Haere kwadogina
Dementia tauna ia gwau «lasi», oi mai manau ida abia, gabeai oi tohoa lou o gaukara ma ta oi henia. Ia gwau lasi badina be gaukara ia auka, ia mero bamona ia laloa, ia gorere, ia hisihisi, ia hitolo, ia ranu, o nois ia bada. Oi hepapahuahu lasi, oi ura henia lasi. Oi habadaia, rua oi henia, o ena heduru oi noia. Badu ia vara haraga o ia haida haida, hegeregere gorere murinai o muramura matamata murinai, dokta dekenai haraga oi lao.
- «Lasi» be hereva oi kamonai, ia kerere lasi.
- Ia gwau lasi badina be: ia auka, ia mero bamona, ia gorere, ia hisihisi, ia namo lasi, o nois ia bada.
- Oi dokona, oi naria, gabeai oi tohoa lou, nega ma ta ai o gaukara bada lasi ai.
- Ena heduru oi noia, ia namo, to ia gaukara ia karaia diba totona oi ura henia lasi.
- Oi hepapahuahu lasi, oi ura henia lasi, oi henanadai lasi, oi hamaoromaoro lasi. Oiemu karaia oi itaia, oi haraga o oi kahirakahira lasi.
- Badu ia vara haraga o ia haida haida, hegeregere gorere o muramura matamata murinai, dokta dekenai haraga oi lao.
Inai peisi ai (7 kahadia)
Oi gaukara oi hegaegae, geme ta o raka ta oi henia, oi kamonai «Lasi». O gaukara ia matamaia namonamo, to gabeai tablet ia doria o hereva goada ta ia vara. Unai ia hahisimu, bona taunimanima momo dekenai unai ia vara. Ia gwau lasi o ia badu be hereva ta bamona, auka karaia lasi. Unai hereva oi diba, oi dahaka oi tohoa diba ia hahedinaraia.
Dahaka dainai dementia tauna gaukara ia gwau lasi?
Momokani, badina be ia noho, ena be tauna ia gwauraia diba. Alzheimer’s Association ia gwau, ia gwau lasi badina be gaukara ia karaia diba lasi o ia tohoa garina. Badina momo:
- Ia auka. Dementia ia haauka daladia gaukara ia ura henia, bona ta ta vairanai ia kerere, unai ia hahemarai.
- Ia mero bamona. Taunimanima bada idia diba, laulau mero bamona, gado mero bamona, o gaukara mero totona idia karaia bamona idia itaia.
- Ia gorere. Taunimanima haida adorahi ai idia gorere. Adorahi ai manau gaukara oi itaia.
- Tauanina ia hisihisi. National Institute on Aging (NIA) ia gwauraia, hisihisi, mahuta namo lasi, itaia o kamonai kerere, boka ia auka, hitolo, ranu, bona muramura matamata ena kerere danu idia hahisimu diba.
- Gau momo idia vara. TV gadona ia bada, hereva momo, o ruma ia honu, unai ia hahisimu diba.
- Ia ura henia. NIA ia gwau, Alzheimer dainai gaukara ia auka totona tauna oi ura henia, o nega gunana taudia o gaudia totona oi henanadai, unai be badu ia havaraia diba.
- Laloa ia hisihisi. Gau ibounai ia ura henia lasi, unai be laloa hisihisi ena toana diba. Dokta dekenai oi gwauraia.
- Ia ura lasi. Taunimanima bada idia gwau diba «lasi».
Ia gwau «lasi», dahaka oi tohoa?
Mai manau ida ena «lasi» oi abia, gabeai gau ta oi haidaua: nega, gaukara, auka dalana, o oi henanadai dalana.
- Harihari oi dokona. «Ia namo. Gabeai diba.» Gabeai gau ma ta oi karaia, oi heudahanai lasi.
- Gabeai oi tohoa lou. Alzheimer’s Association ia gwau, gabeai oi tohoa lou, o dina ena nega ma ta ai.
