An gorthyp berr
Demensia a-varr a dhalleth kyns oes 65, yn fenowgh pan yw den owth oberi, ow lywya po ow maga fleghes hwath. Gwithewgh aga hobbys ha kowethyansow, dewisiwgh viajys a omglew avel aga huni, gwrewgh devnydh a ilow ha skeusennow a’ga blydhynyow aga honan, ha gasewgh dhedha bos omgemeryek a’ga thowlow. Gwithysi, yn arbennik kesparow ha fleghes tevesik, a re skoodhyans ynwedh, ha’n Alzheimer’s Association a re bagasow dhedha.
- Demensia a-varr a dhalleth kyns 65. Tus a omglyw yn fenowgh nag yw aga oes owth accordya gans an gwriansow profyes.
- Gwithewgh an den omgemeryek a’n dewisow, a by hobbi dhe assaya dhe by viaj dhe dowlans.
- Ilow, skeusennow ha hwedhlow a’ga 20ves dhe 50ves bledhen yw yn fenowgh moy styryek es gwriansow a vewnans diwettha.
- Bedhewgh gweythresek ha socyal pan vynnons, ha chanjyewgh an tooth yn le chanjya an gwrians.
- Gwithysi, yn arbennik kesparow ha fleghes tevesik, a dhev skoodhyans a vagasow kepar.
War an folen ma (6 rann)
An brassa rann a gedhlow a-dro dhe dhemensia a dyb bos an den yn aga deg bledhen ha dew ugens po aga deg bledhen hag eth ugens. Rag nebonan diagnosys yn aga dew ugens po hanter-kans bledhen, an skeus a’n jydh yw dyffrans. I a yll bos ober hwath, morgis, degowogyon y’n chi po gerens dhe witha. Y tal dhe wriansow aswon an bewnans tevesik na. An gidyans ma a gews a-dro dhe’n pyth a janj, pyth dhe assaya, ha ple y hyll kesparow ha fleghes tevesik kavos skoodhyans.
Pyth yw demensia a-varr?
Demensia a-varr yw demensia a dhalleth kyns oes 65, henwys treweythyow demensia a-varr yn yowynkneth. Blog an Alzheimer’s Association a dhelinya Alzheimer’s avel a-varr pan wra effeythya nebonan yn-dann 65, hag a leverel bos gwitha nebonan mar yowynk «gans chalenjys unnik». An arwodhyow a yll bos an keth ha’n re yn bewnans diwettha, mes gwaytyansow, omgemeryansow ha bewnans socyal an den nyns yns.
Drefen bos le menowgh, tus a yll gortos hirra rag diagnosans, ha teyluyow a yll omglywes nag eus denvyth dhedha dhe gewsel orto. Godhvos bos tus erel ow kevrenna an perthyans yw skeus a hedh yn fenowgh.
Gwitha an tevesik y’n gwrians
Tevesigyon gans demensia a-varr ny vynnons yn fenowgh bos dyghtys avel fleghes. An National Institute on Aging a gusul aswiwa gwriansow dhe’n pyth a yll den gul ha lowenhe hwath. Rag nebonan yn aga hanter-kans bledhen, henna a yll styrya:
- Pesya hobbi godhvedhys, kepar ha kreft prenn, sport, kartys, bagas lyvrow po kor, gans nebes gweres po esedhek kottha.
- Kerdhes po diwrosa gans koweth, war hyns a wodhon yn ta.
- Keginia boes teylu, gans an den ow kul an rannow a yll dyghtya.
- Bodhegi po gweres yn rann a dhewisons, kepar ha sortya rohow po gweres orth hwarvos skol.
- Towlans viaj dhe dyller a vewn meur dhedha, gans koweth ha towlen sempel.
- Treulya termyn gans fleghes wydn, noyow po noythes, ow kevrenna gwari po ragdres.
Gasewgh dhe’n den dewis. Govyn «Pyth a vynnsowgh hwi gul an dohajydh ma?» yw moy a vri es dewis a-ganow.
Devnydhya ilow ha kovow a’ga blydhynyow aga honan
Ilow ha skeusennow a’n ugensves, degves warn ugens ha dew-ugensves bledhen a yll dri omglewansow toemm ha kesklapp es. Agan gidyans gwriansow ilow a styrya fatel dhe dhrehevel rol wari, ha gwriansow kovheans a dhiskwedh fatel dhe gevrenna skeusennow ha hwedhlow heb govyn orthiv. Rag gwari moy tevesik, assayyewgh kartys kesklapp, gans govynnow ygor a-dro dhe ober, viajys, kowetha ha teylu.
