Hojiiwwan Dementia Dhalootaa Dursa: Yaadota Namoota Hojjetan

Odeeffannoon dementia baay’ee namoota umurii waggaa torbaatamaa ykn saddeetama irraa ta’an irratti hundaa’a. Namni waggaa afurtamaa ykn shantamaa irratti beekame, guyyaan isaa garaagara: hojii, liqii maatii, daa’imman dargaggoo mana keessatti, ykn abbaa isaa tajaajiluu danda’a. Hojiiwwan jireenya umurii guddaa kana fudhachuu qaba. Fuulli kun wanta jijjiiramu, wanta yaaluu danda’an, fi waliinii fi ilmaan gurguddaan deeggarsa eessaa argachuu danda’an ibsa.

Dementia dhalootaa dursaa maal dha?

Dementia dhalootaa dursaa dementia umurii 65 dura jalqabu dha; dementia younger-onset jedhamus. Blogii Alzheimer’s Association Alzheimer’s akka younger-onset ta’e, yeroo nama umurii 65 gadi irratti ilaalamu ibsa, akkasuu namicha akkanaa tajaajiluun “rakkoo addaa qaba” jedhee ibsa. Mallattoon akkuma umurii booda ta’uu danda’a, garuu abdii, gaddaa fi jireenya hawaasaa namichaa garaagara.

Ta’uu isaa dhiyoo ta’eef, namoonni yeroo dheeraa mallattoo isaanii mirkaneessuuf eeggatu, maatiinis namni itti dubbatu akka hin qabne itti dhaga’u. Namoonni walii muuxannoo kana qooddachuu akka jiran beekuun, baay’ee nama gammachiisa.

Nama guddaa hojii keessatti kunuunsi

Namoonni dementia dhalootaa dursaa qabaniif, akka daa’imman akka hin tajaajilamne baay’ee barbaadu. National Institute on Aging hojiiwwan namichi dandeessu fi jaalatu irratti akka geeddaramu gorsa. Namicha umurii shantamaa keessaa yoo ta’e, kana gochuu danda’a:

• Hobbii beekamaa itti fufi, akka dhaaba, sporti, kaardii, garee kitaabaa ykn bu’aa, gargaarsa muraasa ykn yeroo gabaabaa waliin.
• Hiriyaa waliin deemi ykn konkolaataa baasi, karaa isaan beekan irratti.
• Nyaata maatii qopheessi, qooda isaan hojjechuu danda’an isaanii hojjetu.
• Ilaalchaan gargaaruu ykn tajaajiluu, hojii isaan filatan keessatti, akka qabeenya kennuu ykn gargaarsa mana barumsaa.
• Imala bakka isaaf barbaachisu geessi, hiriyaa waliin, karoora salphaa qabuun.
• Yeroo daa’imman, ilmaa obboleessaa ykn ilmaa obboleessaa-dhiiraa waliin bari, taphoo ykn hojii tokko waliin.

Namicha filadhu. “Ganama kana maal gochuu barbaadda?” jechuun gaafachuun, filachuu isaaf murteessuu caala kabaja qaba.

Muuziqaa fi yaadannoo waggaa isaa irraa fayyadami

Muuziqaa fi suuraa waggaa digdamaa, soddomaa fi afurtamaa irraa, yaadota gammachiisoo fi haasaa salphaa kaasuu danda’u. Hojiiwwan muuziqaa irratti karoora playlist akkaataan ijaaruu ibsa, hojiiwwan yaadannoo immoo suuraa fi seenaa akka gaafii hin taane qooduu ibsu. Taphoo ogummaa maatii, kaardii haasaa fayyadami, gaaffiiwwan banaa waa’ee hojii, imala, hiriyoota fi maatii waliin.

Suuraalee maatii irraa photo pairs irratti taphoo kan namichi jaallatu, namoota fi bakkeewwan isaaf barbaachisan waliin, akkasuu gaarii ta’uu danda’a. Photo pairs suuraalee browser keessaa kompiitara kanatti turan.

Hojii, konkolaataa fi jireenya guyyaa

Namoonni baay’een dementia dhalootaa dursaa qabaniin ammallee hojjetu, konkolaataa irra deemu, ykn maallaqa ni to’atu. Kunneen akka hojiiwwan adeemsa idilee hin ta’in, garuu dandeettii namichaa irratti dhiibbaa qabu. Doktora isaa waliin waa’ee konkolaataa fi nageenya hojii dubbadhu, akkasuu gargaarsa maallaqaa ykn beellama barbaachise yoo barbaade ilaali. Kaayyoon isaa kabaja eegachuu fi namichi akka barbaadu hirmaachisuu dha.

Yaadota guyyaa, sochii qaamaa fi jireenya nagaa irratti, karoora guyyaa salphaa fi hojii manaa akka hojii ilaali.

Deeggarsa waliinii fi ilmaan gurguddaa

Waliinii fi ilmaan gurguddaan baay’ee dhiyoo ta’u. Kunuunsi hojii guyyaa dabalataa fakkaata, hojii fi maatii irra. Blogiin Alzheimer’s Association garee warra dementia dhalootaa dursaa qabaniif gargaarsa, akka gargaarsa seeraa fi hubachuu dhaabbii dhugaa irratti, akka ta’e ibsa. Akkasumas, Association garee deeggarsa kunuunsitootaaf bilisaa qaba, garee nama dementia dhalootaa dursaa qabu kunuunsaniif dabalatee, sadii isaanii Tuulaa fi Roobii irratti onlaayinii ni walgahu.

Gaaffii gareewwan irratti, lakkoofsa 24/7 Helpline Association 800.272.3900 bilbilaa. Guyyaa guyyaan kunuunsa of-kunuunsuu boqonnaa, deebi’ii hanga ol-aanaa fi mallattoo dhabamuu ni ibsa.

Sadarkaan ammallee barbaachisa

Sadarkaa dementia namichaa ammallee akkaataa wantoota gargaaru ni bocha. Jalqabaa, namoonni baay’een sochii isaanii kanneen ammaa jiran jijjiirama xiqqoo waliin danda’u, hojiiwwan sadarkaa jalqabaa irratti yaadota dabalataa ni argatu. Booda, hojiiwwan sensorii fi salphaa ta’u, akkuma hojiiwwan sadarkaa dhumaa irratti ibsame. Namicha wajjin wal-jijjiiri, wanta barbaadu yeroo dubbachuu danda’u gaafadhu.