- Oi habadaia. Gaukara ibounai lasi, ta ruaosi. Labalaba ibounai lasi, ta. Laulau ia mara, abia hidi gauna ia mara, laulau idia itaia noho.
- Rua oi henia. «Oi ura manu laulau oi itaia, o musika oi kamonai?» Abia hidi ia henia, unai ia durua tauna ia diba ia biagua.
- Heduru oi noia, gaukara diba lasi. «Inai oi abia hidi totona, oi durua diba, a?» o «Edena kala ia namo herea, oi gwau?» Heduru henia be tohoa diba lasi.
- Oiemu oi hamatamaia. Ia badibadina ai, oi karaia noho, oi henanadai lasi. Taunimanima momo idia vareai, gaukara ia lao neganai. Idia vareai lasi, oi ruaosi negana oi gaukaralaia.
- Gau manau o tauanina gaukara oi haidaua. Raka maragi, musika, aniani maragi, labalaba gugua, o lohiahai manau nega maragi. NIA ia gwau, musika, buka o raka dekenai ia laloa oi haidaua diba.
- Ena dalana ai ia karaia. Taravatu ia gwau dalana ia haidaua, oi abia dae. Alzheimer’s Association ia gwau, oi haheauka lasi, oi haidaua diba.
Ia badu neganai, dahaka oi gwauraia?
Oi manada, gadomu oi habadaia, oi hamaoroa. Badu totona Alzheimer’s Association ena hakaua ia gwau, oi dokona, oi noia, manau hereva oi gaukaralaia, bona rua lalonai abia hidi oi henia. Hereva hegeregere:
- «Sori, inai ia haubadu. Ita dokona.»
- «Oi namo. Lau iniseni.»
- «Nega oi noho, gau ma ta oi durua diba, a?»
- «Ti ta ita inua, a?»
Gabeai gaukara oi dokona, kerere bada oi karaia lasi. Hereva daladia lalonai hereva ma haida oi itaia diba.
Dahaka oi karaia lasi?
Karaia haida, idia namo bamona, to kerere idia habadaia diba.
- Oi hepapahuahu lasi, oi ura henia lasi. «Mai, ta moa», o «Oi ura henia gauna inai» be ia durua lasi.
- Oi henanadai lasi, oi hamaoromaoro lasi. «Oi diba inai» o «Lasi, unai ia kerere» be ia haauka.
- Oiemu oi abia lasi. NIA ia gwau, gorere inai, tauna lasi, ia havaraia.
- Oi kahirakahira lasi, oi haraga lasi. Alzheimer’s Association ia gwau, gadomu oi habadaia lasi, gari oi hahedinaraia lasi, tauna oi koua lasi, oi kahirakahira lasi, oi dogoatao lasi, oi koauhenia lasi, oi kamonai lasi, o oi hepapahuahu lasi. Ena murinai haraga oi vara lasi.
- Hemarai oi gaukaralaia lasi. «Lau oi totona lau hegaegae» be oi ruaosi oi hahisimu.
- Lada kerere oi henia lasi. «Auka tauna» o «kerere tauna» ia gwau, badina momokani ia hunia.
Ia gwau lasi nega momo, edana badina oi tahua?
Wiki ta rua lalonai hereva maragi oi torea. NIA ia gwau, badu ena haidaua oi torea, unai ia durua oi bona dokta be dalana oi itaia diba.
Oi torea:
- edena nega;
- dahaka oi henia, edana oi henanadai;
- kahirakahira ai dahaka ia vara (nois, vadivadi taudia, TV);
- edana ia mahuta, ia aniani, ia inu, bona toileti dekenai ia lao negana;
- muramura matamata o gorere matamata.
Dalana ia hedinarai haraga diba: adorahi 4 murinai sibona, gaukara ta sibona, o TV ia ono neganai sibona. Family Caregiver Alliance ena dementia badu hakaua ia gwau, taunimanima ita haidaua diba lasi, to itaiemu karaia bona kahirakahira ita haidaua diba.
