Деменципе пурăнакансем валли ÿнер тата ĕç

Ӳнерпе пултарулăх ĕçĕсем деменципе пурăнакан çынсене тĕрĕс сăмах тупма кирлĕ мар майпа хăйсен шухăшĕсене кăтартма пулăшаççĕ. Alzheimer’s Association палăртнă тăрăх, ÿнер ĕçĕсем тĕллĕнӳпе тĕллев туйăмĕ тата хăйне кăтартма май параççĕ — çавăн пекех пăхса тăракан çынна та. Тĕпнех ĕçсене аслă çынсем валли, ансат тата йывăрлăхсăр тытса тăмалла. Ку страница çынна юрăхлă ĕçсем, вĕсене мĕнле хатĕрлемелли тата лару-тăрăв улшăннă чухне мĕнле йĕркелемелли çинчен калать.

Ӳнер ĕçĕ аслă çын валли пулнине, ачалăх ĕçĕ пек маррине, мĕн палăртать?

Аслă çын валли ÿнер ĕçĕнче чăн материалсем, аслă темăсемпе хисеплĕ калаçу пур. Alzheimer’s Association ĕçсене аслă шайĕнче тытма тата вăй кĕмен е ача пек курăнма пултаракан япаласене ан усă курма сĕнет.

Çын хăйĕн кăмăлне шутла. Çĕрĕпе ĕçлеме юратнă çын пир-авăрпа ĕçлеме килĕшет. Пенсине тухнă инженер пысăк пайрăмлă модель е проекта валли хатĕрсем уйăрасси юратма пултарать. Вĕрентекен ĕçленĕ çын открытка тăвассине хавас курма пултарать.

Мĕншĕн процесс çине тимлĕ пулмалла, результат çине мар?

Мĕншĕн тесен пĕрле ирттернĕ вăхăт — çакă тĕп. Alzheimer’s Association килти ĕç-хĕлсем çинчен пани çинче результат çине мар, процесс çине тимлĕ пулма сĕнет. «Кăвак кăна» ÿкерчĕк те ÿкерчĕк. Виç сăнӳкерчĕклĕ коллаж та коллаж.

Ассоциаци палăртнă тăрăх, ÿнере паллă çын хăйĕн ĕçĕ улшăннине курса йывăрлăх туйма пултарать, анчах паллă мар çын хăйне кăтартма çĕнĕ май тупма пултарать. Çын ÿнере лайăх пĕлнĕ пулсан, вăл лайăх пĕлнĕ хатĕрĕнчен урăх хатĕрпе ĕçлеме сĕнĕр: çапла ĕç танлаштару мар, вăйă пек туйăнĕ.

Тăрăшма пултаракан ÿнерпе пултарулăх ĕçĕсем

Кашни сĕнӳре ĕç йывăрлансан мĕнле ансатлатмаллине çырнă.

1. Акварель суламĕсем. Хулăм акварель хутăмне шыв парăр тата çынна пысăк кистьпе тĕс кăтартма ирĕк парăр. Тĕссем хăйсенеçех сарăлаççĕ, çавна май йăнăш результат çук. Ансатрах: икĕ тĕс кăна парăр е тĕксĕм хут çине шывпа сарлăр — шывлă йĕркесем курăнĕç.
2. Журнал коллажĕ. Сад, апат-çимĕç хатĕрлени, машина, çул ҫӳревĕ е çынăн юратнă ĕçĕсем çинчен журналсенчен сăнӳкерчĕксене малтан касăр. Вăл картон çинче сăнӳкерчĕксене суйласа çыпăçтартăр. Ансатрах: таса каснă тăватă сăнӳкерчĕкпе клей-карандаш парăр тата пĕрле çыпăçтарăр.
3. Чечек йĕркелесси. Alzheimer’s Foundation of America каснă чечекпе çулçăсемпе ансат йĕркелӳсем тума сĕнет. Йывăр, шăтăксăр ваза тата малтан хатĕрленĕ чечек тăррисем усă курăр. Ансатрах: пĕчĕк куркăна пĕр-пĕр тăррипе чечек лартăр.
4. Типĕтнĕ чечеклĕ открыткасем. Чечек букетĕнчен чечексене эрне вăхăтĕ кĕнеке страницисем хушшинче типĕтĕр, кайран çавăртнă картон çине çыпăçтарăр. Ансатрах: эсир клей лартатăр, вăл чечеке пусать.
5. Аслă çынсем валли сăрлама страницисем. Уçă кĕскесемпе чăн темăллă страницăсем суйлăр. Пирĕн сăрлама страницисене пичетлеме те, экран çинче тĕсе суйласа сăн ÿкерчĕк пайне пусса сăрлама та пулать. Ансатрах: пысăкрах вырăнсем, сахалрах тĕс, хулăм маркерсем.
6. Глина е çемçе масса. Шывра типмен глинăна е çемçе массăна тунсăхлатăр, пусăр, тăвăр. Çулçăна глина çине пусни ансат ÿкерчĕк парать. Ансатрах: пусасси тата тунсăхлатни кăна та тулли ĕç. Çын глинăна е сарăна çăварне ан илтĕр тесе тĕрĕслĕр.
7. Открытка хатĕрлени. Alzheimer’s Association ĕçе чăн тĕллев пек кăтартма сĕнет: «Эпир тусăн пата сывлăх ыйтакан открытка яратпăр. Пулăшма пултарар-и?» Таса каснă картонпа чечек е марка пек наклейкăсем лайăх ĕçлеççĕ.
8. Скрапбук. Кивĕ сăнӳкерчĕксен кописене, открыткасемпе билет кусăксене пĕрле альбом страницисене лартăр. Кашнине калаçса иртĕр. Ирткене лăпкă калаçма сĕнӳсем пирĕн аса илӳ çинчен сăмахра пур.
9. Пир-авăрпа туйăм хатĕрĕсем. Вельвет, кăтра, мешок пирĕ е чĕрке пир-авăр кусăксене хытă картон çине çыпăçтарăр. Хатĕрлесси те ĕç, каярах тытса пăхасси те урăх ĕç. Ытти сĕнӳсем пирĕн туйăм ĕçĕсем çинчен сăмахра.
10. Ансат йывăç ĕçĕ. Йывăçпа ĕçлеме юратнă çын валли йывăç блокне шăлăртасси е кайăк пӳртне сарласси паллă туйăм парать. Çивĕч хатĕрсене кăларса хурăр тата пăхса тăрăр.
11. Кĕвĕпе сарласси. Юратнă кĕвĕ янăратăр тата кăмăла килĕшӳллĕ тĕссемпе формăсем туртăр. Ку икĕ ĕçе пĕрлештерет. Кĕвĕпе ĕçсем пăхăр.

