ކުރު ޖަވާބެވެ
ޑިމެންޝިއާ ހުރި މީހަކު ”ނޫން“ ބުނެއްޖެނަމަ، ހަމަޖެހިފައިވާ ގޮތުގައި ޤަބޫލުކޮށް، ފަހުން އަލުން މަސައްކަތް ކުރަން އެދޭ ނުވަތަ އެހެން ކަމެއް ހުށަހަޅާށެވެ. ދޫކޮށްލުމަށް ގިނައިން ސަބަބެއް ހުރެއެވެ: މަސައްކަތް މާ އުނދަގޫކަން އިހުސާސްވުން، މަޑިކަމާ ބޭރުވުން، ވޭންދެނީ ނުވަތަ ބަނޑު ރިހުން، ނުވަތަ އަޑުތަކުން ހުރަސްވުން. އަރާރުނުކުރާށެވެ؛ ހަރުދަނާވެސް ނުކުރާށެވެ. މަސައްކަތް ފަސޭހަކުރުން، ދެ ކަމެއް ހުށަހެޅުން، ނުވަތަ އެހީ އެދުން ބޭނުންތެރިވާނެއެވެ. އަވަހަށް ނުވަތަ އަވަސްވެ ބަދަލުވާ އުޅުން، ޚާއްޞަކޮށް އިންފެކްޝަނެއް ނުވަތަ އާ ބޭސެއް ފެށުމަށް ފަހު، އަވަހަށް ޑޮކްޓަރަށް ދައްކަން ބޭނުންވެއެވެ.
- ”ނޫން“ އަކީ އިޙްތިރާމް ކުރަންޖެހޭ ޖަވާބެއް، މައްސަލައެއް ނޫން.
- ދޫކޮށްލުމަށް ގިނައިން ސަބަބެއް ހުރެއެވެ: މާ އުނދަގޫ، ކުޑަކުދިންނަށް ފަދަ، މަޑިކަން، ހަށިގަނޑު ރަނގަޅުނޫން، އަރާމެއް ނުލިބުން، ނުވަތަ ހުރަސްވުން.
- ފަސް ދޭ، މަޑުކޮށް ބަލާ، ފަހުން ނުވަތަ އެހެން ވަގުތެއްގައި، ނުވަތަ ފަސޭހަ ގޮތެއްގައި އަލުން މަސައްކަތް ކުރާ.
- ކަމެއް ކުރަން އެދުމަށް ވުރެ، އެހީ އެދުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތެވެ.
- އަރާރުނުކުރާށެވެ، ހަރުދަނާވެސް ނުކުރާށެވެ، ސުވާލު ނުކުރާށެވެ، ރަނގަޅު ނުކުރާށެވެ. އަވަސްކުރުން ނުވަތަ މާ ކައިރިވުން ހުރިތޯ ބަލާ.
- އަވަހަށް ނުވަތަ އަވަސްވެ ބަދަލުވާ އުޅުން، ޚާއްޞަކޮށް އިންފެކްޝަނެއް ނުވަތަ އާ ބޭހެއް އެކު، އަވަހަށް ޑޮކްޓަރަށް ދައްކަން ބޭނުންވެއެވެ.
މި ޞަފްޙާގައި (7 ބައިތައް)
- ޑިމެންޝިއާ ހުރި މީހަކު މަސައްކަތްތައް ދޫކޮށްލަނީ ކީއްވެގެންހެއްޔެވެ؟
- އެ މީހާ ”ނޫން“ ބުނެއްޖެނަމަ ކުރެވޭނެ ކަމަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟
- އެ މީހާ ހިތާމަވެއްޖެނަމަ ކީއް ބުނަން ޖެހޭހެއްޔެވެ؟
- ދުރުހެލިވާން ޖެހޭ ކަންތައްތަކަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟
- ތަކުރާރުކޮށް ދޫކޮށްލުމުގެ ފަހަތުގައި ހުރި ސަބަބު ހޯދާނީ ކިހިނެއްހެއްޔެވެ؟
- ދޫކޮށްލުމާއި ހިތާމަވުމާ ގުޅިގެން ޑޮކްޓަރަށް ދަންނަވާން ޖެހޭނީ ކޮން އިރަކުންހެއްޔެވެ؟
- އެއްވެސް ކަމެއް ނުކޮށް ހުރިނަމަ އެއީ ކަމެއް ނުވޭހެއްޔެވެ؟
ހުރިހާ ތަކެއްޗެއް ތައްޔާރުކޮށް، ކުޅެން ނުވަތަ ހިނގާލުމަށް ހުށަހަޅައިފިނަމަ ”ނޫން“ އޭ އިވޭނެ. ނުވަތަ މަސައްކަތް ރަނގަޅަށް ފެށިގެން ދިޔައިރު، ޓެބްލެޓް ފުރައްދައިގެން ހަރުކަށި ބަހެއް ބުނެވޭނެ. މިއީ ހިތްހަމަނުޖެހޭ ކަމެއް، އަދި ވަރަށް ގިނައިން ވެދާނެ ކަމެކެވެ. ދޫކޮށްލުމާއި ހިތާމަވުމަކީ ގިނައިން މެސެޖެއް، އެއީ ހަރުކަށިކަމެއް ނޫނެވެ. އެ މެސެޖަކީ ކޮބައިތޯ ވިސްނައިލުމުން، ދެން ކުރަންޖެހޭ ކަން ފެނިދާނެއެވެ.
ޑިމެންޝިއާ ހުރި މީހަކު މަސައްކަތްތައް ދޫކޮށްލަނީ ކީއްވެގެންހެއްޔެވެ؟
ގިނައިން ސަބަބެއް ހުރެއެވެ، އެ މީހާއަށް އެ ސަބަބު ބަހުން ބުނެވޭނެ ނުވިޔަސްވެސް. އަލްޒައިމަރސް އެސޯސިއޭޝަން (Alzheimer’s Association) ބުނާ ގޮތުގައި، މަސައްކަތް ކުރަން ދޫކޮށްލުމުން އެ މީހާއަށް އެ ކަން ނުކުރެވޭ ކަމަށް ނުވަތަ މަސައްކަތް ކުރަން ބިރުވެތިވެފައިވާ ކަމަށް މާނަ ކުރެވިދާނެއެވެ. އާންމު ސަބަބުތަކަކީ:
- މާ އުނދަގޫކަން އިހުސާސްވުން. ޑިމެންޝިއާގެ ސަބަބުން އުނދަގޫވެފައިވާ ހުނަރުތައް މިހާރު އެ މަސައްކަތަށް ބޭނުންވެ، އަދި މީހުންގެ ކުރިމަތީގައި ނުކުރެވުމަކީ ލަދުވެތިކަމެކެވެ.
- ކުޑަކުދިންނަށް ފަދަކަން އިހުސާސްވުން. ކާޓޫން ފަދަ ތަސްވީރުތައް، ކުޑަކުދިންނަށް ބުނާ ފަދަ އަޑު، އަދި ކުޑަކުދިންނަށް ހަދާފައި ހުރި ފަދަ މަސައްކަތްތައް ބަޔަކަށް ފާހަގަ ކުރެވޭނެއެވެ.
- މަޑިކަން. ގިނަ މީހުންނަށް ދުވަހުގެ ފަހުބައިގައި ހަކަތަ މަދުވެއެވެ. ހަވީރު ފަހުގެ ހަމަޖެހުން މަސައްކަތްތައް ބައްލަވާ.
- ހަށިގަނޑުގެ އަރާމެއް ނުލިބުން. ނޭޝަނަލް އިންސްޓިޓިއުޓް އޮން އޭޖިންގ (NIA) ބުނާ ގޮތުގައި، ވޭން، ނިދި ނުލިބުން، ފެނުމުގައި ނުވަތަ އަޑު އިވުމުގައި ދަތިވުން، ގެދޮރު ބަންދުވުން، ބަނޑު ރިހުން، ކަނޑު ހުރުން، އަދި އާ ބޭހެއްގެ ސައިޑް އިފެކްޓް ހިތާމަވުމުގެ ސަބަބުތަކަށް ވެދާނެއެވެ.
- މާ ގިނަ ކަންތައް އެއްފަހަރާ ވުން. ބާރު ޓީވީ އަޑެއް، އެތައް ވާހަކައެއް، ނުވަތަ މީހުން ފުރިފައިވާ ކޮޓަރިއެއް ހުރަސް ކުރުވާނެއެވެ.
- ހަރުދަނާ ކުރެވޭ ކަން އިހުސާސްވުން. NIA ބުނާ ގޮތުގައި، އަލްޒައިމަރސްގެ ސަބަބުން ވަރަށް އުނދަގޫވެފައިވާ ކަމެއް ކުރަން ހަރުދަނާ ކުރުން، ނުވަތަ ވާކިޔާތަކެއް ނުވަތަ މީހުން ހަނދާން ކުރަން ހަރުދަނާ ކުރުން ހިތާމަވުމުގެ ސަބަބަކަށް ވެދާނެއެވެ.
- ހިތްޕުޅު ދަށްވުން. ކަންތައްތަކުގައި ޝައުގުވެރިކަން ދުއްވާލުމަކީ ހިތްޕުޅު ދަށްވުމުގެ އަލާމާތެއް ކަމަށް ވެދާނެ، އެކަން ޑޮކްޓަރަށް ދަންނަވާން ބޭނުންވެއެވެ.
- ހަމައެކަނި ކުރަން ބޭނުން ނުވުން. ބަޔަކަށް ”ނޫން“ ބުނެވޭ ހައްގު އޮތެވެ.
އެ މީހާ ”ނޫން“ ބުނެއްޖެނަމަ ކުރެވޭނެ ކަމަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟
ހަމަޖެހިފައިވާ ގޮތުގައި ”ނޫން“ ޤަބޫލުކޮށް، ދެން ކަމެއް ބަދަލުކުރާ: ވަގުތު، މަސައްކަތް، ފަސޭހަކަން، ނުވަތަ އެދޭ ގޮތް.
- މިވަގުތަށް ދޫކޮށްލާ. ”އެއީ ރަނގަޅު. ފަހަރެއްގައި ކޮށްލަން.“ ދެން ހުސް ނެފުމެއް ނެތި އެހެން ކަމަކަށް ދާ.
- ފަހުން އަލުން މަސައްކަތް ކުރާ. އަލްޒައިމަރސް އެސޯސިއޭޝަން ލަފާ ދެނީ ފަހުން، ނުވަތަ ދުވަހުގެ އެހެން ވަގުތެއްގައި އަލުން މަސައްކަތް ކުރަން.
- ކުޑަކޮށްލާ. މުޅި ކުޅެއްގެ ބަދަލުގައި އެއް ޖޯޑެއް. ފޭރާން ބޮޑު ބާސްކެޓެއްގެ ބަދަލުގައި އެއް ޓައުލެއް. ތަސްވީރު މަދުކޮށް، އިޚްތިޔާރު މަދުކޮށް، ތަސްވީރުތައް ފެންނަ ގޮތަށް ބެހެއްޓުން.
- ދެ އިޚްތިޔާރެއް ހުށަހަޅާ. ”ދޫނިތަކުގެ ތަސްވީރު ބަލާލަން ބޭނުންތޯ، ނުވަތަ މިއުޒިކް އަޑުއެހަން ބޭނުންތޯ؟“ އިޚްތިޔާރެއް ދިނުމުން ކޮންޓްރޯލް ކުރެވޭ އިހުސާސް އަލުން ލިބޭނެއެވެ.
- ކަމެއް ކުރަން އެދުމަށް ބަދަލުގައި އެހީ އެދޭ. ”މިތަކެތި ތަރުތީބު ކުރަން އެހީތެރިވެދެއްވާނެތޯ؟“ ނުވަތަ ”މިކުލަތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ރީތި ކުލަ ކޮބައިކަން ބުނެދެއްވާނެތޯ؟“ ބޭނުންތެރި ކަމަށް އިހުސާސްވުމަކީ، އިމްތިހާނެއް ކުރަމުންދާ ކަމަށް އިހުސާސްވުމަށް ވުރެ ތަފާތު ކަމެކެވެ.
- ތިޔަބޭފުޅާ ފަށާލައްވާ. އެއްވެސް ސުވާލެއް ނުކުރައްވައި އަރިހުގައި މަސައްކަތް ފަށާލައްވާ. ކަމެއް ހިނގަމުން ދާތަނަށް ގިނަ މީހުން ބައިވެރިވެއެވެ، އަދި ނުވެއްޖެ ނަމަވެސް އެކުގައި ވަގުތު ހޭދަ ކުރެވިއްޖެއެވެ.
- ހަރަކާތްތެރި ނުވަތަ ހަމަޖެހޭ ކަމަކަށް ބަދަލުކުރާ. ކުޑަ ހިނގާލުމެއް، މިއުޒިކް، ކާންތަނެއް، ފޭރާން އެއްކުރުން، ނުވަތަ އެކުގައި ހަމަޖެހޭ ނޭވުން ކުރުން. NIA ލަފާ ދެނީ މިއުޒިކަށް، ފޮތަކަށް، ނުވަތަ ހިނގާލުމަކަށް ސަމާލުކަން ބަދަލުކުރަން.
- އެ މީހާ ބޭނުން ގޮތަށް ކުރަން ދޫކޮށްލާ. ގަވާއިދުގައި އޮތް ގޮތަށް ނޫން ގޮތަކަށް ކުޅަން ބޭނުންނަމަ، އެގޮތަށް ކުޅެން ދޫކޮށްލާ. އަލްޒައިމަރސް އެސޯސިއޭޝަން ލަފާ ދެނީ ފޯރުވައި ދިނުމަށެވެ.
އެ މީހާ ހިތާމަވެއްޖެނަމަ ކީއް ބުނަން ޖެހޭހެއްޔެވެ؟
ހަރަކާތް މަޑުކޮށް، އަޑު ދަށްކޮށް، ހިތްހަމަޖައްސަވާ. ހިތާމަވުމާ ބެހޭ އަލްޒައިމަރސް އެސޯސިއޭޝަންގެ އިރުޝާދު ލަފާ ދެނީ ފަސް ދީ ހުއްދަ އެދުމަށާއި، ހަމަޖެހިފައިވާ ހެޔޮ ބަސްތަކުން ވާހަކަ ދެއްކުމަށާއި، ދެ އިޚްތިޔާރުން އެއްޗެއް ހޮވުމަށެވެ. އެ ގޮތަށް ބުނެވޭ ބަސްތަކަކީ:
- ”މާފުކުރައްވާ، މިކަން ހިތާމަ ކުރުވާނެ. ހުއްޓާލަން.“
- ”ތިޔަ ރަނގަޅަށް ކުރައްވަނީ. އަހަރެން މިތާ އިންނަން.“
- ”އެހެން ކަމެއްގައި އަހަރެންނަށް އެހީތެރިވެދެއްވާނެ ވަގުތެއް އޮތްތޯ؟“
- ”ބަދަލުގައި ސައިއެއް ބޯމަންތޯ؟“
ދެން ކަމެއް ބޮޑުކޮށް ނުލައި މަސައްކަތް ހުއްޓާލާ. ކީއް ބުނާނެތޯ ބެހޭ އިތުރު މައުލޫމާތަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ އިރުޝާދު ބައްލަވާ.
ދުރުހެލިވާން ޖެހޭ ކަންތައްތަކަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟
އާންމުކޮށް ކުރާ ބައެއް ރިއެކްޝަންތަކުން ހާލަތު އިތުރަށް ދަތިވެދާނެއެވެ.
- އަރާރުކުރުން ނުވަތަ ހަރުދަނާ ކުރުން. ”އެންމެ ފަހަރަކު ކޮށްލައްވާ“ ނުވަތަ ”ތިޔަބޭފުޅާއަށް މިކަން ބޭނުންވަނީ“ މިފަދަ ބަސްތަކުން ގިނައިން ފައިދާ ނުކުރާނެއެވެ.
- ސުވާލު ކުރުން ނުވަތަ ރަނގަޅު ކުރުން. ”މިއީ ކޮބައިކަން އެނގެނީ“ ނުވަތަ ”ނޫން، އެއީ ނުބައި“ މިފަދަ ބަސްތަކުން އިތުރު ބާރު އަރާނެއެވެ.
- އަމިއްލަ މައްޗަށް ނެގުން. NIA ހަނދާން ކޮށްދެނީ މި ބަދަލުތައް އަންނަނީ އެ މީހާގެ ސަބަބުން ނޫން، ބަލީގެ ސަބަބުން ކަމަށެވެ.
- މާ ކައިރިވުން ނުވަތަ އަވަސް ކުރުން. އަލްޒައިމަރސް އެސޯސިއޭޝަން ލަފާ ދެނީ އަޑު ބާރުނުކުރުމަށާއި، ބިރުވެތިކަން ދައްކާލުމަށާއި، ކައިރިން ބަންދުކުރުމަށާއި، މާ ކައިރިވުމަށާއި، ހަރަކާތް ހުއްޓުވާލުމަށާއި، ކުށް ދެއްކުމަށާއި، އަޅާނުލުމަށާއި، އަރާރު ކުރުމަށާއި، އަދި އެ މީހާ ނުދެކޭ ފަރާތަކުން އަވަހަށް ހަރަކާތް ކުރުމަށެވެ.
- ތަކުލީފު އިހުސާސް ކުރުވުން. ”ތިޔަބޭފުޅާއަށް މިހާ ހުރިހާ ތަކެއްޗެއް ތައްޔާރުކޮށްދީފައިވަނީ“ މިފަދަ ބަސްތަކުން ދެބޭފުޅުންނަށްވެސް ހާލަތު ދަތިވެދާނެއެވެ.
- ނަން ޖެހުން. ”ހަރުކަށި“ ނުވަތަ ”އުނދަގޫ“ މިފަދަ ނަންތަކުން އަސްލު ސަބަބު ފޮރުވިގެންދާނެ، އަދި މައްސަލަ ހައްލުކުރުން އުނދަގޫވެދާނެއެވެ.
ތަކުރާރުކޮށް ދޫކޮށްލުމުގެ ފަހަތުގައި ހުރި ސަބަބު ހޯދާނީ ކިހިނެއްހެއްޔެވެ؟
ހަފުތާއެއް ނުވަތަ ދެ ހަފުތާއަށް ފަސޭހަ ނޯޓެއް ލިޔުއްވާ. NIA ބުނާ ގޮތުގައި، އުޅުމުގައި އަންނަ ބަދަލުތައް ފާހަގަ ކުރުމުން ބެލެހެއްޓެނިވެރިންނަށާއި ސިއްހީ ދާއިރާގެ މީހުންނަށް ޕެޓަރނެއް ދެނެގަނެ ސަބަބު ހޯދުމަށް އެހީވެދާނެއެވެ.
މި ކަންތައް ލިޔުއްވާ:
- ދުވަހުގެ ވަގުތު؛
- ކޮން ކަމެއް ހުށަހެޅުނީތޯ އަދި ކިހިނެއް އެދުނީތޯ؛
- ވަށައިގެންވާ މާހައުލުގައި ކީއް ހިނގަމުން ދިޔަތޯ (އަޑު، ޒިޔާރަތްތެރިން، ޓީވީ)؛
- ނިދުން، ކެއުން، ބުއިން، އަދި އެންމެ ފަހުން ޓޮއިލެޓަށް ދިޔަ ވަގުތު؛
- އާ ބޭސް ނުވަތަ ފަހުން ބަލިވެފައިވާ ކަމެއް.
ގިނައިން ޕެޓަރންތައް އަވަހަށް ފެނިދާނެއެވެ: ހަވީރު 4 ގަޑިއަށް ފަހު އެކަނި ދޫކޮށްލުން، ވަކި ކުޅެއް ކުރާ އިރު އެކަނި ދޫކޮށްލުން، ނުވަތަ ޓީވީ އަންނަ އިރު އެކަނި ދޫކޮށްލުން. ފެމިލީ ކެއަރގިވަރ އެލައިއަންސް (Family Caregiver Alliance) ގެ ޑިމެންޝިއާ އުޅުމާ ބެހޭ އިރުޝާދު ސާދާ ގޮތުގައި ބުނަނީ: އެ މީހާ ބަދަލު ނުކުރެވޭނެ، ނަމަވެސް އަޅުގަނޑުމެންގެ އުޅުމާއި މާހައުލު ބަދަލު ކުރެވޭނެއެވެ.
ދޫކޮށްލުމާއި ހިތާމަވުމާ ގުޅިގެން ޑޮކްޓަރަށް ދަންނަވާން ޖެހޭނީ ކޮން އިރަކުންހެއްޔެވެ؟
އުޅުމުގައި އަންނަ ބަދަލުތައް އަވަހަށް، އަވަސްވެ، ނުވަތަ ބަލިމަޑުކަމުގެ އަލާމާތްތަކާ އެކު ފެންނަނަމަ ޑޮކްޓަރަށް ދަންނަވާ. NIA ބުނާ ގޮތުގައި، އަވަހަށް ނުވަތަ އަވަސްވެ ބަދަލުވާ އުޅުން، ޚާއްޞަކޮށް އިންފެކްޝަނެއް ހުރިނަމަ ނުވަތަ ފަހުން ބޭސް ބަދަލުކޮށްފައިވާނަމަ، އެކަން އަވަހަށް ޑޮކްޓަރަށް ދަންނަވާން ބޭނުންވެއެވެ.
މި ކަންތައް ފާހަގަ ކުރެއްވިއްޔާ އަވަހަށް ޑޮކްޓަރަށް ގުޅާލައްވާ:
- އަވަހަށް ހަމަނުޖެހުން ނުވަތަ ގަޑިކޮޅެއް ނުވަތަ ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ބޮޑު ބަދަލެއް އައުން؛
- ވޭން އިހުސާސްވާ އަލާމާތްތައް، ފަދައިން މޫނު ތަފާތުވުން، ހަށިގަނޑުގެ ބަޔެއް ރައްކާތެރިކުރުން، ނުވަތަ ހަރަކާތް ކުރަން އާ ދަތިކަމެއް ފެންނަން ފެށުން؛
- ހުން ނުވަތަ އިންފެކްޝަނެއްގެ އެހެން އަލާމާތްތައް؛
- އާ ބޭހެއް ފެށުމަށް ނުވަތަ ބަދަލުކުރުމަށް ފަހު އުޅުމުގައި ބަދަލެއް އައުން؛
- ގާތްގަނޑަކަށް އެއްވެސް ކަމެއް ކުރުމުން ޝައުގުވެރިކަން ދުއްވާލުން، އެއްލޯފަން އަރައިގަތުން ނުވަތަ ވަކިވެގަތުން ހަފުތާ ދެއަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސް ދެމިއޮތުން؛
- ކާންތަނާއި ބުއިން ދޫކޮށްލުން.
އަލްޒައިމަރސް އެސޯސިއޭޝަން ލަފާ ދެނީ އުޅުމުގައި މިފަދަ އަލާމާތްތައް ފެންނަ ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް، ޚާއްޞަކޮށް އެ އަލާމާތްތައް އަވަހަށް ފެންނަ ނަމަ، ފުރިހަމަ ބަލިމަޑު ޗެކްއަޕެއް ކުރަންޖެހޭ ކަމަށެވެ. ފެމިލީ ކެއަރގިވަރ އެލައިއަންސްވެސް ލަފާ ދެނީ އެންމެ ފުރަތަމަ ޑޮކްޓަރާ ވާހަކަ ދައްކަން، އެހެނީ އުޅުމުގައި އަންނަ މައްސަލަތަކަށް ބަލިމަޑުކަމުގެ ސަބަބެއް ހުރެދާނެ ކަމަށެވެ. ޑޮކްޓަރަކާ ނުވަތަ ފާމަސިސްޓަކާ ވާހަކަ ނުދައްކައި އެއްވެސް ބޭސެއް ނުފަށާށެވެ، ނުހުއްޓާށެވެ، ނުވަތަ ނުބަދަލުކުރާށެވެ.
މީހަކު ނުރައްކާތެރި ހާލަތެއްގައި ވާނަމަ ނުވަތަ އިމަޖެންސީ ބަލިމަޑުކަމުގެ އަލާމާތްތައް ފެންނަނަމަ 102 އަށް ގުޅާލައްވާ. NIA ލަފާ ދެނީ އެ މީހާއަށް ޑިމެންޝިއާ ހުރި ކަން ގުޅޭ މީހާއަށް ދަންނަވާން.
އެއްވެސް ކަމެއް ނުކޮށް ހުރިނަމަ އެއީ ކަމެއް ނުވޭހެއްޔެވެ؟
އާދެ. ބައެއް ދުވަސްވަރު އެންމެ ރަނގަޅު މަސައްކަަތަކީ އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ނުކުރުން: އެކުގައި އިށީނދެލައިގެން، އަތްލައިގެން، ބޭނުންވާ ލަވައެއް އަޑުއެހުން، ނުވަތަ ދޮރުމަތިން ދޫނިތައް ބަލައިގެން. އެއީ ނުކުރެވުނު ކަމެއް ނޫނެވެ. ކުރިން ހުއްޓާލުން، ނުވަތަ ފަށާވެސް ނުލުން، ރަނގަޅު ނިންމުމެއް ކަމަށް ވެދާނެ ސަބަބު އަޅުގަނޑުމެންގެ އެކުގައި ކުޅެން ކުރާނެ ގޮތާ ބެހޭ އިރުޝާދު ގައި ބަޔާންކޮށްދީފައިވެއެވެ.
އާންމު ސުވާލުތަކެވެ
މަސައްކަތްތައް މުޅިން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ އެއީ ކަމެއް ނުވޭހެއްޔެވެ؟
އާދެ، އެއްވެސް ދުވަހެއްގައި އެއީ ކަމެއް ނުވެއެވެ. އެކުގައި އިށީނދެލައިގެން، މިއުޒިކް އަޑުއެހުން، ނުވަތަ ބޭރުގެ މަންޒަރު ބަލައިގެން ހުރުމަށް ފުދޭނެއެވެ. އެއްވެސް ކަމެއް ކުރުމުން އުފާވެވޭ ކަން ހަފުތާތަކެއް ވަންދެން ދެމިއޮތްނަމަ، އެކަން ޑޮކްޓަރަށް ދަންނަވާ. ހިތްޕުޅު ދަށްވުން، ވޭން، ނުވަތަ އެހެން ސިއްހީ މައްސަލަތަކެއް އެކަމާ ގުޅިފައި ވެދާނެ.
ކުރިން ވަރަށް ބޭނުންވެފައިވާ ކަންތައްތައް މިހާރު ދޫކޮށްލަނީ ކީއްވެގެންހެއްޔެވެ؟
ކުރިން ކުރަމުން އައި ކަމެއް، ޑިމެންޝިއާގެ ސަބަބުން އުނދަގޫވެފައިވާ ހުނަރުތައް ބޭނުންވާނަމަ، ހިތާމަ ކަމެއް ކަމަށް ވެދާނެ، އަދި އެ މީހަކަށް ލަދުވެތިކަން އިހުސާސް ވެދާނެ. އެ މަސައްކަތުގެ ފަސޭހަ ބަޔެއް މަސައްކަތް ކުރާ: ފޮރުވުމަށް ބަދަލުގައި ބޮޓުން ތަރުތީބު ކުރުން، ނުވަތަ އިންދުމަށް ބަދަލުގައި ބަގީޗާގެ ފޮޓޯތައް ބަލާލުން.
އެކަން ކުރަން ގޮވާލަން މަސައްކަތް ކުރަން ޖެހޭހެއްޔެވެ؟
ނޫން. ޑިމެންޝިއާގެ ސަބަބުން އުނދަގޫވެފައިވާ ކަމެއް ކުރަން ހަރުދަނާ ކުރުމަކީ، ހިތާމަވުން އިތުރުވާނެ ސަބަބެއް ކަމަށް އެނގެއެވެ. ”ނޫން“ ޤަބޫލުކޮށް، ވާހަކަ ބަދަލުކޮށް، ފަހުން ނުވަތަ އެހެން ގޮތަކުން އަލުން ހުށަހަޅާ.
އުޅުމުގައި އަންނަ ބަދަލަކީ އިމަޖެންސީ ހާލަތެއް ވަނީ ކޮން އިރަކުންހެއްޔެވެ؟
މީހަކު ނުރައްކާތެރި ހާލަތެއްގައި ވާނަމަ ނުވަތަ އިމަޖެންސީ ބަލިމަޑުކަމުގެ އަލާމާތްތައް ފެންނަނަމަ 102 އަށް ގުޅާލައްވާ. އަވަހަށް ހަމަނުޖެހުން ނުވަތަ ގަޑިކޮޅެއް ނުވަތަ ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި އަވަސްވެ ބަދަލުވާ އުޅުން، ޚާއްޞަކޮށް ހުންގެ ހޫނު، އިންފެކްޝަނެއް ނުވަތަ އާ ބޭހެއް އެކު، އަވަހަށް ޑޮކްޓަރަށް ގުޅާލައްވާ.
މަސްދަރުތައް
އަޅުގަނޑުމެން މި ޕޭޖް ބަރޯސާވާ ޖަމިއްޔާތަކާއި ދިރާސާތަކާ ލިންކް ކުރަމެވެ. ކޮންމެ އެއްޗެއް ޗެކްކޮށްފައިވަނީ ޕޭޖް އަޕްޑޭޓް ކުރިއިރުގައެވެ.
- Activities · Alzheimer's Association
- Anxiety and Agitation · Alzheimer's Association
- Alzheimer's Caregiving: Managing Personality and Behavior Changes · National Institute on Aging
- Coping With Agitation, Aggression, and Sundowning in Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance