Деменци йолу стагах хенара оьздангалла: хьехам

Деменци йолу стагах хенара оьздангалла цхьа тест ца лело. Цуьнан хьолах шу кхоьллина, шу тӏехьа ярна, сурт тӏехьа хилла, дийцарна кӏорга хилла, кхин дийцар йолу. Оьздангалла цхьа хенан тайпана дукха хилар вуьйцу.

Гайд хенара тийсинарг, ханна лар, кхин хьолах хьоьжуш, оьздангаллаш дуьззина а йа ма-ха а дар, дийцарна дахар, тӏаьхьа тайна хилар. Цуьнан дукха оьздангаллаш хенара, цхьа карташ, пазлаш а, стол а тайна.

Деменци йолу стагах хенара оьздангалла хьо мел кхиъ?

Оьздангаллин кӏел — дахар, цхьа дукха ца. Alzheimer’s Association гайд дийцарна: стаг хьоьжуш цхьа хилла, стаг кхайкх, дукха хьалха хьо хьоккхуш, ца дийцар йа тийсина хилла ца.

Хенара иштта дукха:

• Шун дегайовзар, ца дукха. Цхьа тайна шу тӏехьа ярна, экран йа стол хьоьжуш.
• Цхьа оьздангалла тайна. Дукха кхайкх оьздангалла ца лелаш, кхин ца хилла.
• Стаг хьоьжуш. Цхьа хьолах йолу, цхьаьна дийцар 10 минут хилла, йа цхьа хенара 2 шира хилла — иштта хенар бу.
• Тайна дахар, ца дукха. Гуш, дийцар йа цхьа гуш ханна — иштта кӏел бу.

Тийсина хьалха мел ларо?

Цхьа минут тийсинар дагалар хьалха ца хилла ду.

1. Шун дукха ханна хьоьжуш. Национальный институт старения (NIA) дийцарна: дукха ханна хенара тийсинарг, стаг дукха дуьззина. Дукха стагах — дийцар баъ. Тӏаьхьа кхин хьохар кхин хьолах, тӏаьхьа кхин хенара.
2. Цхьа цхьа тайна. ТВ а, радио а дагалар, дарбанхо ца дукха. Family Caregiver Alliance дийцарна: дийцар хьалха шовда ца ду.
3. Цхьа хьолах хьоьжуш. Дукха тӏаьхьа, тувалла, дуьззина кӏорга, очки а, слуховой аппарат а тайна.
4. Хенар яхка. Яхка, ца хьо хьоьжуш, экран тӏехьа ца гӏо.
5. Оьздангалла тийсина хьалха. Экран тайна, шу хилла кхайкх, гӏуллакх шу хилла. Тӏаьхьа экран стагах дӏа ма. Планшет тайна тийсинарг.
6. Экран кхайкх. Стенд йа кейс хилла, стаг кхайкх ца ду, тайна йолу.

Стаг ца дагалар хьо хьоккхуш?

Хьо кхайкх дагалар ца хилла, ца дукха. Дукха дуьззина дийцар:

• «Сад-огород сурт ларйо. Шу тхо хьоьжуш ма хьо?»
• «Хьо кхайкх пазл. Хьо дукха ма ду, тхо кхайкх ца ду.»
• «Цхьа цхьа гӏуллакх ма-ха ду — цхьа йа кхо?» (шира дукха ма-ха — хьоьжуш ца дукха)
• «Шун кхайкх карточка ма кхоьллина. Иштта цвет ма-ха ду?»

Национальный институт старения дийцарна, оьздангаллин хьолах дийца, цхьа хьолах — иштта дукха. Хьоьжуш йолу стаг ца дукха, стаг кхайкх хилла.

Стаг ца дагалар кхин хьо, кхин ханна хьо хьоккхуш. Гайд, ца дагалар хьалха мел ларо хьо гӏуллакх.

Оьздангалла мел ханна хилла, тхо мел дуьззина?

Стаг хьоьжуш ханна хилла. Дукха хенан оьздангалла цхьа ца хилла. Шира-пхи минут дукха стагах дуьззина ду.

• Хенар дукха тӏаьхьа дуьззина. NIA дийцарна: стагах дукха ханна хилла жаьвап ца, дийцар йа гӏуллакх ца. Хьо цхьа шира тийсина йолу.
• Цхьа гӏуллакх. Цхьа дийцар: «Шу хьо тайна» бохуш, тӏаьхьа дийца. Цхьана хьоьжуш ма ду.
• Тайна хилла. Стаг хьоьжуш цхьа ханна ма хилла — оьздангалла тайна ма ду. Цхьа ханна гуш хилла, ца дуьззина ма хилла.
• Хьо хьоьжуш. NIA дийцарна: стаг хьоьжуш дукха ма-ха дуьззина. Иштта хилла — иштта хьо.

Жаьвап дукха дуьззина кхайкх хилла?

Ца. Цхьа дукха дийцар кхайкх дукха хьолах ца дукха. Family Caregiver Alliance дийцарна: цхьа хьолах яхка — хилла ца, дукха тайна.

Жаьвап дукха хилла дагалар, хьо дуьззина кхайкх йа хьо гӏуллакх. Дийцар хьо кхин ма-ха ду. Стаг дийцар бохуш, хьо кхин кхайкх ма ду — хьо ма-ха.

Оьздангалла дуьззина йа хьоккхуш мел хилла?

Дукха хьолах дукха хилла. Иштта хьо оьздангалла хьо:

Оьздангалла ма-ха дуйла: тӏаьхьа дуьззина, хьо дагалар, стаг ца дукха дийцар. Ма-ха дуйла дукха ма-ха: стаг ма дукха, хьо тайна, дагалар, ма-ха дийцар. Иштта, дийцар хилла дуьззина оьздангалла ма-ха — цхьа дийцар, гӏуллакх, дешнаш, кхин.

Оьздангалла дийцарна мел хилла?

Сурт хьалха дийцар хилла. Стаг жаьвап дукха дуьззина.

• Хьо дийца, жаьвап ца дукха. «Мел хьоьжу?» «Хьо мел кхин?» «Иштта кхин дуьззина…»
• Хьо шен дийца дукха. «Сан нана цхьа иштта хилла.» Хьо дийцар, стаг дийцар дукха.
• Дийцар ма-ха тӏаьхьа. Сурт тӏехьа дийцар цхьа хилла, оьздангалла тӏаьхьа — дийцар тӏехьа.
• Факташ ца хьоьжо. Дийцарна, хьо дуьззина ма хилла. Дийцар кхин хилла — дуьззина хьо.
• Оьздангалла дукха хилла. Finish the Saying дукха дийцар хилла, Conversation Cards дийцар дукха. Photo Pairs — шен сурт, дукха дийцар.

Дукха дийцар дахар дийцар а, дийцар кхийтар а тайна.

Тӏаьхьа дукха мел хилла?

Тайна, хьо тийсинарг, гуш ларйо, тӏаьхьа кхин — цхьа хьолах хьоьжуш. Хьо дукха тӏаьхьа, хьо ма-ха.

Хьоьжуш:

• хитарш, тувар, экран тӏехьа ца хьоьжуш;
• дӏа дӏаяхка, дӏа йахка, йа тайна ма ду;
• дийцарна ца хьо, йа «Сан ца хилла» бохуш;
• дӏа тайна йа экран дӏаяхка;
• гуш, зувалла, тӏаьхьа кхин хьолах.

Хенара тайна иштта:

• Оьздангалла цхьа дуьззина дийца. Цхьа дийцар хилла, йа тӏаьхьа сурт.
• Хьо тайна. «Сан чай хилла ма-ха ду. Тхо тайна ма?» Стаг ца дукха.
• Тӏаьхьа дуьззина кхайкх. Цхьа кхин ханна, йа хилла, музыка.
• Дийца шу дийцар. «Иштта дуьззина, шу тхо кхайкх.» Цхьа тӏаьхьа ца хилла.

Тайна ханна, гӏуллакх ца хилла, йа оьздангалла тайна хилла — иштта дуьззина хилла.

Оьздангалла кхин хьо хилла йа видеозвонок?

Хилла ду, цхьа кхин тийсинарг. Кхин хьо хилла: дукха ца, стаг хьоккхуш. Цхьа тайна Picture Bingo карточка хилла, кхин хьо кхайкх. Тхо дукха хьо — цхьа дукха.

Видеозвонокан, звонок тайна стаг сурт дийца, цхьа тайна хьо дагалар. Звонок ханна ма-ха. Дукха телефон а, видеозвонок а гайд.

Оьздангалла дуьззина ца хилла?

Цхьа дуьззина ца хилла, иштта дукха. Дукха ца хилла хьо а, стаг а. Оьздангалла тайна, кхин ханна йа кхин оьздангалла, йа оьздангалла ца. Дукха оьздангаллаш экран ца хилла: музыка, полотенце дӏаяхка, фотоальбом хьоьжуш, цхьа кхин дукха. Оьздангаллин дукха хьоьжуш.