Edena nega ai dokta dekenai oi hereva?
Badu ia vara haraga, ia haida haida, o gorere ena toana ida ia vara neganai, dokta dekenai oi hereva. NIA ia gwau, badu ia haidaua haraga o ia haida haida, hegeregere gorere ia vara murinai o muramura matamata ia haidaua murinai, dokta dekenai haraga oi gwauraia.
Inai oi itaia neganai, haraga oi hereva:
- ia kudouna haraga, o aua haida dina haida lalonai ia haidaua bada;
- hisihisi ena toana, hegeregere ia heau, tauanina kahana ia gima, o ia raka kerere;
- gorere gorere o gorere ena toana ma haida;
- muramura matamata ia matamata o ia haidaua, gabeai badu ia haidaua;
- wiki rua eiava ia hanaia, gau ibounai ia ura lasi, ia tai, o ia noho siri;
- aniani o ranu ia gwau lasi.
Alzheimer’s Association ia gwau, badu kerere ia vara tauna ibounai, dokta ia itaia namonamo, badina gorere ia vara haraga neganai. Family Caregiver Alliance danu ia gwau, dokta dekenai gunalaia oi henanadai, badina badu kerere ena badina be tauanina kerere diba. Dokta eiava pharmacist ida oi hereva lasi, muramura oi hamatamaia lasi, oi dokona lasi, oi haidaua lasi.
Taunimanima ia noho kerere ai o kerere bada ena toana ia vara, 111 oi toia. NIA ia gwau, oi toia tauna dekenai oi gwauraia, unai tauna be dementia ia noho.
Gaukara ta ita karaia lasi, ia namo, a?
Oi, ia namo. Dina haida ai, gaukara namona be gaukara lasi: oi ruaosi oi helai, imana oi dogoatao, ane namona oi kamonai, o windo ai manu oi itaia. Unai be kerere lasi. Ita ruaosi ita gaukara ena hakaua ia hahedinaraia, dahaka dainai harihari dokona o hamatamaia lasi be abia hidi namona diba.
Henaidai momodia
Dina ibounai gaukara ia karaia lasi, ia namo, a?
Oi, dina ta ta ai ia namo. Oi ruaosi oi helai, musika oi kamonai, o gaudia oi itaia, unai be ia namo. Bosi eiava wiki momo lalonai gaukara ibounai ia moale lasi, dokta dekenai oi gwauraia, badina laloa hisihisi, hisihisi, o tauanina kerere ma haida danu unai lalonai idia noho diba.
Dahaka dainai gunai ia ura henia gauna ia gwau lasi?
Gunai gaukara be ia auka diba, badina dementia ia karaia diba daladia haida ia haauka. Tauna ia hemarai diba. Unai gaukara ena kahana bada lasi oi tohoa, hegeregere buton oi abia hidi, turi oi karaia lasi, o gaden ena laulau oi itaia, au oi hadoa lasi.
Ia ura henia totona, oi hereva goada, a?
Lasi. Dementia ia haauka gauna totona tauna oi ura henia, unai be badu ia havaraia diba dalana ta. Ena «lasi» oi abia, hereva oi haidaua, gabeai oi tohoa lou o dalana ma ta ai.
Edena nega ai badu ia haidaua be kerere bada?
Taunimanima ia noho kerere ai o kerere bada ena toana oi itaia, 111 oi toia. Ia kudouna haraga o badu ia haidaua haraga, aua haida o dina haida lalonai, hegeregere gorere gorere, gorere, o muramura matamata murinai, dokta dekenai haraga oi hereva.
Badina sivarai
Inai peisi ese ia badinaia oganaisesen bona tahua sivarai ai haheboua. Inai peisi hamatamataia neganai iboudiai ai itaia maoromaoro.
- Activities · Alzheimer's Association
- Anxiety and Agitation · Alzheimer's Association
- Alzheimer's Caregiving: Managing Personality and Behavior Changes · National Institute on Aging
- Coping With Agitation, Aggression, and Sundowning in Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance