Naitchuaq kiun
Dementia aullaqtiqtuq 65-nik ukiuŋitkumiñ, iñuk savaaqatigumi, aullaaqatigumi uvluunniit nutaaqanik kamagigumi. Savaaksraŋi iḷagiŋiḷu pigiḷḷugit, aullaarutit nalunaiqsiruŋi piḷḷugit, atuutit assiḷiassuitlu inuuniagviŋmiñ atuġlugit, nalunaiqsiruŋi parnaiḷḷugich. Aŋayuqaak nutaaqataŋḷu ikayuqtauyuksrauruat, Alzheimer's Association-kut katimaqatigiigviŋnik aitchuutinik.
- Dementia aullaqtiqtuq 65-nik ukiuŋitkumiñ. Iñuit ilaani ukpiqqutigigaat savaaksrat taitchutait ukiuŋiŋnun nalaŋŋitchut.
- Iñuk kamagiksraq nalunaiqsiruaq nalunaiqsigili piḷḷugu, suna savaaksraq piiqsaaġlugu suli aullaarut parnaiyaġlugu.
- Atuutit, assiḷiassuit, uqallautillu 20-nik ukiuŋiŋniñ 50-nik ukiuŋiŋnunŋa piḷḷuataqtuat uqautchitquvlugit savaaksraniñ ukiuqtuniñ.
- Savaaqataugili iḷagiqataugiliḷu piiqsagumi, akkupaktaa nalaummatigili savaaksraq allakkuuŋił̣ł̣ugu.
- Kamagiksiit, aŋayuqaak nutaaqataŋḷu, ikayuġutigilugich katimaqatigiigviŋit allat kamagiksiit.
Uvani makpiġaami (6 avgutit)
Amisuat uqautchit dementia-mik isumagivagaat iñuk 70-nik uvluunniit 80-nik ukiuŋilik. Iñuk nalunaiqsiruq 40-nik uvluunniit 50-nik ukiuŋilik uvlaakun allakuuq. Savaaqatigumi, aŋiñiaqatiqaqtuq, nutaaqat iġluŋmiññiqsuq uvluunniit aŋayuqaamik kamagiruq. Savaaksrat inuuniagviŋa taamna ilisimagiligaa. Una uqautchiq uqautigivai suat allanguqtuat, suat atuġniaqtatit, sumiḷu aŋayuqaak nutaaqataŋḷu ikayuqtauviksraŋanik paqitchiruat.
Suna dementia aullaqtiqtuq?
Dementia aullaqtiqtuq dementia-guruq aullaqtiqtuq 65-nik ukiuŋitkumiñ, atausiġmiñ taiguutiqaqtuq nutaaġmi aullaqtiruq. Alzheimer’s Association uqautchiŋa uqaqtuq Alzheimer’s-aq nutaaġmi aullaqtiruq iñuk 65-nik ukiuŋitkumiñ, uqallautigaaḷḷu kamaginiaqtuq taamna iñuk “nalunaġutaanik akkupaktuaniqaqtuq.” Nalunaitchutit atausiuruat ukiuqtumiñ, aglaan iñuum ukpiqqutai, kamagiyaksraŋi, iḷagiŋiḷu allakuuqtuat.
Kamanaŋitchuami, iñuit utaqqiḷḷuataqtuat nalunaiqsautinun, iḷagiitḷu isumagivagaat uqaqatigisuksraŋiŋitkumiñ. Ilisimaniq allat taatnaaqatautiqaqtut mamiqsaaġniqaqtuq.
Iñuk piḷḷuguk savaaksrami
Iñuit dementia aullaqtiqtuat ilaani nutaaqatun kamagiġumaniŋitkait. National Institute on Aging uqautchiuq savaaksrat nalaummatigiliḷḷugit iñuum suli pisuġnaġai nagliktaŋiḷu. Iñuŋmun 50-nik ukiuŋiliŋmun imaatun piḷḷuataqtuq:
- Savaaksraq nalunaiġaa pigiḷḷugu, sanivaqł̣iq, timiŋmun savaaksraq, aqpiġutit, uqalimaarutit katimaqatigiigviŋi uvluunniit atuutit katimaqatigiigviŋi, ikayuutauraġmiḷḷu uvluunniit sivuniq mikł̣iq.
