Ҡыҫҡа яуап .
Иртә деменция 65 йәшкә тиклем башлана, күп осраҡта кеше һаман эшләгәндә, машина йөрөгәндә йәки балаларҙы үҫтергәндә. Хоббиҙарын һәм дуҫтарын һаҡлағыҙ, үҙенекенә оҡшаған сығыштарҙы һайлағыҙ, үҙенең йәш сағындағы музыка һәм фотоларҙы ҡулланығыҙ, планды кешенең үҙенә тапшырығыҙ. Партнёрҙарға һәм ололо балаларға ла ярҙам кәрәк, Альцгеймер ассоциацияһы уларҙың өсөн төркөмдәр ойоштора.
- Иртә деменция 65 йәшкә тиклем башлана. Кешеләр еш кына тәҡдим ителгән эшмәкәрлектәрҙең йәштәренә тап килмәүен һиҙә.
- Кешеһен һайлауҙарҙың хужаһы итеп ҡалдырығыҙ: ниндәй хоббиҙы һынап ҡарарға, ниндәй сығышты планлаштырырға.
- Йәш сағы: 20-се, 30-са һәм 50-се йәштәрҙән музыка, фотолар һәм хикәйәләр күпселек осраҡта өлкән йәш ҡиммәтенән мәғәнәлерәк була.
- Кеше теләһә, актив һәм аралашыусан булығыҙ, эшмәкәрлекте алмаштырмай, темпты көйләгеҙ.
- Хәстәлек ҡараусылар, айырыуса партнёрҙар һәм ололо балалар, тигеҙ ярҙам төркөмдәренән файҙа ала.
Был биттә (6 бүлектәре)
Деменция тураһындағы мәғлүмәттәрҙең күбеһе кешенең етмеш-һикһән йәштә булыуын фаразлай. Илле йәштәрҙә асыҡланған кеше өсөн көндәлек тормош башҡаса. Улар эш, ипотека, өйҙә торған үҫмер балалар йәки ҡарауҙа торған ата-әсәне йөрөтә ала. Эшмәкәрлек ошо ололо тормошто иҫәпкә алырға тейеш. Был ҡулланмала нимәнең үҙгәрәсәге, нимә менән шөғөлләнергә һәм партнёрҙар менән ололо балалар ниндәй ярҙам таба алыуы тураһында яҙылған.
Иртә деменция нимә ул?
Иртә деменция — 65 йәшкә тиклем башланған деменция, ул иртә башланған тип тә атала. Альцгеймер ассоциацияһының блогы Альцгеймерҙы 65 йәшкә тиклем кешегә килгәндә иртә башланған тип һүрәтләй һәм шул тиклем йәш кешене ҡарау «үҙенсәлекле кыйынлыҡтар килтерә» тип билдәләй. Билдәләр өлкән йәштәгеләр менән бер үк булырға мөмкин, әммә кешенең өмөттәре, бурыстары һәм социаль тормошо башҡа.
Ул аҙыраҡ осрағанға, кешеләр диагноз ҡуйыуҙы оҙаҡ көтә ала, ә ғаиләләр һөйләшер кеше таба алмауҙарын һиҙә ала. Башҡаларҙың да шундай тәжрибә кискәнен белеү күп осраҡта еңеллек килтерә.
Эшмәкәрлекте ололо кеше менән бергә алығыҙ
Иртә деменциялы ололар, ғәҙәттә, үҙҙәрен бала кеүек тотоуҙарын теләмәй. Милли Өлкәнләр институты кешенең һаман эшләй һәм ләззәт ала алған нәмәләренә эшмәкәрлекте көйләргә кәңәш итә. Илле йәштәге кеше өсөн был мәҫәлән шундай булыуы мөмкин:
- Таныш хоббиҙы дауам итегеҙ, мәҫәлән ағасташлыҡ, спорт, карта уйнау, китап клубы йәки хор, бәләкәй ярҙам менән йәки ҡыҫҡараҡ сеанс менән.
- Йөрөгөҙ йәки велосипедта йөрөгөҙ дуҫ менән, яҡшы таныш маршрут буйлап.
- Ғаилә ашын әҙерләгеҙ, кеше һаман эшләй алған өлөштәрҙе үҙе башҡарһын.
- Волонтёрлыҡ итегеҙ йәки ярҙам күрһәтегеҙ үҙе һайлаған ролдә, мәҫәлән ярсыҡтарҙы һорттарға бүлеү йәки мәктәп сарарында ярҙам итеү.
- Сәйәхәт планлаштырығыҙ уға ҡәҙерле урынға, дуҫ менән һәм ябай программа менән.
- Ейәндәр, ҡустыһы балалары йәки ҡустыһы улдары менән вакыт үткәрегеҙ, уйын йәки проект уртаҡлашып.
Кешегә һайларға мөмкинлек бирегеҙ. «Бөгөн кәнтәйҙә нимә эшләргә теләр инегеҙ?» тип һорау, уның урынына һайлау яһауҙан һәм хөрмәтлерәк.
Йәш сағынан музыка һәм иҫтәлектәрҙе ҡулланығыҙ
Кешенең егерме, утыҙ һәм ҡырҡ йәштәге музыкаһы һәм фотолары йылы тойғолар һәм еңел һөйләшеү уята ала. Беҙҙең музыка эшмәкәрлектәре буйынса ҡулланмала плейлист төҙөү күрһәтелгән, ә иҫкә төшөрөү эшмәкәрлектәре фотолар һәм хикәйәләрҙе һорауһыҙ уртаҡлашыу юлдарын күрһәтә. Ололорраҡ уйын өсөн әңгәмә карталарын байҡап ҡарағыҙ: эш, сәйәхәт, дуҫтар һәм ғаилә тураһында асыҡ һорауҙар менән.