Parow skeusennow gwrys a skeusennow teylu a yll oberi yn ta ynwedh, drefen bos an skeusennow a dus ha tylleryow a vewn meur dhe’n den. Photo pairs a wra gwitha an skeusennow y’n beurell war an devis na.
Ober, lywya ha bewnans pub dydh
Lies den gans demensia a-varr yw owth oberi, ow lywya po ow menystra arghans hwath. Nyns yns re ma gwriansow y’n fordh usadow, mes i a shap an pyth a yll an den gul. Kewsewgh gans aga medhek a-dro dhe salowder lywya hag ober, ha prederowgh mar mynnons gweres gans arghans po appoyntyansow. An amkan yw gwitha enor hag yn kettermyn gwitha an den kemyskys mar mynnons.
Rag gidyans a-dro dhe dowlennow pub dydh ha pesya gweythresek, gwrewgh mires orth towlen jentyl pub dydh hag ober chi avel gwriansow.
Skoodhyans rag kesparow ha fleghes tevesik
Kesparow ha fleghes tevesik a omglyw yn fenowgh unnik. Gwitha a yll omglywes avel nessa ober a-ugh ober ha teylu. Post blog an Alzheimer’s Association a dherivas bos gwithysi yn bagasow demensia a-varr ow kavos dhedha bos dhe les rag materow praktisek kepar ha towlenna laghel, ha rag omglywes konvedhys yn sempel. Ev a leverel ynwedh bos an Kowethyans ow re bagasow skoodhyans heb kost rag gwithysi, y’ga mysk bagasow rag tus ow kwitha nebonan gans demensia a-varr, ha tri anedha a vet yn linen De Meurth ha De Mergher.
Dhe wovyn a-dro dhe vagasow, galwewgh Linen Gweres 24/7 an Kowethyans orth 800.272.3900. Agan gidyans a-dro dhe omwith gwithysi a gews a-dro dhe bowes, skwitha ha sinys a leski.
Gradhow yw posek hwath
Gradh demensia an den a shap hwath an pyth a weres. A-varr, an brassa rann a dus a yll gul aga gwriansow usadow gans nebes chanjyow, hag yma moy tybyansow yn agan gidyans gwriansow a-varr. Diwettha, gwriansow a dheu ha bos sempelha ha moy a’n sensys, dell yw deskrifys yn gwriansow a dhiwedhes. Chanjyewgh an gwrians dell janj an den, ha govynnewgh orta pyth a vynn pub tro may hyll leverel.
Govynnow kemmyn
Pyth yw demensia a-varr?
Demensia yw a dhalleth kyns oes 65. An Alzheimer’s Association a leverel bos Alzheimer’s komprehendys avel a-varr pan wra effeythya nebonan yn-dann 65. Demensia a-varr yw le menowgh es demensia a dhiwedhes, mes nyns yw tanow, ha’n perthyans yw dyffrans yn fenowgh: an den a yll oberi, lywya ha maga fleghes hwath.
Py gwriansow a yw gwiw rag nebonan gans demensia a-varr?
Gwriansow a dhesedh aga bewnans tevesik a ober an gwella: hobbi godhvedhys, kerdh gans koweth, ober bodhek, towlen gog rag an teylu, ilow a’ga yowynkneth aga honan, po viaj dhe dyller a garons. Gasewgh dhedha dewis, ha chanjyewgh an hirder ha’n kowethyans yn le an gwrians y honan.
Ple y hyll kespar po flogh tevesik kavos skoodhyans?
An Alzheimer’s Association a brof bagasow skoodhyans heb kost rag gwithysi, y’ga mysk bagasow rag tus ow kwitha nebonan gans demensia a-varr. Hwi a yll galwel aga Linen Gweres 24/7 orth 800.272.3900 dhe wovyn a-dro dhe vagasow ha asnodhow.
A dal nebonan gans demensia a-varr pesya gwriansow a gar?
Ya, mar nyns yw salow ha mar mynnons. Hobbys, kemenethow kryjyans, omassayans hag amser socyal yw oll rann a vewnans leun. Chanjyewgh an tyller, kevrewgh koweth ha towlennewgh rag powes, ha hedhewgh pan na omglew an gwrians da na fella.
Fentennow
Ni a wra kevrenna dhe’n kowethyansow ha’n studhyow may kreg an folen ma warnedha. Pubonan a veu checkys pan veu nowedhys an folen.
- Younger-onset dementia caregivers share the importance of support groups · Alzheimer's Association, West Territory (Alzheimer's and Dementia Blog)
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS