Naitchuaq kiun
Uqallautit iñuum nalunaitchuanik piḷaktuum ilaan nakuuruaqpaktut naŋitkaluaġlutik, atautchimiñ taimaaglaan, aasii savaqatigivlugich, uvva pisuktuat qimmiġmik nauttiamikluuniit takkuġivlugu, piksranik tautukłutik, nipituğun taigułutik, atuutchimik piuġnaqtuamik atułutik, isumaaluguluunniit atuġutikhamik takkuŋŋaġmi. Atautchimiñ taimaaglaan uqallautiqaġuvich nakuuruaqtuq, atausiġmik uqaqtiqaġitchi, iñuumlu ilaani ittuam ikayuqsili.
- Atuġutikhaq uqallautimun piqaqtitauq nakuuruamik, uqautchimuŋ suliaksraŋanik. Atausiŋŋuamik piyaġnaqtuamik sivunniuġitka.
- Naŋitkaluaġlutik, atautchimiñ taimaaglaan uqallautit nakuuruaqpaktut akuniqsrauruanit sivisuġaluanillu.
- Atausiq uqaqtuq atausiŋŋuaq. Amigaitchuat uqallautit uqaqqataqtuat nalupqinaqtuq tusraġumiñaġmiḷḷu.
- Iñuk ilaani ittuq ikayuuġumiñaġaaq qanuq atuġumun, iñuum saniatigut iqqumiḷḷu, argamillu atuġutikhamun piksranullu.
- Uqallautiq nalunaiññaqpata uvluakun, nakuuruamik naqitka. Aġaġumi qiñiġumiñaġuviñ.
Uvani makpiġaami (7 avgutit)
Akianiŋŋuaq iñuum nalunaitchuanik piḷaktuum iḷiqatiqpaŋ ikayuŋitchuaq suli iñiqsraqtuq. Uqautchiq video-kulluuniit aŋmagiñiaŋitka, aglaan nakuuruat katiqatigiñiqsat piqaqtumiñaqtut nakuuruamik upaluktitkaġuvich. Piyaġnaqtuq uqautchiqaqtuamun suliaksraŋaniq taiguaġlutin, piyaġnaqtuamik aasii savaktitkapsi sivunniuġilugu. Una makpiraaq uqallautauq atuġutinik nakuurut video-kun uqautchikullu, qanuq uqallautiq nakuuruatquvlugu, iñuumlu ilaani ittuam ikayuġusriŋanik.
Suvva uqallautimun atuġutikhaq sivunniuġigaa?
Atuġutikhaq uqallautimun piqaqtitauq nakuuruamik. “Qanuq itpiñ? Sunik piñiaqpiñ uvluakun?” iñuum itqaumayumiñaqtuq uqallautchiyumiñaġlugu, taamna nalunaiqsuq piḷḷavlugu. “Tautukka, tomato-t atchuŋaruŋiḷḷiqsut” apiqsriŋitchuaq.
Alzheimer’s Association nalunaiqsuq amigaitchuat uqallautit video-kun nalunaiqługu piḷḷagaa, aasii uqallautimun piqaqtitquvlugu atułutik, piksranikluuniit takkuġilutik.
Sunik atuġutinik nakuurut video call-mi?
Takkuġilugu uqallautchilu
Iñuuviñ takkuġilugu. Nauttivik kaivlavigilugu, qimmiq nalunaitchilugu, suna niġiugigikpan takkuġilugu, nutaraq aglaŋanik tigumiaġlugu, isumaaluguluunniit silamun takkuŋŋak saŋilugu apunmi. Sumik tautukkakpan uqallautchigilugu piyaġnaqtuakun, utaqqiḷḷutin kiuŋiaġumiñaġaa. Apiqsriŋitchuatit.
Piksrat tautukługich ilaanik
Piksraq utuqqaq camera-mun saŋilugu, isumaaluguluunniit takkuŋŋaġmi takkuġilugu atausiŋŋuakun piksranik aŋiruanik. Tautukkakpan uqallautchigilugu: “Tautukka Aapa uraŋa nasaam.” “Kina una?” “Itqaumaviuŋ?” taapkua apiqsriŋŋikkich. Iñuum atiŋa nalunaitchiguni, taima iḷitchuġilugu. Itqaumaniq nalunaitchutit tautukka nakuuruakun apiqsuutinik.
Nipituğun taiguutit
Atuutchimik mikiruamik taiguġilugu, psalm-mik, nutaqqanun aglaaŋmik, iḷaliŋñum aglaŋanik, isumaaluguluunniit makpiraaq piuġnaqtuam. Nipituğun taigutin nakuuruamik tusraġutitauq, kiuŋniaqsraŋaniŋani.