Ғаилә фотоларынан эшләнгән фото парҙар ла яҡшы эшләй, сөнки һүрәттәрҙә кешегә ҡәҙерле кешеләр һәм урындар бар. Был уйын фотоларҙы шул ҡорамалдағы браузерҙа һаҡлай.
Эш, машина йөрөтөү һәм көндәлек тормош
Иртә деменциялы күп кеше һаман эшләй, машина йөрөтә йәки аҡсаны идара итә. Улар ғәҙәттәге мәғәнәһендә эшмәкәрлек түгел, ләкин кешенең нимә эшләй алыуын формалаштыралар. Машина йөрөтөү һәм эш хәүефһеҙлеге тураһында табип менән һөйләшегеҙ, аҡса йәки кәңәшмәләр буйынса ярҙам кәрәкмәһен ҡарағыҙ. Маҡсат — кешенең ғорурлығын һаҡлау, шул уҡ ваҡытта уны теләгәнсә тормошта ҡалдырыу.
Көндәлек режим һәм актив булыу тураһында мәғлүмәт өсөн йомшаҡ көндәлек режимға һәм өй эштәрен эшмәкәрлек итеүгә ҡарағыҙ.
Партнёрҙар һәм ололо балалар өсөн ярҙам
Партнёрҙар һәм ололо балалар еш ялғыҙлыҡ кисерә. Хәстәлек ҡарау эш һәм ғаилә өҫтөнә өҫтәмә бурыс кеүек тойола. Альцгеймер ассоциацияһының блогындағы яҙмала иртә башланған деменция төркөмдәрендәге хәстәлек ҡараусылар уларҙың юридик планлаштырыу кеүек практик мәсьәләләрҙә һәм, гөлләнмәй, аңлашылыу тойғоһо биргәнен әйтә. Шунда уҡ әйтелгәнсә, ассоциация бушлай хәстәлек ҡараусылар төркөмдәрен ойоштора, шул иҫәптән иртә башланған деменциялы кешене ҡараусылар өсөн, һәм өс төркөм шишмә һәм урталай көндәрҙә онлайн йыйыла.
Төркөмдәр тураһында белешергә, ассоциацияның 24/7 ярҙам телефонына 800.272.3900 шылтыратығыҙ. Беҙҙең хәстәлек ҡараусыны үҙ-үҙен ҡарау буйынса ҡулланма ял, ваҡытлыса алмаштырыу һәм арыу билдәләре тураһында яҙа.
Этаптар һаман мөһим
Кешенең деменция этабы һаман нимәнең ярҙам итәсәген билдәләй. Башлангыс этапта күпселек кеше әҙ үҙгәреш менән үҙенең ғәҙәти эшмәкәрлеген башҡара ала, һәм беҙҙең башлангыс этап эшмәкәрлектәре буйынса ҡулланмала күберәк фекрҙәр бар. Һуңыраҡ эшмәкәрлектәр ябайыраҡ һәм сенсор булып китә, һуңғы этап эшмәкәрлектәрендә һүрәтләнгәнсә. Кеше үҙгәрә барғанда эшмәкәрлекте лә үҙгәртегеҙ, һәм мөмкин булғанда уның нимә теләүен һорағыҙ.
Дөйөм һорауҙар .
Иртә деменция нимә ул?
Ул 65 йәшкә тиклем башланған деменция. Альцгеймер ассоциацияһы әйтеүенсә, Альцгеймер 65 йәштән кәм кешегә килгәндә иртә башланған тип һанала. Иртә башланған деменция өлкән йәштә башланғанына ҡарағанда һирәгерәк осрай, әммә бик һирәк түгел, һәм тәжрибәһе еш ҡына айыра: кеше һаман эшләй, машина йөрөй һәм балаларын үҫтерә ала.
Иртә деменциясы булған кешегә ниндәй эшмәкәрлек яраша?
Ололо тормошона тап килгән эшмәкәрлектәр иң яҡшы эшләй: таныш хобби, дуҫы менән йөрөү, волонтёрлыҡ сменаһы, ғаиләгә ашамлыҡ әҙерләү, үҙенең йәшлегенән музыка йәки яратҡан урынға сәйәхәт. Кешегә һайларға мөмкинлек бируығыҙ, эшмәкәрлекте түгел, ә озонлоҡ һәм компанияһын көйләгеҙ.
Партнёр йәки ололо бала ярҙамды ҡайҙан таба ала?
Альцгеймер ассоциацияһы бушлай хәстәлек ҡараусыларға ярҙам төркөмдәре ойоштора, шул иҫәптән иртә башланған деменциялы кешене ҡараусылар өсөн төркөмдәр. Төркөмдәр һәм сығанаҡтар тураһында белешергә, ассоциацияның 24/7 ярҙам телефонына 800.272.3900 шылтыратырға мөмкин.
Иртә деменциялы кеше яратҡан эшмәкәрлеген дауам итә алаламы?
Эйе, әгәр ул хәүефһеҙ булһа һәм теләһә. Хоббилар, дини йәмғиәттәр, физик эш һәм социаль вакыт — тулы тормошоноң өлөшө. Шарттарҙы көйләгеҙ, компания эйәртегеҙ, ял өсөн вакыт планлаштырығыҙ, эшмәкәрлек яҡшы тойолмай башлағанда туҡтағыҙ.
Сығанаҡтар
Беҙ был биттә таянған ойошмаларға һәм тикшеренеүҙәргә һылтанма яһайбыҙ. Һәр береһе бит яңыртылғанда тикшерелде.
- Younger-onset dementia caregivers share the importance of support groups · Alzheimer's Association, West Territory (Alzheimer's and Dementia Blog)
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS