Sot ansa
Taem man we i gat dementia i talem "no", yu mas akseptem long kwaet fasin mo traem bakegen long lo wan taem, o givim wan narafala samting. Refusal i gat wan reason: wok ya i hard tumas o i samting blong pikinini, oli taed, oli gat pein, oli hangri, o noise i tumas. No argue o forcem. Mekem i simpol, givim tu jus blong jusum, o askem hem blong helpem yu. Sudden o kwiktaem jenis long fasin, espesali afta infeksen o niu medisin, i nidim doctor kwik.
- Wan "no" i ansa we yu mas respektem, i no wan prablem blong winim.
- Refusal i yusuali i gat wan cause: i hard tumas, i samting blong pikinini, oli taed, oli sik, oli no fitim, o oli filim tumas samting.
- Bakemaot, wet, mo traem bakegen long narafala taem, long narafala fasin, o wetem wan simpol vesen.
- Askem hem blong helpem yu i gud moa than askem hem blong soem wok.
- No argue, no forcem, no kwestin, no korektem. Jekem seleva blong yu long rush o pushim tumas.
- Sudden o kwiktaem jenis long fasin, espesali wetem infeksen o niu medisin, i mas go long doctor kwik.
Long pej ya (7 seksen)
- Wae man we i gat dementia i refusum ol aktiviti?
- Wanem nao mi save traem taem hem i talem “no”?
- Wanem nao mi save talem taem hem i kros?
- Wanem nao mi mas no duim?
- Hao mi save faenem wanem i stap behaen ol refusum we i kam bakegen?
- Wen mi mas toktok wetem doctor long refusum o kros?
- Ok ia sipos mifala no duim eni samting nomo?
Yu setem evri samting, yu ofarem wan gem o wan wok, mo yu harem “No.” O aktiviti i stat gud mo i finis wetem wan tablet we hem i pushim awe mo wan had tok. Hemia i mekem yu filim i no gud, mo hemia i komon tumas. Refusum mo kros i save i wan mesej, i no i fasin blong hard hed. Sipos yu save wanem mesej ya, hemia i save soem yu wanem nao blong traem nekis.
Wae man we i gat dementia i refusum ol aktiviti?
Yusuali i gat wan reason, even if man ya i no save talem long wot. Alzheimer’s Association i talem se resistens i save minim se man ya i no save duim wok ya o i fraet blong traem. Ol komon cause oli:
- I hard tumas. Aktiviti ya i nidim ol skil we dementia i mekem i hard, mo i sem fasin blong fel long ai blong narafala man.
- I samting blong pikinini. Ol man i save filim pikja we i sem ol kateni, ol voes we i singsing, mo ol aktiviti we oli luk olsem oli blong ol pikinini.
- Taed. Planti man oli gat smol strong long aftenun. Lukluk ol aktiviti blong aftenun we i kwaet.
- Pein long bodi. National Institute on Aging (NIA) i talem se pein, no slip, trabol blong lukluk o harem, hadhed, hangri, tos, mo ol saed efet blong niu medisin oli save i mekem man i distres.
- Tumas samting i hapen. TV we i loud, ol toktok i go long sem taem, o rum we i fulap, oli save i mekem hem i filim i tumas.
- Filim se oli pushim hem. NIA i talem se taem oli pushim man blong duim wan samting we Alzheimer i mekem i hard tumas, o blong remembarem ol even o ol man, hemia i wan cause blong agitesen.
- Low mood. Taem man i lusim intres long ol samting, hemia i save i wan saen blong depresen, mo hemia i gud blong talem long doctor.
- Oli no wantem nomo. Ol man oli gat raet blong talem “no”.
Wanem nao mi save traem taem hem i talem “no”?
Akseptem no ya long kwaet fasin, mo jenisim wan samting: taem, aktiviti, hadhed o fasin we yu askem.
- Lusim i stap long naoia. “Hemia i oraet. Maet bae yumi duim lo wan taem.” Afta, go long wan narafala samting withaot yu sigh.
- Traem bakegen lo wan taem. Alzheimer’s Association i sajestem blong traem bakegen lo wan taem, o long narafala taem blong dei.
- Mekem i smol. Wan matj nomo, no wan gem i hol. Wan tauel nomo, no ol klos blong wasem ol. Smol piksa, smol jusum, ol piksa i stap i luk.
- Givim tu jus. “Yu laek lukluk long ol piksa blong ol pisin o harem sam musik?” Wan jusum i givim bak wan fil blong kontrol.
- Askem helpem, no performans. “Yu save helpem mi sotem ol ya?” o “Yu save talem mi wanem kala i luk i gud moa?” Fil blong yu nidim i defren tumas long fil blong yu testem.
- Yu stat seleva. Stat aktiviti long saed blong hem withaot askem. Planti man oli save joen taem wan samting i stap ready hapen, mo sipos oli no joen, yu bin spendem taem wetem hem.
- Jenis i go long wan samting we i muv bodi o i mekem i kwaet. Wan smol wok long rod, musik, wan snak, folem ol klos, o wan fasin blong kalm breting wetem hem. NIA i sajestem blong tanem atensen i go long musik, buk o wok long rod.
- Letem hem duim long fasin blong hem. Sipos hem i wantem pleiem i defren long ol rul, gogo wetem hem. Alzheimer’s Association i advaesem blong yu fleksibol.
Wanem nao mi save talem taem hem i kros?
Slou bakegen, toktok i nomo laod, mo givim hem sefti. Alzheimer’s Association guidance on agitation i sajestem blong bakemaot mo askem pemisen, yusum kwaet, pozitiv toktok, mo givim jusum blong tu ol jusum. Ol toktok we i sem fasin ya:
- “Mi sore, hemia i wari yu. Yumi stopem nao.”
- “Yu stap gud. Mi stap klosap.”
- “Yu gat taem blong helpem mi long wan narafala samting?”
- “Yumi drinkem wan kap wota blong hot tea nomo?”
Afta, finisim aktiviti withaot yu mekem i kam wan bigfala samting. Ol toktok blong komunikesen oli gat moa long wanem blong talem.
Wanem nao mi mas no duim?
Sam natural rispon oli save i mekem samting i kam woes.
- Argue o forcem. “Kam nao, jus wan moa” o “Yu laekem hemia” i no save helpem.
- Kwestin o korektem. “Yu save wanem hemia?” o “No, hemia i rong” i save i putum presa.
- Tekem i personal. NIA i remaendem ol carer se sik ya nao i mekem ol jenis ya, no man ya seleva.
- Krohem o rushem. Alzheimer’s Association i advaesem blong no raes voes blong yu, no soem fraet, no kornarem, no pusum, no restreinem, no kritisaes, no ignorem o argue wetem man ya, mo blong no muv kwik long ae blong hem.
- Yusum guilt. “Mi setem evri samting ya blong yu” i mekem yu tufala i filim i wos.
- Lebel. “Stubborn” o “difisel” i hitim rial rison mo i mekem i hard blong solvem.
Hao mi save faenem wanem i stap behaen ol refusum we i kam bakegen?
Kipim wan simpol nout long wan o tu wik. NIA i talem se traking ol jenis long fasin i save helpem ol carer mo ol helt woka blong luk wan patten mo faenem cause.
Raetem:
- taem blong dei;
- wanem yu ofarem mo hao yu askem;
- wanem i stap hapen long saed blong yu (noise, ol visita, TV);
- hao hem i slip, hao hem i kakae mo drink, mo taem we hem i yusum toilet last taem;
- eni niu medisin o sik we i kam resent.
Ol patten oli save i soem kwik: ol refusum we i hapen nomo afta 4 p.m., nomo long wan gem, o nomo taem TV i ron. Family Caregiver Alliance long gaed blong ol fasin blong dementia i talem long wan simpol fasin: yumi no save jenisim man ya, bat yumi save jenisim fasin blong yumi seleva mo envaromen.
Wen mi mas toktok wetem doctor long refusum o kros?
Toktok wetem doctor taem fasin i jenis kwik, sudden, o i kam wetem ol saen blong sik. NIA i talem se sudden o kwik jenis long fasin, espesali sipos man ya i gat infeksen o niu jenis medisin, i mas go long doctor kwik.
Kontakem doctor blong hem kwik sipos yu lukim:
- sudden konfiusen o wan big jenis lo ol aoa o ol dei;
- saen blong pein, olsem hem i fes o i protektem wan pat blong bodi, o i gat niu trabol blong muv;
- fiva o ol narafala saen blong infeksen;
- niu o jenis medisin, afta we fasin i jenis;
- i lusim intres long bigfala samting, i kraengud o i wantem stap wan long hem seleva i stap long moa than tu wik;
- i refusum kakae o drink.
Alzheimer’s Association i ademem wan gud medical jeks blong evri man we i gat fasin blong bihevia, espesali taem oli kam sudden. Family Caregiver Alliance tu i advaesem blong jekem wetem doctor fastaem, from bihevia prablem i save i gat medical cause. No stat, no stopem, no jenisim eni medisin withaot yu talem long doctor o fama.
Sipos eni man i stap long denja o i gat saen blong wan medical emergency, kolem namba blong emergency blong ples. NIA i sajestem blong talem long man we i ansarem kol se man ya i gat dementia.
Ok ia sipos mifala no duim eni samting nomo?
Yes. Sam dei, best aktiviti i no wan aktiviti: sidaon wetem, holem han, harem wan record we yu laekem, o lukluk ol pisin long windo. Hemia i no wan fail. Gaed blong pleiem togeta i eksplenem wae stopem erly, o no stat nating, i save i rait samting.
Ol kwestin we plante man i askem
Ok ia blong lusim man ya i skipim ol aktiviti evri taem?
Ya, long eni wan dei. Sidaon wetem, harem musik o lukluk long wol we i pas, i save i enafmak. Sipos wan man i stap lusim ol samting we hem i bin laekem long ol wik, talem long doctor blong hem, from low mood, pein o ol narafala helt prablem i save i stap long pija ya.
Wae oli refusum ol samting we oli bin laekem bifo?
Wan ol hobi blong bifo i save i kros taem i nidim ol skil we dementia i mekem i hard, mo man ya i save i filim sem. Traem wan simpol pat blong sem aktiviti, olsem sotem ol batan i stap long samting blong sew, o lukluk long ol piksa blong gaden i stap long samting blong planem.
Mi mas traem konvinsem hem?
No. Pushim wan man blong duim wan samting we dementia i mekem i hard, hemia i wan trigga we i save mekem hem agitet. Akseptem no ya, jenisim toktok, mo askem bakegen long lo wan taem o long narafala fasin.
Wanem taem wan jenis long fasin i wan emergency?
Kolem namba blong emergency blong ples sipos wan man i stap long denja o i gat saen blong wan medical emergency. Sipos i gat sudden konfiusen o fasin we i jenis kwik long ol aoa o ol dei, espesali wetem fiva, infeksen o niu medisin, kolem doctor blong hem kwik.
Ol risos mo stadi
Mifala i putum link i go long ol oganaesesen mo ol stadi we pej ya i stanap long olgeta. Mifala i jekem evriwan taem pej ya i bin apdet.
- Activities · Alzheimer's Association
- Anxiety and Agitation · Alzheimer's Association
- Alzheimer's Caregiving: Managing Personality and Behavior Changes · National Institute on Aging
- Coping With Agitation, Aggression, and Sundowning in Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance