Gdy osoba z demencją odmawia lub frustruje się podczas zajęcia

Wszystko przygotowane, proponujesz grę albo spacer i słyszysz „Nie”. Albo zajęcie zaczyna się dobrze, a kończy odsuniętym tabletem i ostrym słowem. To zniechęcające i bardzo częste. Odmowa i frustracja to zwykle komunikat, a nie upór. Odgadnięcie, co to za komunikat, często pokazuje, co spróbować dalej.

Dlaczego osoba z demencją odmawia zajęć?

Zwykle jest powód, nawet jeśli osoba nie potrafi ująć go w słowa. Alzheimer’s Association zauważa, że opór może oznaczać, że osoba nie potrafi wykonać zadania albo boi się spróbować. Do częstych przyczyn należą:

• Wydaje się zbyt trudne. Zajęcie wymaga umiejętności, które demencja utrudniła, a porażka na oczach kogoś jest zawstydzająca.
• Wydaje się dziecinne. Dorośli zauważają rysunkowe obrazki, śpiewny ton głosu i zajęcia, które wyglądają, jakby zrobiono je dla dzieci.
• Zmęczenie. Wiele osób ma mniej energii później w ciągu dnia. Zobacz spokojne zajęcia na późne popołudnie.
• Dyskomfort fizyczny. National Institute on Aging (NIA) wymienia ból, brak snu, kłopoty ze wzrokiem lub słuchem, zaparcia, głód, pragnienie i skutki uboczne nowych leków jako możliwe przyczyny przykrego samopoczucia.
• Zbyt wiele dzieje się naraz. Głośny telewizor, kilka rozmów lub tłoczny pokój mogą przytłaczać.
• Poczucie naciskania. NIA wymienia popędzanie do zrobienia czegoś, co choroba Alzheimera bardzo utrudniła, albo do przypominania sobie wydarzeń lub osób, jako przyczynę pobudzenia.
• Obniżony nastrój. Utrata zainteresowania różnymi rzeczami może być oznaką depresji, o której warto porozmawiać z lekarzem.
• Po prostu nie chce. Dorośli mają prawo powiedzieć „nie”.

Co spróbować, gdy mówi „nie”?

Przyjmij „nie” spokojnie, a potem coś zmień: porę, zajęcie, poziom trudności albo sposób, w jaki prosisz.

1. Odpuść na razie. „Dobrze. Może później”. Potem przejdź do czegoś innego, bez westchnienia.
2. Spróbuj później. Alzheimer’s Association radzi spróbować ponownie później albo o innej porze dnia.
3. Zrób to mniejsze. Jedna para zamiast całej gry. Jeden ręcznik zamiast kosza z praniem. Mniej obrazków, mniej wyborów, obrazki zostawione na widoku.
4. Zaproponuj dwie opcje. „Chcesz popatrzeć na obrazki z ptakami czy posłuchać muzyki?” Wybór przywraca poczucie kontroli.
5. Poproś o pomoc zamiast o występ. „Pomożesz mi to posortować?” albo „Powiesz mi, jaki kolor wygląda najlepiej?” Bycie potrzebnym to coś zupełnie innego niż bycie sprawdzanym.
6. Zacznij zajęcie od siebie. Zacznij je obok bliskiej osoby, nie pytając. Wiele osób dołącza, gdy coś już się dzieje, a jeśli nie, i tak spędziliście razem czas.
7. Przejdź do czegoś ruchowego albo kojącego. Krótki spacer, muzyka, przekąska, składanie prania albo wspólna przerwa ze Spokojnym oddechem. NIA proponuje skierować uwagę na muzykę, książkę albo spacer.
8. Pozwól jej zrobić to po swojemu. Jeśli chce grać inaczej, niż mówią zasady, zgódź się. Alzheimer’s Association radzi zachować elastyczność.

Co mówić, gdy się frustruje?

Zwolnij, ścisz głos i uspokajaj. Wskazówki Alzheimer’s Association dotyczące pobudzenia proponują cofnąć się i zapytać o zgodę, używać spokojnych, pozytywnych sformułowań i podsunąć kierowany wybór z dwóch możliwości. Zwroty w tym duchu:

• „Przykro mi, to jest irytujące. Skończmy”.
• „Dobrze ci idzie. Jestem tu”.
• „Masz chwilę, żeby mi pomóc w czymś innym?”
• „Napijemy się zamiast tego herbaty?”