- Pisuguk uvluunniit aqvaluġutiglugu iḷagiiḷḷugu, aputmi nalunaiġaani.
- Niġiñiq iḷagiŋnun sanavaa, iñuum savaaksraŋi pisuġnaġai savautigilugit.
- Ikayuutigilugu uvluunniit ikayuqtigilugu savaami nalunaiqsirami, suut tunusimayut iḷḷaŋi uvluunniit ikayuutiniq ilisaġviŋmi.
- Aullaarut parnaiḷḷugu nunamun nagliktaġmiñun, iḷagiiqatiġiḷḷugu parnautiniḷḷu nakuuruakun.
- Iḷagiḷḷugu iḷaŋi nutaaqat, aqpiġutinik uvluunniit savaaksramik.
Iñuk nalunaiqsigili. Apiqsriuq “Suna piiqsagikpiñ uvlaakun?” ataġniaġniġaa nalunaiqsiniq iñuumun.
Atuutit puqigitilluatlu atuġlugit inuuniagviŋmiñ
Atuutit assiḷiassuitlu iñuum 20-nik, 30-nik, 40-nikḷu ukiuŋiŋniñ mamiqsaaġniqaqtut uqautchiqaqtuġutiglugiḷḷu piḷḷuataqtuat. Atuutit savaaksraŋit uqautchiq uqautigivaat atuutit katitiguviŋat, puqigitilluat savaaksraŋit iḷḷaŋi uqautigivaat assiḷiassuit uqallautillu avguutigilugit apiqsuutiŋił̣ł̣ugit. Aqpiġunmik inuktuamik, atuġlugu uqallautit aqpiġutai, uqautchiqaqtuat savaamun, aullaarutmun, iḷagiŋnun, iḷagiiḷḷu.
Assiḷiassuit malġuktut iḷagiŋniñ assiḷiassuŋniñ nakuuruat, assiḷiassuit iñuŋnun nunanuḷḷu nagliktaġmiñun. Photo pairs assiḷiassuit pigiḷḷugai taamna savaŋmi.
Savaat, aullaarut, uvlaakun inuuniñaq
Amisuat iñuit dementia aullaqtiqtuat suli savaaqatauruat, aullaaqatauruat uvluunniit maniŋmik kamagiqatauruat. Taitchuat savaaksraŋŋitchut, aglaan iñuum pisuġnaġai ilitqusiqaqtut. Uqaqatigiġlugu titiqiraq aullaarutimun savaamunḷu nakuunmik, isumagiluguḷu ikayuġumagumi maniŋmik uvluunniit katimaqatigiiviksranik. Piqpaksraq iñuk ataġniaġlugu suli ilautitḷugu piiqsagumi.
Uqautchinik uvlaakun inuuniġmun savaaqatautiniġmunḷu, takulugu uvlaakun nalaummatiq iġluŋmi savaaksrat savaaksratun.
Ikayuqtauviksrat aŋayuqaagniḷu nutaaqataŋniḷu
Aŋayuqaak nutaaqataŋḷu ilaani kisimiññiqsuutiruq. Kamaginiq savaatun ittuq savaaqataunmi iḷagiqataunmiḷu. Alzheimer’s Association uqautchiŋa uqaqtuq kamagiksiit nutaaġmi aullaqtiruŋnun katimaqatigiigviŋni ikayuġutigiqaat pitqusiqaqtut piqatautit, uvluunniit ilisimaniq paasisaġniqaqtuq. Uqaqtut Association aitchuutiqaqtuq akiḷḷuuniał̣ł̣ugit katimaqatigiigviŋnik kamagiksiŋnun, ilautitḷugit katimaqatigiigviŋit iñuŋnun kamagiksiŋnun dementia nutaaġmi aullaqtiruŋnun, piŋasuut katimaqatigiirut qaritauyakkut Aippaqmi Piqsiqsiñiġmiḷu.
Katimaqatigiigviŋnik apiġilugu, ququvlugu Association 24/7 Helpline 800.272.3900. Kamagiksiup iḷimiññi kamaginiaġniŋa uqautigivaat mumiqsautiniq, nuutirautiniq, nalunaġutitḷu kamanaqtuat.
Akunialgutich suli atuqtuat
Iñuum dementia-kun akunialgutaa suli nalunaiqsiruq suna ikayuġniqaqtuq. Aullaqtiqtuami, amisuat iñuit savaaksrat suli pisuġivagaat allanguqtuamik, savaaksrat aullaqtiqtuamun uqautchiq isummat aitchuutiqaqtuq. Kinguliq, savaaksrat nakuuruuruat timiŋmun nalunaitchutiniḷḷu, uqautausimayuq savaaksrat kinguliġmun. Savaaksraq allakkuuŋił̣ł̣ugu iñuk allanguqtuakun, apiġiluguḷu piiqsani uqaqsraŋmi.
Apiqqutit iñugiaktut
Suna dementia aullaqtiqtuq?
Dementia aullaqtiqtuq 65-nik ukiuŋitkumiñ. Alzheimer's Association uqaqtuq Alzheimer's-aq nutaaġmi aullaqtiruq iñuk 65-nik ukiuŋitkumiñ. Dementia aullaqtiqtuq kamanaŋitchuq ukiuqtumiñ, aglaan akkupaktuaŋitquruq: iñuk savaaqatigumi, aullaaqatigumi nutaaqanik kamagigumiḷu piḷḷuataqtuq.
Suat savaaksrat nalaunŋaruŋat iñuŋnun dementia aullaqtiqtuŋnun?
Savaaksrat inuuniagviŋanun nalaunŋaruŋat nakuuruat: savaaksraq nalunaiġaa, pisugvik iḷagiiḷḷugu, ikayuutiniq nalunaiqsiruq, niġiñiq iḷagiŋnun, atuutit inuuniagviŋmiñ, uvluunniit aullaarut nunamun nagliktaġmiñun. Nalunaiqsigili, sivuniqł̣u iñugiaktullu nalaummatigili savaaksraq allakkuuŋił̣ł̣ugu.
Sumiñ aŋayuqaak nutaaqataŋḷu ikayuqtauviksraŋanik paqitchiruŋat?
Alzheimer's Association aitchuutiqaqtuq akiḷḷuuniał̣ł̣ugit katimaqatigiigviŋnik kamagiksiŋnun, ilautitḷugit katimaqatigiigviŋit iñuŋnun kamagiksiŋnun dementia nutaaġmi aullaqtiruŋnun. Uqaqatigiġñiaqtat 24/7 Helpline-gut 800.272.3900 katimaqatigiigviŋnik ikayuqtauviksraniḷu apiġilugit.
Iñuk dementia aullaqtiqtuq savaaksranik nagliktaŋinik suli piḷḷuagili?
Ii, nakuuruakun piḷḷuani piiqsagumiḷu. Savaaksrat, ukpiqqutit, timiŋmun savaaksrat, iḷagiqatautiniḷḷu ilagivagaat inuuniagviŋmun. Iniq nalaummatigiuk, iḷagiiqatiġiḷḷugu, mumiqsautiniḷḷu parnaiḷḷugu, nutqaqtitkik savaaksraq nakuuruŋŋitkumiñ.
Pivikput
Pituutikput ikayuqtigiit suli uuktuutit uvani makpiġaami atukkatigut. Atuniŋat qiñiqtauplutik makpiġaaq nutaŋuqtitaumat.
- Younger-onset dementia caregivers share the importance of support groups · Alzheimer's Association, West Territory (Alzheimer's and Dementia Blog)
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS