Ѥгда человѣкъ съ помрачениѥмъ оума отъмещетъ дѣло

Вꙑ оуготовасте вьсє, прѣдъложисте игрѫ или проходъ и слꙑшитє «Нѣ». Или дѣло начѧ сѧ добрѣ, а коньча сѧ отъриноутоѭ дъскоѭ и остръмь словъмь. То ѥстъ мѫчьно, и то ѥстъ зѣло обьщє. Отъмєтаниѥ и мѫка обꙑчьно сѫтъ вѣсть, а нє оупрѧмьство. Аще разоумѣѥмъ, что та вѣсть глаголєтъ, часто оувидимъ, что покоусити сѧ далє.

Почто человѣкъ съ помрачениѥмъ оума отъмєщєтъ дѣла?

Обꙑчьно ѥстъ вина, аще и человѣкъ нє можетъ ꙗ изрєщи словєсꙑ. Alzheimer’s Association глаголєтъ, ꙗко съпротивлєниѥ можетъ знати, ꙗко человѣкъ нє можетъ сътворити дѣла или боитъ сѧ покоусити сѧ. Обьщѧ винꙑ сѫтъ:

• Мьнитъ сѧ прѣтрѹдьно. Дѣло нꙑнѣ трѣбоуѥтъ оумѣнии, ꙗже помрачєниѥ оума сътвори трѹдьнѣиша, и не оуспѣти прѣдъ инѣмь ѥстъ стꙑдьно.
• Мьнитъ сѧ дѣтьско. Възрастьнии чоуѭтъ дѣтьскꙑѧ образꙑ, пѣвьчьскꙑ гласꙑ и дѣла, ꙗже мьнѧтъ сѧ сътворєна дѣтьмъ.
• Трѹдъ. Мъногꙑ имѫтъ мьнє силꙑ къ вєчєроу. Видите тихꙑѧ дѣла къ поздьноуоумоу полоудьни.
• Тѣлєсьна нєлѣпота. National Institute on Aging (NIA) поминаѥтъ болѣзнь, нєдостатъкъ съна, трѹдъ видѣти или слꙑшати, запьртиѥ, алъчьбѫ, жѧждѫ и послѣдьствиꙗ новꙑихъ лѣчьбъ ꙗко можьнꙑ винꙑ мѫкꙑ.
• Прѣмъного около. Громъкꙑи гласъ, нѣколико бєсѣдъ или пльнъ домъ могутъ отѧгъчити.
• Чоуѥтъ сѧ нѫдимъ. NIA мѣнитъ нѫждєниѥ творити то, ѥже болѣзнь Альцхаимєра сътвори зѣло трѹдьно, или поминати събꙑтиꙗ и людии, винѫ смѫщєниꙗ.
• Оуныниѥ. Погоублєниѥ радости о вєщєхъ можетъ быти знамєниѥ оуныниꙗ, о нємьжє подобаѥтъ рєщи врачоу.
• Просто нє хощєтъ. Възрастьнии имѫтъ власть рєщи «нѣ».

Что покоусити сѧ, ѥгда речєтъ «нѣ»?

Приимѣте «нѣ» тихо, потомь измѣните нѣчто: врѣмѧ, дѣло, лєгъкость или образъ прошєниꙗ.

1. Оставите нꙑнѣ. «Добрѣ ѥстъ. Можєтъ быти по томь.» Потомь прѣидѣте къ иномоу безъ въздъханиꙗ.
2. Покоусите сѧ пакы по томь. Alzheimer’s Association съвѣтоуѥтъ покоусити сѧ пакы по томь или въ ино врѣмѧ дьнє.
3. Сътворите мало. Ѥдино съвъпадєниѥ вьмѣсто вьсєꙗ игрꙑ. Ѥдинъ платъ вьмѣсто кошьницѧ. Мьнє образъ, мьнє изборъ, образꙑ оставьнꙑ видимꙑ.
4. Прѣдъложите дъва избора. «Хощєши ли зьрѣти на образꙑ птиць или послоушати пѣснии?» Изборъ възвращаѥтъ чоуѥниѥ власти.
5. Просите о помошти, а нє о показании. «Можєши ли помошти ми разъбьрати сиꙗ?» или «Можєши ли рєщи, кꙑи цвѣтъ лѣпьшии мьнитъ сѧ?» Быти потрѣбьнѹ зѣло ино ѥстъ нєжєли быти искоушаѥмѹ.
6. Начьнѣте сами. Начьнѣте дѣло при нємь безъ прошєниꙗ. Мъногꙑ пристѫпаѭтъ, ѥгда нѣчто оужє бываѥтъ, а аще ли не пристѫпѧтъ, вꙑ оубо бѣстє въкоупѣ.
7. Прѣидѣте къ тѣлєсьноуоумоу или тихомоу. Кратъкъ проходъ, пѣсни, ꙗдь, съгꙑбаниѥ платъ или съвъкоупьна тиха паоуза дъханиꙗ. NIA съвѣтоуѥтъ обрѧтити вьниманиѥ къ пѣсньмъ, кънигѣ или проходоу.
8. Оставите ѥмоу творити своимь образъмь. Аще хощєтъ играти инакоже нєжєли правила глаголѭтъ, идѣте съ тимь. Alzheimer’s Association съвѣтоуѥтъ быти гъвъкѹ.

Что рєщи, ѥгда мѫчитъ сѧ?

Оумѣрите сѧ, понизите гласъ и оутѣшите. Съвѣтъ Alzheimer’s Association о смѫщєнии съвѣтоуѥтъ отъстѫпити и просити позволєниꙗ, глаголати тихꙑ и добрꙑ рѣчи и прѣдъложити избранъ изборъ мєждоу дъвѣма. Рѣчи въ томь жє доусѣ:

• «Прости мѧ, сє дѣло мѫчитъ. Останѣмъ.»
• «Добрѣ твориши. Азъ ѥсмь сь тобоѭ.»
• «Имаши ли врѣмѧ помошти ми о иномь?»
• «Хощєши ли чашѫ чаꙗ вьмѣсто того?»

Потомь коньчаите дѣло безъ вєлика дѣла. Нашꙙ съвѣти о бєсѣдѣ имѫтъ большє о томь, что рєщи.

Чегο избѣгати?

Нѣкотора прѧма отвѣщаниꙗ обꙑчьно творѧтъ горє.

• Прѣрѣканиꙗ или настоꙗниꙗ. «Нꙋ, ѥщє ѥдино» или «Тꙑ сє любиши» рѣдъко помагаѥтъ.
• Въпрашаниꙗ или исправлꙗниꙗ. «Тꙑ вѣси, что сє ѥстъ» или «Нѣ, то нє право» прилагаѥтъ тѧгость.
• Приимати на сѧ. NIA напомѧнѹѥтъ пєкѫщимъ сѧ, ꙗко болѣзнь, а нє человѣкъ, творитъ сиꙗ измѣнєниꙗ.
• Тѣснєниꙗ или тъщаниꙗ. Alzheimer’s Association съвѣтоуѥтъ нє възвꙑшати гласа, нє ꙗвлꙗти страха, нє затварати, нє тѣснити, нє оудрьжати, нє оукарꙗти, нє нєбрѣщи и нє прѣрѣкати, и избѣгати нагꙑихъ движєнии изъ нєвидима ѥмоу мѣста.
• Оупотрѣблѧти винѫ. «Азъ вьсє сє оуготовахъ тебѣ» оставлꙗѥтъ оба въ горьши чоуѥнии.
• Именовати. «Оупрѧмъ» или «трѹдьнъ» крꙑѥтъ истиньнѫ винѫ и творитъ трѹдьнѣише разрѣшєниѥ.

Како разоумѣти, что за чѧстꙑми отъмєтании стоить?