Atułutik naalaktitkaluaġlutik
Atuutchimik ilisimagaa atuġilugu, naalautaaŋaluguluunniit piuġnaqtuamik. Atulliq nakuuruaqtuq uqallautiminiñ iḷaan iñuŋnun. Atuġutit nalunaitchutit tautukka.
Iġġałutik taimaaglaan
Alzheimer’s Association uqaqtuq video-kun iġġaġumiñaġlusi niqimik piuġnaqtuamik. Iġġavikmiñi ilaanik upaluktitka. Iñuk ilaani ittuq iġġaliqsuutilaaġumiñaqtuq, ilvichlu niqim uqausiŋanik maliġilugit.
Tautukłutik ilaanik
Association uqaqtuqlu piuġnaqtuamik movie-mik tautuġumiñaġlusi taimaaglaan, savaŋnianiñ ilaani, uqallautchiqaqtilusi telephona-kun video-kulluuniit. Iñuum nalunaitchuanik piḷaktuum mikiruak tautugaksaq, TV-kun tautugaksauraq, isumaaluguluunniit akiḷḷiutit tautuġnaqtuat sivisuġaluaġnianiñ movie-niñ.
Atuġutiksraq takkuŋŋaġmi ilaan
Video call atuġutkai iḷaŋat takkuŋŋaġnik takkuġitquvlugu piḷḷagaat. Ilvit atuġutiksraq aullaqtilugu tuquġutin; iñuum uqaluni isumaaluguluunniit takkuġiluni suna piksraq pisuġigaa. Imaaluuniit ikayuqtim ilaani atuġutiksraq atausiq tablet-mi aullaqtilugu tuquġilugulu iñuum atiŋagun, uqallautchiqaqtilusi.
Atuġutit nakuurut taavani:
- Finish the Saying: ilvit atuutchiaq nalunaitchuaq taiguġivin, iñuum naġġaa uqaġaa, uqausiqlu maliglugu tusraġniaġaa.
- Picture Pairs: nakuuruq atuġutiksraq piksranik aŋiruanik nalauttaaqtitchuaq, nalunaipkaqtitchuaq.
- Conversation Cards: piksraq uqausiqlu uqallautchiguminaġlusi.
- Photo Pairs: nalautchiq atuġutiksraq piksranik ilvit pisuġivigit. Piksrat browser-niñi ittuat, iñuumlu tautukkaa takkuŋŋaġni takkuġigikpan.
Aglaaġnialgit videomik
Uqallautit nalunaiqpata, videomik mikiruamik aglaaġitka: paġlagivlugu, atułutin, nauttivigñilu pisułutin. Ikayuqtim tautuktitquvlugu nakuuruami, qavsiñiqpaŋ piuġnaqtuagun. Alzheimer’s Association uqaqtuq aglaaġniġmik aullaqtillugulu, uvva nutaqqat tunuaniqsanik aŋiġuḷḷutik.
Uqautchit telephona-kun suli piuŋagaat?
Uqautchit telephona-kun suli ikpaktuŋagaat. Dementia Australia uqaqtuq atautchimiñ taimaaglaan telephonaliġuvich suŋŋiḷḷutalu, nalunaitchuat iñuit sivisuuraġumiñaġmat. Telephona-kun:
- Atiñ uqalugu ilagiññiḷḷu sivulliqpaŋ: “Paġlagivsi Aapa, uvanga Jenny, paniqpik.”
- Suŋŋiḷḷutin, uqausiq mikiruakun, atausiŋŋuamigun isumagilutin.
- Tusaayugaksranik uqalugit, apiqsuŋŋiḷḷutin: “Uŋasrakuun niqipiat niqiuruaqpiga.”
- Atuutchiaq mikiruak taiguġilugu, isumaaluguluunniit atuutchim iḷaŋanik atuġilugu.
- Naŋitkaluaġlugu, nakuuruakun naqitka.
Dementia Australia nalunaiqsurlu video call ikayuutausinnaġaa uqallautiq nalunaiqpagu, iñuum kigiñ takkuġumiñagaa. Telephona-kun nalunaiqpata, video-kun qiñiġitka, imaaluuniit taŋŋaŋŋaagut.
Qanuq video call nakuurutquvlugu upaluktitkaa?
Uqallautiŋŋiqpagu:
- Atautchimik taimaamun pisuġitka iñuk nalaunmiñaqtuaq taimaagun, taimagḷuuniit pisuġilugu. Atuqtuaq ikayuutauq.
- Ikayuqtimik ilaani ittuamik uqautchiqatiqaġitka. Uvlupak aqullugu aglaun nakuuruq sivunniuġutigiyaaqaa.
- Atuġun qiñiġilugu. Tablet naġġuġutimun nakuuruaqtuq telephonamiñ tigumiaġnianiñ. Uqsuġautaa, takkuŋŋaa qaummaġlugu, nipaa tusraaqtilugu. Tusaayugaksrat aglaŋat iḷḷilugiñ pisukpata iñuumlu taiguumiñagaa.
- Atausiŋŋuamik atuġutikhamik sivunniuġitka tamaitalu itqaumayarlugit.
Uqallautimi:
- Camera-mun qanittuq iqqulutin qaummaġmi, sigiñam saŋiani, tunuaniŋŋiḷḷutin.
- Atqiñ nalunaitchilugu atausiġmiñ, ilagiññiḷḷu.
- Atausiq uqaqtuq atausiŋŋuaq. Alzheimer’s Association uqaqtuq uqaqqataqtuat nalunaiqtuat iñuŋnun nalunaitchuanik piḷaktunun tusraġumiñaġmiḷḷu. Amigaitchuat iḷaliat ilauḷḷutik, immaqaa uqautiqaġitchi, malġugnikluuniit piŋasunnikluuniit iñuŋnik pisuġilusi.
- Atausiŋŋuamik apiqsruŋŋuaq. Family Caregiver Alliance uqaqtuq apiqsruutinik piyaġnaqtuanik, ii-ŋŋa-ŋŋiḷḷu kiuŋiaksranik, pisuġumiksraniklu takkuġilutin.
- Utaqqiḷḷutin sivisuuraġlugu. Kiuŋiaġumiñaġaa utaqqilugu. Uqausiq ikayuutigiyaaqaa uqausiksraq uuktuqpagu.
- Kigiñ nipilu atuġlukik. Quviasukłutin, iḷisimaġutitquvlutin, nipik nakuuruatilugu. Tautuktaq iñiqsraqtuq uqausiŋniñ.
- Aaqqiksuiññak. Iñuum uqausiŋa nalupqiqpata, taima iḷitchuġilugu.
Uqallautiq naġiġlugu:
- Iñuk qasuguniŋŋiqpagu naġitka, nakuuruami.
- Atautchimik taimagmik paġlagilugu: “Uvlaakun niġiukkamun telephonaliġumiñaqpagich. Piqpakkich.”
- Sivisuġutigiŋŋiġlugu.
Ikayuġutit ikayuqtim ilaani ittuam
Nuliaguvich, uiŋuvich, ikayuqtiguvichluuniit, ilvit uqallautiq piñaqtilugu ikayuutin.
- Nipiqsaaqtumiñ iqqummun upaluktitka. TV kamillugu, upkuaqlu umiklugu.
- Ilvit uqallautiq aullaqtilugu, tavra tablet naġġuġutimun iḷḷilugu iñuum saniani, tigumiaġluguluuniit iglausimun.
- Saniatigut iqqulutin, sivuaniŋŋiḷḷutin. Tautuġniq ikayuutauq. Suŋŋiḷḷutin uqautchigilugu: “Tautukka, Jenny-una.”
- Arganik ikayuġilugu. Piksrat tigumiaġlugit, atuġutiksraq tuquġilugu, tablet saŋilugu iglum tautuksaŋanik takkuġilugu.
- Qasuguġniq pasiksrakł̣uuniit tautuglugit, uqallautchimun uqalugit naġiġumiñaġaaq.
- Uqallautchimun uqalugit suna nakuuruq. “Qimmiq quviasuġigaa” ikayuutauq uqallautimun tugliamun.
NIA uqaqtuq akianiŋŋuaniq iḷaliat ikayuġumiñaġaat utuqqaq iñuk telephonami atuġutinik ilisaġutilugu, uvva video call-ŋanik. Kingulliġmi nalunaitchuaq nalunaiqpagu, ikayuqtiq telephonamik tamatkua atuġumiñaqpagaa. Taamna nakuuruq.
Iñuk naipiqtuġmi ittuqpagu, Alzheimer’s Foundation of America uqaqtuq apiqsriquvlugu naipiqtun iḷaliŋnik video-kun ikayuġumiñaġaat. AFA uqaqturlu iḷaliat piksranik aullaqtitqiñaqłutik ikayuqtitigut, niġiruanikluuniit piuġnaqtuanik aullaqtitqiñaqłutik, naipiqtun piñaqtillugiñ pisukpagich apiqsrisukkaluaġlugit.
Uqallautiq nakuunġippat?
Iḷaan uqallautit nalunaiqtuat, nakuunġitchuat, pasiksraqł̣uuniit. Taamna ilvit pisuġiviŋŋitchauq, uqallautitlu ikayuutaunġitchuat uqaqŋitkaa.
- Iñuk takkuŋŋaġmi nalunaiqpagu, uqautchimun telephona-kun sivuġilugu, videomigluuniit aglaaġnialigmik.
- Pasiksraqpagumi, iñiqsraŋa iḷisimallugu, nakuuruamik uqautchigilugu, suŋŋiḷḷunilu naqitka.
- Uqallautit nalunaiqpata taimaaglaan, allamiñ taimaagun qiñiġitka.
- Ilvit kinaalluni iñiqpagu, nakuuruakun taima iḷitchuġilugu.
Naŋitkaluaġlugu naġiġumiñaqtutin. Naŋitkaluaq nakuuruq uqallautiq nakuuruq.
Uqallautit akuliŋanni
Allatqun ikayuġumiñaqtutin. Dementia Australia uqaqtuq aglaunmik, email-mik, piksranigluuniit tunuaniqsrualigluuniit aullaqtitquvlugit. Piniqaqtuanun atausiq aglaun, atausiŋŋuaq piksraq aŋiruak, uqausiqlu mikiruak, taiguaġumiñaqtuq qavsiñiqpaŋ. Conversation Cards aglaaġuminaqtut ikayuqtimun aullaqtitquvlugit, uqallautimun sivunniuġutiksraqaqtitquvlugu.
Tablet pisuġniq upaluktinniqlu iḷisimagumaguvich, tablets and screens tautukka. Iñiqatiqaġnigumaguvich, visiting nalunaitchutit tautukka.
Apiqqutit iñugiaktut
Suna piyaġumiñaġiga video-kun uqallautimi iñuum nalunaitchuanik piḷaktuum ilaan?
Atausiŋŋuamik piyaġnaqtuamik sivunniuġitka: nauttivik, qimmiq niġiurvikluuniit takkuġilugu; piksrauruat tautukługich ilaanik; taiguutit mikiruamik atuutchimikluuniit aglaŋmikluuniit nipituğun; atuutchimik piuġnaqtuamik atułutik; niqimik iġġaqtuamik iġġałutik taimaaglaan; isumaaluguluunniit atuġutiksramik piksranik takkuŋŋaġmi. Atuġutikhat uqallautimun piqaqtitaut nakuuruamik, iñuum uqautchimun suliaksraŋa iḷitchuġivlugich.
Qavsiñiqpa video call sivisuġumiñaġaa?
Ilaan naŋitkaluaruq isumagikpallu. Qakugulu mikiruak nakuuruak naamaktuaq, iḷḷatmun iñuk qasuguniqpaŋ. Atautchimiñ taimaaglaan uqallautiqaqtuq sivisuġniŋaniñ ikpakhianiġumiñaqtuq.
Sumiñaqpa nalunaiññaqpaguunniit uqallautit video-kun pasiksigauni?
Iḷaan iñuit takkuŋŋaġmi iñuum kigiñaa nalunaiqługu piḷḷagaa. Uqautchimik atuŋitcha, videomik aglaaġnialik ikayuqtim tautuktitquvlugu nakuuruami, aglaunmiḷḷuuniit piksraniḷḷuuniit aullaqtitka. Uqallautiq nakuunġippat, nakuuruamik naqitka uvluamun allanulluuniit taimaagun qiñiġlutin.
Qanuq aakam ikayuġumiñaġiga video-kun uqallautimun, uqautchiñiŋani telephona?
Iḷaliq, ikayuqti, naipiqtulluuniit ikayuqtim uqallautiq aullaqtilliquvlugu, telephonaluuniit tablet-luuniit tigumiługu naġġuġiluguluuniit. Amigaitchuat naipiqtut ikayuġumiñaqługu iḷaliŋnik video-kun uqallautimun, apiqsrilugiñ sunik ikayuġusinnaġaat. Tablet naġġuġutimun iḷḷilugu, takkuŋŋak aŋiḷḷugu, nipaa tusraaqtilugu, iluqatinun piyaġnaġumiñaqtuq.
Atuġutiksramik atuġumiñaqpisa uvaptiŋŋun video-kun?
Ii. Piyaġnaqtuq atausiġmiñ iñuum takkuŋŋani takkuġilugu, alla uqaluni suna piksraq tuquġumagaa. Imaaluuniit ikayuqtim ilaani atuġutiksraq atautchimi tablet-mi aullaqtillugu, tuqułḷunilu iñuum atiŋagun uvagut uqautchiqaqtiluta. Atuġutit nalauttaaqtitchuat, nalunaipkaqtitchuatluuniit pisuŋŋitcha.
Pivikput
Pituutikput ikayuqtigiit suli uuktuutit uvani makpiġaami atukkatigut. Atuniŋat qiñiqtauplutik makpiġaaq nutaŋuqtitaumat.
- The Holidays and Alzheimer's · Alzheimer's Association
- Visiting someone with dementia · Dementia Australia
- What Is Long-Distance Caregiving? · National Institute on Aging
- Connecting with Someone in a Long Term Care Setting During the Coronavirus Outbreak · Alzheimer's Foundation of America
- Ten Tips for Communicating with a Person with Dementia · Family Caregiver Alliance