Virksemi við tíðliga demens: Hugskot til arbeiðsaldur

Tær flestu upplýsingar um demens ganga út frá, at persónurin er í sjeyti- ella áttatiárunum. Hjá einum, sum fær greiningina í fjøruti- ella hálvtrýsárunum, sær gerandisdagurin øðrvísi út. Hann kann enn hava arbeiði, húsalán, tannáringar heima ella ein foreldur at hjálpa. Virksemi eiga at taka atlit at hesum vaksnamannalívi. Henda vegleiðing greiðir frá, hvat broytist, hvat tú kanst royna, og hvar makar og vaksin børn kunnu finna stuðul.

Hvat er tíðliga byrjað demens?

Tíðliga byrjað demens er demens, sum byrjar áðrenn 65 ára aldur, og tað verður stundum nevnt yngri-byrjað demens. Bloggurin hjá Alzheimer’s Association lýsir Alzheimer sum yngri-byrjað, tá tað rakar ein persón undir 65 árum, og viðmerkir, at tað at røka um onkran so ungan „ber við sær serligar avbjóðingar“. Eyðkennini kunnu vera tey somu sum seinni í lívinum, men væntanirnar, ábyrgdin og sosiala lívið hjá persóninum eru ikki tey somu.

Av tí at tað er minni vanligt, kunnu fólk bíða longri eftir eini greining, og familjur kunnu kenna seg einsamalla. At vita, at onnur kenna tað sama, kann ofta kenna lættandi.

Lat tann vaksna vera við í virkseminum

Vaksin fólk við tíðliga byrjað demens vilja vanliga ikki verða viðfarin sum børn. National Institute on Aging mælir til at tillaga virksemi til tað, sum persónurin enn megnar og hevur hug at gera. Hjá einum í hálvtrýsárunum kann tað merkja:

• Halt fram við einum kentum áhugamáli, so sum træarbeiði, ítrótti, kortspæli, lesibólki ella kóri, við eitt sindur av hjálp ella eini styttri løtu.
• Gakk ella súkkla við einum fylgjar, á eini leið, sum hann kennir væl.
• Gerða eina familjumáltíð, har persónurin ger tær partarnar, hann megnar.
• Sjálvboðið arbeiði ella hjálp í einum leikluti, hann sjálvur velur, til dømis at skilja gávur ella hjálpa á einum skúlatilfari.
• Legg ein túr til rættis til eitt stað, sum hevur týdning fyri hann, við einum fylgjar og eini einfaldi ætlan.
• Ver saman við barnabørnum, systkinabørnum ella bróður- og systurbørnum, og deil eitt spæl ella eitt verkætlan.

Lat persónin velja. At spyrja „Hvat hevur tú hug at gera í seinnapartin?“ er meira virðiligt enn at velja fyri hann.

Brúka tónleik og minnir frá hansara egnu árum

Tónleikur og myndir frá 20-, 30- og 40-árunum hjá einum persóni kunnu vekja góðar kenslur og lættan práta. Vegleiðingin okkara um tónleikavirksemi greiðir frá, hvussu tú setur ein tónleikalista saman, og minnisvirksemi vísa, hvussu tit kunnu deila myndir og søgur uttan at spyrja út sum á roynd. Til eitt meira vaksnamanna spæl kanst tú royna samrøðukort við opnum spurningum um arbeiði, ferðalív, vinir og familju.

Myndapør úr familjumyndum kunnu eisini virka væl, tí myndirnar vísa fólk og støð, sum hava týdning fyri persónin. Myndapør letur myndirnar vera í kaganum á tí eindini.

Arbeiði, bilkoyring og gerandisdagur

Nógv fólk við tíðliga byrjað demens arbeiða enn, koyra bil ella umsita pening. Hetta er ikki virksemi í vanligari merking, men tað ávirkar, hvat persónurin megnar. Tos við læknan hjá honum um trygd í sambandi við bilkoyring og arbeiði, and umhugsa, um hann vil hava hjálp við fíggjarviðurskiftum ella avtalum. Málið er at verja virðingina og samstundis lata persónin vera við, so mikið sum hann sjálvur vil.

Fyri vegleiðing um dagligar vanar og at vera verkin, sí ein blíður gerandisdagur og húsarhaldsuppgávur sum virksemi.

Stuðul til makar og vaksin børn

Makar og vaksin børn kenna seg ofta einsamøll. At røka um onkran kann kennast sum eitt eyka arbeiði afturat arbeiði og familju. Bloggposturin hjá Alzheimer’s Association greiðir frá, at tey, sum røkja, í bólkum fyri yngri-byrjað demens høvdu gagn av teimum, bæði til praktiskar spurningar sum løgfrøðiliga skipan og til einfalt at kenna seg skilt. Har verður eisini nevnt, at felagið rekur ókeypis stuðulsbólkar til tey, sum røka, eisini bólkar til tey, sum røka um onkran við yngri-byrjað demens, og tríggir av teimum hittast á netinum týsdagar og mikudagar.

Fyri at spyrja um bólkar kanst tú ringja til 24/7 hjálpilinjuna hjá felagnum á 800.272.3900. Vegleiðingin okkara um egnumrøkt hjá teimum, sum røka fevnir um hvíld, avloysing og tekin um útbrenslu.

Stigini hava framvegis týdning

Stigið á demensinum hjá persóninum ávirkar framvegis, hvat hjálpir. Í byrjanini megna tey flestu síni vanliga virksemi við nøkrum broytingum, og vegleiðingin okkara um virksemi í fyrsta stigi hevur fleiri hugskot. Seinni gerst virksemið einfaldari og meira kensluligt, sum lýst í virksemi í seinna stigi. Broyt virksemið, so hvørt sum persónurin broytist, og spyr hann, hvat hann vil, tá ið hann megnar at siga frá.