Iġluŋni Savaktat: Dementiaqaqtuŋnun

Iñugiaktuat dementiaqaqtut ukiuġaaqtaġnik iġlumi savaqatigivḷugit, miqłiqtuqtuatigun munarivḷugit, savakvimiḷḷu savaqatigivḷugit. Iḷisimaruat savaktat ikayuġutiŋagun uqautiyuġaa “suli iġlumiuŋuruutin” allaŋŋuŋit savaktanit. Una makpiġaaq uqautigaa sunik savaktanik piviuttaasuut, qanuq upaluktitchiruat, qanuq allanguqtiruat, qanuq niqiliurviŋmi anniqsuutivikmiḷḷu nakuunġiqsisaġniaġaat.

Suvlugu uvlup savaktai nakuut savaktauŋuruat?

Savaktat nakuut iḷisimanġaŋŋuruat suvlugulu. National Institute on Aging uqautigaa niqiutit uaqługit, niqiuraq siḷḷiḷḷugu, uvlumigun sanikługu, sanikługu, titiqqat imiqługit, anniqsuutit immiuġlugit, qayuqtat imiqługit uvlup savaktai Alzheimer’s-lik iñuk quviagiḷḷugiŋagaa. Alzheimer’s Association uqautigaa niqiuraq siḷḷiḷḷugu savak iñuum iġlumiuŋuruŋani ikayuqtuksraunġiqsiḷḷugu.

Savaġlu piġusiksraqaġaa. “Uvaŋŋa ikayuġukpiñ immiuġutinik?” akitquŋniaqtuq “Savaktuksraġuviñ?”

Sunik savaktanik piksraqsinniġmi?

Iñuum iḷaani savaktai piksraġlugit, maŋŋa savaŋŋiḷḷugu.

Anniqsuutit immiuġniġlu

• Immiuġutit immiuġlugit. Mikitqiat immiuġutit tunilugit. Immiuġutit sapitqut: piḷḷuataqtuŋnaiññiaġait.
• Kamiit imiqłiḷḷugit. Avguqsimaruat kamiit niqiuramun iḷḷatiŋagit. Imiqłiḷḷugiḷḷuataġniġmiñ, malġuk piŋasutlu allanġuqtut qaŋiŋit piksraġlugit.
• Savaaġniq iḷḷatiŋagniġlu. Napkin-it, akiḷḷit, immiuġutitlu savaaġiyuġungnaqtuat iḷḷatiŋagniġlu. Una nakuuruq kinguliŋni, immiuġniq suliqutaqaqtuŋagumi.

Niqiuraq niqiliurviklu

• Niqiuraq siḷḷiḷḷugu. Atausiq niqiuraq takkuutaullugu, maliġutqulugu. Aqvaluaguvik, atausiŋŋuamun tunilugu: “Una savik niqiutmun iḷḷatin.”
• Niqiutit imiqługit. Ivaqqutit, aluutit, saviḷḷu itquġlugit, imiqługit. Ipiġaqtut saviit pikkaġilugit.
• Niqiutit panikługit. Plastik-niqtuat niqiutit immiuġutlu nakuuruat savaktauŋuruat.
• Niqiuraq naġġut sanikługit. Imiqtuq immiuġut naġġutlu. Alzheimer’s Association uqautigaa immiuġut tuniqulugu, iñuk naġġutmik argarumi, savaq nakuunġiqsiḷḷugu.

Iġlumi

• Sanikługu. Savaaġunmik saniktaunmik naġġutlu nakuut, ima niqiuraq uqalimaaqsiviklu.
• Titiqqat imiqługit. Titiqqat piḷḷuataqtat imiqqulugit: pikkaġlugit, qayuġlugit, umiaqługit. Akiḷḷiqsutit iḷḷaŋŋi iḷḷatiŋagit.
• Qayuqtat imiqługit. Qaŋiqsut, imiqsiutit, makpiġġaatlu imiqługit.
• Uvlumigun sanikługu. Mikitquaq saniktaun niqiliurviŋmi silamiḷḷu, nakuunmik naġġiġumi.
• Nautchiat imiqługit. Mikitquaq imiqsiun nautchiatlu pikkaġnaitchuat.

Niqi suliqiḷḷugu qiniqniġiḷḷutit

Niqi suliqiḷḷugu isumamun quviasuktaqaqtuq. NIA uqautigaa iñuum niqit katiqsiyuġungnagaa, uuktuġiyuġungnagaa, imiqłiyuġungnagaa, uvvaluunniit uqautiyuġungnagaa qanuq niqi suliqiruaq. Nakuut savaktat:

• nautchiaq uaqługu
• niqimun imiqsraqtuamik imiqługu
• nautchiaq aullaqługu
• niqimik imiqługu saviḷḷuamun
• niqimun iḷḷatiŋani
• niqimun iḷḷatiŋani

Uuktuġniq suliqutaqaqtumi, Alzheimer’s Association uqautigaa ilvit uuktuġlugu, kingumun alla savak tunilugu, ima imiqłiḷḷugu.

Qanuq savaq upaluktitchiruaq nakuunġiqsiḷḷugu?

1. Uvluk nakuuruq piksraġlugu. Iñuk naamaġnaitchuamun aqunnaqtuamun uvluk piksraġlugu. Iñugiaktuat uvlaakun nakuuruq.
2. Naġġut piḷḷuataġilugu. Atausiq savaq, atauchimi naġġut, alla sunamik piḷḷuaq.
3. Apiqsiḷḷugu, pisuġilugu. “Ikayuġukpiñ?” nakuuruq “Immiuġniaqtuutin.”
4. Sivulliq takkuġlugu. Atausiq immiuġut sukannġaan immiuġlugu, alla tunilugu. Takkuġniq nalunaiġniaqtuq uqautiniġmiñ.
5. Atausiŋŋuamun uqautilugu. Suli amisuat uqautilugiḷḷuataġniq suliqutaġnaqtuq. Atausiq naasaaq uqautilugu kingumun.
6. Savaqatigiḷḷutit. Savaqatigiġniq aquvitluni nakuuruq, qiniqniġiññaitchuamik.
7. Savaġmik uqaqatigilugu, savaŋmiñ. “Uumani savaaġnaqtuq” uvvaluunniit “Qanuq immiuġutit iḷḷatiŋaruat?” uqaqatiginiq ikayuġnaqtuq, apiqsuġiḷḷugu.

Qanuq savaktat allanguqtiruat savaŋŋiḷḷugu allaŋŋuqtumi?

Savaŋŋiḷḷugu allaŋŋuqtuq uvlumi uvlumiḷḷu. Alzheimer’s Association uqautigaa sapitquŋniaqtuanik savaktanik savaliqtuq.

Takkuġniġlu ikayuġniq. NIA uqautigaa iḷaŋit takkuġniġmik quviasuut, taamna nakuuruq ikayuġniq.

Qanuq savaktat nakuunġiqsisaġniaġaat?

Nakuunġiqsiniq sivulliqpauruq, niqiliurviŋmi. NIA-m iġlumi nakuunġiqsiniq uqautai ilagaa:

• Sanigviat iḷumun itquġlugit, anniqsuutit sanigviatlu, niqituatun tautuktut.
• Saviit, kipitautit, savaktaksraġutitlu iḷumun itquġlugit.
• Ikumaaluk iḷumun itqunnaqtitquġlugu.
• “Nutqaġlugu” uvvaluunniit “Uunaqtuq” aglaaġutit ikumaavik, niqiliivik, saviklu saniani iḷḷatiŋagit.
• Imiq uunaqtuq 120°F-mun itquġlugu.
• Niqituatun piviuttaat pikkaġilugit.

Alla nakuut:

• Ikumaaluk, ikumaavik, savikpiarlu atuġumi, iḷḷatniitquq.
• Plastik-niqtuat niqiutit atuġlugit panikniġmi siḷḷiḷḷugniġlu.
• Naġġut paniktuq piḷḷuaq sanikniġmi.
• Iñuum savaktaksraġutit atuġaruaġuni, Alzheimer’s Association uqautigaa savaktaksraġutit piḷḷuataqtat pikkaġilugit, savak nakuuruq, ima qiŋiq sanikługu, suli quviasuġniaġaa.

Qanuq pisigikpa “piḷḷuataġumi”?

Piḷḷuataġili. Immiuġut piŋasunik immiuġtauruq malġuŋnik immiuġtaŋŋitkaluarumi, suli immiuġtauruq. Alzheimer’s Association uqallaktuq: savaqatigiġniq ikayuqtuksraunġiqsiḷḷugulu nakuuruq, immiuġutit nakuunġitkaluarut. Alla immiuġisukkupkit, utaqqiḷḷugu kingumun takkuŋitchuat iḷḷatni pigiñ.

Piḷḷuataqtiġniq quviasuġniq piḷḷuataqtiġnaqtuq. “Quyanaq, ikayuġniqsuutin” nakuuruq uqautauyuġnaqtuq.

Qaŋa nutqaġniaġikput?

Nutqaġlugu uvvaluunniit allanguqtiruk piḷḷuataġniq, aqunnaqtuq, uvvaluunniit piŋŋitkumi takkuvigitkuvit. Sivuġaaq nutqaġniq nakuuruq, piḷḷuataqtuŋŋitchuq. Savaŋniaġit:

• sapitquŋniaqtuamun savakmuk
• aqunnaqtuamun, ima atuqtuamun uvvaluunniit kaffimun
• kingumun alla uvlumi piksraqtuq
• aquvitqulugu iḷḷatni

Iñuum naagga uqautigigumi, pisuġilugu. Takkuġlugu qanuq pisigikpa naagga uqaġumi.

Sapitqut savaktat aqunnaqtuamun

Savaq piñiaġumiñŋitkumi, imiqłiḷḷugu imiqłiniġlu aquvitluni savaŋniaġaa. Sort Together aasiiñik piksraqtuq niqiliurviŋmun nautchiaviumunlu, Picture Pairs aasiiñik imiqłiniq sapitquq, aŋiñiqsut aasiiḷḷu, nalunaiqsiutaitchuq. Conversation Cards apiqqutit iġlumun iḷaqatigiŋnunlu, savak naasaaq kaffiliqtuq.

Savaktat uvlup iḷaŋanut iḷḷatiŋagiññi ikayuġutikkuvit, takkuġlugu uvlu nakuuruq. Allanik savaktanik, takkuġlugu middle-stage activities.