Ӳнер вăхăтне мĕнле хатĕрлемелле?

1. Малтан хатĕрлĕр. Çынна чĕнме ыйтнăччен пурне те касăр, хатĕрлĕр, вырăнне лартăр. Хачă шыраса кĕтсе тăни вăхăта çухатма пултарать.
2. Сахалрах тытăр. Икĕ-виç тĕс, пĕр кисть, пĕр хутăм. Ытла нумай суйлав çына йывăрлатма пултарать.
3. Сĕтел хӳтĕлĕр. Пластик пит е кивĕ чаршау ĕç пача тухсан та пăшăрханусăр тăма пулăшать.
4. Пĕр пекенче ларар. Хăвăн ĕçӳ çинче ун патĕнче ĕçлĕр. Çапла пĕрле ĕçлени пек туйăнать, тĕрĕслени пек мар.
5. Пуçлама пулăшăр. Alzheimer’s Association палăртнă тăрăх, чухне кисть хусканăвне пĕрле пуçламалла пулать. Пуçласан, нумай çын малалла ĕçлет.
6. Ĕçленĕ чухне калаçăр. Тĕссемпе туйăмсем çинчен калаçăр е ÿкерчĕке калавсем çине ертсе ярăр. «Ку мĕнле?» пек ыйтусенчен пăрăнăр.
7. Вăхăт парăр. Ĕçе пĕр хутпа вĕçлемелле мар.

Деменци улшăннă чухне ÿнер ĕçне мĕнле йĕркелемелле?

NHS сĕннĕ тăрăх, юлашки тапхăрсенче ĕçсем ансатланса, туйăмсем çине тимлĕ пулса тăраççĕ. Тепĕр çын сарланине пăхасси тата тĕссем çинчен калаçасси те хутшăну майĕ. Тапхăрсене кура хатĕрленĕ ытти сĕнӳсем валли кашни тапхăр валли ĕç-хĕлсем пăхăр.

Ӳнер материалĕсемпе хăрушлăхсăрлăх

• Сывлăшра усă курма юрăхсăр сарăсем, маркерсемпе клейсем суйлăр.
• Хачăсене, макет ножне тата ăшă клей приборне çитмен вырăнта тытăр. Касмаллине эсир малтан хатĕрлĕр.
• Çын глинăна, сарăна е пĕчĕк япаласене çăварне илнине тĕрĕслĕр.
• Шыв валли тата вазăсем валли йывăр, шăтăксăр савăтсем усă курăр.

Хăçан чарăнмалла?

Тимлĕх çухалсан е йывăрлăх курăнсан чарăнăр. Alzheimer’s Association тимлĕх чаксан е йывăрлăх ÿссен ĕçе вĕçлеме е улăштарма сĕнет. Ĕçе хăрушсăр вырăна хурăр тата лăпкăрах япала сĕнĕр. Ыран та каялла таврăнма пулать, е нихăçан та. Иккĕшĕ те юрăхлă.

Ĕçе кăтартăр, çын килĕшсен

Сарнă ÿкерчĕкне холодильник çине çакни е коллажа рамкăна хурни хисеп кăтартнин лăпкă майĕ. Малтан ыйтăр. Хăш-пĕрисем хăйсен ĕçĕсене стена çинче курма юратаççĕ; ыттисем çапла тумаççĕ.

Ӳнере пирĕн вăйăсемпе çыхăнтарăр

Сарăсем хатĕрлесси йывăр пулсан, Сăрлама планшет çинче пача пачаксăр ĕçлет. Сăн ÿкерчĕк пазлĕ пайăсене куçарнă чухне тулли ÿкерчĕке тĕрĕсленмелле кăтартса тăрать. Калаçу карточкисем сăнӳкерчĕкрен калав патне ертме пултаракан уçă ыйтусем параççĕ. Вĕсенче вăхăт е очко çук. Пирĕн пичетлеме юрăхлă ĕçсем пуххинчен страницăсене пичетлеме те пулать.