Potem zakończ zajęcie, nie robiąc z tego wielkiej sprawy. Nasze wskazówki dotyczące komunikacji mówią więcej o tym, co powiedzieć.

Czego unikać?

Niektóre naturalne reakcje zwykle pogarszają sprawę.

• Spierania się i nalegania. „No chodź, jeszcze jeden raz” albo „Przecież to lubisz” rzadko pomaga.
• Przepytywania i poprawiania. „Przecież wiesz, co to jest” albo „Nie, ten jest zły” dodaje presji.
• Brania tego do siebie. NIA przypomina opiekunom, że te zmiany powoduje choroba, a nie osoba.
• Osaczania i popędzania. Alzheimer’s Association radzi nie podnosić głosu, nie okazywać przestrachu, nie osaczać, nie otaczać tłumem, nie przytrzymywać siłą, nie krytykować, nie ignorować i nie spierać się z osobą oraz unikać gwałtownych ruchów poza jej polem widzenia.
• Wywoływania poczucia winy. „Przygotowanie tego dla ciebie sporo mnie kosztowało” sprawia, że oboje czujecie się gorzej.
• Etykietowania. „Uparta” albo „trudna” ukrywa prawdziwy powód i utrudnia jego rozwiązanie.

Jak dowiedzieć się, co stoi za ciągłymi odmowami?

Prowadź prostą notatkę przez tydzień lub dwa. NIA mówi, że śledzenie zmian w zachowaniu może pomóc opiekunom i personelowi medycznemu dostrzec wzorzec i ustalić przyczynę.

Zapisuj:

• porę dnia;
• co zaproponowano i jak o to poproszono;
• co działo się wokół (hałas, goście, telewizor);
• jak osoba spała, jadła i piła oraz kiedy ostatnio korzystała z toalety;
• wszelkie nowe leki lub niedawną chorobę.

Wzorce często pojawiają się szybko: odmowy tylko po godzinie 16:00, tylko przy określonej grze albo tylko przy włączonym telewizorze. Poradnik Family Caregiver Alliance o zachowaniach w demencji ujmuje to prosto: nie możemy zmienić osoby, ale możemy zmienić własne zachowanie i otoczenie.

Kiedy porozmawiać z lekarzem o odmowach lub frustracji?

Porozmawiaj z lekarzem, gdy zachowanie zmienia się nagle, szybko albo razem z oznakami choroby. NIA podaje, że nagłe lub szybko zmieniające się zachowanie, zwłaszcza jeśli osoba przeszła infekcję lub niedawno zmieniono jej leki, należy natychmiast zgłosić lekarzowi.

Skontaktuj się z lekarzem bez zwłoki, jeśli zauważysz:

• nagłe splątanie albo dużą zmianę w ciągu godzin lub dni;
• oznaki bólu, takie jak krzywienie się, osłanianie części ciała albo nowe trudności z poruszaniem się;
• gorączkę lub inne oznaki infekcji;
• nowe lub zmienione leki, po których zmieniło się zachowanie;
• utratę zainteresowania prawie wszystkim, płaczliwość lub wycofanie trwające dłużej niż dwa tygodnie;
• odmowę jedzenia lub picia.

Alzheimer’s Association zaleca dokładne badanie lekarskie u każdej osoby z objawami behawioralnymi, zwłaszcza gdy pojawiają się nagle. Family Caregiver Alliance również radzi najpierw zasięgnąć opinii lekarza, ponieważ problemy z zachowaniem mogą mieć przyczynę medyczną. Nie zaczynaj, nie przerywaj ani nie zmieniaj żadnego leku bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą.

Jeśli ktoś jest w niebezpieczeństwie albo są oznaki nagłego stanu medycznego, zadzwoń pod numer alarmowy 112. NIA radzi powiedzieć dyspozytorowi, że osoba ma demencję.

Czy to w porządku, jeśli nie robimy nic?

Tak. W niektóre dni najlepszym zajęciem jest brak zajęcia: siedzenie razem, trzymanie się za ręce, słuchanie ulubionej płyty albo patrzenie na ptaki za oknem. To nie porażka. Nasz poradnik o wspólnym graniu wyjaśnia, dlaczego wcześniejsze skończenie albo niezaczynanie może być dobrą decyzją.