Вєдѣте простѫ запискѫ за нєдѣлѭ или дъвѣ. NIA глаголєтъ, ꙗко слѣжєниѥ измѣнєниємъ обычая можетъ помошти пєкѫщимъ сѧ и врачьмъ познати образъ и разоумѣти винѫ.

Запишитє:

• врѣмѧ дьнє;
• что прѣдъложисте и како просисте;
• что бывашє около (шоумъ, гости, гласъ);
• како съпа, ꙗстъ и пи, и къгда послѣдьнєѥ идє къ нѫждѣ;
• новꙑѧ лѣчьбꙑ или нєдавьнѭѭ болѣзнь.

Образи часто ꙗвлꙗѭтъ сѧ скоро: отъмєтаниꙗ тъкъмо по четврьтѣмь часѣ полоудьнє, тъкъмо при нѣкоѥи игрѣ или тъкъмо ѥгда гласъ слꙑшимъ ѥстъ. Настаѥниѥ Family Caregiver Alliance о обꙑчаихъ при помрачєнии оума глаголєтъ просто: нє можємъ измѣнити человѣка, нъ можємъ измѣнити своѥ дѣланиѥ и окрѫжєниѥ.

Къгда подобаѥтъ глаголати съ врачьмь о отъмєтании или мѫцѣ?

Глаголите съ врачьмь, ѥгда обычаи измѣнѧтъ сѧ нагъло, скоро или съ знамєнии болѣзни. NIA глаголєтъ, ꙗко нагълꙑѧ или скоро мѣнѧѭщѧѧ сѧ измѣнєниꙗ обычая, паче аще чловѣкъ имѣ болѣзнь или нєдавьнѧ измѣнєниꙗ лѣчьбъ, подобаѥтъ безъ отълаганиꙗ показати врачоу.

Съвѣщаитє сѧ съ врачьмь ѥго безъ отълаганиꙗ, аще видите:

• нагълъ смѫтъ оума или вєликѫ измѣнѫ за часꙑ или дьни;
• знамєниꙗ болѣзни, ꙗко помрьщєниѥ, хранєниѥ чѧсти тѣла или новъ трѹдъ движєниꙗ;
• огнь или инꙑѧ знамєниꙗ болѣзни;
• новꙑѧ или измѣнєнꙑѧ лѣчьбꙑ, по нихъжє измѣни сѧ обычаи;
• погоублєниѥ радости о почти вьсємь, сльзꙑ или оудалєниѥ болє дъвою нєдѣль;
• отъмєтаниѥ ꙗди или питиꙗ.

Alzheimer’s Association съвѣтоуѥтъ пльно лѣчьбьно искоушєниѥ вьсѣмъ, иже имѫтъ знамєниꙗ обычая, паче ѥгда ꙗвлѧѭтъ сѧ нагъло. Family Caregiver Alliance тако жє съвѣтоуѥтъ прьвѣѥ съвѣщати сѧ съ врачьмь, понєжє бѣдꙑ обычая могутъ имѣти лѣчьбьнѫ винѫ. Нє начинаите, нє прѣстаите и нє мѣнꙗите лѣчьбꙑ безъ съвѣта врача или лѣчьбьника.

Аще кто ѥстъ въ бѣдѣ или ꙗвлѧѭтъ сѧ знамєниꙗ лѣчьбьнꙑꙗ нѫждꙑ, призовите скорѫѭ помошть. NIA съвѣтоуѥтъ рєщи зовѫщємоу помошть, ꙗко чловѣкъ иматъ помрачєниѥ оума.

Добрѣ ли ѥстъ, аще нє творимъ ничєсогоже?

Да. Въ нѣкотꙑ дьни добрѣишєѥ дѣло ѥстъ бєзъ дѣла: сѣдѣти въкоупѣ, дрьжати рѫкѫ, слоушати любимоѭ пѣснь или зьрѣти на птицѧ за окънъмь. То нѣстъ падєниѥ. Нашє настаѥниѥ о съвъкоупьнѣи игрѣ изъяснꙗѥтъ, почто прѣстати рано, или нє начѧти, можетъ быти право рѣшєниѥ.