѣзъ видѣниѥ?

Да, съ малъıмь оуготованиѥмь. Въ дроужинѣ дрьжитє мало чловѣкъ, посадитє помоштьникъі подлѣ тѣхъ, иже трѣбоують, и избєрѣтє игрѫ съ ꙗвьнъıмь съвькоупьнъıмь съмотрєниѥмь. Picture Bingo имать пєчатьнъıѧ картъı и зъваниѥ на экранѣ за дроужинъı. Видитє дѣꙗниꙗ за дроужинъі въ домоу пєчали за болѣ.

Чрѣзъ видѣниѥ чловѣкъ на зовѣ можєть описати образъ, а чловѣкъ въ храминѣ оуказоуѥть и тъкнєть. Дрьжитє зъваниꙗ кратъка и знаѥма. Нашь наставникъ о тєлєфоньнъихъ и видьнъихъ зъваниихъ имать болѣ съвѣтъ.

Чьто, ащє игра нє дѣиствоуѥть?

Нѣции дьни ничьтожє нє подасть сѧ, и то нѣсть вина ваша ни ѥго. Отъложитє игрѫ и пытаита въ ино врѣмѧ дьнє, съ иноѭ игроѭ или бєзъ игръі. Мъного добръихъ дѣꙗнии нє имѫть ничєсогожє съ экранъі: пѣснь, съгъıбаниѥ платъ, съмотрєниѥ образъ въ родьнѣи кънизѣ или кратъка ходьба. Видитє нашѧ мъıсли о дѣꙗниихъ за болѣ.