Альцгеймерлӑ ҫынсем валли ӗҫсем тата вӑйӑсем

Юратнӑ ҫынӑн Альцгеймерах пулсан, хӑш-пӗр япаласем хӑвӑрт манса каҫнине, ыттисем вара юлса тӑнине эсир асӑрханса та ҫитнӗ пулӑр. Пахи ирхине пулнӑ телефон шӑнкӑравне манма пултарать, анчах юррине пӗтӗм сӑмахӗсемпе юрлама, уҫӑлне яланхилле уҫӑлса хурма е картасене шухӑшламан сарма пултарать. Лайӑх ӗҫсем ҫав юлса тӑракан хӑнӑхусен ҫине таянаҫҫӗ. Ку страницӑра ҫавӑн сӑлтавне ӑнлантарса парать, кайран кашни стапӑн валли предложенисемпе вӗсене килӗшекен ку сайтри тӳлевсӗр вӑйӑсене палӑртать.

Ӗҫсем кӑтарту тӗлӗшӗнчен Альцгеймерпе деменци хушшинче уйрӑмлӑх пур-и?

Ытларах чухне ҫук. Деменци — пысӑк термин, Альцгеймер чирӗ вара — унӑн чи тӗл пулнӑ сӑлтавӗ: Alzheimer’s Association халӑхри деменци случајӗсен 60 тен 80 проценчӗ Альцгеймерпа ҫыхӑннӑ тет. Деменци валли ӗҫсем пирки ҫырнӑ япала яхӑн Альцгеймер валли те усӑллӑ, пирӗн 101 ӗҫ предложени те ун пекех.

Пӗлме усӑллӑ ҫакӑ: улшӑнӑвӗсем ытларах чухне мӗнле йӗркепе пулни. National Institute on Aging Альцгеймер малтан аса илӳпе ҫыхӑннӑ миме пайӗсене сиенлени, кайран чӗлхе, шухӑшласа пӗлнипе ҫынсен хушшинчи хӑнӑхӑва витерни пирки ӑнлантарать. Alzheimer’s Association малтанхи чи тӗл пулнӑ палли — ҫӗнӗрех вӗреннӗ информацине асра тытма йывӑр пулни тет. Кашни ҫын уйрӑм, нумай ҫын патӗнче сӑлтавсем хутӑшма пултараҫҫӗ, анчах ку йӗрке мӗн лайӑхрах пултараканне ӑнланма пулӑшать.

Альцгеймер патӗнче мӗнле ӗҫсем чи лайӑх килӗшеҫҫӗ?

Авалтан, нумай хут хатӗрленнӗ пӗлӳпе хӑнӑхусем ҫине таяннӑ ӗҫсем ытларах чухне ҫӗнӗ япала вӗренесси тата ӑна шухӑшра тытса тӑрасси ыйтнӑ ӗҫсенчен ҫӑмӑлрах иртеҫҫӗ.

• Нумайӑш ҫул тунӑ хӑнӑхусем. Alzheimer’s Association ҫын ҫулсем каялла пианино ҫинче вӗреннӗ ансат мелодисене каялла та калама пултарнине палӑртать. Ҫӳрӗкпе ҫӳрени, йывӑҫ шӑлайни, картасене сарни, чӳкӗр парни тата уҫӑл хурни те ҫапла пулма пултараҫҫӗ.
• Авалхи юррисемпе паллӑ кӗвӗсем. Нумай ҫын хӑйӗн ҫамрӑклӑх юррисене, ырӑ кӗвӗсене тата туй юррисене пӗтӗм сӑмахӗсемпе пӗлет. Кӗвӗпе ӗҫсем пӑхӑр.
• Тӗллевлӗ кулленхи ӗҫсем. NIA тирӗксене ҫунине, сӗтел хурса хатӗрленине, носка уйӑрнине тата уҫӑл хурнине ҫынсем юратма пултарнӑ ӗҫсем хушшине кӗртет. Кирлӗ пулни туйӑмӗ пӗлтерӗшлӗ.
• Аса илсе кӑларни мар, палӑртса пани. Пӗр пек сӑнне кӑтартасси ӑна асран ячӗпе каланинчен ансатрах. Ҫавна май пур сӑнсене курӑнакан вырӑнта хӑварнӑ сӑн вӑйӑсем ыйтса тӗрӗслеврен лайӑхрах пыраҫҫӗ.
• Туйӑмсем. Сӑмахсем йывӑрланнӑ хыҫҫӑн та сипне туйни, ырӑ сасӑ, вӗри, тутӑ тата сасӑ пӗлтерӗшлӗ юлма пултараҫҫӗ. Туйӑм ӗҫӗсем пӑхӑр.

Ытларах чухне йывӑррах килекен япаласем: вӑхӑтпа йӗркеленнӗ ӗҫсем, ҫӗнӗ правилӑсем вӗренесси, нумай утӑм асра тытса тӑрасси е аса илӳне тӗрӗслекен ыйтусем, сӑмахран, «Ку кам, астӑватӑр-и?» тесе ыйтни. Вӗсем Альцгеймер патӗнче чи йывӑр пайне умӗн кӑлараҫҫӗ.

Малтанхи стапӑнри Альцгеймер валли ӗҫсем

Малтанхи стапӑнра Alzheimer’s Association ҫын машина ҫӳретме, ӗҫлеме тата социумри ӗҫсене хутшӑнма пултарнине палӑртать, анчах паллӑ сӑмахсене е япаласем ӑҫта выртнинче манни пек асра юлнисем сиксе тухма пултараҫҫӗ. Чи лайӑх мел — пӗрле ӗҫлени: ҫын мӗн тума кӑмӑлать тата мӗнле пулӑшу кирлине ыйтса пӗлӗр.

1. Хӑйӗн йӑла хоббисене малалла тытӑр. Гольф, бридж, ҫӳрӗкпе ҫӳрени, хорпа юрлани, чиркӳ ушкӑнӗсем — ҫынсем сахалрах тата лӑпкӑрах вӑхӑтра пӗрле пухӑнса.
2. Паллӑ карта тата настоллӑ вӑйӑсем вӑйлӑр. Alzheimer’s Foundation of America малтанхи стапӑн валли викторинӑсем, сӑмах тупмалли ӗҫсем, карта вӑйӑсем тата настоллӑ вӑйӑсем сӗнет. Очко шутланиссипе ҫын канӑҫланса пуҫласан, пӗр команда пулса вӑйлӑр е очкосене пӗтӗмпех хӑварӑр.
3. Пӗрле апат хатӗрлӗр. Ҫын аллинчен тухнӑ рецептпа ӗҫлесин, эсир вара утӑмсене вуланипе пулӑшӑр.
4. Пурнӑҫ историйӗ проектне пуҫлӑр. Фотосем, рецептсем тата калавсем — ҫын хӑй йӗркелекен скрапбук валли. Аса илӳ ӗҫӗсем пӑхӑр.
5. Каҫма тухӑр. Юратнӑ ресторанта лӑпкӑ самантра, музейра кӗскерех, паркре уҫӑлса.
6. Ҫын хӑй суйланӑ задачӑсене туса пӑхӑр. Пысӑк саспалли кроссвордсем, сӑмах тупмалли ӗҫсем тата мозаикасем. Деменциллӗ ҫынсем валли задачӑсем пӑхӑр.

Ытти предложенисем: малтанхи стапӑн ӗҫӗсем.

Вӑтам стапӑнри Альцгеймер валли ӗҫсем

Alzheimer’s Association вӑтам стапӑна ытларах чухне чи вӑрӑмри тесе палӑртать, вӑл нумай ҫулта тӑсӑлма пултарать. Сӑмахсем хутӑшма, йӗркелӳ ҫухалма ҫӑмӑлрах, ҫын валли ытларах пулӑшу кирлӗ пулать. Alzheimer’s Foundation of America нумай ҫын валли ӗҫе пуҫлама е малалла тӑсма пулӑшу кирлине хушса калать. Эсир ӗҫе хатӗрленӗр, ӑнлантарнинче кӑтартса парӑр тата йывӑр пайсене хӑвӑр тытӑр.

1. Уҫӑлса хурӑр, уйӑрӑр, пӗр пеккине тупӑр. Уҫӑлсем, носкасем, аш япалисем, пӑҹӑсем тӗсӗпе. Чӑн кил ӗҫӗсем, пӗрле.
2. Кӗвӗпе юрлӑр тата хускалӑр. Кухньӑра алӑ уҫӑр, лӗпӗштӗр е ташлӑр. Хамӑр юрласа пуҫлӑр та ҫын хӑй те хутшӑннине кӗтӗр.
3. Фото альбомсене пӑхӑр. Эсир курнине сӑнарлӑр та калавсем илме ыйтӑр: «Мӗнле машина. Ун пирки каласа парсамӑр-и». Ҫын мӗнле ятсемпе каланине те йышӑнӑр.
4. Ансат сӑн вӑйӑсем вӑйлӑр. Тӑватӑран ултӑ тиле уҫӑ сӑнпа Сӑн мӑшӑрӗсем, сӑнсене уҫӑ туса хӑварса, е икӗ-виҫӗ суйлавпа Пӗр пеккине туп.
5. Паллӑ сӑмах майлашӑвӗсене вӗҫлӗр. Сӑмахран, «Кашни кун пан улми тухтӑра…» Авалтан вӗреннӗ сӑмах майлашӑвӗсем час-часах ҫӑмӑл килеҫҫӗ. Сӑмах майлашӑвне вӗҫле вӑйӑмне туса пӑхӑр — унта пӗр пуснипе вӗҫне кӑтартма пулать.
6. Ӳсен-тӑрансене шывласа пӑхӑр. Пӳртри кӑшкӑсем е ҫӳллӗ грядка, пӗчӗк шыв кӑшкӑррипе.
7. Ҫемье фотосенчен пӗр пекки тупмалли вӑйӑ хатӗрлӗр. Фото мӑшӑрӗсем эсир хӑвӑр хатӗрӗнче суйланӑ сӑнсене усӑ курать, вӗсем унтан тухмаҫҫӗ.

Ытти предложенисем: вӑтам стапӑн ӗҫӗсем.

Юлашки стапӑнри Альцгеймер валли ӗҫсем

Юлашки стапӑнра Alzheimer’s Association ҫынсем тавралӑхри пурнӑҫа хуравлама тата калаҫма пултарайманнине палӑртать, анчах хӑш-пӗр сӑмахсем е сӑмах майлашӑвӗсем юлма пултараҫҫӗ. Халь ӗҫ — ҫын мӗнле вырӑнта канса ларать, ҫав вырӑнта ӑна лӑплантарнипе ҫыхӑнни.

1. Юратнӑ кӗвӗсене лӑпкӑ янӑратӑр, телевизорпа пӗрле мар.
2. Алли массажӗ тӑвӑр, ҫын юратнӑ ырӑ сасӑллӑ майпа.
3. Аллипе тытса ларма ҫӑмӑл япаласем парӑр: вӗри шыв, флис, ҫӑмӑл чул.
4. Сасӑпа вуласа парӑр: псаломсем, сӑвӑсем е паллӑ калав. Йӗрке пӗлтерӗшӗнчен пӗлтерӗшлӗрех пулма пултарать.
5. Уҫӑлта, мӑкӑрта ларӑр, е чӳречерен кайӑксене пӑхма пултарнӑ вырӑнта.
6. Пӗр пысӑк сӑнне пӗрле пӑхӑр. Сӑмахран, планшет экранын пӗтӗмӗшне тултарнӑ хӗрлӗ хунчӑк е йытӑ, эсир вара курнине сӑнарлӑр.

Ытти предложенисем: юлашки стапӑн ӗҫӗсем.

Альцгеймерлӑ ҫын валли мӗнле вӑйӑсем килӗшеҫҫӗ?

Йӑнӑшма пултарайман вӑйӑсем суйлӑр. Ку сайтри кашни вӑйӑ тӳлевсӗр, браузерта ӗҫлет, вӑхӑт йӗркелевӗсӗр, очкосӑр тата регистрацисӗр.

Пӗрле мӗнле ларасси, мӗн чухлӗ пулӑшасси тата хӑҫан чарӑнасси пирки деменциллӗ ҫынпа пӗрле вӑйӑсем мӗнле вылйасси страницӑра вулӑр. «Аса илӳ вӑйӑсем» пирки шухӑшласан, деменциллӗ вӑтам ҫынсем валли аса илӳ вӑйӑсем страницӑна пӑхӑр.

Кирек мӗнле ӗҫе ансатлатма май пулать

NIA сӗнӗвӗсем ҫак хӑнӑхӑсем патне илсе ҫитеҫҫӗ: ӗҫе ҫын мӗн тума пултарать ҫавна пӑхса суйлӑр, пуҫлама пулӑшӑр, йӗркелӳ ҫухалнине сӑнаса тӑрӑр, ҫын хӑйне ӑнӑҫлӑ туйнине тивӗҫтерӗр, ҫын пӑхса лармех кӑмӑл тӑвать пулсан, ҫавна ирӗк парӑр.

• Ҫын чи лайӑх туйӑннӑ вӑхӑта суйлӑр, вӑйӑ саманчӗсене кӗскерех тытӑр.
• Пурне малтан хатӗрлӗр, ҫавна май хӑвӑрт пуҫлама пултӑр.
• Йӗркемен, йыхравлӑр. «Пулӑшма пултарӑр-и?» тени «Халь ӗҫ вӑхӑчӗ» тенинчен лайӑхрах ӗҫлет.
• Пӗрремӗш утӑма хамӑр тӑвӑр та ҫын хутшӑннине кӗтӗр.
• Пӗрре пӗр утӑм тата пӗрре пӗр суйлав сӗнӗр.
• Ӗҫе вӗсен мелӗпе тума ирӗк парӑр. Чӑтӑр мар уҫӑлсем те юрӗ.
• Хӑтлӑхлӑрах тӑччӗ пулсан, чарӑнӑр. Иртерех чарӑнни — йӑнӑш мар, лайӑх результат. Ҫын килӗшмест пулсан, деменциллӗ ҫын «ҫук» тенӗ чухне мӗн тумалла страницӑна пӑхӑр.

Alzheimer’s Association ҫакна ҫӑмӑл калать: ӑнӑҫлӑх ҫинче мар, хӑтлӑх ҫинче тӑрӑр.